Ambikalapa (Ambikālāpa)
अम्बिकालाप
- Language
- Sanskrit
- Author
- Parameśvara
- Extent
- 120 passages, 2,367 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · TSS 208: Ambikālāpa; ed. K. Raghavan Pillai; Trivandrum Sanskrit Series; University of Kerala; 1963 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
Text
1.1
vyatyastāṅghriṃ valitavadanaṃ vāntaveṇīkalāpaṃ
lolāpāṅgaṃ lalitamuralīkuṅgamalībhāvitoṣṭham
vītaṃ pītāmbaramamalayā mālayā vaijayantyā
barhapīḍaṃ praṇayabharitā prekṣatāpādacūḍam
ardhonmīlannayanakamalaṃ baddhapadmāsanasthaṃ
mugdhā śuddhasphaṭikadhavalaṃ saṃniruddhendriyāśvam
haste bhadrāṃ hṛdayakamale bodhamudrāṃ dadhānaṃ
dhyānārūḍhaṃ dhanapatisakhaṃ prekṣatāpādacūḍam
pādāvetau sa khalu śakaṭo jaṅghikairjunau tau
madhyo'yaṃ sā surabhirasanā vakṣa etad vṛṣaḥ saḥ
bāhuścāyaṃ sa punaracalo vakrametajjagad tad
bālasso'yaṃ sa tu viṣadharaḥ satyabhūd vismitāntaḥ
pādāvetau sa khalu bhuvanaślāghyabhūmā varoraṃ
mauliḥ so'ya sa ca kamalabhūḥ śuklahaṃsendranīlaḥ
etau pādau sa ca phaṇipatijyānatāṅgaḥ sumeruḥ
kaṇṭhaḥ so'yaṃ śiva śiva| jagadbhsmaraṃ kālakūṭam
tattāruṇyaṃ tadapi taralaṃ vīkṣitaṃ tān vilāsāstān sallāpāṃstadapi hasitaṃ tadrapustāśca goṣṭhīm
tān vā bhāvāṃstadapi ca gataṃ tāṃ ca lāvaṇyavīcīṃ
prekṣiṣye'haṃ punarapi kadā devatānāṃ prasādāt
tallāvaṇyaṃ tadapi ca vapuḥ saiva dhīrāsikeyaṃ
tānyevaitānyuparataparispandanānīkṣaṇāni
mudrāpyekā karakisalaye lakṣyate saiva bhadrā
mantrābhyāsairsamadhuramadharaspandanaṃ ka prayātam
aṅkārūḍhāmabhinavapariṣvaṅgaromāñcitāṅgīṃ
madharṅgāṅgaprasaraṇasamucchūvalānaṅgalīlām
sallāpāya śravaṇahṛdayāṃ hlādayan śailakanyāmullāsaṃ me diśatu manaso bālaśītāṃśumauliḥ
1.2
bhaktiśraddhādyatiśayavatī pārvatī śūlapāṇyorvarṇī kṣoṇīṃ vaśayati(tu) guṇairambakālāparūpā
śṛṇvantastāṃ śrutipuṭasudhāsāraśṛṅgārapūrāṃ
santuṣṭāntaḥkaraṇahariṇaḥ (?) santu santo nitāntam
1.3
prāptā gaurī piturupavanaṃ preyasībhyāṃ vihartuṃ
bhāgīrathyāstaṭaparisare pūrṇabhāgyopalabhyam
devaṃ dhyānastimitanayanaṃ devadārorudāre
mūle mūlaṃ sakalajagatāmindumauliṃ dadarśa
1.4
citraṃ meruḥ sphurati purataḥ pārśvayoḥ pārijātaḥ
pūrṇaścandrastadupari punaḥ paṅkajairardhakuṇḍaiḥ
tasyāpyuccairadhikavilasanmallimālāmṛṇālāḥ
sandhyāmeghāvaliriti mudā smitaṃ susthitā bhūt
1.5
lakṣmībhū(tāstaḥ) puruṣavapuṣā kiṃ daśaḥ pūrṇaca(ndrāndra)ssarvo'pyevaṃ vipariṇamate tejasāṃ vā samūhaḥ
saundaryāṇāṃ sakalajagatāmeṣa sāro vapuṣmān
kiṃ syādetanmaha iti muhuścintayāmāsa devī
1.6
atyādityadyutiratiśaraccandralāvaṇyalakṣmīratyadrīndronnatiratiharibrahmādidhyānubhāvaḥ
ko'yaṃ devaḥ śiva iva puro vartate kiṃ śivaḥ syādityāśaṅkāmakuruta ciraṃ śaṅkaraṃ vīkṣya gaurī
1.7
kāle netraṃ pṛthuni jaghane vyāghrakṛttiṃ ca dhatte
maulau gaṅgāmapi śaśikalāṃ kālimānaṃ ca kaṇṭhe
aṅgairetairanitarasuraśreṣṭhasaṃlakṣaṇīyaidevaḥ sākṣācchiva iti ci(raṃ)rā(ni)rdadhārādrikanyā
1.8
ardhonmīlannayanakamalaṃ baddhapadmāsanasthaṃ
mugdhā śuddhasphāṭikadhavalaṃ saṃniruddhendriyāśvam
haste bhadrāṃ hṛdayakamale bodhamudrāṃ dadhānaṃ
dhyānārūḍhaṃ dhanapatisakhaṃ prekṣatāpādacūḍam
1.9
pādāvetau sa khalu bhuvana(ślā)dhyabhūmā varo'yaṃ
mauliḥ so'yaṃ sa ca kamalabhūḥ śukmahaṃsendranīlaḥ
etau pādau sa ca phaṇipatijyānatāṅgaḥ sumeruḥ
kaṇṭhaḥ so'yaṃ śiva śiva ! jagadgrasaraṃ kālakūṭam (?)
1.10
kīdṛg bhāgyaṃ pariṇatamidaṃ kiṃ ca taptaṃ tapastat
kiṃ tat puṇyaṃ(su?)kṛtamiha mahat ke ca devāḥ prasannāḥ
kiṃsvid jñānaṃ ciramadhigataṃ kaśca yogo'dhirūḍho
yat paśyāmāstribhuvanaguruṃ cakṣuṣā candracūḍam
1.11
ityālakṣya priyamadhikayotkaṇṭhayā prekṣamāṇā
sakhyoragre sapadi sumukhī lajjayā vāryamāṇā
yātāyātairlalitalalitairiṅgitairdyotayantī
bālā mandānilavicālitā vallarīvollalāsa
1.12
aṅgacchāyāmamṛtalaharīsundarāmindumaulerniṣyandābhyāmaniśamavalā locanābhyāṃ pibantī
stabdhairaṅgairrmaratakamayī sālabhañjīva bhāntī
bhadrā rudre nihitahṛdayā bhāvabhedaṃ prapede
1.13
khinnā sadyaḥ śirasi dhṛtayā gaṅgayevāsya siktā
cūḍācandradyutibhiriva sā carcitā pāṇḍurābhūt
vrīḍāveśānmukhamanamayad vandamāneva devaṃ
romāñcena drutamaramayat kañcukeneva hastam
1.14
bhaktyudrekasphuritapulakaprekṣaṇīyāṅgalakṣmyā
prītyutphullairnayanakamalaiḥ prekṣayantyau purārim
sakhyau devaṃ dhanapatisakhaṃ vandamāne nadūrāt
ślādhyālāpāṃ priyasahacarīmevamācaruyatustām
1.15
satyaṃ bhāgyaiḥ phalitamadhunā sādhu dṛṣṭaṃ bhavatyā
mandākṣaṃ te vyapanaya śivo naiva mandākṣalakṣyaḥ
eṣa khrame suramunigaṇaiḥ sevyamānaḥ samantād
devaḥ pāṇiṃ japasulalitaṃ pīḍayan (dī?trī) kṣito'bhūt
1.16
bhadre kiñca smaratu bhavatī bhāratīṃ nāradīyāṃ
tātasyāgre tvayi (kulāṭike?tu lalite) krīḍayā sañcarantyām
eṣā bālā tribhuvanagurorīśvarasyārdhamaṅgaṃ
premotkarṣocchvasitamanasaḥ prāpnuyādityeudīrṇām
1.17
krīḍālaulyaṃ tava khalu muhurvartate bālyasāraṃ
krīḍāhetorupavanamidaṃ sāmprataṃ ca praviṣṭā
krīḍāpātraṃ punarabhinavaṃ sannidhatte purastāt
krīḍa svairaṃ suciramamunā kandukaiḥ kiṃ phalaṃ te
1.18
sallāpāśca śravaṇamadhurāḥ śīlitāḥ śārikābhyo
bāle ! bālairiha saha mṛgairvekṣitaṃ śikṣitaṃ ca
haṃsastrībhirvalitagatayo'pyaṅgasaivopādiṣṭāḥ
kālaḥ so'yaṃ tava kalayituṃ nīlakaṇṭhasya lāsyam
1.19
gaṅgābhaṅgābhyadhikamadhure kāntipūrapravāhe
kaṇṭhacchāyā kuvalayakulaspandalakṣmīṃ dadhāti
padmanyūhībhavati vitati: pāṇipādākṣibhāsā
pāthaḥkroḍāmiha paricinu preyasīcchānurūpam
1.20
mandākinyapyadhikalalitā candralekhā ca maulau
sandhyānṛttabhramaṇasamaye nityamāndolayete
ālambyāsya priyasakhi ! jaṭāvallimāgucchalambāṃ
ḍolālīlāmabhilaṣasi cettattayoḥ syāttṛtīyā
1.21
dākṣāyaṇyā pitṛkṛtaharadrohanirvāhetodehe tyakte sati dayitayā yastvayā viprayuktaḥ
dhvaste bhūtaiḥ sasuranikare sādhvare hanta dakṣe
tvatsaṃtrāserdhuvamupavane vartate'sau (purāriḥ)
1.22
vāmaṃ bhrūmau karamurutaraṃ sthāpayitvā tadaṃse
vaktraṃ kṣiptvā praśithilajaṭāllambigaṅgenduleśam
kakṣyonddhe taditarakaraṃ dakṣajānau prasārya
tryakṣaścitre vilikhita iva prekṣyate mīlitākṣaḥ
1.23
śokāviṣṭaḥ kimuta bhavatīṃ cintayan pūrvapatnīṃ
tvāmanveṣṭuṃ kimuta karaṇairlobhibhairviprayuktaḥ
mūrcchāmārcchattva tanuparityāgaduḥkhena kiṃ vā
yogena tvāmuta mṛgayate tvaṃ (nu) vettāsya vṛttam
1.24
itthaṃ sakhyoḥ śrutipuṭasudhāsūktimākarṇya gaurī
bhaktivyājānmanasi nihitaṃ bhāvabhedaṃ nigūhya
īrṣyārūkṣabhrukuṭikuṭilā tarjayitvā vamāye
vakroktirvāṃ prasarati kathaṃ vandanīye'pyadhīśe
1.25
eṣa dyādiḥ sakalajagatāmeṣa evāvasānaṃ
yasyādyantau paramapuruṣabrahmaṇorapyame(yaḥ yau)
aiśvaryāmyudaya(layayo)rīśvaraḥ śāśvato'sāvitthābhāṣya praṇatimakaroddirājasya kanyā
1.26
sevāṃ kurmaściramiha vibhorjanmasāphalyasiddhyai
bhāgīrathyāssapadi vijaye sambharāmbhāṃsi kumbhe
pūjāyogyāṃ puravijayinaḥ phullakalhārapuṣpaimālāṃ hṛdyāṃ racaya cature māninītyevamuktvā
1.27
sadyaḥ phullaṃ svayamupahṛtaṃ puṣpabhāraṃ tarūṇāṃ
pāṇidvandve prakṛtisukule sāvadhānaṃ dadhānā
kalyāṇī sā kuśalaśakunaiḥ sūciteśprasādā
śambhoḥ pūjāsamayamucitaṃ prekṣamāṇā pratasthe
1.28
romāñcānāmanubhava suvasyāṅkurāṇāṃ kadambainetrotpannaiḥ kṣaṇavigalitānandavāṣpābhiṣiktaiḥ
antardraṣṭuṃ sapadi jagatāṃ sūcayan yastvameyau
yogādāsīduparatamanā yogihṛdyānubhāvaḥ
1.29
nandīśādyaiḥ pramathapatibhirvandyamānā bhavānī
mandaṃ mandaṃ maratakaśilābaddhasopānamārgām
raṅgattuṅgastanabharanamanmadhyabhāgā sakhelaṃ
bālā śuddhasphaṭikaracitāṃ vedikāmāruroha
1.30
siddhiṃ yogādiva samuditāṃ svānubhūtyā ca bhūtyā
śāntyā dāntyā samamiva nijāṃ bhaktimājānasiddhām
śaktiṃ sākṣādiva tanumatīṃ māyayā vidyayāsau
tāṃ mālinyā saha vijayayā śailakanyāmapaśyat
1.31
lāvaṇyānāṃ navaśāśikalāṃ lāsyabhūmiṃ kalānāṃ
śṛṅgārāṇāmṛtasaritaṃ śārikāṃ jahnujānām
aiśvaryāṇāṃ vipaṇipadavīmākaraṃ maṅgalānāṃ
devaḥ sākṣādamanuta śivo vīkṣya dākṣāyaṇīṃ tām
1.32
dhammillebhyo bahalavigalatphullakalhārapuñjā
pīnottuṅgastanabharadarākrugnabhagyābalagnā
cittaṃ premṇā vikasitamiva tryambakasyāṅghrimūle
bālā puṣpaṃ svayamupahṛtaṃ vikṣipantī vavande
1.33
śambhuḥ spṛṣṭvā gatadalarucā pāṇinā (dakṣiṇena)
netraiḥ phullairiva kuvalayairmaṇḍayan vīkṣya saumyaiḥ
vācā mandasmitaviśadayā jyotsnayevābhiṣiñcan
bhartāraṃ te ruciramacirāt prāpnuhītyanvagṛhṇāt
1.34
nityaṃ gaurī niyamakusumānyāharantī vanāntādālimpantī dhruvamanudinaṃ vedikāṃ mārjayantī
āsiñcantī parisaratarūnagnihutīpayantī
tacchuśrūṣāmakuruta ciraṃ sādarābhyāṃ sakhībhyām
1.35
kāle tārsiṃsvidaśanikaraistārakeṇābhibhūtaistasyārātiṃ triṇayanabhava svāminaṃ kāṅkṣamāṇaiḥ
śaṃbhuṃ gauryā saha ghaṭayituṃ prārthitaḥ puṣpadhanvā
ratyā sākaṃ puravijayinaḥ pṛṣṭhabhāgaṃ prapede
1.37
suptaṃ siṃhaṃ nibhṛtamudadhiṃ nirmadaṃ vāraṇendraṃ
rāhugrastaṃ grahaparivṛḍhaṃ meghamāṭopaśūnyam
bhasmacchannaṃ graḷayadahanaṃ tatra saṃsmāra māro
dhyānārūḍhaṃ tripuramathanaṃ prekṣamāṇaḥ praśāntam
1.38
yāvat kāmo dhanuṣi madhure paḍpadajyāvanamre
gandhodagraṃ śaramavasare prastute sandadhāti
tāvad gaurī parisaravanādāhṛtān rudrapāde
pūjāvyājāt sapadi śataśaḥ prāhiṇot puṣpabāṇān
muścatyekaṃ śaramapi śanaiḥ pelavaṃ puṣpabāṇe
sañcukṣobha prasabhamakhilaṃ seśvaraṃ viśvameva
yakṣasyākṣṇastadanu bhuvanakṣobhahetuṃ didṛkṣornirghātaughābhyadhikaparuṣaḥ pāvako niṣpapāta
1.39
neśaḥ krodhī niyatakaruṇo manmatho nāparādhī
sā vā devī na khalu vimukhī naiva devā viruddhāḥ
phullaiḥ puṣpaiḥ puravijayinaṃ pūjayitvā ca (pūrvaṃ)
hā hā kaṣṭaṃ hatavidhivaśād bhasmaśeṣaḥ smaro'bhūt
1.40
apyatyantaṃ nibhṛtamanasāṃ yogināṃ strīsakāśe
pratyūhāṇāṃ bhṛśamuparamo naiva bhūyāt samādheḥ
nissāmānyābhyadhikamahimā nūnamevaṃ viditvā
bhasmībhūte sati ca madane bhūtanāthastiro'bhūt
1.41
mūrcchāṃ prāpya prasabhamanaghā bodhitā preyasībhyāṃ
svāmin bhaktapriya paśupate ! kvāsi kāruṇyasindho !
nīlagrīvaṃ nikhilabhuvanāhlādinaindūlekhāṃ
netrānandaṃ vapuranupamaṃ darśayeti vyarodīt
1.42
pṛthvīpāthaḥpavanadahanavyomasomātmasūryān
bhāvānantarbahiravicalasthāvarān sthūlasūkṣmān
sarvaṃ sākṣācchiva iti muhuḥ prekṣamāṇācacakṣe
sāraṅgākṣī sakalahṛdayadrāviṇīṃ tatra vāṇīm
1.43
agnīn pañca svayamupaharannājyahavyendhanādyaiḥ
kāmaṃ pūrṇāhutamapi punaḥ kalpayannetravahneḥ
khairaṃ yātastribhuvanaguruḥ kṛtyaśeṣe samāpte
kāmātmāgniṣviha khalu mayā tapyate pañcasūggram
1.46
hotuḥ śambhormayi hutavahaṃ pūrvamudīpayantyāṃ
śīrṣe baddhaḥ śramamaśamayastvaṃ kalāśeṣamūrtiḥ
sampūrṇaḥ sarvamapi sa khalu me sāmprataṃ śītaraśmeḥ
kalpāntāgnirbhavasi vidhinā kiṃ mayā te'parāddham
cūḍākoṭitridaśaśataṭinīśīkarābhyukṣitānām
māmodaṃ me diśasi śanakairaśrekharāraṇyadhānām
mānyo'si tvaṃ malayapavana ! svāgataṃ svasti te'stu
brūyāḥ kiṃcit smarati bhagavān matsaparyāviśeṣān
mudrāṃ bhadrāṃ karakisalaye bodharūpāṃ dadhāno
vyākhyāhetormunipariṣadā sevyamānaḥ samantāt
vaiyāghrīyāṃ tvacamabhinavāṃ veṣṭayannaṣṭamūrtiḥ
kiṃ te mūlaṃ bata! vaṭataro! dakṣiṇāmūrtirāgāt
1.47
dhatse maulau navaśaśikalākomalaṃ kuḍmalaṃ tvaṃ
gaṅgābhaṅgābhyadhikamadhurāṃ mākarandīṃ ca dhārām
śūlākāraistava kisalayairbhānti śākhākarāgrāḥ
kiṃ te brahmadruma! parisaraṃ prāpnuvān kṛttivāsāḥ
1.49
bhrātardṛṣṭaḥ kimu ma bhagavān brūhi mahyaṃ varāha!
tvatsamprāptyā punaraharidaṃ vartate me varāhaḥ
anviṣya tvāmacaradaṭavīṃ yaḥ kirātātmanā prāgāpātālaṃ tvamapi gatavānaṅghrimanviṣya(yasya)yasmin
mauliṃ yasya tvamasi gatavān vīkṣituṃ haṃsa ! pūrvaṃ
cūḍāsindhoḥ kṛtaviharaṇaiḥ pūjito rājahaṃsaiḥ
asmaddhetoḥ punarapi paraṃ haṃsamanveṣayāmuṃ
yogārūḍho hṛdayakamale prekṣyate yaśca haṃsaḥ
1.50
gacchopāntaṃ hariṇi ! karuṇākrāntacittā mayi tvaṃ
sandeśaṃ ca prakaṭaya vibhoḥ kṣiprameṇāṅkamauleḥ
tatpāṇisthe taruṇahariṇe sābhilāṣā na bhūyāścūḍācandrapraṇayihariṇīṃmagracittaḥ sa mugdhaḥ
1.51
barhin ! brūhi tvamiha bahubhirmānanīyairvihaṅgaiḥ
kasmin deśe samupadiśasi tvādṛśāṃ lāsyamīśaḥ
barhān bāhūniva layavaśānmaṇḍalīkṛtya nṛtyan
devaḥ sākṣācchiva iva puro nṛtyeta nīlakaṇṭhaḥ
1.52
ślāghyāsi tvaṃ śivaśivaśivetyālapantī samantācchrotradvandvaṃ śiśirayasi me śārike ! svasti te'stu
sallāpānāṃ phalamavikalaṃ labdhameva tvayā me
śaṃsa svairaṃ muhurapi śivaṃ śreyase śraddadhānām
1.53
vibhraccāpaṃ śvabhirabhivṛto barhibarhāvataṃsaḥ
keśābhogagrathanavilasatkāṅgirātāḥ kirātaḥ
kiṃ te kṛttiṃ dalayitumasāvagrataḥ kṛttivāsāḥ
kasmāddhetorvyathitahṛdayo vyāghra ! śīghraṃ prayāsi
1.54
haṃho vanyadvipavara! haraḥ kaityabhivyāharantyai
pratyuktiṃ me diśasi na kutaḥ kiṃ madāndhayaṃ tavetat
nirīkṣya tvāṃ nadatu parito maṇḍalīkṛtya dorbhiḥbrahmāṇḍāntaḥpralayasamaye prāgyathā bhūtanāthaḥ
1.55
siṃha! kāste śiva iti mayā pṛcchyamāno'nurāgād
dapāt tūṣṇīṃ nivasāsi yadi tvaṃ guhāyāṃ himādreḥ
bibhranmūrtiṃ śamanamathanaḥ śārabhīmaṣṭapādāṃ
bhittvā vakṣastava pṛthutaraṃ bhūṣayatvāntramālām
1.56
vyāyāmānte svakarakamalairmardayitvā tavāṅgaṃ
siñcedadriḥ saha yadi gaṇaiḥ śaṅkaraḥ śāṅkara! tvām
tasmin kāle tava jaladharasnigdhagambhīraghoṣaiḥrattyārūḍhaṃ smaraparibhavaṃ brūhi me kāmaśatroḥ
1.57
yastvāṃ pūrvaṃ jaladhimathane mandare dṛṣṭasāraṃ
maurvīṃ kurvannasuranagarīṃ merudhanvā dadāha
bhūṣā dehe tvamasi vipule lālyamāno'si nityaṃ
bhogīndrāsyānitaragatīraṅgasā vedayāsai
1.58
sākaṃ cāndracā śirasi kalayā śambhunā lālyamānā
koṭīrāgrāt kimiti galitā kiṃ tvayā vāparāddham
tuṅge śṛṅge nipatasi gireraṅgamokṣāya gaṅge!
dehatyāgo giriśavirahe jīvitāccaklādhya eva
1.59
itthaṃ gaurīmupavanatale muktakaṇṭhaṃ rudantīṃ
nirdhyāyantīṃ nikhilabhuvanasvāminaṃ nīlakaṇṭham
sakhyāvāśvāsayitumalasāṃ tatkṣaṇaṃ nālamāstāṃ
hraye tasminnapi himagṛhe hanta śaityopacāraiḥ
1.60
yasyāṃ vedyāṃ sa ciramavasacchambhurārūḍhayogastasyāmeva pramathapatibhiḥ sevyamānaḥ samantāt
nīlagrīvapratikṛtimatho nirmamāte vayasyairnīhārādestaṭasamuditairnūtanaireva ratnaiḥ
1.61
(phālaṃ tasya) sphaṭikaśilayā padmarāgeṇa pādau
vaiḍūryeṇa stimitanayanaṃ vidrumaughaiḥ kapardān
kaṇṭhābhogaṃ garuḍamaṇinā mauktikairdantapaṅktiṃ
gaṅgāṃ siddhattuhinadaṣadā candrakāntena candram
1.62
devī sākṣācchiva iti mudā trīkṣaṇaṃ vīkṣamāṇā
prāgvattasyāpacitimucitāmācarantī sakhībhyām
aṅgasyārdhaṃ pratikalitayā chāyayārdhendumauleḥraikyaṃ prāmāmajuta nijāṃ mūrtimadrīndraputrī
1.63
tacchāvaṇyaṃ tadapi ca vapuḥ saiva dhīrāsikeyaṃ
tānyevaitānyuparataparispandanānīkṣaṇāni
mudrādhyekā karakisalaye lakṣyate saiva bhadrā
mantrābhyāsairmadhuramadharaspandanaṃ ka prayātam
1.65
kiṃ svātantryaṃ kimuta mahimā kinnu yogaprabhāvaḥ
kiṃ dhīratvaṃ kimadhiguṇatā kiṃ tavārdhīśvaratvam
bhasmībhūtaṃ nayanavahinā nirghṛṇaṃ pañcabāṇaṃ
mugdhāyāṃ me manasi bahudhā jṛmbhayan nirvṛto'si
bhūtaḥ kiṃ vā visaharasiddhaṃ kiṃ kṛpāyā viyuktaḥ
kiṃ hīyeran bhuvanamahitā bhūtayo vāṇimādyāḥ
hāsyaṃ kuryuḥ kimuta vibudhāḥ kiṃ jalatvaṃ tava syāt
kasmād doṣād giriśa ! parito na prapanno'si me tvam
1.66
ityālapya priyamanitaropāyalabhyaṃ viditvā
pūjāhetoḥ pratikṛtimimāṃ sthāpayitvā purastāt
tasminneva tribhuvanagurorāśrame śāntacittā
tepe tīvraṃ sakalajagatāṃ tāpahantrī tapāṃsi
1.67
mauñjīṃ kāścīpadavinihitāṃ mekhalāṃ sandadhānā
sūtraṃ brāhmaṃ hṛdi sumadhurāṃ hārayaṣṭiṃ vihāya
rukṣakṣauraśrutikṛtajaṭābandhanā sā sukeśī
vītakṣaumā ghanatarumaye valkale paryadhatta
1.68
gaurī ghore tapasi parito dikṣu vikṣipya vahnīn
madhye teṣāmavasadaniśaṃ vīkṣamāṇārkabimbam
padmībhūtāḥ satatamabhavan pāvakāḥ padmanetrīṃ
candrībhūya dyumaṇirapi tāmabhyaṣiñcat sudhābhiḥ
1.69
nityaṃ śuddhaiḥ śukaśudhuruṭajaṃ nīlakaṇṭhāḥ śikhaṇḍaiḥ
gaṇḍastāvasrutamadajalairgā nyapiścan gajendrāḥ
haṃsāḥ pakṣairanalamadhaman homakāleṣvamuṣyāḥ
patraṃ puṣpaṃ phalamapi vanād vāyavaścopaninyuḥ
1.70
apsu snātāmabāniśayanāmagnimadhye niṣaṇṇāṃ
vātāhārāṃ viyati parame mānasaṃ yojayantīm
candrādityaprahitanayanāmātmayogoditāṃ tāṃmaṅgastanvīṃ tapasi ca nijairāliliṅguramūrtiḥ
2.1
mauñjīkṛṣṇājinaparivṛtaḥ śubhrayajñopavītī
haste daṇḍaṃ vimalasalilāṃ kuṇḍikāṃ cādadhānaḥ
kāle vakṣasyapi ca bhujadornyastabhasmatripuṇḍraḥ
prādurbhūtaḥ sapadi giriśaḥ kaitavabrahmacārī
2.2
ārādetya priyasahacarīdattavetrāsanasthaḥ
kalyāṇīṃ tāṃ sadayamṛjunā cakṣuṣā vīkṣamāṇaḥ
mārgaśrāntiṃ sapadi madhuparkādibhiryāpayitvā
vāgmī vācaṃ tadanu sutarāmabravīt kṣudraśaktiḥ
2.3
sauvarṇīva dyutimupagatā niṣkalaṅkā śalākā
madhye'gnīnāṃ tava varatano rājate mūrtireṣā
sakhyormadhye vahasi yamunāgaṅgayorantarāle
gūḍhaṃ sārasvatamiva payaḥ pāvanaṃ sūkṣmamaṅgam
2.7
aiśvaryaṃ te na khalu vikalaṃ yauvanārambhayogādmlānaśrīriyamabhinavā snigdhalāvaṇyarekhā
nūnaṃ naiva tvadabhilaṣitā durlabho(bhā) durlabha(mābhaṃ)syā(t)
kiṃ kalyāṇi ! prabalatapasā prāpyamastītyapṛcchat
trīlāveśādapi ca tapasā maunameva prapannā
bālā tasmai manasi nihitaṃ sūcayantīva (tasthau)
vakṣomadhyaṃ valitavadanā prekṣatāmbhoruhākṣī
sakhyau tasyāḥ sphuṭamavadatāṃ vācamācārabhūtām
vidvan ! vidyāḥ priyasahacarīmīśvare baddhabhāvāṃ
vāñchāsindhuḥ khalu niravadhiḥ komalā yoṣideṣā
dhīrāste'nye śirasi dhanupāpyaśramaṇā tāḍayitvā
hitvātaṅkaṃ (ni)rayamapi ye (mari)ta(sva)rūpaṃ bhajante
bhittvā śīrṣāṇāṃ daśakamajuhodrāvaṇo jīvitārthī
cakrāvāptyai nayanakamalaṃ cakrāpāṇirdideśa
eṣāpyagnau tapa iti mahat sāhasaṃ hanta dhatte
ko jānīte kathamiva bhavedeva eva pramāṇam
2.8
naiva jyāyo na punaranu vā nāvaraṃ vā varaṃ vā
yasmādanyajjagati vitataṃ vidyate naiva kiṃcit
eko devaḥ sa khalu nikhilaprāṇivargāntarātmā
nirvyājodyannijakaruṇayā naḥ prasādaṃ karotu
2.9
dagdhaṃ yena tripuramathanaiḥ stūyamānena dīnaiḥ
pītaṃ hālāhalamapi purā helayā lokaguptyai
ghoraṃ tādṛk kimapi viṣunā sāhasaṃ nātra kāryaṃ
sānnidhyaṃ cet sa tu vitanutāt tāvatā smaḥ kṛtārthāḥ
2.10
sakhye vikrāditi samuditāṃ vācamākarṇya varṇīṃ
mānyāmenāṃ muhurapahasannevamevaṃ babhāṣe
bālā hanta prabalatapasā phalgumākāṅkṣate'rthaṃ
kiṃ kalyāṇyā visadṛśamidaṃ sammataṃ vāmapīṣṭam
2.11
īśo'stīti bhramitajagatāmicchatāṃ (patyurvṛṣayu)pāyaṃ
vādaḥ kaścit pravacanavidāṃ vedyate vaidikānām
nai(vena) vācāmapi ca manasāṃ gocaraṃ prāhurandhā
mugdhe śraddhāṃ racayasi mudhā vastuśūnye'pi śabde
2.12
kīdagrūpaḥ kimupakaraṇaḥ kiṃguṇaḥ kiṃcaritraḥ
kairvā mugdhe kathaya karaṇaireṣa nirdhāraṇīyaḥ
vastuvastīti bhramati sutarāmīśvare śabdamātre
gandhaśraddhā gaganakusume jāyate kasya jantoḥ
2.13
kalyāṇetaṃ kapaṭavaṭunā vyāhṛtā sāpahāsaṃ
maunagranthiṃ śuciravidhṛtaṃ sandamandaṃ niruddhya
divyāṃ vāṇīṃ daśanakiraṇairdyotayantī nitāntaṃ
tatpratyuktiṃ sutanuratanov tatkṣaṇaṃ yuktiyuktām
2.14
vedābhyāsairvividhatapasā vidyayā brahmamayyā
(mimau)nairmantrābhyasanavidhinā dhyānayogena śāntyā
yajñairdānairapi sumanaso (yaṃ prīyanti)yārthaṃ yatante
tasyāvāptyai yadi na yatase brahmacaryaṃ kimartham
2.15
jantorantaḥ sphurati hṛdaye yaḥ kilāṇoraṇīyān
brahmādīnāmapi ca manasāṃ vartate yo mahīyān
svātmānandaṃ na gaṇayasi cedīśamajñānapāśādādityo'stītyavagamayituṃ kauśikaṃ kaḥ samarthaḥ
2.17
yādagrūpo yadupakaraṇo yadguṇo yaccaritro
yo'nādyantaḥ sa kathamitaraiḥ śakyanirdhāraṇaḥ syāt
no cedīśaḥ kathaya jagatāmudbhavādau kutastvāṃ
kasmād bhīto bhramasi hi punaḥ kālacakre vivasvān
yasyāghantau śaṃtadhṛtirasau vākṣituṃ nālamāstāṃ
kastadrūpaṃ parigaṇayituṃ śaknuyāt kṣudraśaktiḥ
adyāpyenaṃ visumupanipat kelyanirdhārya raudrī
sarvān bhāvān namati śataśaḥ sthāvarān jaṅgamāṃśca
2.19
meruryasya sthiradhanurabhūd vāsukirjyā variṣṭhā
kṣiprakṣeṣuḥ paramapuruṣastāḥ śaravyaṃ nagaryaḥ
vedā vāhāstaraṇiśaśinau cakrayugmaṃ rathaḥ kṣamā
vedhā yantā kimiha bahunā tāddaśaḥ ko'sti vīraḥ
havyaiḥ(gavyaiḥ)hutavahamukhe yajvabhiḥ pūjyamāno
yaḥ santuṣṭaḥ phalamavikalaṃ puṇyakṛjyo dadāti
dakṣo devaiḥ saha paribhavaṃ prāpayan yo'vamānāt
kastaṃ nindyād bahulatamasā tvāṃ vinā lokanātham
2.20
bālyānmaugdhyāduta vidhivaśāt (prāktanāt) karmabandhādajñānāndhyādapi ca bhavatā neśvaraḥ sa śrutet
śuśrūṣābhiḥ śrutipariṇatān paṇḍitān prīṇayitvā
śrutvā tebhyastribhuvanaguruṃ śreyase saṃśraya tvam
2.21
cittārūḍho yadi na bhavataḥ śaṅkaro madvacobhiḥ
paśyetyagre pratikṛtimaho śāmbhavīṃ darśayitvā
evaṃ dhyātvā hṛdayakamale devamārādhaya tvaṃ
jātyā viprastvamasi mahito janmasāphalyasiddhyai
2.22
itthaṃ gauryā vacasi virate varṇayāmāsa varṇī
tatsantāpaśravaṇakutukacchāditāntaḥpramodaḥ
jāne dvau vāṃ sudati bhavatīṃ bhadrarūpāmabhadrām
rudraṃ kṣudrācaritamapi taṃ cetasā tena dūye
2.23
unmatto yaḥ pibati garalaṃ nṛtyati tyaktavāsāḥ
śete bhūtaiḥ saha pitṛvane śāvabhasmāsthibhūṣaḥ
bhikṣāmatti pratidinamasau brahmahatyānuṣaṅgāt
ko vā styanyastribhuvanatale tādṛśo durvinītaḥ
2.24
mauliryasyābhyadhikajaṭilo locanaṃ phālamadhye
kaṇṭhe śvetadravakaluṣitaṃ karburaṃ bhasmanāṅgam
vṛddhenokṣṇā gamanamanaghe veṣṭanaṃ jīrṇakṛttvā
kāṅkṣetainaṃ vikṛtavapuṣaṃ kā tvadanyā varāṅgī
2.25
asmāt sadyo virama rasike kutsitādīpsitāt tvaṃ
nindantyete bhudati bhavatīṃ jantavaḥ sarva eva
bāle brūhi tvadabhilaṣitaṃ yaḥ purāṇastapasvī
kiṃ jānīte manasijarasaṃ kāmavairī kilāsau
2.27
itthaṃ śrutvā śravaṇaparuṣaṃ candramāṣādhinoktaṃ
roṣārūḍhaṃ manasi tapasā hāsabhītyā niruddhya
śāpo (da) (dreye'yyaṃ) prativacanamevādate mañjuvāṇī
jātibrāhmaṃ vahasi ca vapurnindasi brahma dhik tvām
kṣīrāmbhodheradhikamathanakṣobhasambhūtakhedāt
..........gatīndramujjṛmbhamāṇe
kānte devāsuraparikare kāndiśīke samantānācāntaṃ cedbharalamunā kaiva viśvaṃ ka vā tvam
2.28
dhāturdarpādanucitagiraḥ pañcame mūrdhina kṛtte
prāyaścittaṃ carati giriśe bhikṣamāṇaḥ kapāle
brahmendrādyaṃ bhuvanamakhilaṃ saṃhara(nna)ntakāle
bhikṣāyai ka vrajatu bhagavān kaiva sā brahmahatyā
2.29
diggolaṃ vā vasatu dalitaṃ carma vā diggajānāṃ
bhasmālepo bhavatu vilasaccandanālepano vā
ākalpān vā bhajatu subhagān bhīṣaṇān vā bhujaṅgān
kiṃ vā kānyai na bhavati vibhormaṅgalāvāsamūrteḥ
2.30
śvetāmīśaḥ pitṛvanatale śekhare vā śrutīnāṃ
vṛddhanokṣaṇā vrajatu bhagavān mattadigdantinā vā
kālottīrṇaḥ kavalayatu vā kālakūṭaṃ sudhāṃ vā
śāsyaḥ kaṣāṃ sakalajagatāṃ śāsitā śūlapāṇiḥ
2.31
kiñcit paścādapi ca paruṣaṃ vaktukāmo'yamāste
dimbhaḥ śambhostirayati vibhorānubhāvaṃ puro me
vā(mā)cāro na khalu virameddāryatāmeṣa sakhyau
yāsyāmo vā vayamiti tadā gantumāsīt pravṛttā
2.33
.............kiṅkaraḥ śaṅkaro'sau
mā gaccheti smitasitarucā vāṅmayenānugṛhṇan
brahmendrādyairamaranikarairvandyamāsthāya veṣaṃ
yāntyāstasyāḥ karakisalayaṃ śaṅkaro'pyālalambe
hastālambapraṇayini hare vihvalībhūtacittā
vyāvṛttāṅgī lalitavadanā vallabhaṃ vīkṣamāṇā
kālonmīlatkuvalayakulaspandasaundaryalakṣmīrindoḥ sparśādamṛtalaharīvollalāsādrikanyā
2.34
bālyānmaugdhyādapi calatayā strīsvabhāvādyaduktaṃ
kṣantavyaṃ tatparuṣavacanaṃ svāmineti bruvantī
sānukrośe sati ca giriśe sāparādhoti bhītā
mugdhā mūrdhnā praṇatimakarodambikā tryambakāya
2.35
saṃstambhodyatpulakamukulaṃ sādhvasakhinnamaṅgaṃ
bhaktyāveśābhyadhikagalitānandabāṣpākulākṣī
vācāṃ gumphairadhikamadhurairvāgadhīśaṃ maheśaṃ
sā prāśaṃsat praṇayavivaśā vāstavaina stavena
2.36
pratyakṣādipramitikaraṇairaprameyānubhāvaḥ
pratyakṣaṃ naḥ sphurati bhagavan ! kevalaṃ sā kṛpā te
dūre vācāmapi ca manasāṃ bartamānasya manye
māyāmūrtiṃ tava punarimāṃ mādṛśāṃ rakṣaṇārtham
2.37
sthūlaṃ sūkṣmaṃ paramiti bhavanmūrtayo viśvamūrte
kartā kāryaṃ karaṇamiti te deva (yaḥ saḥ) śivātmā
(no śā|)bhūtaṃ bhavyaṃ bhavāditi kalāḥ kālarūpasya śambhoḥ
śaktiḥ śāntaḥ śiva i(ti) punaḥ svānubhūtiprakāśaḥ
2.38
pādāmbhojaṃ phaṇipatipariṣkāri pātālamūlaṃ
pṛthvī śroṇī jaladhivasanā bāhavo'ṣṭau digantāḥ
maulirvyoma tridaśataṭinīcandrakhaṇḍābhirāmaṃ
tvāmācaṣṭe sphuṭamupaniṣad vyomakeśaṃ virājam
2.39
brahmā bhūtvā sṛjasi rajasā vartamānakhilokīṃ
sattvodriktaṃ sadavanavidhau vaiṣṇavaṃ dhāma dhatse
kalpāpāye harasi tamasāpyatra rudrātmanā tvaṃ
nirguṇaṃ pariviharataḥ kīdṛśī kelireṣā
2.40
vindantyantarhṛdayakamale vindunātmakaṃ te
jyotirliṅgaṃ vapuranupamaṃ yogino yogigamyam
tasyāpyantaḥ sphurati paramānandasaṃvitsvarūpo
yasmin dṛṣṭe na khalu (pu)narāvartate'tīva lokaḥ
2.41
bhūte bhūte pratiphalasi kiṃ bhānumālīva toye
dīpādīpā iva khalu samuddīpitā jyotase'nyāḥ
tvayyeva tvaṃ kimu vivalase vīcimāleva sindhau
kumbhe kumbhe gaganamiva kiṃ vartase muktasaṅgaḥ
2.43
ekaṃ bibhratsaguṇamaguṇaṃ sakriyaṃ vikriyaṃ vā
nissāmānyaṃ tribhuvanaguro ! tvāṃ na nirdhārayāmi
divyaṃ cakṣuḥ pradiśa giriśa ! chinnahṛdgranthibandhaṃ
yāthārthyaṃ te hṛdi viharato yena sākṣātkaromi
śabdabrahmādhigamitarabrahmadhāmne svadhāmne
paścabrahmaprabhavatanave brahmaṇā mṛgyabhūmne
brahmāṇḍāntarbahirapi sate brahmavidyopadeṣṭre
brahmiṣṭhānāṃ hṛdi viharate brahmaṇe te namo'stu
2.44
stotraprītaṃ tadanu sutanurdevamāliṅganolkaṃ
svāmin ! dātā himagiririti vyāharantī vihāya
prekṣya prekṣya priyamanupadaṃ mandiraṃ gantukāmā
mugdhā mārgaṃ mṛdulagamanā dīrghadīrghīcakāra
2.45
vaddhodyogāṃ bhavanagamane pārvatīṃ pūrvapatnīṃ
naivāśaknot sa ca paśupatistyaktumālambituṃ vā
mākandānāmabhinavamadhusyandasandohasāndrāṃ
vātāghātāmiva vidhurito mañjarīṃ caścarīkaḥ
2.46
devādeśādyapimiracalaḥ pārvatīṃ prārthyamānaḥ
pratyāśrauṣīt kulamapi nijaṃ kevalaṃ naiva kanyām
īśo'pyāśu pratisamadadhāt (smaramārdra) dakṣiṇasmin prakoṣṭhe
prāgetānyatripuravijaye vāsuki(jyāki)ṇāṅkaḥ
2.47
kṣīrāmbhodheratha diviṣado maḍkṣu māṇikyarāśiṃ
(kṣāmāṃkṣaumaṃ) kalpadrumaviṭapito mānasādutpalāni
merordivyābharaṇanikaraṃ mauktikaṃ tāmravarṇyāṃ
mānyaṃ śambhormalayakaṭakāccandanaṃ copajahnuḥ
2.48
indorlekhā prasabhamabhajat ketakīpatrabhaṅgīṃ
mandākinyapyadhikalalitā mallikāmālikābhūt
sarpāḥ svarṇābharaṇamabhavan mauliratnamadhyācchambhoricchānuguṇamakhilaṃ maṅgalākāramāsīt
2.49
candrādityau dadhaturubhayoḥ pārśvayostālavṛntaṃ
chatradvandvaṃ hariśatadhṛtau cāmaraṃ cāmarendraḥ
divyānyastrāṇyapi diviṣado nandikeśaśca ketuṃ
hṛdyaṃ vādyaṃ pramathapatayaḥ kāhalīmardalākhyam
2.50
sadyaḥ sammārjanamaracayadrājamārgasya vāyuḥ
pāśī paścādamṛtasalilaiḥ secayāmāsa vīthīm
sammardotsāraṇamakurutāṃ rākṣasaghnapratanāthau
svastyākhyānaiḥ suramunigaṇāḥ śaṅkaraṃ paryagṛ(hṇan)
2.51
uccaiḥ kalpadhvajapaṭavitānollasatsvarṇakūṭāṃ
kūṭocchrāyaiḥ kanakarucirairgopurairdūradṛśyām
premṇā pratyudvrajati kimiti prekṣitā muktavegādṛddhāmandreragamadamarairīśvaro rājadhānīm
2.52
śrīkailāsapratima(goṭa)vṛṣaskandhamāgādhirūḍhaṃ
tūryaghoṣairmukharitaharicakravālāntarālam
helāvellatpramathapariṣadghuṣyamāṇāpadānaṃ
śailādhīśaḥ sa khalu giriśaṃ pratyudaitsānubandhaḥ
2.53
sajjībhūtāḥ pratigṛhamatho saudhavātāyanasthā
vīthīṃ prāpte sati muragaṇairoṣadhīścārdhamaulau
lājairvṛṣṭiṃ vidadhuramalairoṣadhiprasthayodhā
ḍolārūḍhātridaśavanitāgītadivyāpadāne
2.54
vīthyāṃ vīthyāṃ lalitavanitāvīkṣaṇairlakṣyamāṇadvārādaśvatkanakakadalīpūrṇakumbhapradīpam
śailākāraṃ sakalabhuvanaślāghyasaundaryamāgāt
sāle sāle pratiphalitā chāyayā sa(a)rantyā
2.55
yasmin devā hṛdi vidadhate jaṅgamālekhyaśaṅkāṃ
saudhairyasminnuparivilasatketumānekasaṃkhyaiḥ
chāyādānāt sthalamupagata... ... ... ...
... ... ... ... smāyutenāgalokaḥ
2.56
kṣīreṇāṅghriṃ nigamabhurabhiṃ kṣālayitvā purastādrakṣāhetoḥ śirasi dhavalānyakṣatāni kṣipantī
jāmāteti hriyamapi mudaṃ dhārayantī nitāntaṃ
menā vatsai sapadi madhuparkādikaṃ copaninye
2.57
ratnastambheṣvapi maṇimaye kuḍyeme ratnaśāle
sādhvīṃ saudheṣvapi ca bahudhā chāyayā visphurantīm
udgacchantīṃ saha parikarairīśvaro ratnapīṭhānmānyāṃ prānto maratakamaṇiśyāmavarṇāṃ saparṇām
2.58
dhammillāntarniyamitadarotkuḍmalakalhāramālāṃ
karṇottaṃsīkṛtakuvalayāśleṣamāghatkaṭākṣām
kaṇṭhe mandasmitasahacarīṃ hārayaṣṭiṃ dadhānāṃ
kanyāṃ dāsyan kanakakalaśāt tīrthatoyaṃ gṛhītvā
2.59
śailādhīśaḥ śiva ! tava pitā kaḥ punaḥ kā ca mātā
kiṃ vā gotraṃ ka uta sahajāḥ ko gururveti pṛṣṭvā
tūṣṇīmbhūte sati paśupatāvuttaraṃ mārgamāṇe
sāntarhāso duhitaramadācchāśvatāyeśvarāya
2.60
devīṃ divyābharaṇanikaradyotitāśāvakāśāṃ
vidyudcchovitatatimiriva vyākulāṃ meghamālām
harṣotkarṣopacitapulakāṅkuraścumbitāṅgīṃ
parṇāṃ pāṇigrahaṇavidhinā paryagṛhṇāt pinākī
2.61
devyo devāṃściramaramayaṃstyaktadaityoparāgān
sarvo jantuḥ sahajaparamānandasindhau mamajja
kāmaṃ lebhe tanumabhinavāṃ so'pi kāmaḥ sakāmo
mokṣaṃ prāptā iva mumudire viṣṭapastuṣṭapuṣṭāḥ
2.62
sūtvā vīraṃ sakalajagatāṃ rakṣitāraṃ kumāraṃ
senārātiṃ yudhi diviṣadāṃ tārakaṃ dārayitvā
pārvatyeṣā pariṇataśaratpārvaṇenduābhavaktrā
śarvasyāṅke viharati ciraṃ śarvarīśārdhamauleḥ
2.63
vāgīśo'pi na khalu vadanairvedagarbhaiścaturbhiḥ
kā me śaktirbhuvi kathayituṃ śāmbhavaṃ vaibhavaṃ tat
bhaktyā kalpaṃ tadapi śivayoḥ prītaye kāvyametatśraddhāvantaḥ śṛṇuta rasikā bhūtaye śreyase vā
Contains
Part of
See also: more in Shorter narrative and descriptive poems
- Ritusamhara (Ṛtusaṃhāra) — Sanskrit; 475 CE
- Sangitaraghunandana (Saṅgītaraghunandana) — Sanskrit; partly digitised
- Tirthaprabandha (Tīrthaprabandha) — Sanskrit; partly digitised
- Citropahara (Citropahāra) — Sanskrit; partly digitised
- Alivilasisamlapa (Alivilāsisaṃlāpa) — Sanskrit; partly digitised
- Krishnalilatarangini (Narayanatirtha) (Kṛṣṇalīlātaraṅgiṇī (Nārāyaṇatīrtha)) — Sanskrit; 1700 CE; partly digitised