Gita Govinda 33
Rasikapriyā 33
- Language
- Sanskrit
33.1
yasya dvāre hariṃ nirīkṣya | kiṃbhūtāṃ rādhām | vrīḍāvatīm | kāmavatīnāmapi yuvatīnāṃ prathamasaṃgame lajjā kimapi kāmātiśayaṃ vidadhāti | kiṃbhūtasya nilayasya | hārāvalyāstaralo madhyamaṇiḥ kāñcanasya mekhalādāma ca mañjīrau ca kaṅkaṇe ca teṣu maṇayaḥ teṣāṃ dyutyā dīpitasya | vasantatilakāvṛttam | atiśayoktiralaṃkāraḥ |
5 || tadeva sakhīvākyaṃ vivṛṇoti—mañjutareti | atrāṣṭapadayāmudgrāhāpekṣayā dhruvasya bāhulyam | tatrāpi ca pratipadamantimaṃ khaṇḍaṃ padāntarāpekṣayā navaṃ navameveti boddhavyam | tatrāpi rādhāviśeṣaṇāni sarvāṇyanubhāvatvena boddhavyāni | sthānaviśeṣaṇāni ca vibhāvatveneti | praviśetyādi | he rādhe mādhavasamīpaṃ praviśa | iha nikuñje vilasa gamanāgamanādiceṣṭāḥ kuru | kiṃbhūte rādhe | ratirabhasena ratiharṣeṇa hasitaṃ vadanaṃ yasyāḥ | etāvadbuvasthānīyam | tadanusyūtaṃ tvamevapadamiṭhetyasya viśeṣaṇam | kiṃbhūte | mañjulataraṃ mano-
api ca | navabhaveti | he kucakalaśataralahāre, kucakalaśe taralaścañcalo hāro yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | ihetyasya viśeṣaṇam | kiṃbhūte | iha navaṃ bhavadyadaśokadalānāṃ śayanaṃ tena sāramutkṛṣṭaṃ tasmin |
33.2
api ca | kusumeti | he kusumasukumāradehe, iha vilasa | kiṃbhūte iha | kusumānāṃ cayastena ruciraṃ śuci ca vāsārthaṃ gehaṃ yasminnikuñjaprade | atra sarvatra ekaikaṃ rādhāviśeṣaṇaṃ, ekaikaṃ nikuñjaviśeṣaṇam |
33.3
api ca | mṛducaleti | he rādhe iha vilasa | kiṃbhūte rādhe | madanaśaranikarādbhītirbhayaṃ yasyāḥ tasyāḥ saṃbuddhiḥ | iha mṛdu yathā syāttathā calo yo malayapavanastena surabhi ca ta-
33.4
haraṃ yatkuñjajalaṃ kuñjasyādharapradeśastadeva kelisadanaṃ yatra |
vitateti | he rādhe, mādhavasamīpaṃ praviśa | iha kelisadane ciraṃ vilasa ca | kīdṛśe kelisadane | vitatairvistīrṇairbahubhirvallīnāṃ latānāṃ navapallavairghane sāndre | tvaṃ kīdṛśi | alasapīnajaghane | alase manthare pīne māṃsale jaghane yasyāstādṛśi |
33.5
madhumuditeti | kīdṛśe kelisadane | madhunā puṣparasena muditānyānanditāni yāni madhupakulāni bhramarasamūhāstaiḥ kalito vihito rāvaḥ śabdo yatra tādṛśe | tvaṃ kīdṛśi | madanarasarasabhāve madanasya kāmasya yo rasaḥ śṛṅgārākhyastatra yo rabhasa utsāhastenopalakṣito bhāvo yasyāstādṛśi | yadvā | iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | madanarasena yo rabhasastenopalakṣito bhāvo yasya tādṛśe ityarthaḥ | yadyapi madhupenaiva madhupānakartṛtvaṃ prāptaṃ tathāpi tadānīṃ madhupānaprāptaye madhumuditetyupāttam |
33.6
madhuratareti | kīdṛśe kelisadane | madhurataro yaḥ pikanikarāṇāṃ samūhānāṃ ninadaḥ śabdastena mukhare vācāle | yadvā | etadapi rādhe ityasyaiva viśeṣaṇam | tadā madhuratarapikanikarāṇāmiva yo ninadaḥ surate kaṇṭhakūjitaṃ tena mukharamityarthaḥ | punaḥ kīdṛśi | daśanarucirdantakāntireva ruciraṃ śikharaṃ māṇikyaviśeṣo yasyāstādṛśi | yadvā | daśanarucivadruciraṃ śikharaṃ māṇikyaviśeṣo yasyāstādṛśi | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | daśanaruciruciraśikhare | daśanarucītyatra dvitīyavyākhyāne prasiddhaśikharasyopameyaṃtayā viparyāsopamā bodhyā | taduktaṃ daṇḍinā—'tvadā-
muditaṃ yanmadhupakulaṃ tena kalito rāvo guñjāravo yatra |
33.7
lalitaṃ manoharaṃ gītam | lālityaṃ hāvaviśeṣaḥ | yasyāstādṛśi | yadvā kṛṣṇe vilasa | kīdṛśe kṛṣṇe | ratilalitaṃ manoharaṃ valitaṃ saṃbhaktaṃ gītaṃ yasya tādṛśe | kvacitsaraseti pāṭhaḥ | lalitalakṣaṇaṃ tu—'nānāvidhamanāhāryaṃ svabhāvena manoharam | śṛṅgāraceṣṭitaṃ strīṇāṃ lalitaṃ saṃpracakṣate' |
api ca | vihiteti | idānīmaṣṭapadīṃ parameśvare samarpayannāha—he murāre, jayadevakavirāje maṅgalaśatāni kuru | kiṃbhūte | vihitaṃ kṛtaṃ padmāvatyā lakṣmyāḥ sukhaṃ sukharūpaṃ samājaṃ sthānaṃ prāsādo yena | tindubilve jayadevakārito mahālakṣmyāḥ prāsādo'stīti prasiddhiḥ | lakṣmībhaktyā harisuṣyatīti |
33.8
idānīṃ trapānirasanāyāha—tvāmiti | he rādhe, ayaṃ śrīkṛṣṇastava sudhāsaṃbādhaṃ sudhāyāḥ saṃkaṭaṃ bimbādharaṃ pātumicchati | kiṃbhūto'yam | tvāmevaṃvidhāṃ durbahāṃ cittena vahannapi śrāntaḥ śramaṃ prāpta ata eva bhṛśaṃ tāpitaḥ| yataḥ śrāntastaptaśca bhavati| sa tadupaśāntyai sudhādipānaṃ kartumicchati | tattasmādasya murāreraṅkaṃ kṣaṇamalaṃ kuru | kathaṃ | mayāsya tādṛśasya mahānubhāvasyaitatkartuṃ yujyata iti vadasi cetyāśaṅkayāha—iha tāvatsaṃbhrama ādaraḥ kutaḥ | kiṃbhūte iha | bhrūkṣepa eva yo lakṣmīlavastena krīte | etāvatā mūlyena gṛhīte
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit