Gita Govinda 10.8.8
Śrutirañjanī 10.8.8
- Language
- Sanskrit
10.8.8
sarvadā tvadekāyattaṃ tasyāḥ jīvitamiti tātparyam | prāṇiti ityatra 'rudādibhyaḥ sārvadhātuke,³ itīḍāgamaḥ | atra sāmagryāṃ satyāmapi kāryānutpatterviśeṣoktiḥ | kāraṇena vinā kāryotpatteḥ vibhāvanā ca| taduktaṃ — 'kāraṇena vinā kāryotpattiḥ syādvibhāvanā, tatsāmagryāmanutpattirviśeṣoktirnigadyata ,⁴ iti || punarapi tasyā eva vṛttāntaṃ sāścaryamāha kṣaṇamapīti || he keśava, nayanayornimīlitaṃ nimeṣaḥ, bhāve niṣṭhā, tena khinnayā bhavaddarśanapratibandhakanimeṣaduḥkhitayetyarthaḥ | evaṃvidhayā yayā rādhayā te viraho viyogaḥ, virahalakṣaṇaṃ tu 'kālakṣepastu samprāptaḥ kāryādvā ratitandrayā | ekagrāmasthayūnoḥ virahaḥ parikīrtitaḥ' iti | purā prathamakāle kṣaṇaṃ kṣaṇamātramapi 'atyantasaṃyoge dvitīyā', | na sehe na soḍhaḥ; saheḥ karmaṇi liṭ | 'ata ekahal madhye'nādeśāderliṭi', ityetvābhyāsalopau | sā rādhikā idānīṃ te ciravirahe'pi cirakālaṃ tava viprayoge satyapi puṣpitāgrāṃ sañjātapuṣpāgrabhāgāṃ rasālaśākhāṃ uddīpikāṃ sahakāraśākhāṃ, vilokya vīkṣyāpi kathaṃ śvasiti prāṇiti | jīvanahetubhūtabhavatsannidhānābhāve virodhini ca vidyamāne prāṇadhāraṇasyāścaryakaratvaṃ sūcayituṃ kathaṃ śabdaprayoga iti bhāvaḥ | 'āmraścūto rasālo'sau sahakāro'tisaurabha' ityamaraḥ | ataścāsau śīghrameva tvayā anugrāhyeti tātparyam | vibhāvanālaṅkāraḥ śvasitītyatra pūrvavadiḍāgamaḥ | vṛttaṃ puṣpitāgrākhyam¹ || iti śrī gītagovindavyākhyāyāṃ lakṣmaṇasūri viracitāyāṃ śrutirañjanyāṃ caturthassargaḥ² ||
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit