Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 32

Rasamañjarī 32

Language
Sanskrit

32.1

nikuñjanilayasya nikuñja eva nilayo nibhṛtagṛhaṃ tasya dvāre hariṃ nirīkṣya dṛṣṭvā vrīḍāvatīṃ lajjāvatīmetasmai kati niṣṭhurāṇi vacāṃsi mayoktāni, saṃprati kathaṃ tatsamakṣaṃ yāmīti lajjayā yuktām | kīdṛśasya nikuñjanilayasya | hārāvalyo hārapaṅktayastaralo hāramadhyamamaṇiḥ kāñcanakāñcidāma suvarṇakhacitamekhalā mañjīro nūpuraḥ kaṅkaṇaṃ karabhūṣaṇameteṣu khacitā ye maṇayasteṣāṃ dyutyā kāntyā dīpitasya prakāśitasya | ‘taralaścañcale khiṅge hāramadhyamaṇāvapi’ | iti viśvaprakāśaḥ |
5 || tadeva gītenāha—mañjutareti | gītasyāsya varāḍīrāgo maṭhatālaśca | gītārthastu—he rādhe mādhavasamīpaṃ kṛṣṇāntikadeśaṃ praviśa | iha mañjulatarakuñjatalakelisadane mañjulataraṃ yatkuñjajalaṃ nikuñjābhyantaradeśastadeva yatkelisadanaṃ līlāgṛhaṃ tatra vilasa vilāsaṃ kuru | kīdṛśi | ratirabhasena suratotsāhena hasitaṃ hāsyayuktaṃ vadanaṃ mukhaṃ yasyāstādṛśi | praviśa rādhe mādhavasamīpamiha vilasetyuktam | dhruvapadamanu vartamānatvāt | yadvā | iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | mañjulatarakuñjatalakelisadanaṃ yasya tādṛśe | punaḥ kīdṛśe | ratirabhasena hasitaṃ vadanaṃ yasya tādṛśe |
naveti | navaṃ nūtanamatha ca lasacchobhāyamānaṃ yadaśokadalamaśokapallavaṃ yasya tacchayanaṃ śayyā tadeva sāro mahādhanaṃ yatra tādṛśe | tvaṃ kīdṛśī | kucakalaśayoḥ stanakalaśayorataralaścañcalo hāro yasyāstādṛśī | aparasminnapi gṛhe mahādhanaṃ tiṣṭhatīti dhvanitam | yadvā navalasadityapi rādhe ityasyaiva viśeṣaṇam | tadā navalasadaśokadalaśayanameva sāro yasyāstādṛśi | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | navalasadaśokadalameva sāro yasya tādṛśe |

32.2

kusumeti | he rādhe, iha kusumacayena puṣpasamūhena racitaṃ viracitaṃ śuci anupahataṃ nāyikāntareṇānupabhuktaṃ yadvāsagehaṃ līlāgṛhaṃ tatra vilasa | yadvā kusumacayena racitamarthātkṛṣṇena nirmitaṃ śuci vāsagṛhaṃ yasyāstādṛśi iti rādhe ityasyaiva viśeṣaṇam | punaḥ kīdṛśī tvam | kusumavatsukumāraḥ komalo deho yasyāstādṛśi | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | kusumacayena racitaṃ śucivāsagehaṃ yena tādṛśe | kīdṛśe mādhave | kusumavatsukumāro deho yasya tādṛśe | 'śuci anupahate' iti viśvaprakāśaḥ |

32.3

(mṛdu) caleti | he rādhe, mādhavasamīpaṃ cala vraja | iha kelisadane praviśa vilasa | kīdṛśe kelisadane | malayapavanasurabhiśīte malayasaṃbandhī yaḥ pavanastena sugandhaṃ śītalaṃ ca tasmin | yadvā iha mādhave vilasa | kīdṛśe mādhave | malayapavanasurabhiśīte malayasaṃbandhī yaḥ pavano vāyustena surabhiśītale vā | yadvā caletyapi pavanasyaiva viśeṣaṇam | tathā ca calaścañcalo yo malayapavanastena surabhiśītale ityarthaḥ | caletyanena īṣaccāñcalyamuktam | tena māndyamuktam | tvaṃ kīdṛśī | rativalitalalitagīte, ratau valitaṃ

32.4

kīdṛśe kelisadane |
api ca | madhuratareti | he rādhe iha vilasa | kiṃbhūte rādhe | śucīni rucirāṇi daśanaśikharāṇi yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | kiṃbhūte iha | madhurataro yaḥ pikanikarasya ninadastaina mukhare |

32.5

api ca | vitateti | he rādhe, iha ciraṃ vilasa | kiṃbhūte rādhe | alasaṃ pīnaṃ jaghanaṃ yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | kiṃbhūte iha | vitatāni bahūni vallīnāṃ navapallavāni tairghane |

32.6

api ca | madhumuditeti | he rādhe, iha vilasa | kiṃbhūte rādhe | kusumaśare kāme raso rāgaḥ sābhilāṣo bhāvo'bhiprāyo yasyāstasyāḥ saṃbuddhiḥ | kiṃbhūte iha | madhunā
nanamivonnidramaravindamabhūditi | sā prasiddhaviparyāsādviparyāsopameṣyate ||' iti | 'pakkadāḍimabījābhaṃ māṇikyaṃ śikharaṃ viduḥ |' iti śāśvataḥ |

32.7

cchītaṃ ca | mṛdupavanena surabhiśītam |
vihiteti | he murāre, jayadevakavirājarāje jayadeva eva kavīnāṃ rājarājā sārvabhaumastatra maṅgalaśatāni kalyāṇaśatāni kuru | kīdṛśe bhaṇati tavaguṇānvadati | punaḥ kīdṛśe | vihitaḥ padmāvatyāḥ sukhasamājaḥ sukhasamūho yena tādṛśe | etena svastrītatparatvakathanena parastrīvaimukhyaṃ dhvanitam | 'rājarājaḥ kubere 'pi sārvabhaume sudhākare |' iti viśvaḥ |

32.8

kṛṣṇotkaṇṭhādhikyamāha—tvāmiti | ayaṃ kṛṣṇastvāṃ cittena manasā vahannatiśrānto'tiśayena śramayukto jātaḥ | kandarpeṇa kāmena ca bhṛśamatiśayena tāpitaḥ saṃtāpitaḥ | atisūkṣme citte pīnastanajaghanavatyāḥ stanadhāraṇena śramo yukta eva | anyo'pi yo gurutarabhārodvahanaṃ karoti tasyāpyatiśramo bhavatīti bhāvaḥ | atastava sudhāmṛtena saṃbādhaṃ saṃkaṭaṃ bimbādharaṃ bimbaphalamadharamoṣṭhaṃ pātumicchati | tasmāddhetostasya kṛṣṇasyāṅkaṃ kroḍaṃ kṣaṇaṃ tvamalaṃ kuru bhūṣaya | ahamapi sphuṭāparādhā | atastadaṅkārohaṇe bibhemītyata āhabhrūkṣepeti | iha kṛṣṇe kutaḥ kasmāddhetoḥ saṃbhramo bhayam | kīdṛśe kṛṣṇe | sevitaṃ tvadīyapadāmbhojaṃ tvadīyacaraṇakamalaṃ yena tādṛśe | ata eva dāsajane'pi | tatra hetugarbhaviśeṣaṇamāha-bhrūkṣepeti | bhrūkṣepasya bhruvā cālanasya yā lakṣmīḥ saṃpattasyā

Linked texts (1)