Gopikonmada 2
Gopikonmāda 2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.57 — 1 part
2.1
iti prathamonmādaḥ
atha dvitīyonmādaḥ
kālindyodhairiva varatanuṃ kāntipūrairniṣiñcan
kaṇṭhe mālāmiva kuvalayairnikṣipannākṣipātaiḥ
jyotsnāgaurasmitalaharibhiścandaneneva limpannāvirbhūtaḥ sakalajagatāmutsavo vāsudevaḥ
2.2
vāmāṅgī sā vikasadatasīgucchasacchāyakāyaṃ
bhāgyotkarṣāt paramapuruṣaṃ prekṣamāṇāpi sākṣāt
mene mugdhā madanaśikhinā tapyamānātimātraṃ
vyāmohāya prasarati puro vāsanā mānasīti
2.3
so'yaṃ kṛṣṇaḥ sahajakaruṇāpūryamāṇāntarātmā
bāṣpaklinne 1kisalayarucā pāṇinonmṛjya netre
āliṅgyaināmalasanayanāṃ māṃsalābhyāṃ bhujābhyāṃ
kṣīṇāṃ paścādanunayapadaiḥ prīṇayan sallalāpa
2.4
aśrāntaṃ goniyamanaparānagrajādhīnavṛttīn
mā śocāsmān pathi vicarato nityamāraṇyakānām
yeṣāṃ saṅgaḥ kvacidupasamedvā na vā daivayogāt
karmādhīne kathamiva jane tādṛśaṃ bhāgadheyam
2.5
dhanyāste'nye vipulāviṣayābhogasañjātaharṣā
ye sammohaṃ sumukhi! dadhate tvādṛśāṃ māninānām
nityaṃ niṣkiñcanajanavaśe vartamānāḥ kathāñcit
teṣāṃ ke vā guṇavati vayaṃ nirguṇā nirviśeṣāḥ
2.7
īṣanmātro'pyalasanayane! nāvayorasti bhedaḥ
tvayyevāhaṃ tvamapi ca mayītyañjasā māṃ pratārya
apratyakṣastvamapi dayita! tyaktasaṅgo nirīho
mugdhāsingle/danda? [checking: mugdhāsingle]haṃ tvāṃ na viditavatī māyinaṃ mānahīnam
gūḍhaṃ dāruṣviva hutavahaṃ vyaktamavyaktamārgaṃ
tvāmanviṣya śramamupagatā tvaṃ nirasteṣaṇo'bhūḥ
krīḍasyevaṃ tava kuhanayā vañcayitvā prapañcaṃ
kārpaṇyoktiriti kṛtavatī sā'tha yāthārthyahṛdyāḥ
2.8
prāptāśvāsā priyatamavacohṛdyapīyūṣavarṣaiḥ
tyaktuṃ tāpaṃ suciravirahād bhūyasaivoṣmaḷe sve
tanvyādhatta stanagiritaṭe pāvanaṃ pādapadmaṃ
yenākrāntaṃ tribhuvanamidaṃ māyinā vāmanena
2.9
khedaṃ sadyaściravirahajaṃ sā jahau sannatāṅgī
puṇyairviṣṇoḥ padakamalajaiḥ pāṃsubhirbhāgyalabhyaiḥ
kalyāṇīṃ svāṃ prakṛtimabhajat prāgahalyāttamastrī
yatsamparkānmunivaragirā sā śilībhūtadehā
2.10
kaṇṭhāśleṣaṃ vyatanuta muhuścumbane smādharāṣṭha
maulau vaktraṃ stanakalaśayorastakarāmbhojamādhāt
vyāmṛdnāt taccaraṇakamalaṃ vījayāmāsa vaktraṃ
tattāmbūlaṃ samupayuyuje cikṣipeḍṅgeṣu śeṣam
2.11
rāsakrīḍāmakuruta mitho gāyati smāsya gāthāḥ
svairaṃ toye vyaharadamunā secanāsphālanābhyām
badhvā kāñcyā praṇayakalahe tāḍayāmāsa dāmnā
kruddhāpaśyat kuṭilanayanā bhartsayāmāsa vācā
2.12
akrūrākhyo yadupatiratho ghoṣayan ghoṣamadhye
mānyaṃ dhanvotsavamabhinavaṃ prastutaṃ kaṃsagehe
gopaiḥ sākaṃ śakaṭavidhṛtopāyanairnandamukhyairjātotkaṇṭhaḥ sapadi mathurāṃ rāmakṛṣṇau nināya
2.13
tāṃ viśliṣṭāṃ tadanu vidhinā cakravākīmivaikāṃ
rikte'raṇye raṇaraṇikayā krandamānāṃ mukundam
tiryañco'nvag ruruduradayaṃ tatra rātriṣvajasraṃ
bāṣpasrāvaṃ himajalamayaṃ pādapāśca vyamuñcan
2.14
tatprāṇā tannihitakaraṇā tatsuhṛttaccharaṇyā
tadbhāvā tadgatavilasitā tanmayī taccaritrā
tannidhyānā taditaraparijñānaśūnyā tadīśā
tanvī tasmin vrajaparisare meti cukrośa dīnā
2.15
ābhīrāṇāṃ kimayamaparaḥ kaścidāste nivāsaḥ
kālindyāstyā kimiyamaparā syandate kāpi kulyā
etāścānyāḥ kimu mṛgadṛśaḥ krīḍate nātra kṛṣṇo
yā jīvāmi priyasirahitā sā kimanyāhamasmi
2.16
barhā dṛṣṭau nayanasubhagaṃ paśyato ye na kṛṣṇaṃ
parṇaṃ jihvā pibati na punarvāsya bimbādharoṣṭham
gata karṇau na khalu śṛṇuto yau na veṇorninādaṃ
nūnaṃ hastāvāpa ca viṭapau yau tu nāliṅgatastam
2.17
tattattāruṇyaṃ tadapi taraḷaṃ vīkṣitaṃ tān vilāsāṃstān sallāpāṃstadapi hasitaṃ tadvapustāśca goṣṭhīm
tān vā bhāvāṃstadapi ca gataṃ tāñca lāvaṇyavīcīṃ
prekṣiṣye'haṃ punarapi kadā devatānāṃ prasādāt
2.18
sphūrjadveṇudhvanisamuditairnarmagoṣṭhīprabandhairmāṃ prakrāntapraṇayakalahāṃ hāsayantaṃ hasantam
yāce yuṣmānupavanagatā devatā brūta mahyaṃ
prekṣiṣye kiṃ punarapi vibhuṃ vallabhībhāgadheyam
2.19
ghore gauryāstapasi virate tryambake samprayuktaṃ
vaikuṇṭhe'pi prakaṭaya vibho vīryamavyāhataṃ te
mānyāmodairbakulakusumairmanmathārādhaye tvāṃ
mā viśliṣyā maratakaruciṃ śyāmāṃmaḷāṃgena puṃsā
2.20
saṃsāre'smin kamapi tamṛte naiva paśyāmi sāraṃ
śūnyaṃ manye tadidamadhunā taṃ vinā mānasaṃ me
ābhātyandhaṃ tama iva jagatsamyagunmeṣadivyaṃ
jīrṇāraṇyapratimamadhunā bhāti vṛndāvanaṃ ca
2.21
hā kāḷindi ! tvamapi sahase viprayogaṃ murāreḥ
sekāsphālaplavanapatanojmajanaughairmanojñaiḥ
krīḍābhedaiḥ suciramamunā lālyamānā purastācchleṣādhūlīkapiśasalilā yā tadā vīkṣitābhūḥ
2.22
akrūrākhyāṃ vahati bhuvane ko'pyatikrūrakarmā
vātyāṃ mandānila iti vṛthā vyāharanti pramattāḥ
jyotsnājyālājvalitabhuvanaṃ pāvakaṃ śītaraśmiṃ
mugdho loko vahati kupitaṃ mūrdhni māleti sarpam
2.23
dāvāgniṃ yaḥ praśamamaharat prāg vrajatrāṇahetoḥ
kāmāgniṃ me jvalayasi kutaḥ sāmprataṃ dūrago'pi
riktāṃ dṛṣṭiṃ ramaya dayita ! drāgihāgatya kṛṣṇa !
tvadviśleṣe sati ca kaṭhinaṃ vajratulyaṃ mano me
2.24
jāne cittaṃ mama mṛdutayā hanta hayyaṅgavīnaṃ
yanmuṣṇāsi tvamiha tadidaṃ kiṃ yaśodā na pṛcchet
eṣā paṅktiḥ sphurati padayoḥ śaṅkhacakrābjarekhā
dūre'si tvaṃ dayita ! vidhinā hā hatā mandabhāgyā
2.25
tyaktā cittaṃ ciraparicitaṃ māṃ tamevānvagacchat
pratyāvṛttiṃ na khalu labhate lohapītāmbutulyam
prāṇatrāṇaṃ ka iha tanuyād dūragaḥ prāṇanāthaḥ
kāmaḥ kiṃsvit pralayadahanaḥ kiṃ yamo rākṣaso vā
2.26
ādhikṣāma़āmakṛtasukṛtāmujjhitāṃ bandhuvargairastaṃ yāto dinamaṇirasāvakṣamo vīkṣituṃ mām
ghoro vāto jvalayati jagat ko'pi kālāgnirindurhantākāṇḍe pralayasamayo yatra nānto niśāyāḥ
2.27
rāsakrīḍāmiha hi puline nirmame prāṅ mukundo
vatsān vāpyāmapi saha jalaṃ pāyayāmāma gobhiḥ
bhuṅkte smānnaṃ saṃ iha ruciraṃ veṣṭito'gre vayasyairvatsastainyaṃ vyatanuta punarnūnamatraiva dhātrā
2.28
tālāṭavyāmiha kharatanaṃ dhvaṃstavān dhenukākhyaṃ
keśī prāptastviha hi nidhanaṃ keśavādaśvarūpaḥ
atrāriṣṭo dhṛtavṛṣavapū rāmagoṣṭhādyantiraste
deśe tvasmin vrajamajagaragrastamārakṣadāryaḥ
2.29
krīḍan gopairiha hi nidhanaṃ sīriṇāpa pralambaḥ
snātuṃ klībastviha hi yamunāṃ rauhiṇeyaścakarṣa
kālakṣepaṃ sutanuratanodevamādyaiḥ pramaṅgaiścittārūḍhaiściramanukṛtaiścāsya citraiścaritraiḥ
2.30
ābibhrāṇā kapiśavasanaṃ barhamāpīḍayantī
vakṣomadhye bahalatulasīmālikāmādadhānā
godhūlībhiśchuritavadanā veṇikābaddhakeśī
viṣṇoḥ kṛtva vapuriti tadā vādayāmāsa veṇum
2.31
gaṅge mā gā na cala yamune yāhi godāvari tvaṃ
he kāveri kva vaॅlasi purastuṅgabhadre niṣīda
itthaṃ sadyaḥ karakisalaye daṇḍamudyamya ramyaṃ
bālā śiñjadvalayarāśanā maṇḍalaṃ sā cacāla
2.32
bhūtvā pūrvaṃ prakṛtipuruṣau bhāvayitvā prapañcaṃ
paścād divyairbhuvanaviditaiḥ pālayitvāvatāraiḥ
kukṣau nyasya pralayasamaye kṛtyaśeṣe samāpte
kṣīrāmbhodhām̐ bhujagaśayane yoganidrāṃ bhajāmi
2.33
aṅgasyārdhe nivasati mama svairamardhendumaulirvedhā nābhikamalakuhare vakṣasi śrīrviśāle
devāḥ siddhā api ca munayo māṃ bhajante samantādāviṣṭeva pralapitavatī setthamevāsya vṛttam
2.34
kāle tasmin muraripukathāṃ vīṇayā vācyamānāṃ
śṛṇvan saptasvaramukharitāṃ modamānāntarātmā
mūrtaṃ tāhak tapa iva jaṭī valkalī cākṣasūtrī
prādurbhūtaḥ sapadi purataḥ snātako nāradākhyaḥ
2.35
tanvī bhartuścaritakathayā vismayaṃ nīyamānā
śiñjadgīṇāravamuditayā gāḍhagūḍhānurāgā
pratyutthāya prasabhamupasaṅgamya pādau vavande
mugdhā mūrdhni pratimuhuradhādañjaliṃ hṛṣṭacittā
2.36
bhūyo bhūyaḥ sutanuruluṭhat pādadhūlyāṃ maharṣeḥ
prakṣālyāṅghriṃ tadudakakaṇaiḥ prokṣayāmāsa cāṅgam
tasyātithyaṃ rucitamakarot sopacāraṃ varāṅgī
paścādenaṃ vinayavinatā pṛcchati smādareṇa
2.37
asmaddhetorhṛdi samuditāt pūrṇakāruṇyapūrādanyatkāryaṃ tava na ghaṭate śreyasāṃ bhājanasya
bhāgyaṃ tāvanmama pariṇataṃ darśanādeva sadyaḥ
kasmāddhetoḥ kathaya bhagavannāgato'dyāpi ghoṣam
2.38
kiṃ vā vṛttaṃ kathaya bhagavan sāmprataṃ tasya viṣṇoḥ
kiṃ svastyāste kimuta gaṇayenmādṛśāṃ premabandham
kiṃ vīkṣiṣye punarapi mukhaṃ mugdhahāsāvalokaṃ
kṣudrāḥ kāmaṃ vrajayuvatayo durlabhastatprasādaḥ
2.39
mā tāmya tvaṃ taralahṛdaye tvāṃ nayāmyadya kṛṣṇaṃ
dattānujñā bhavasi rasike devakīnandanena
tāmityuktvā sa tu nijatapovaibhavād vītakhedāṃ
ninye mārgaṃ priyatamakathāṃ tatra tatra praśaṃsan
2.40
rāmādeśādiha hi rajakasyādade vastrajālaṃ
dattālepāmṛjumapi vyadhāt kubjikāṃ kāñcidatra
asmin deśe sa tu kuvalayāpīḍasaṃjñaṃ karīndraṃ
kaṃsaṃ mallasrc="images/api image 2026.png"napi mṛditavān muṣṭacāṇūramukhyān
2.41
kanse jāmātari yudhi mṛte drāg jarāsandhanāmā
cakre'ṣṭādaśa ca samarān viṃśadakṣauhiṇībhiḥ
vanyo mattadvipa iva taruṃ yaṃ punarmallayuddhe
dvedhā cakre bhuvanavijayī bhīmaseno'bhimānī
2.42
vairūpyaṃ prāgiha hi śiśupālecchayā prāpa rukmī
kanyāmasmai maṇimapi dadau jāmbavān nirjito'tra
sindhau sāndīpa nisutakṛte gurvīno'tra kṛṣṇaḥ
śaṅkhākāraṃ ditijamajayat pāñcajanyo yato'bhūt
2.43
mlecchādhīśastviha hi mucukundena rājñā nirasto
yadbhītyāsau puramaracayad dvārakāmabdhimadhye
kāśīnāthastviha hi vijitaḥ pauṇḍrako vāsudevo
dhvasto vaiḍūratha iha balād dantavaktraśca sālvaḥ
2.44
māyāvatyā makarahṛdayāduddhṛtaḥ poṣitaḥ san
sa pradyumnastviha hi samare śambaraṃ nirmamantha
asmāddeśādanayadupayā sākamevāniruddhaṃ
jitvā yuddhe tripuraripuṇā trāyamāṇaṃ ca bāṇam
2.45
kṛṣṇaṃ nindanniha hi śiśupālāhvayaḥ pāṇḍavīye
tatsāyojyaṃ samudagatavān rājasūye svabāptā
yantā bhūtvā mahati samare pāṇḍavānāṃ priyārthī
vyūhaṃ rājñāṃ vyaghaṭayadasau bhīmasenārjunābhyām
2.46
itthaṃ puṇyāṃ yadupatikathāṃ varṇayaṃstūrṇagāmī
dūraṃ dṛṣṭaiḥ kanakakhacitairgopuraiḥ sūcyamānām
vātodvelladdhvajapaṭakarāhvāyantīmivaināṃ
mugdhāṃ mānyaḥ sa muniranayad drāk purīṃ dvārakākhyām
2.47
yā prāsādai rucirarajatasvarṇaratnopaklṛptaiścandrādityajvalanavibhavān santataṃ nindatīva
dūre dṛṣṭāḥ kanakakalaśā yadvimānāgralīnā
haṃsākāraṃ paramapuruṣaṃ smārayantyadbhutāṅgam
2.48
yasyāṃ jitvā narakamasuraṃ tāḥ sahasrāṇi kanyāstāvatsaṃkhyāṃ dvaidhadudvahat ṣoḍaśāmbhoruhākṣaḥ
yatrāsāte surataruvarau satyabhāmāpriyarthaṃ
jitvā śacyāḥ patimupahṛtau tadgṛhodyānamadhye
2.49
adhyārūḍhā narakaripuṇā rauhiṇeyoddhavābhyāṃ
yasyāmāste yadubhirabhitaḥ sevitā sā sudharmā
yatrodyāne narakasadnādāhṛto ratnaśailaḥ
kośaiḥ sākaṃ vilasati cirānmandrādriprasūtaḥ
2.50
mañjīrotthaṃ maṇivalayajaṃ hārakāñcīprasūtaṃ
śrutvā yatra śravaṇasubhagaṃ śiñjitaṃ mañjuvācām
vāpyāṃ vāpyāṃ kṛtavasatayo rājahaṃsāḥ samantāt
kūjantyuccairmuditamanaso bandhubuddhayonnatāsyāḥ
2.51
adhyārūḍhā mṛdulapavanairmandamandolyamānāṃ
śākhādolāṃ suraviṭapināṃ tatphalāsvādatṛptāḥ
yatrārāme śukaśakunayaḥ śārikāślāghyamānāḥ
śaṃsantyuccaiḥ śravaṇasubhagāḥ śrīnivāsasya gāthāḥ
2.52
siddhairvidyādharaparivṛḍhaiḥ kinnarairapsarobhiḥ
prakrāntāyāṃ pratigṛhamapi preṣṭhasaṅgītagoṣṭhyām
matvā meghadhvaniriti muhurmardalānāṃ ninādaṃ
yasyāṃ nṛttaṃ dadhati śikhino maṇḍalīkṛtya barhān
2.53
yatsaudheṣu pratiphalitayā chāyayā viṣṭapānāṃ
ratnastambhāḥ khacitavapuṣaḥ prāṃśavo'tyantaramyāḥ
kṛtvā samyak ciramapacitiṃ prāptasārūpyasaukhyā
viṣṇorbhaktā iva vidadhate viśvarūpaprakāram
2.54
samyak-tvaṣṭrā likhitavapuṣāṃ yatra paurāṇikānāṃ
rāmādīnāṃ caritamaniśaṃ lakṣyamāṇaṃ ca sākṣāt
sāndrasnehocchvasitapulakaḥ santatānandapūrṇaḥ
tatkālīnaṃ kalayati jano nirnimeṣākṣipātaḥ
2.55
gāyantībhiḥ surayuvatibhiḥ cāmarairvījyamānaṃ
brahmendrādyairamaranikaraiḥ klṛptapuṣpābhiṣekam
kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā maṇimayagṛhe ratnasiṃhāsanasthaṃ
sāndrānandāmṛtajalanidhau sā nimagnāvatasthe
2.56
gehe gehe varatanurasau vīkṣamāṇā patīn svān
putraiḥ pautraiḥ pratigṛhamapi prāptasaṃkhyāsahasrān
udgāyantaṃ munivaramamuṃ nāradaṃ mānayantī
viṣṇoḥ pārśve suciramavasad vismitā tatra dīrgham
2.57
kāvyākārā stutirabhinavā kṛṣṇakelīpraśaṃsā
bhaktyā klṛptā sphuradupaniṣadvakyagūḍhārthapūrṇā
pāpacchetrī jagati paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ karṇabhūṣā
modāyāstāṃ muravijayino gopikonmādasaṃjñā
2.57.p1
iti uttaronmādaḥ samāptaḥ
śṛṅgārādyairabhinavarasairyuktamapyātmabodhaṃ
santanvānaṃ paramapuruṣe bhaktimāpādayantam
śrutvā kāvyaṃ vivaśahṛdayo gopikonmādasaṃjñaṃ
nityaṃ nityaṃ paṭhitumalikhat citrabhānurvicitram
avyānmīlatkalāyadyutirahiripupiñchollasatkeśajālo
gopīnetrotpalārādhitalaḷitavapurgopagovṛndavītaḥ
śrīmadvaṃktrāravindapratihasitaśaśāṅkākṛtiḥ pītavāsā
devo'sau veṇuvādyakṣapitajanadhṛtirdevakīnandano vaḥ
ślokaḥ
akrūrākhyāṃ
akrūrākhyo
aṅgasyārdhe
atrāścaryaṃ
adhyārūḍhā naraka
adhyārūḍhā mṛdula
aśrāntaṃ
asaṅketoḥ
asyāṃ kāścid
ākṛṣyādau
ādāyāptau
ādhikṣāmāṃ
ābibhrāṇā
ābhīrāṇāṃ
ālīvargaiḥ
ālokyāntaḥ
āśvāsārtha
āste sākaṃ
itthaṃ tiryagjanamapi
itthaṃ puṇyāṃ
indro
īṣanmātro'pyalasa
uddhartuṃ naḥ
upadrāmaṃ
eko'pyāsīt
kaṃsa jāmātari
kaṇṭhāśleṣaṃ
kanyāṃ viddhi
kāścid
ślokaḥ
kānta! svairaṃ
kāntārāntaḥ
kāntāre'smin
kālinyoghairiva
kāle tasmin
kāvyākārā
kāryaṃ dhatse
kiṃ vā vṛttaṃ
kiṃ svit svapnaḥ
kṛtvā sakhyaḥ
kṛṣṇaṃ nindadbhiha
krīḍan
khedaṃ sadyaḥ
gaṅge! mā gā
gāyantībhiḥ
gūḍhaṃ dāruṣviva
gehe gehe
ghore gauryāḥ
cakrau bibhrad
citraṃ
jajvālāntarvisa
jāne cittaṃ
tattatāruṇyaṃ
tatprāṇā
tadbhūmānaṃ
tanme cittaṃ
tanvī bhartuḥ
tāṃ vicchiṣṭāṃ
tāḷāṭavyāmiha