Meghadautya 34
Meghadautya 34
- Language
- Sanskrit
Contents
34.1
śakābdīya saura māghasyāṣṭamadivasīyā
vidyāratnākarasyāsya dīrghaṃ bhūyāttu jīvanam
bhūyāccāsya manaskāmasiddhi rvāgmī-kṛpāvaśāt
pābanā darśanavidyālayādhyāpakasya
śrīmūryyakānta devaśarmmo tarkatīrtha śāstriṇaḥ ;
pābanā saṃskṛta-sāhitya-vidyālayādhyāpakasya
śrīgopālacandra devaśarmo kāvyatīrthasya
pābanāntargata-chibhāitapura-nivāsinaḥ smṛtyādi-śāstrādhyāpakasya
śrībhagavaccandra devaśarmmo śiromaṇeḥ
pābanā nivāsinaḥ śrīmadbhāgavatādipurāṇaśāstrādhyāpakasya
śrīadvaitavaṃśasya śrīmuralīmohana deva śarmmo gosvāminaḥ
kalyāṇabhājana vi-e-vi-el-kavikirīṭi-vidyāratnākaropādhika
śrīyukta trailokyamohana-guha niyogi mahādaya-maṅgalekaniketaneṣu
variśāla jelāntargata ruṇasī
posṭālayabhukta ruṇasī
mokṣadā catuṣpāṭhītaḥ
1311 baṅgābdāyāḥ
saura 13 śyāvaṇasya
kavipañcānanopādhidāna-patrī | (4)
sugītabhārataṃ kāvyaṃ bhāvādiparipūritam
trailokyamohanākhyena loqārthaṃ yat prakāśitam
34.2
tatkāvyaṃ durśabhaṃ manye bhāratasya mahādhanam
pratyekaguṇinā pāṭhyaṃ mahāyatnena sarvvadā
34.3
ataḥ sthānīya dhīrāṇāṃ pañcāhatto mayādaraiḥ
kavipañcānanopādhiḥ trailokyamohanāya te
34.3.p1
1311 vaṅgābdāyāḥ saura 21 śrāvaṇasya
bhārataratnòpādhidānapatrī | (5)
34.3.p2
bhārate bhāratī bhāti bhātu nastatpade matiḥ
34.1-2
trailokyamohana kave tava gītikāvyaṃ
dṛṣṭvā vayaṃ mudamitāḥ paramāṃ hi samyak !
bhāvānvitaṃ śrutisukhaṃ jayadevavartma
trailokyamohanamiti pratigītibhāvyam
34.2-2
āryāvanistutighṛtaṃ nṛpabhaktipūrṇaṃ
saṅgepataḥ khanukṛta-pratikāvya-vimbam
tvadgīta-bhārata mataḥ sukhadaṃ kavīnāṃ
bhābhātvidaṃ rasavidāṃ hṛdi kāvyamālyam
34.3-2
kāvyānāṃ suṣamāṃ jugopa suṣamā kāvyasya te prasphuṭā
pāṭhyaṃ bhūpati-pāṭhamandira-vare manyāmahe taddhruvam
yattvaṃ bhārata-kīrtti-gīta-nipuṇo ratnopamastat kave
tubhyaṃ "bhārataratna" nāma paramopādhiṃ pradadmo mudā
34.4
bhūyād dīrghantava nava-kave cāyurindra-prasādāt
bhūyādbuddhiḥ sukṛti-niratā kāvyacarcānurāgāt
āśrā bhāsā vimala-yaśasā bhāntu te sarvvadā sā
kāśāt kāśā sphuratu surasā kāvyaśaktiḥ subhāṣā
34.1-3
sābhinandana-māmudapura-kohinuropādhidānapatrī | (6)
apūrvvakāvyaṃ tava gītabhāratam
apūrvvaśakti stava he mahāmate
vimuktakaṇṭhāḥ pūjanīya-paṇḍitāḥ
sadaiva gāyanti tavātha gauravam
34.2-3
nṛpābhiṣekotsava-varṇanaistava
svanāmadeśo hi samujjvalīkṛtaḥ
kṣitītihāse kanakākṣarai rdhruvaṃ
prapūjya-māmūdapuraṃ padaṃ gatam
34.3-3
tvayā svanāmātha susārthakokataṃ
tvameva māmūdapure kaddonuraḥ
ataḥ kave tvāṃ tadupādhibhūṣaṇaiḥ
vibhūṣayāmaḥ svasabhā-samutsaveḥ
34.4-2
bhaveṣu bhūyāt tava dīrghajīvanaṃ
bhaveṣu bhūyāt bahuśa stavonnatiḥ
maheśvarāśīrvacanai rnirantaraṃ
vratañca bhūyāt tava sādhitaṃ bhave
34.1-4
vaṅgapradeśīya mayamanasiṃhāntargata sabhāpati
ṭāṅgāila vibhāgasthita nāṭiyā- vidyāratna-bhaṭṭācāryyāpādhikamāmūdapura poṣṭāyatanabhukta māmudapurastha bhadramaṇḍalī-guruvaṃśīyamāmūdapura sabhātaḥ | śrīramaṇīmohana devaśarmmaṇaḥ
1311 vaṅgābdāyāḥ
saura 6 kārttikasya
māmūdapuranivāsinaḥ
śrīakṣayakumāra devaśarmma rāya gosvāminaḥ
śrīśaraccandra devaśarmma rāya gosvāminaḥ
śrīaśvinīkumāra devaśarmma rāya gosvāminaḥ
śrīmadabhayācaraṇa cakravartti kavirājasya
śrīprāṇanātha ghoṣa cikitsa kasya
śrīkṛṣṇakamala ghoṣasya
śrīmadumeśacandra ghoṣasya
śrīśyāmācaraṇa de dāsasya
śrīdineśacandra guha niyoginaḥ
śrīkelāsanātha guha niyoginaḥ
śrīyaminīmohana guha niyoginaḥ
śrīyogendranātha guha niyoginaḥ
śrīramaṇīmohana guha niyoginaḥ
śrīsatīśa candra guha niyoginaḥ
śrībhavagovinda niyoginaḥ
anumodakasya
kalikātā-viśvavidyālaya-vi-e-ema-e-suvarṇa-padaka-catuṣṭayadhāriṇaḥ gavanaṃmeṇṭa-ṣṭeṭ--skālāra--kāmbrij--viśvavidyālayopādhiparīkṣottīrṇa śrīpraphullakumāra cakravarttinaḥ
śrī vaikuṇṭhacandra guha niyoginaḥ
smārttacūr̤āmaṇyupādhika māmūdapura-vedadvīpaśrīprasanna kumāra vidyāratnasya
vidyāratnopādhi-dānapatrī | (7)
akāri kāvyaṃ gīta-bhāratākhyaṃ trailokya-niyogi guhadvaṃśajena
praśaṃsito'yaṃ kavigaṇya-śreṣṭhaḥ pradattopādhiḥ khalu vidyāratnaḥ
34.2-4
himabhūdharavālā dhṛta-naramālā narakaramālā kṛta-kāñcī
bhujagādhipahārā tribhuvanasārā nūtana-dhārā-dharakāntiḥ
ativistṛtavadanā suranatacaraṇā bhīṣaṇadaśanā digvasanā
tvāṃ rakṣatu kālī bhairavapālī kṛtakaratālī kautukinī
34.1-5
gailāgrāmastha nītivikāśinī
nāma sabhāpaṇḍitasya
śiroratnopādhika
śrīrāmacaraṇa devaśarmmaṇaḥ
śrīnivāraṇa candra devaśarmma
kaviratnasya
śrīśaśibhūṣaṇa devaśarmma
padaratnasya
śrīrajanī kānta devaśarmmavidyāratnasya
vaṅgapradeśāntargata
bariśālāāntaḥpāti gailāgrāmastha
nītivikāśinīnāma sabhātaḥ
1313 vaṅgābdīya saurapauṣa
māsasya dvitīya divasīya
upādhisamarthikā patrikāvalī
1| tvadvat suśikṣito labdha-pratiṣṭhaḥ sukaviḥ kṛtī
upādhi-bhūṣaṇe yukta iti śrutvāsmi harṣitaḥ
34.1-6
mahāmahopādhyāya-paṇḍitarāja-tarkaratnopādhikasya raṅgapura-nivāsinaḥ śrīyādaveśvara devaśarmmaṇaḥ
2| tubhyaṃ yat kṛtine yogyaupādhiratnāvalī budhaiḥ
yatnaiḥ samarpitā mānye staddhi prītipradaṃ mama
34.1-7
ḍhākāntargata mānikagañja-vibhāgasya vetila-poṣṭālayabhukta
mitar̤ā-nivāsino mitar̤ā-vedāntavidyālayādhyāpakasya vedāntavācaspatyupādhikasya śrīhṛdayānanda devaśarmmaṇo bhaṭṭācāryyasya
3| saduprādhipradañcāru kāvyante gītabhāratam
sadbhāvabhaktipūrṇantat mādhuryyādi-guṇānvitam
34.2-5
vidyāratnākarākhyātaḥ kavikirīṭināmakaḥ
yadupāristvayā labdhaḥ so'smākamanumoditaḥ
34.1-8
pāvanā-dharmādhikaraṇa-vyavahāropajīvi-sabhā-sabhyaviśeṣāṇāṃ
vaktṛtāsārāṃśaḥ
[ vi-e-vi-elupādhika śrīyukta durgāsundara devaśarmma rāyavi-e-vi-elupādhika śrīyukta harendranārāyaṇa devaśarmma rāyavi-e-vi-elupādhika śrīyukta jñānadāgobinda devaśarmmacakravarttiem-e-vi-elupādhika śrīyukta mohinīmohana lāhir̤i devaśarmmavi-e-vi-elupādhika śrīyukta vanamāli devaśarmma majumadāraem-e-vi-elupādhika śrīyukta tārakanātha maitra-devaśarmmaharipura bhūmyadhikāri śrīyuktābhayācaraṇa maitra-devaśarmmavi-e-vi-elupādhika śrīyuktāmūlyacaraṇa vandyopādhyāya-devaśarmmaem-e-vi-elupādhika śrīyukta raṇajiccandra lāhir̤i-devaśarmmakaliqātā-mahāmānya-hāikorṭa-vyavahāropajīvi-pāvanāvāsivi-e-vi-elupādhika śrīyukta vinayakumāra varmma rāyavi-e-vi-elupādhika śrīyukta prabodhacandra lāhir̤i-devaśarmmaprabhṛtīnāṃ vidyotsāhi-mahātmanāṃ prayatnāt sampādaka śrīyukta
mahimacandra-devaśarmma-majumadāra-mahātmanā-pāvanānnadā-govinda pavaliqa lāibrerīgṛhe sabhā samāhvatābhūt | ]
vaktṛtākārakāsya
(1) sabhāpatyuḥ pāvanā-miunisipāniṭī-pūrvva-sabhāpatyuśca
kaliqātā-mahāmānya-hāikorṭa-vyavahāropajīvinaḥ pāvanāvāsino
vi-e-vi-elupādhikasya śrīgirīśacandra rāyasya
(2) ‘marttèya pārijāta’nāma-vaṅgākhyāyikākārasya śrīśvaracandra
devaśarmma bhaumikasya
(3) pāvanā-ḍisṭrikṭ-borḍḍa sahakārisabhāpatyuḥ pūrvvādhyāpakasya
em-e-bi-ellupādhikasya śrīdurgākānta devaśarmma-cakravarttinaḥ
(4) sahakārisampādakasya bi-e-bi-ellupādhikasya śrījagadīśa
candra rāyasya
(5) pāvanānnadāgovinda-pablika-lāibrerī-sampādakasyottarapām̐r̤ā-kalejapūrvvādhyāpakasya em-e-bi-ellupādhikasya śrīsītānātha deva śarmmādhikāriṇaḥ
(6) pāvanā miunisipāriṭī-pūrvva-sabhāpatyurbbi-e-bi-ellupādhikasya śrīvaradāprasāda vasoḥ
4 | prāptāpūrvaṃ sukāvyante prīto'smi gītabhāratam
tathā matvā mahāyatnaṃ saṃskṛtādhyāyane tava
34.2-6
jñātvā tvayā kirīṭāni labdhānīha navāni ca
suyogyopādhirūpāṇi supaṇḍita-karāditi
34.1-9
māghādi-vividha-kavigaṇaviracita-saṃskṛta-kāvyānuvādakasya
granthakāra-sahādhyāyinaḥ pūrvva-ḍepuṭimājisṭreṭpadārūr̤hasya caṭṭagrāmapheṇarī-ṭāṅga-laj-nivāsinaḥ em-e-bi-ellupādhikasya śrīnavīnacandra dāsa kaviguṇākarasya
abhimatāvalo
5 | asādhāraṇaḥ kavirasi tvam
6 | atyutkṛṣṭaṃ kāvyamasti te
7 | kṛto tvamasi niścitam | niḥsaṃśayaṃ atyāścaryyo'sti
tavādhyāvasāyaḥ
8| tvadgītabhārataṃ kāvyaṃ yatnena paṭhitaṃ mayā
naipuṇyeḥ padalālityaiḥ pūrṇaṃ madhumayaṃ hi tat
34.2-7
asi tvaṃ dhanyavādārhau guṇagrāhi satāṃ sadā
bhūyātte varddhitā śakti bhūyāttaṃ varddhitaṃ yaśaḥ
34.1-10
baṃgapradeśāntargata-mayamanāsiṃhānīna-hālāliyā-poṣṭālayabhukta
hālāliyā—smṛtiśāstravidyālayādhyāpakasya tarkaratnopādhikasya
śrīkārttikeya śaṅkara devaśarmmaṇaḥ
6| kavibarajayadevasyānukṛtye sukṛtye
tvamasi sukṛtakāvyaḥ kīrttivāṃ svaṃ prakāmam
prathamamamṛtadānaṃ te vrataṃ sādhitaṃ yat
kavibarajayadevo divyamādhuryyadātā
34.1-11
kāśīmbrājāra-mahārāja-māhātmyokṛta-vaharamapura kāleja-pūrvvasaṃskṛtādhyāpakasya saṭīka-sāṃkhyadarśana-prakāśakasya vedāntacañcūpādhikasya śrīpūrṇacandra devaśarmmaṇaḥ
10| “śrutvā ca kavitāḥ kāścit granthakartturmukhādaham
prabhūtaṃ vismayaṃ prāpa prathamaṃ parabhaṃ dhruvam
34.2-8
vismayārṇavamagne na smṛtaṃ tatra punaḥ punaḥ
kavitvaṃ durlabhaṃ loke śaktistatra sudurlabhā
34.3-4
avijñātaguṇāpi syāt satkāvye rnamatiḥ parā
karṇeṣu madhuno dhārāṃ vamatīti niścitam
34.1-12
”
pāvanā-darśanavidyālayādhyāpakasya tarkavāgīśa kāvyatīrthopādhikasya śrophaṇibhūṣaṇa devaśarmmaṇaḥ
11| paśyāmi kṣamatānte mat-mātṛbhāṣā-vibhūṣaṇe
bhāṣā sā mṛtabhāṣā tu tadanuśīlanaṃ vratam
34.2-9
dhanyo'si tva masāmānyaṃ kavitvante suvarṇana
ślokāḥ sarvve vadantīha marhattvaṃ suguṇantava
34.1-13
vaṅgapradeśāntargata-variśālajelāstha-kīrttipāsā-poṣṭālayabhukta
kīrttipāsā-nivāsinaḥ bhṛtyadhikāriṇaḥ vi-e samupādhikasya
śrīyohiṇīkumāra senasya
12| “suvacana racanāyāṃ siddhahasto'si dhīman
manukatajayadevaḥ sundarante kavitvam
suravaragaṇabhāvaṃ tvaṃ gato bhūsyito'pi
tavaguṇagaṇagāne kasya na syāt pravṛttiḥ ||”
vaṅgapradeśāntargata-ḍhākājelākhya-royāila-poṣṭālayabhukta-royāila-nivāsinaḥ candrapratāpa-paragaṇādhikāriṇaḥ em-e-samupādhikasya
śrīrājendramohana devaśarmmaṇaḥ
13| prāñjala madhurañcāru kāvyante gītabhāratam
sarveṣāṃ pāṭhakānāṃ hi subodhyamatisundaram
34.2-10
mahārājñī-smṛtikhyāti-sūcakaṃ kīrttimandiram
kāyastharacitantasmādasmākaṃ gauravapradam
34.1-14
vaṅgapradeśāntargata-mayamanasiṃhajelākhya-ṭāṅgāila-vibhāgāntargatakāgamāri-poṣṭālayabhukta-ver̤āvucanā-grāmavāsinaḥ tat pustakālayasampādakasthānīyasya śrīyadunāthaguha niyoginaḥ
14| bhāṣāṃ sañjīvanīvidyā-maṇḍitastvaṃ kavirbhuvi
samānītaṃ yugaṃ navyaṃ tvayetīha satāṃ matam
34.2-11
gaur̤asya gauravantvaṃ hi māmūdapuragauravam
bhāratasyāpi deśasya gauravantva maśaṃśayam
34.3-5
divi tuṅgāmanante hi nirddiṣṭamīśvareṇa tat
na syānnaṣṭaṃ kadā mahyāṃ tvatkīrtti rgītabhāratam
34.4-3
mugdhokato'smi kāvyena tvadgītabhāratena hi
mugdhīkṛtā stathānyeca yebhyo vitaritaṃ hi tat
34.4-3.p1
vi-e-samupādhika-pābanājilāntargata-dāśīnagara-nivāsinaḥ
śrīyadunāthaghoṣasya
nimnalikhita paṇḍitamaṇḍalī granthakārāya bhūripraśaṃsāsūcikāḥ patrikāśca dadau
15 | vaṅgapradeśāntargata-mūlājor̤a-saṃskṛta-kālejādhyāpakasya
tarkaratnopādhikasya śrīharīśacandra devaśarmmaṇaḥ
16 | vaṅgapradeśāntargata-mayamanasiṃhajelāstha-pākuṭiyā-poṣṭālayabhukta-mānar̤ā-grāma-nivāsinaḥ śrīkaruṇākānta śāstri-devaśarmmaṇaḥ
17 | ukta-mānar̤ā-grāma-nivāsinaḥ tarkaratnopādhikasya
śrīyuktābhayacaraṇa devaśarmmaṇaḥ
18 | vaṅgapradeśāntargata-mayamanasiṃhajelāstha-hālāliyā-saṃskṛtavidyālayādhyāpakasya vidyāratnopādhikasya śrīgurudāsadevaśarmmaṇaḥ
19 | vaṅgapradeśāntargata-mayamanasiṃhajelāstha-pātharāila-poṣṭālayabhukta-pātharāila-nivāsinaḥ smṛtiratnopādhikasya śrījagaccandra
devaśarmmaṇaḥ
20| vaṅgapradeśāntargata-mayamanasiṃhajelāstha kām̐ṭhāliyā poṣṭālayabhukta-kām̐ṭhāliyā-nivāsinaḥ sāṃkhyatīrthopādhikasya śrīkedāranātha
devaśarmaṇaḥ
21| vaṅgapradeśāntargata-ḍhākājelāstha-rauhā-poṣṭālayabhukta rauhā
grāma-nivāsinaḥ smṛtiratnopādhikasya śrītārānātha devaśarmaṇaḥ
22| vaṅgapradeśāntargata-variśālajelāstha-ruṇasī-poṣṭālayabhukta
ruṇasī-pūrṇacandra-saṃskṛta-vidyālayādhyāyinaḥ kāvyatīrthopādhikasya
śrīśaraccandra devaśarmma prabhṛtīnāṃ vahu vahupaṇḍitānām