Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 10

Commentary of Mānāṅka 10

Language
Sanskrit

10.1

he keśava | sā rādhikā tava virahe viśleṣe kṛśatanurdurbalā | stane vinihitaṃ kucamaṇḍale āropitaṃ tam udāraṃ sundaraṃ hāraṃ muktāālaṅkāraṃ bhāramiva manute | kalayati jānāti | kṛśā tanuryasyāḥ sā tathā | stanayorvinihito nyastastam | sarasamasṛṇamityādi |

10.2

sā rādhā vapuṣi svadehe lagnaṃ malayajapaṅka candanaṃ viṣaṃ kālakūṭamiva paśyati | kimbhūtam | sarasamasṛṇamapi | saha rasena vartata iti sarasaḥ | ¹masṛṇaḥ ślakṣṇaḥ ghṛṣṭaḥ | kathaṃ yathā syāt tathā | saśaṅkaṃ śaṅkayā saha vartamānaṃ yathā bhavati |
śvasitetyādi |

10.3

sā rādhikā sadāhaṃ yathā bhavati tathā śvasitaṃ pavanaṃ vahati | śvasitameva pavanastam | kamiva | madanadahanamiva | kāmāgnimiva | kimbhūtam | anupamapariṇāhaṃ na vidyate upamā ²dṛṣṭānto yasya sa tathā anupamaḥ pariṇāho viśālatā yasya sa tathā |
diśi diśītyādi |

10.4

sā rādhā nayananalinaṃ locanakamalaṃ diśi diśi kirati kṣipati | kimbhūtam | sajalakaṇajālam | saha jalakaṇajālena vartata iti sa tathā | ⁴nanu punaḥ kimbhūtam | vigalitaṃ nālaṃ yasya sa ⁵ tathā | nanu pratidiśaṃ rudatī mṛgayatītyarthaḥ | anena kimuktam | bhavato lābhāya kañjalābhāvānnayanakamalasajalakusumairdigdevatā ⁶marcayati | ayamāśayaḥ |
nayanaviṣayamityādi |

10.5

sā ⁹rādhā kiśalayatalpaṃ hutāśanakalpaṃ agnimiva kalayati | manute | kiśalayaṃ ¹⁰navaṃ pallavam | tasya talpaṃ ¹¹śayanaṃ tattathā | kimbhūtam | vihitaḥ kṛtaśvāsau hutāśanavikalpaśceti ¹²bahuvrīhi [ ? karmadhāraya ]samāsaḥ | śītalatvād (? kiśalayatātratvād) agnisamamityarthaḥ | kimbhūtam | nayanaviṣayamapi | nayanayorviṣayaṃ gocaram | agre vartamānamapi | anena kimuktam | sukhābhāve śītalakomala¹³syāpyālokanaṃ na ¹⁴karotītyāśayaḥ |
tyajati netyādi |

10.6

tathā sā rādhā alolam ¹acañcalaṃ yathā bhavati tathā kapolaṃ na tyajati | kena | pāṇitalena| kadā| sāyaṃkāle | kamiva | bālaśaśinamiva | bālaśvāsau śaśī ceti| tamiva | ²samagraṃ mukhaṃ pūrṇacandrānukāri bhavati| karatalapihitatadekadeśatvād bālacandreṇopamīyate |
hariri yādi |

10.7

sā rādhā sakāmaṃ yathā bhavati tathā haririti haririti japati| kathambhūtā sā | nikāmamatiśayena virahavihitamaraṇeva| ⁴virahe vihitaṃ svīkṛtaṃ maraṇamiva yayā sā tathā |
śrījayadevetyādi |

10.8

śrījayadeva ⁶bhaṇitamidaṃ gītaṃ sukhayatu| kam| janam| ⁷kimbhūtam| ⁸keśavaṃ prati bhaktyā upanītam| caraṇārādhana ⁹paramityarthaḥ |
sā romāñcatītyādi |

10.9

sā rādhā 'kṛṣṇo māṃ bhajate' iti manasi parikalpya romāñcati romāñcayuktā bhavati| tathā sītkaroti kilakiñcitaṃ vidhatte| tathā parito vilokya
kṛṣṇamadṛṣṭvā mithyeti matvā vilapati vividhaṃ jalpati tathā utkampate virahajanita-kampākrāntamanaskā bhavati| tathā tāmyati kṛṣṇo nāyāsoditi matvā tkrānti (? krānti)madhigacchati| tathā kṛṣṇo mamaivaṃ mukhacumbanāliṅganastanāvamardanādikaṃ vidhāsyatīti dhyāyati cintayati| tathā kṛṣṇo māṃ na cucoda, ahaṃ ca tyaktapatikaikākino gahanaṃ ca vanaṃ rātriratibhīṣaṇā iti matvā udbhramati udbhrāntacittā bhavati| tathā nirjanaṃ vanaṃ nirīkṣya sabhayamānasā satī latādipihitamadhyapradeśāndhakāre piśācādika(? piśācādika)māśaṅkya pramīlati nayananimīlanaṃ vidhāti| tathā bhavatprāptikāmanayāgrato gatvā tatrāhaṣprapūrvamatibhayanidānaṃ dṛṣṭvā paścādvalitā satī patati bhūmāviti śeṣaḥ| tathāśokamūle cūtamūle vā kadambamūle vā kṛṣṇo nivasatīti buddhvā dṛḍhaṃ nīvīṃ parivadhya tatra namūlaṃ (? tanmūlaṃ) udyāti dhāvati| tatra tatrāhaṣṭvā mūrcchatyapi mūrcchitamanaskāpi bhavati| he svavaidyapratima svarge vaidyau nāsatyau tatpratimastattulyaḥ tasya saṃbodhanaṃ he svavaidyapratima śrīkṛṣṇa etāvati evaṃvidhe vividhaparipāṃkayati (? paripākavati) atanujvare kāmajvare vidyamāne sā rādhā te tava rasāt tvaddattakandarparasāt kiṃ na jīvedapi tu jīvediti tvayā kāmarasaḥ tasyai tadātavyo (? pradātavyo)'nyathā mriyetetyarthaḥ| gūḍhābhiprāyaṃ prārthayitvā punarāliḥ śrīkṛṣṇaṃ pratyāha| he ratipaṇḍita tvaṃ yadi prasīdasi prasādaṃ vidhatse tasyā upasthito'pi antako mṛtyustyakto gato bhaviṣyatyanyathā na|
smarāturāmityādiślokaḥ|

Linked texts (1)