Ravanavadha 8.74
Jayamaṅgalā 8.74
- Language
- Sanskrit
8.74
aśaptetyādi-sītāyai nihnuvānaḥ krauryādikaṃ na me 'stīti sītāṃ jñāpayitumeṣayannityarthaḥ | tasyai sītāyai aśapyat | śapathaṃ sītāṃ jñāpayitumaiṣadityarthaḥ | kimityevamāha | smaramohitaḥ | atra śapathāpahnutikriyayā sītāmājñāpayitumiṣyamāṇatvāt | pūrvavat sampradānasaṃjñā | kiṃvā'syai sītāyai svāminībhūtāyai vasūni dravyāṇi pratyapadyata aṅgīkṛtavān | dhārayanniva gṛhītavitta iva | atra '573| dhāreruttamarṇaḥ |
4|
tasyā ityādi-asau rākṣasādhipaḥ spṛhayamāṇaḥ sītāmāptumicchan bahu priyamabhāṣata vakṣyamāṇam| '574| spṛherīpsitaḥ |
4|
4|
37|' ityādinā sampradānam ||
saṃkrudhyasītyādi-kiṃ tvaṃ śubhāśubhe didṛkṣuṃ draṣṭumicchuṃ māṃ he mṛgekṣaṇe ! saṃkrudhyasi | '576| krudha-druhorupasṛṣṭayoḥ-|
4|
38|' iti karmasaṃjñā | krudherupasargeṇa yuktatvāt | kutaste parijñānaṃ yatparastrīṣu śubhāśubhaṃ nirūpayasi anyatra duṣṭāśayatvāt | atha kathaṃ mṛṣā saṃkrudhyāmīti cedāha-īkṣitavyaṃ parastrībhyaḥ kā śubhā na śubheti yadīkṣitavyamīkṣaṇīyaṃ tadayaṃ svadharmo rakṣasām | '577| rādhīkṣyoryasya vipraśnaḥ |
4|
39|' iti sampradānasaṃjñā | yataḥ strīviṣaye vividhasya praśnasya kriyamāṇatvāt ||
śṛṇvaddhya ityādi—anenātmanaḥ prabhāvaṃ darśayati | śṛṇvaddhyaḥ prārthayamānebhyaḥ svāminnidaṃ kriyatāmiti | madhyamāḥ prabhavaḥ pratiśṛṇvanti omityupagacchanti | he bhīru! nottamā mādṛśāḥ | te hi svātantryātsvayameva hitaṃ pratipadyanta iti bhāvaḥ | '578| pratyāṅbhyāṃ śruvaḥ pūrvasya kartā |
4|
40|' iti sampradānasaṃjñā | pūrvasyāḥ prārthanakriyāyāḥ prārthayituḥ kartṛtvāt | anye prabhavo 'kṛtārthāḥ alabdhalābhāḥ gṛṇaddhyaḥ anugrāhyasya bhṛtyasya kasyacinna stutiṃ kurvaddhyo mantribhyaḥ anugṛṇanti tān protsāhayanti| anugṛṇīta anugṛṇīteti mamānugato bhavatīti naiva madvidhā anugṛṇanti kṛtārthatvāt | '1595| gṛ śabde' ityasya prayoge '579| anu-pratigṛṇaśca |
4|
41|' iti sampradānasaṃjñā | gṛṇāteḥ stutikriyāpekṣayā kartṛtvāt ||
icchetyādi—īdṛśaṃ pūjitaṃ bhuvaneśvaraṃ trilokavijayinamiccha aṅgīkuru | ātmānamuddiśya snehena premṇā | '560| sādhakatamaṃ karaṇam-|
4|
42|' iti karaṇasaṃjñā | dīvyantī krīḍantī viṣayān śabdādibhirityarthaḥ | '562| divaḥ karma ca-|
4|
43|' iti karaṇasaṃjñāpavādāt karmasaṃjñā | saṃbhogāya parikrītaḥ tvadviṣayabhogena parikrīta ityarthaḥ | '580| parikrayaṇe sampradānam|
4|
44|' iti sampradānatvam | tava nāpriyaṃ kartāsmi na kariṣyāmi ||
āssvetyādi—mayā sākaṃ sārdhaṃ saudhe dhavalagṛhe āssva tiṣṭha | āselauṃṭi rūpam |' 672| ādhāro 'dhikaraṇam |
4|
4|
4|
48|' iti adhikaraṇe karmasaṃjñā | kiṃtu śayyāmadhiśeṣva | śīṅo loṭi rūpam | '542| adhiśīṅ-|
4|
abhītyādi-yathaiva tvamavyāhatā anivāritā satī me mama manaḥ abhinyavikṣathāḥ abhiniviṣṭāsi | luṅi rūpam | '2683| nerviśaḥ |
3|
17|' iti taṅ | '543| abhi-ni-viśaśca |
4|
47|' ityadhikaraṇe manasaḥ karmasaṃjñā | tathā tvamapi tvaddhṛdayamadhyāvasantaṃ māṃ mā rautsīḥ mā nivāraya | rudherluṅi rūpam | '544| upānvadhyāṅ-|
4|
48|' iti hṛdayasya karmasaṃjñā ||
' ityātmanepadaṃ na
' ityādinā nipātitaḥ | upasargasaṃjñābādhanārthatvāt stauti-sedhi-sicāṃ ṣatvaṃ na bhavati ||
Linked texts (1)
- Rāvaṇavadha — Bhaṭṭi, Sanskrit