Gita Govinda 12
Commentary of Mānāṅka 12
- Language
- Sanskrit
12.1
mādhavo vadati| he sakhi aham iha nikuñje nivasāmi| tiṣṭhāmi| tvaṃ yāhi gaccha| ⁵rādhām anunaya parisāntvaya| na kevalamanunaya| ānayethāśca| ānayasva| kena| madvacanena| ⁶mama vacanaṃ madvacanaṃ tena| iti asunā prakāreṇa madhuripuṇā kṛṣṇena sakhī niyuktā preritā satī rādhāṃ pratipadya āgatya svayameva idaṃ vakṣyamāṇaṃ punarjagāda uktavatī|
⁷deśavarāḍīrāge paḍimaṭhatāle|
vahatītyādi|
he sakhi rādhike tava virahe viśleṣe vanamālī nandasūnuḥ sīdati khedavān vartate| tava viraha iti punaruktiḥ virahasya khedādhikyajanakatvamuddyotanāya| kasmin sati| malayasamīre candanānile vahati sati| kiṃ kṛtvā| madanaṃ kandarpam upa samīpe nidhāya| madanaṃ sahāyaṃ vidhāya| athavā upanidhāya upahāraṃ kṛtvā| janānāmutpādanāyetyarthaḥ| tathā kusumanikare puṣpasamūhe sphuṭati vikasati sati|
kasmai| virahihṛdayadalanāya| virahiṇāṃ hṛdayāni teṣāṃ dalanaṃ vidāraṇaṃ tasmai| khedamevābhinayena darśayati|
dahatītyādi|
12.2
he sakhi vanamālī maraṇam anukaroti| mṛtatulyo bhavatītyarthaḥ| kasmin sati| śiśiramayūkhe ²candre dahati sati| śiśirāḥ śītalā mayūkhā raśmayo yasya saḥ tasmin| tathā vilapati ³paridevanaṃ karoti| kasmin sati| madanaviśikhe patati sati| madanasya viśikhaḥ śaraḥ tasmin| kimbhūtaḥ ⁴vikalataro'ti| atiśayena vikalaḥ vikalataraḥ| prakṛṣṭārthe taratamau pratyayau bhavataḥ|
dhvanatītyādi|
12.3
he sakhi ⁵ātmanaḥ śrīkṛṣṇaḥ śravaṇamapidadhāti| ācchādayati| kasmin sati| madhupasamūhe ⁶dhvanati kūjati sati| tathāsau niśi niśi pratirātraṃ rujaṃ santāpam upayāti gacchati| kasmin sati| manasi calitavirahe sati| calito vardhito virahaḥ khedo yasmin tattasmin| virahaśabdenātra duḥkhamucyate|
vasatītyādi|
12.4
athāsau vasati nivāsaṃ karoti| kasmin| ⁷vipinavitāne| vipinasya vitāno vistāraḥ vistīrṇavane ityarthaḥ| lalitaṃ sundaraṃ dhāma gṛhaṃ tyajati| tathāsau luṭhati| kasmin| dharaṇiśayane| dharaṇyeva śayanaṃ tasmin| tathā tava nāma bahu yathā syāttathā vilapati ⁸japati| anena kimuktam| sarvaviṣayaṃ parityajya rūpagandhādikaṃ satataṃ tvāmanudhyāyatītyarthaḥ|
bhaṇatītyādi |
12.5
tathā śrotṝṇāṃ manasi hṛdaye hariḥ kṛṣṇaḥ udyatu | kena | sukṛtena | gītajanitapuṇyena | kimbhūte manasi | ²calitavibhave | calito vardhito vibhavo yasmin tattasmin | athavā rasavibhave | rasasya vibhavaḥ ādhikyaṃ rasaḥ autsukyaṃ tasmin | kasmin sati | kavijayadeve bhaṇati sati | kaviścāsau jayadevaśceti tasmin | kena hetunā | ³virahavilasitena | vilasitaṃ ceṣṭitam | ślokena pūrayati | pūrvamityādi |
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit