Gita Govinda 8.8.13
Śrutirañjanī 8.8.13
- Language
- Sanskrit
8.8.13
he tanvi, sadvṛttaḥ san darśanasparśanayogyaḥ, sa cāsau vṛtta vartulaśca; anyatra samīcīnavartulam | etādṛśaḥ san tava stanamaṇḍalaḥ kucabhāraḥ, mama prāṇaissaha kathaṃ krīḍati ? madanabhītyā mama dehāntarnilīyāvasthānāt¹ prāṇān gṛhītvā tava vakṣaḥsthale kathaṃ krīḍatītyarthaḥ | sadvṛttasya paraprāṇāpahārasya ayaśaskaratvāditi² bhāvaḥ | kiñca duṣṭanāmapi kaṭākṣādīnāṃ prāṇahāniparyantavyāpāro nāsti | sadvṛttasya stanamaṇḍalasya tu prāṇahāniparyanto vyāpāro jāta iti mahadāścaryamidamiti bhāvaḥ | ādyapāde marmavyathānirmāṇe cāpanihitatvalakṣaṇapadārthasya hetutvakalpanāt³ kāvyaliṅgamalaṅkāraḥ⁴ | ‘hetorvākyapadārthatve kāvyaliṅgamudāhṛta⁵’ miti lakṣaṇāt | evamavaśiṣṭapādadvaye kāvyaliṅgaṃ samam | ādyapāde bhrūcāpakaṭākṣaviśikha ityatra rūpakañca | ‘āropaviṣayasya syādatirohitarūpiṇaḥ, uparañjakamāropyamāṇaṃ tadrūpakaṃ mata⁶’ miti lakṣaṇāt | dvitīyatṛtīyayoḥ śyāmātmā, kuṭilaḥ, rāgavān, ityatra ca śleṣaḥ | bimbādhara ityatrāpi upamābhedaḥ | caturthe sadvṛtta ityatrāpi śleṣaḥ | sataḥ asatpuruṣakṛtyānurūpakāryotpatteḥ⁷ viṣamālaṅkāraḥ | ‘viruddhakāryotpattiryatrānarthasya vā bhavet | virūpaghaṭanācāsau viṣamālaṅkṛtistridhe⁸’ ti lakṣaṇāt | eṣāṃ yathāyogaṃ saṃsṛṣṭisaṅkarā draṣṭavyāḥ | saṅkaralakṣaṇañca
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit