Pramāṇa · Search · About · API

Arjuna and the Hunter 2.41.2

Traisargika 2.41.2

Language
Sanskrit

2.41.2

anena viśeṣaṇena svasambandhināṃ duritādipratibandhaṃ nirundhānastapoyogaviśeṣakṛtastasyānubhāvaviśeṣo vyajyate | gurumabhita iti | 'abhitaḥparitassamayānikaṣāhāpratiyogeṣvapi dvitīyā vaktavyā' (vā0 2. 3. 18) iti ṣaṣṭhyarthe dvitīyā | gurumabhitaḥ bṛhaspateḥ purastādityarthaḥ | abhita ityanenākāṅkṣitaḥ pūrvārdhena sannihitaḥ tiṣṭhacchabdaḥ tadanvayayogyatayā vibhaktivipariṇāmenātrāvatiṣṭhata ityanuṣajyate | tena bṛhaspaterabhimukhaṃ tiṣṭhataścandrasyetyarthaḥ sidhyati | iddhamaṃśujālaṃ tanvantamiti | iddhaṃ dīptam aṃśujālaṃ raśmisamūhaṃ tanvantaṃ vistārayantam | etad gurumityasya viśeṣaṇam | ghanatuhinādyāvaraṇābhāvena raśmisamūhasya dīptirbhavati | tena śaradvasantayoranyatarasmin ṛtāviti pratīyate | dīptaraśminā svoccakṣetragatena guruṇā dṛṣṭaścandro yathā viśvaśubhakriyāheturbhavati, samṛddhatapoyogajñāneśvaryeṇa dvaipāyanena munīndreṇa prasādamalayā dṛṣṭyā sandhukṣito yudhiṣṭhiraḥ tathaiva viśvābhyudayaheturbabhūveti cānena dṛṣṭāntena dyotyate | tata ityādi | ucitavedī munidevatāvenatamatirmahāmatirmahākavirenena kulakenābhigamyatāmanugrahaśīlatāṃ mahānubhāvatāṃ ca dyotayan dvaipāyanamanuvarṇayan dharmātmajasya tadābhāṣaṇāvasaraṃ darśayati - tato dharmātmajaḥ sukhopaviṣṭaṃ munimābabhāṣe | kīdṛśaṃ munimityākāṅkṣāyāmāha - utsarpibhirityādi | utsarpibhirudgamanaśīlaiḥ, upari sūryaraśmīnabhibhūya vyāpibhirityarthaḥ | aṃśujālaiḥ raśmisamūhaiḥ | prāṃśumiva atidīrghamiva | munisamīpavartināṃ pratītimanusṛtya tadvapurgatikliṣṭāṃśujālahetukā tasya prāṃśutvopekṣā kṛtā |

Linked texts (1)