Gita Govinda 29
Rasikapriyā 29
- Language
- Sanskrit
29.1
idānīṃ sāyaṃkṛtasakhīkṛtyāṃ smaraśarajarjaritakopāṃ svayamanunayati-atrāntara iti | atrāntare'sminnavasare dinānte hariḥ savrīḍaṃ yathā syāttathā sumukhīṃ rādhāmupetya sānandagadgadapadaṃ saharṣavikalitākṣaraṃ yathā syāttathā iti vakṣyamāṇamuvāca | punaḥ kathaṃ yathā syāttathā | kiṃbhūtām | masṛṇaroṣavaśāṃ snigdharoṣarāgām | komalasakhīvacanaiḥ kiṃcinnamitaroṣām | punaḥ kiṃbhūtām | apāra niḥśvāsaniḥsahamukhīṃ virahasahanāsasamarthānanām| vasantatilakā vṛttam |
tadeva vakṣyamāṇamāha-vadasīti | tatrānurodhena kramaparipāṭīṃ parityajya pūrvaṃ dhruvapadaṃ vyākriyate | priye iti | he priye śobhanaśīle mayi viṣaye yo mānaḥ taṃ muñca parityaja | kiṃbhūtam | anidānam |
api ca | satyamiti | he sudati śobhanadante, satyameva yadi mayi kopinyasi | tarhi sāparādha mayi kharanakharaśaraghātaṃ dehi | bhujābhyāṃ bandhanaṃ ghaṭaya | radaiḥ khaṇḍanaṃ janaya | athavā kimuddiśyate | yena vā aparādhayogyena daṇḍena tava sukhajātaṃ bhavati sa eva vidhīyatām | prabhūṇāṃ hi sāparādheṣu bhṛtyeṣu tāḍana-
29.2
sapatnīsaṃbhogalakṣaṇakāraṇarahitam | sapadi sāmprataṃ bhavatīti mānamapekṣya madanānalo mama mānasaṃ dahati | tattāpopaśāntyai mukhakamalamadhupānaṃ dehīti dhruvaḥ | atha padāni | vadasīti | he priye, kiṃcidapi priyāpriyanirapekṣaṃ svalpamapi vadasi | tadā tava dantarucikaumudī mama daratimiraṃ bhathāndhakāraṃ harati | kiṃbhūtaṃ bhathāndhakāram | atīva ghoram | atīva bhayānakahetutvādvayānakam | atra mayi sthāyī bhayamevodriktaḥ san bhayānakatāmeṣyatīti ‘vibhāvairanubhāvaiśca sātvikairvyabhicāribhiḥ | ānīyamānasthāyitve sthāyībhāvo rasaḥ smṛtaḥ’ iti | sa ca śṛṅgāravirodhī tvayā pariharaṇīya ; eva | tava vadanacandramā mama locanacakoraṃ sphurantyo'dhare śīdhustasmai rocayatu sābhilāṣaṃ karotu | adharaśīdhucandrikārthe candramasaḥ sānnidhyānmannetracakorasya spṛhā jāyate |
api ca | tvamasīti | tava anyā eva santi tā eva prārthyatāmityāśaṅkyāha - mama tvameva bhūṣaṇamasi | tvayālaṃkṛto'hamanyāsu saubhāgyavān | atha tiṣṭhatu bāhyabhūṣaṇam | mama jīvanamapi tvamevāsi | atha jīvanamapi tiṣṭhatu | jīvane'pi bhavajaladhau ratnaṃ tvameva | bhavajaladhigrahaṇamanyasya parigrahasya jaḍatvadyotanārtham | bhavatīha viṣaye mayi satatamanurodhinī kṛpāparā bhavatu | tatraivārthe mama hṛdayamatīva yatnaparaṃ vidyate |
29.3
api ca | nīleti | he tanvi, nīlanalinābhamapi kṛṣṇarūpamapi tava locanaṃ kokanadarūpaṃ raktimānaṃ dhārayati | ato yadi kusumaśarabāṇaceṣṭayā kusumaśarabāṇādhīnā bhūtvā yadi māmapi kṛṣṇaṃ rañjayasi tadā idaṃ rañjanametallocanarañjanānurūpaṃ syāt | idamākūtam | yathā mayi kopena tvayā kṛṣṇaṃ locanaṃ raktaṃ kṛtaṃ tathā mayi prasādaparā bhūtvā kusumaśarabhāvena kāmabāṇānāṃ kaṭākṣādīnāṃ ceṣṭayā mayi raktaṃ kuru | kopaṃ tyaktvā prasādaparā bhavetyarthaḥ | athavā
29.4
bandhanakhaṇḍanādayo daṇḍāḥ samucitāḥ | atraitadvyājena nakhakṣatāliṅganacumbanādīnprārthayate |
api ca | sphuratviti | he tanvi | tava kucakumbhayorupari maṇimañjarī maṇiḥ mañjarīva sphuratu | sphurantī ca kiṃ karotvityāha-tava hṛdayadeśaṃ rañjayatu | api ca | raśanāpi tava nibiḍajaghanamaṇḍale rasatu śabdaṃ karotu | sā tathāvidhā kiṃ karotvityāha-manmathanideśaṃ sarvā eva māninyo mānaṃ muktvā kāmavaśagā bhavantviti kāmājñāṃ ghoṣayatu |
29.5
api ca | sthalakamaleti 1 he masṛṇavāṇi snigdhavāṇi | bhaṇa ādiśa | tava caraṇadvayaṃ sarasalasadalaktakarāgaṃ karavāṇi | sarasaḥ sasneho lasanyo'sāvalaktakastasya rāgo yatra | atha vā saha rasena śṛṅgāreṇa vartata iti sarasaḥ | sa cāsau tathā śṛṅgārotpattidvāreṇa spṛhājanakaścāsau
29.6
kusumaśarabhāvena yadi nīlanalinābhamapi locanaṃ kokanadarūpaṃ dhārayati tarhi etadidaṃ tavānurūpam |
api ca | smareti | he rādhe, mama śirasi udāraṃ caraṇalakṣaṇairmahatpadapallavaṃ padaṃ pallava iva lauhityakaumalyaśaityādinā maṇḍanamiva dhehi āropaya | kiṃbhūtaṃ padapallavam | smaragaralakhaṇḍanaṃ kāmaviṣatāpaśamanam | mayi viṣaye dāruṇo madanasya yatkadanaṃ tadevāruṇa iva sūrya iva jvalati dīpyate | sa caraṇapallavaḥ mama śirasi nihitaḥ san | tena madanakadanāruṇajanitatāpena upāhitavikāramāropitavikṛtiṃ saṃtāpaṃ haratu | atrāntaretyādau prauḍhā mānavatī nāyikā | anukūlo nāyakaḥ
29.7
lasatkāntimāṃśceti īdṛśo'laktakarāgo yatra | etāvatā alaktakarañjanasamakālameva śṛṅgārotpattirbhavatyeva yūnām | kiṃbhūtaṃ caraṇadvayam | sthalakamalagañjanaṃ padmarāgaspardhi | punaḥ kiṃbhūtam | mama hṛdayarañjanaṃ mama cittānukāri | punaḥ kiṃbhūtam | janita utpādito ratiraṅgasya ramaṇapramodasya parabhāgo yatra | kāmodrekakārītyarthaḥ |
api ca | itīti | ityamunā prakāreṇa caṭulacāṭupaṭucāru muravairiṇo rādhikāmadhikṛtya vacanajātam | jayadevakavibhāratībhūṣitam | punaḥ kiṃbhūtam | māninījanajanitaśātam | māninījanasya janitamutpāditaṃ śātaṃ sukhaṃ yena || lalitāpi yadi padaracanā na dhātu yogāhate vibhāti śubhā | iti kumbhakarṇanṛpatirgāyati tāṃ gītagovinde || tathā ca saṅgītarāje-'tālo varṇayatī rāgāḥ kramādaṣṭādaśa smṛtāḥ | madhyamādiśca lalito vasanto gurjarī tathā || dhanāsī bhairavo goṇḍakṛtirdeśāṅgikāpi ca | mālavaśrīśca kedāramālabīyādigauṇḍakau || śyāmagauṇḍaśca śrīrāgo malhāraśca varāṭikā | megharāgaśca bhadravaddhoraṇīniyatā ime || yāvadrāgaṃ padāni syuḥ prānte pāṭakharāṇi tu | kacitkaciddrutālāpabhūṣitāni yathāruciḥ || mithaḥ priyoktisaṃbhāravipralambharasāni ca | yatra syātsa prabandho'yaṃ rāgarājivirājitaḥ ||' iti caturacaturmujarāgarājicandrodyotanāmā ekonaviṃśaḥ prabandhaḥ |
29.8
idānīmātmānaṃ gatadoṣaṃ jñāpayansaṃbhogārthaṃ protsāhayannāha-parihareti | he kṛtātaṅke mayi kṛtānyavanitāsaṃgaśaṅke, śaṅkāṃ tyaja | athavā mayi kṛtātaṅke tvadviyogadarśanasaṃjātasaṃtāpe śaṅkāṃ tyaja | tvāṃ mayi saṃjātamanovikalpāṃ dṛṣṭvā mayi saṃtāpo jāyata
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit