Pramāṇa · Search · About · API

Ravanavadha 4.2

Jayamaṅgalā 4.2

Language
Sanskrit

4.2

tāvityādi—raṇe raṇabhūmau rajaḥsantamase | saṅgataṃ tamaḥ santamasam | '947| avasamandhebhyastamasaḥ |
5|
4|
79|' ityac | rajasā santamasaṃ asmin iti rajaḥsantamasaṃ tasmin rajasā kṛtāndhakāre tau kharadūṣaṇau āyudhacchāyā-
māyudhabāhulyamakārṣīm kṛtavantau | āyudhānāṃ chāyeti '825| chāyā-bāhulye |
4|22' iti napuṃsakatve hrasvatvam | khaṅgādīnāṃ bāṇāntānāṃ dvandvaikavadbhāvaṃ kṛtvā paścāttena sahitā gadeti śākapārthivāditvāt saḥ | anyathā samudāyasya '910| jātiraprāṇinām |
4|
6|' ityekavadbhāvena napuṃsakaliṅgatā syāt| bāṇagadamiti | khaḍgamusalaprāsacakrabāṇagadāḥ kare yeṣāmiti samāse praharaṇārthebhya ityādinā karaśabdasya paranipātaḥ ||
athetyādi - athaitasmin saṃgrāme raghūttamau rāmalakṣmaṇau kartṛbhūtau | karmabhūtau dviṣāviti | '2975| satsūdviṣa-|
61' ityādinā kvip | yamasāccakratuḥ yamādhīnau kṛtavantau | '2125| tadadhīnavacane |
5|
4|54' iti sātiḥ | tīkṣṇāyasairbāṇaiḥ | tīkṣṇamāyasaṃ phalaṃ yeṣāmiti | vyādhaṃ vyādhaṃ viddhvā viddhvā | '3343| ābhīkṣṇye ṇamul |
4|22' tatra '3320| samānakartṛkayoḥ pūrvakāle 3|
4|21' iti vartate | 'ābhīkṣṇye dve bhavataḥ' iti dvirvacanam | adhimarmeti vibhaktyarthe'vyayībhāvaḥ | amūḍhau sāvadhānau rāmalakṣmaṇau ||
marmavedhamevāha -
47' iti kaḥ| '2918| ambāmba-|
11' ityādinā khaḥ | paramparīṇāṃ parāṃśca paratarāṃśca anubhavatītyarthe paraśabdāt '1811| parāvara-|
10' ityādinā khaḥ paraṃparādeśaśca | tāṃ lakṣmīṃ kramāyātāṃ tvaṃ putrapautrīṇatāṃ naya putrāṃśca pautrāṃścānubhavatīti khaḥ| tasya bhāvaḥ| putrapautrānugāminīṃ kurvityarthaḥ ||
5' iti vṛddhipratiṣedhaḥ| '2266| iṭa īṭi |
28' iti sico lopaḥ | '778| nityaṃ haste pāṇau-|
20' ityādinā hetau ṭaḥ | grahaṇavatā tadantavidherabhāvāt '2961| kṣemapriyamadre 'ṇ ca |
44' ityaṇkhacau na bhavataḥ | sītāyāḥ sthitipālanahetubhūtaṃ lakṣmaṇaṃ kṛtvā rāmaḥ mṛgasyānupadī anveṣṭā '1890| anupadyanveṣṭā-|
97’ ‘973| prāvṛṭ-|
79’ iti ṇiniḥ | tasmāt saumitre jñāteyaṃ jñātibhāvaṃ tatkarma vā kuru | ‘1792| kapi-jñātyorḍhak |
28’ ityādinā vikalpeneṭ | mṛgasya vivañciṣoḥ | chalayitumicchoḥ | ‘198| vañcum̐ gatau |’ bhauvādikaḥ | tasyānekārthatvāt | pralambhana iti caurādikasyāṇyantasya vā prayogaḥ | yeṣāmanityaṇyantāścurādaya iti darśanaṃ teṣāṃ matenātrāpi sidhyati | eṣa svāno dhvānaḥ | ‘3239| svana-hasorvā |
45’ iti niṣṭhānatvam | pībhāvastu āṅpūrvasya tvanśvaśvasoriti vacanāt iha na bhavati āpyānaskandha iti | āpyānaṃ sthūlaṃ skandhakaṇṭhāṃsaṃ yasya kākutsthasya | bāhuśikharamaṃsaḥ tasya paścimo bhāgaḥ skandhaḥ | taṃ ruṣitaṃ kruddham | raṇe saṃgrāme sahituṃ he bhīru kātare kaḥ kṣamaḥ śaktaḥ api tu na ko'pītyarthaḥ | kṣameḥ śaktyarthatvāt tadupapade ‘3177| śaka-dhṛṣa-|
48’ ityādinā veṭ | kakutsthasyāpatyaṃ kākutsthaḥ | ‘1115| śivādibhyo'ṇ |
23' iti niṣṭhāyāmaniṭ | mumūrṣayā martumicchayā | mṛṅaḥ sani '2494| udoṣṭhyapūrvasya |
169' iti nipātanātsādhuḥ | ityevamasau lakṣmaṇo jagade gaditastayā sītayā ||
’ ityādinā ṭhak| mātrāḥ kamaṇḍalavādikaṃ sambhāṇḍya samācitya rāśīkṛtyetyarthaḥ| ‘bhāṇḍātsañcāyane’ iti ‘2676| puccha-bhāṇḍa|
44' iti aṇ '470|ṭiḍḍāṇañ|
83' | '2505| divādibhyaḥ śyan |
129' ityādinā śānac | '2505| divādibhyaḥ śyan |
22' iti ṭaḥ | dhvāntasyeva divākaraḥ | yathāndhakārasyāntakaro divākaraḥ sūryaḥ tathā | antakaradivākarau '2935| divā-vibhā-3|
21' iti ṭapratyayāntau | evamuktvā khaṃ papāteti sambandhaḥ ||
21' iti ṭaḥ | vairakāraṃ vairakaraṇaśīlam | kalahakāraḥ pakṣī kalahayitumanukūlaḥ | anayoḥ '2937| na śabda-śloka-3|

Linked texts (1)