Gita Govinda 24
Commentary of Mānāṅka 24
- Language
- Sanskrit
24.2
he sakhi sa priyaḥ nikuñje sthitaḥ tvāṃ paśyati mṛgayate| kimbhūte nikuñje| sthiratamaḥpuñje sthirāṇi nibiḍāni tamāṃsi andhakārāṇi teṣāṃ puñjaḥ samūho yatra tattathā tasmin| gāḍhāndhakārasamūha ityarthaḥ| kimbhūtaḥ san| cintākulaḥ san| cintayā ākulo vyagraḥ| katham| iti| itīti katham| sā rādhā samāgatyāgamya māṃ drakṣyati| na kevalaṃ drakṣyati smarakathāṃ kāmaprayuktavārtāṃ vakṣyati| na kevalaṃ vakṣyati, pratyaṅgamāliṅganaiḥ prītiṃ yāsyati| aṅgam aṅgaṃ prati pratyaṅgam| na kevalaṃ yāsyati, raṃsyate krīḍiṣyati| na kevalaṃ raṃsyate, vepate kampate| na kevalaṃ vepate, pulakayati romāñcayukto bhavati| na kevalaṃ pulakayati, ānandati hṛṣyati| na kevalamānandati svidyati svedayukto bhavati| na kevalaṃ svidyati, (...pratyudgacchati mūrcchati ca|) akṣṇorityādi|
24.3
he sakhi idānīṃ viśvavyāpi dhvāntaṃ tamaḥ kartṛ nikuñjamadhye pratyaṅgaṃ sakalāṅgāni āliṅgati upagūhati| kāsām| sudṛśāṃ śobhananayanānāṃ nārīṇām| kimbhūtaṃ dhvāntam| nīlanicolacāru nīlaśvāsau nicolaśceti tadvaccāru manoharam| kathambhūtānām| abhisārasāhasakṛtām abhisārāya saṅketasthānagamanāya kṛtam sāhasaṃ asamīkṣya vyāpāro yābhistāstathā tāsām| punaḥ kimbhūtānām| dhūrtānāṃ svabhartṛvañcikānām| kiṃ kurvat dhvāntaṃ pratyaṅgamāliṅgati| akṣṇornayanayorañjanaṃ kajjalaṃ nikṣipat iva| tathā śravaṇayostāpicchagucchāvalīṃ nikṣipat| tāpicchasya tamālasya gucchāḥ puṣpastabakāḥ, teṣāmāvaliḥ paṅktistām| tathā mūrdhni mastake śyāmasarojadāma nīlotpalamālāṃ nikṣipat| tathā kucayoḥ kastūrikā-patrakaṃ patrāvalīṃ nikṣipat| kāśmīretyādi|
24.4
he rādhe etattamisraṃ tamaḥ tanoti| kām| tatpremahemanikaṣopalatāṃ tasmin śrīkṛṣṇe prema taddhema tasya nikaṣopalatā tām, suvarṇaparīkṣāpāṣāṇarūpatām ¹svayaṃ nikaṣopalo bhavatītyabhiprāyaḥ| kimbhūtaṃ tamisram| tamāladalanīlatamaṃ ²tamālasya dalaṃ tadvannīlatamam atiśayena nīlamityarthaḥ| ³punaḥ kimbhūtam rucima ṛjarībhiḥ, ⁴rucayo dīptaya eva mañjaryastābhiḥ, abhitaḥ samantāt ābaddharekham ābaddhā rekhā yasmin tattathā| kāsām| abhisārikāṇām| saṅketasthānagatānām| punaḥ kimbhūtānām| kāśmīragauravapuṣāṃ kāśmīraṃ kuṅkumaṃ tadvadgaurāṇi vapūṃṣi yāsāṃ tāstathā tāsām, suvarṇatulyapītavarṇaśarīrāṇāmityarthaḥ|
ślokena gītaṃ sūcayati-hārāvalītyādi |
24.5
athānantaram iyam aparā sakhī rādhāṃ sakhīṃ prati gītenaiva vakṣyamāṇamityuvāca| kimbhūtāṃ rādhām| ⁶nikuñjanilayasya nikuñjamandirasya dvāre hariṃ śrīkṛṣṇaṃ nirīkṣyāvalokya vrīḍāvatīṃ lajjāvatīm| kimbhūtasya nilayasya| hārāvalītaralakāñcanakāñcidāmamañjīrakaṅkaṇamaṇidyutidīpitasya| kāñcanasya kanakasya kāñcī tasyā dāma hārāvalītaralaḥ ⁷tanmadhyamaṇiśca kāñcanakāñcidāma ceti| athavā| hārāvalītaralakāñcidāma ceti| athavā| hārāvalītaralakāñcanakāñcidāmamañjīrakaṅkaṇaṃ ca| teṣāṃ dīptiḥ| tayā dīpitaḥ prakāśitaḥ tasya|
⁸virāḍī rāge aṭhatāle |
mañjutaretyādi |
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit