Meghadautya 14

Language: Sanskrit

14.1

utkṣiṣyāya stimita-nayanaṃ śārikāṃ pādapasthāṃ
pṛcchatyārāt praṇaya-viṣayaṃ kāvya-yogyaṃ sa kāntaḥ
gāṇaṃ gāya tvamiti vadati kliṣṭacittaḥ patirme
sthānañcaitat nibhṛtagahanaṃ nṛtyagītādi-yogyam ||28

14.2

utkṛṣṭaṃ kiṃ na bahu viṣayeḥ kānanantannagaryyāḥ
nāstyasmintat jana-kuṭilatā nāsti kolāhalo'pi
uccairgeyaḥ sa vibhumahimā cātra tāra-svarena
puñjārakhye sumati-damano nindako nāsti kaścit ||28

14.3

ete vṛkṣāḥ parahita-parāḥ pādapā muktahastāḥ
dhṛtvārtāpaṃ śirasi vipamaṃ kinna kurvvanti śaśvat
chāyā-dānaṃ phalavitaraṇaṃ maunino vairiṇo'pi
yogābhyāsaṃ sukṛti-janakaṃ niścalāḥ kinna niṣṭhāḥ ||28

viśeṣakam
saudhotsaṅge dhanapatipure śikṣitāsi prayatnai
stannāmatvaṃ śravaṇa-madhuraṃ śrāvayāsminvanānte
tadbhaṅgādyaṃ tadanukaraṇaṃ tanniṣedhaṃ taduktiṃ
jānābhitvaṃ madabhilaṣitaṃ kiṃ na pūrṇaṃ karoṣi

14.30

nāhaṃ sati tvamiti sukateḥ śārṅgikaṃ māṃ vaditvā
kasmin yāsi praṇaya-rasikaṃ vṛttagāśvāntarājantau
hā bhrānto'haṃ vada tadadhunā kiṃ karomi kva yāmi
ityuktā vā bha hi mama pati naiva tasthau yayau na

14.31

udvignaḥ man yadi vana-nadītīramuddiśya yāti
tadutkaṇṭhāṃ sa ca patibaraḥ spaṣṭarūpena dṛṣṭvā
aśru tyaktā vadati ghana vā hā vidhātaḥ hato'smi
nirjīveṣā tadapi calati svīya kāntasya pāśrvaṃ

14.32

kāntāvasthāṃ viraha-viṣamāṃ naiva jānāmi kiñcit
sotkaṇṭhāpi praṇaya-vibhavā sā na vāñchānuvṛttiḥ
āgantu mā nahi balavatī rājarājābhiśāpāt
manye sā vā sṛjati taṭinīṃ svāśrupāta prayāgaiḥ

14.33

śrotuṃ vāñchā vada vana-nadi tvaṃ śubhe mā nadī kiṃ
paśyāmitvaṃ vahasi hṛdaye dona-mūrtti madīyām
sācet kutra pracalasi śubhe tiṣṭha duḥkhārṇavo'haṃ
durbhāgyo'haṃ sa vana-bhavano rājarājābhiśaptaḥ

14.34

dṛṣṭvā pārśvaṃ girivananadī-tīra-vānīrakuñjaṃ
sabhrūkṣepaṃ vadati sa tu vā hā vidhātaḥ kimartham
ghorāraṇye praṇayimithuna-prārthaṇīyaṃ nikuñjaṃ
kuryyāt kovā saha lalanayā cātra viśrambha-bhāṣam

14.35

dattaṃ kuñjaṃ yadiha gahane deva tat dehi kāntāṃ
sṛṣṭaṃ sthānaṃ yadiha nibhṛta hvānayāsmint me tām
nāhaṃ yāce kimapi bhuvane cāparaṃ prārthanīyaṃ
yāce tāṃ yā bhavati bhuvane stottamāṅgāṅginī me

14.36

dīrghī kurvan viraha-divasān sūryyadevaḥ pracaṇḍaḥ
manye nāthaṃ dahati khalu me jīvanaṃ jīvanasya
prātaḥ padmaṃ ravikaradhṛtañcāhṛtaṃ kiṃ madarthaṃ
tasmāttasmin kimu dinakaro yātyanalpāmyasūyām

14.37

manye vātyā prakhara-tapanā sahasra-raśmi-prataptā
sevāvyāje īhati nitarāṃ taṃ ghana prekṣya dīnam
yāsti prāṇāḥ kathamaha hi sā kleśadātrī prahartrī
karmmāyattaṃ jagati sakalaṃ karmma mahadrāmalaṅghyam

14.38

ākailāsāt kuvalaya-dalāmoda-melī kaṣāyaḥ
hemo vātaḥ pariṇamayitā kānanoḍumbarāṇām
āsiñcorvī jalakaṇa-vahaścandanāmodapūrṇaḥ
śīto vāto vrajatu haratu glāni maṅgasya patyuḥ

14.36-2

vṛkṣacchāyā-vṛta-vana-nadī-nīra-keli-prahṛṣṭahaṃsaśreṇī-vicaraṇa-calat-pakṣa-saṃgharṣajātaḥ
snigdho vāto vanaja-kusuma-stoma-saṃsargagandhaḥ
kāyamlāniṃ haratu niyataṃ tāpadagdhasya tasya

14.40

hasta-nyasta-pracura-vicalaccāmarā kinnarīva
netra-prīti-prada-ramamayotkīrṇa-bhaṅgīsvarūpasāndrottiṣṭhat-ghana-vana-kaṇodvārikā snigdhavātyā
sevā karttuṃ bhavatu niratā tāpa-taptasya tasya