Gita Govinda 32
Rasamañjarī 32
- Language
- Sanskrit
32.1
nikuñjanilayasya nikuñja eva nilayo nibhṛtagṛhaṃ tasya dvāre hariṃ nirīkṣya dṛṣṭvā vrīḍāvatīṃ lajjāvatīmetasmai kati niṣṭhurāṇi vacāṃsi mayoktāni, saṃprati kathaṃ tatsamakṣaṃ yāmīti lajjayā yuktām | kīdṛśasya nikuñjanilayasya | hārāvalyo hārapaṅktayastaralo hāramadhyamamaṇiḥ kāñcanakāñcidāma suvarṇakhacitamekhalā mañjīro nūpuraḥ kaṅkaṇaṃ karabhūṣaṇameteṣu khacitā ye maṇayasteṣāṃ dyutyā kāntyā dīpitasya prakāśitasya | ‘taralaścañcale khiṅge hāramadhyamaṇāvapi’ | iti viśvaprakāśaḥ |
5 || tadeva gītenāha—mañjutareti | gītasyāsya varāḍīrāgo maṭhatālaśca | gītārthastu—he rādhe mādhavasamīpaṃ kṛṣṇāntikadeśaṃ praviśa | iha mañjulatarakuñjatalakelisadane mañjulataraṃ yatkuñjajalaṃ nikuñjābhyantaradeśastadeva yatkelisadanaṃ līlāgṛhaṃ tatra vilasa vilāsaṃ kuru | kīdṛśi | ratirabhasena suratotsāhena hasitaṃ hāsyayuktaṃ vadanaṃ mukhaṃ yasyāstādṛśi | praviśa rādhe mādhavasamīpamiha vilasetyuktam | dhruvapadamanu vartamānatvāt | yadvā | iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | mañjulatarakuñjatalakelisadanaṃ yasya tādṛśe | punaḥ kīdṛśe | ratirabhasena hasitaṃ vadanaṃ yasya tādṛśe |
naveti | navaṃ nūtanamatha ca lasacchobhāyamānaṃ yadaśokadalamaśokapallavaṃ yasya tacchayanaṃ śayyā tadeva sāro mahādhanaṃ yatra tādṛśe | tvaṃ kīdṛśī | kucakalaśayoḥ stanakalaśayorataralaścañcalo hāro yasyāstādṛśī | aparasminnapi gṛhe mahādhanaṃ tiṣṭhatīti dhvanitam | yadvā navalasadityapi rādhe ityasyaiva viśeṣaṇam | tadā navalasadaśokadalaśayanameva sāro yasyāstādṛśi | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | navalasadaśokadalameva sāro yasya tādṛśe |
32.2
kusumeti | he rādhe, iha kusumacayena puṣpasamūhena racitaṃ viracitaṃ śuci anupahataṃ nāyikāntareṇānupabhuktaṃ yadvāsagehaṃ līlāgṛhaṃ tatra vilasa | yadvā kusumacayena racitamarthātkṛṣṇena nirmitaṃ śuci vāsagṛhaṃ yasyāstādṛśi iti rādhe ityasyaiva viśeṣaṇam | punaḥ kīdṛśī tvam | kusumavatsukumāraḥ komalo deho yasyāstādṛśi | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | kusumacayena racitaṃ śucivāsagehaṃ yena tādṛśe | kīdṛśe mādhave | kusumavatsukumāro deho yasya tādṛśe | 'śuci anupahate' iti viśvaprakāśaḥ |
32.3
(mṛdu) caleti | he rādhe, mādhavasamīpaṃ cala vraja | iha kelisadane praviśa vilasa | kīdṛśe kelisadane | malayapavanasurabhiśīte malayasaṃbandhī yaḥ pavanastena sugandhaṃ śītalaṃ ca tasmin | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | malayapavanasurabhiśīte malayasaṃbandhī yaḥ pavano vāyustena surabhiśītale vā | yadvā caletyapi pavanasyaiva viśeṣaṇam | tathā ca calaścañcalo yo malayapavanastena surabhiśītale ityarthaḥ | caletyanena īṣaccāñcalyamuktam | tena māndyamuktam | tvaṃ kīdṛśī | rativalitalalitagīte, ratau valitaṃ
32.4
kīdṛśe kelisadane |
api ca | madhuratareti | he rādhe iha vilasa | kiṃbhūte rādhe | śucīni rucirāṇi daśanaśikharāṇi yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | kiṃbhūte iha | madhurataro yaḥ pikanikarasya ninadastaina mukhare |
32.5
api ca | vitateti | he rādhe, iha ciraṃ vilasa | kiṃbhūte rādhe | alasaṃ pīnaṃ jaghanaṃ yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | kiṃbhūte iha | vitatāni bahūni vallīnāṃ navapallavāni tairghane |
32.6
api ca | madhumuditeti | he rādhe, iha vilasa | kiṃbhūte rādhe | kusumaśare kāme raso rāgaḥ sābhilāṣo bhāvo'bhiprāyo yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | kiṃbhūte iha | madhunā
nanamivonnidramaravindamabhūditi | sā prasiddhaviparyāsādviparyāsopameṣyate ||' iti | 'pakkadāḍimabījābhaṃ māṇikyaṃ śikharaṃ viduḥ |' iti śāśvataḥ |
32.7
cchītaṃ ca | mṛdupavanena surabhiśītam |
vihiteti | he murāre, jayadevakavirājarāje jayadeva eva kavīnāṃ rājarājā sārvabhaumastatra maṅgalaśatāni kalyāṇaśatāni kuru | kīdṛśe bhaṇati tavaguṇānvadati | punaḥ kīdṛśe | vihitaḥ padmāvatyāḥ sukhasamājaḥ sukhasamūho yena tādṛśe | etena svastrītatparatvakathanena parastrīvaimukhyaṃ dhvanitam | 'rājarājaḥ kubere 'pi sārvabhaume sudhākare |' iti viśvaḥ |
32.8
kṛṣṇotkaṇṭhādhikyamāha—tvāmiti | ayaṃ kṛṣṇastvāṃ cittena manasā vahannatiśrānto'tiśayena śramayukto jātaḥ | kandarpeṇa kāmena ca bhṛśamatiśayena tāpitaḥ saṃtāpitaḥ | atisūkṣme citte pīnastanajaghanavatyāḥ stanadhāraṇena śramo yukta eva | anyo'pi yo gurutarabhārodvahanaṃ karoti tasyāpyatiśramo bhavatīti bhāvaḥ | atastava sudhāmṛtena saṃbādhaṃ saṃkaṭaṃ bimbādharaṃ bimbaphalamadharamoṣṭhaṃ pātumicchati | tasmāddhetostasya kṛṣṇasyāṅkaṃ kroḍaṃ kṣaṇaṃ tvamalaṃ kuru bhūṣaya | ahamapi sphuṭāparādhā | atastadaṅkārohaṇe bibhemītyata āhabhrūkṣepeti | iha kṛṣṇe kutaḥ kasmāddhetoḥ saṃbhramo bhayam | kīdṛśe kṛṣṇe | sevitaṃ tvadīyapadāmbhojaṃ tvadīyacaraṇakamalaṃ yena tādṛśe | ata eva dāsajane'pi | tatra hetugarbhaviśeṣaṇamāha-bhrūkṣepeti | bhrūkṣepasya bhruvā cālanasya yā lakṣmīḥ saṃpattasyā
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit