Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 19

Commentary of Mānāṅka 19

Language
Sanskrit

19.1

athānantaraṃ tāṃ⁵ rādhāṃ prati sakhī uvāca | kimbhūtām | manmathakhinnāṃ mano mathnāti kṣobhayatīti manmathā māraḥ tena khinnāṃ khedayuktām | punaḥ kimbhūtām | ratirasabhinnāṃ rateḥ rasaḥ suratasukhaṃ tasmād bhinnā antaritā tām | ⁴punaḥ kimbhūtām | kalahāntaritāṃ kalahena vivādena hareḥ antaritā tām | kimuvācetyāśaṅkayāha | ⁵gurjarīrāge yatitāle | ⁶harirabhisaratītyādi |
sakhī vadati | aye sakhi rādhe | mādhave mānaṃ mā kuru | yato harirabhisarati | ⁸tvatsaṅgamaṃ vāñchati | ⁹svapreyasīnāṃ kāmavyathāṃ haratīti hariḥ | kasmin sati | madhupavane vahati sati | madhorvasantasya pavanaḥ tasmin | ¹⁰abhisaratu nāma, tataḥ kiṃ phalaṃ, tadāha | harerabhisaraṇajātaṃ adhikam aparaṃ sukhaṃ ¹¹bhuvane kiṃ vāñchasi | tālaphaletyādi |

19.2

⁸rādhā vadati| he kitava dhūrta kapaṭin tvadālokaḥ tavedṛśasya vikrataṃ darśanaṃ mamādya kimapyanirvacanīyaṃ yathā syāttathā lajjāṃ janayati| na kevalaṃ tvadālokaḥ svarūpeṇa lajjāṃ janayati| śokādapi| na kevalaṃ śoko lokanādapi prakhyātapraṇayabharabhaṅgenāpi praṇayasya prīteḥ bharaḥ ādhikyaṃ tasya bhaṅgaḥ nāśaḥ prakhyātaścāsau praṇayabharabhaṅgaśceti tena| kimbhūtāyāḥ mama| ⁹tavedaṃ aruṇacchāyaṃ hṛdayaṃ paśyantyāḥ| aruṇacchāyaṃ śoṇakānti| kimbhūtam| priyāpādālaktacchuritaṃ ¹⁰priyāyāḥ vallabhāyāḥ pādstasya alaktakastena churitaṃ yuktam| kimbhūtamiva| ¹¹antaḥ abhyantare sthitaṃ bahiḥ prasaradanurāgamiva| prasaradanurāgo yasmāttattathā| viruddhatayā lakṣita iti vilakṣaḥ evaṃbhūto lakṣmīpatiḥ varṇito yatreti|
iti śrīgītagovindaṭīkāyāṃ khaṇḍitāvarṇane vilakṣalakṣmīpatirnāma aṣṭamaḥ sargaḥ|
tāmityādi |
kiñca| kucakalaśaṃ kiṃ viphalīkuruṣe kiṃ niṣphalaṃ karoṣi| kimbhūtam| tālaphalādapi adhikaṃ gurum| punaḥ kimbhūtam| atisarasaṃ saha rasena vartate iti ¹sarasam| ²āliṅganādatisukhasādhanamityarthaḥ|
kati netyādi|

19.3

kiñca| ³anupadaṃ pratipadaṃ pratikṣaṇam avilambaṃ yathā syāttathā ⁴kativāraṃ idaṃ mayā ⁴na kathitam| idamiti kim| hariṃ mā parihara| kimbhūtam| atiśayaruciro lāvaṇyaguṇayuktastam| kimitītyādi|

19.4

he rādhe tvaṃ vilāsinī| kimiti viṣīdasi| khedaṃ kuruṣe| vikalā satī kimiti rodiṣi| taveyaṃ yuvatisabhā ⁵sakhīsabhā sakalā'pi tvāṃ vihasati ⁶upahasati| ⁷sajaletyādi|

19.5

he rādhe sakhi| iha ⁹sajalanalinīdalaśītalaśayane harimavalokya śītala-śayyāyāmupaviśya ¹⁰harimavalokya nayane dve saphalaya| nayanagrahaṇasyārthaṃ sārthakaṃ kuru| janayasītyādi|

19.6

kiñca| manasi ¹¹svānte| bahutaraṃ khedaṃ kimiti janayasi| kimbhūtaṃ khedam| guru gariṣṭham| tarhi kiṃ ¹²karomi tatrāha| tvaṃ mama vacanaṃ śṛṇu| kimbhūtam| ¹³anīhitabhedaṃ na īhitaḥ bhedo yatra tattathā| hitakārakamityarthaḥ| ¹⁴nanu tvadvacanenāpi hariṃ na trajāmi| tatrāha|
harirityādi |

19.7

2harirupayātu hariḥ samīpaṃ gacchatu yātu | bahu anekaprakāraṃ yathā syāttathā madhuraṃ komalavacanaṃ vadatu | hṛdayamatividhuraṃ duḥkhitaṃ kimiti karoṣi | 3naitat kartavyam | tava 4sapatnījanaḥ sakāmo bhaviṣyatīti jñātvā mādhavaṃ bhajasva | śrījayadevetyādi |

19.8

śrījayadevabhaṇitaṃ haricaritaṃ sukhayatu sukhinaṃ karotu | kam | rasikajanaṃ rasikaścāsau janaśceti tam | kimbhūtaṃ haricaritam | atilalitam atiśayena 5ruciraṃ 6sundaramityarthaḥ | svavacanākaraṇaiḥ kupitā 7satī rādhikāṃ prati punarāha | snigdhetyādi |

Linked texts (1)