Samkshiptaramayana 4

Saṃkṣiptarāmāyaṇa 4

Language: Sanskrit

4.1

kiṣkindhākāṇḍaḥ
sa tāṃ manojñāṃ sarasīṃ vilokya vasantalakṣmyā ca viśeṣaramyām
priyāviyogārtimatipravṛddhāṃ soḍhuṃ naśaktaḥ karuṇaṃ vyalāpīt

4.2

priyāṇi me yāni purā tayāsaṃstānyeva jātānyadhunāpriyāṇi
idaṃ saroratnamime vanāntā ayaṃ ca kālaḥ kva gatāsi sīte

nirviṣṭavāṃllakṣmaṇa mādhavo'yaṃ dhruvaṃ kaṇehatya vanālikāntām
kuto'nyathāsyā nakharākṣatāni mamāpi tatsyādyadi sā priyā syāt
na tāpayedanyamiti śrutaṃ te nāstīti manye kalahaṃsa yattvam
priyāṃ tavāliṅgya mamāgrato māṃ tadduḥkhadīnaṃ kaluṣīkaroṣi

4.5

nāhaṃ viṣīdāmi tathā hṛtāṃ tvāmayaṃ tu bāle mama śokahetuḥ
vicintya nityaṃ vayaso'dhruvatvaṃ kālaṃ ca bhogena vinaiva yāntam

4.6

vinaṣṭabandhuṃ vilayonmukhaṃ māṃ vāmaḥ prahṛtyāpi na hanti kāmaḥ
muhurmuhurjānaki jānakīti śaśvatsamāśvāsyata lakṣmaṇena

4.7

tau vīkṣya vāliprahitāvibhāvityātaṅkinā sūryabhuvā nisṛṣṭaḥ
kapirhanūmāniti buddhivittaḥ purastayoraha vahanvaṭutvam

4.8

narṣī purāṇau saśarau na cendropendrau ca bhūsparśipadau yuvāṃ sthaḥ
tapasyayautpattikasaṃpadorvāṃ citrīyate sādhyavimarśi cetaḥ

4.10

śokaṃ mahāntaṃ hṛdi lakṣaye vāṃ bālpena tapyeta hi rūpamīdṛk
sugrīva ākāṅkṣati vānarendaḥ sakhyaṃ bhavadbhyāṃ yadi rocate vām
itthaṃ yathāvatsvakathāṃ nivedya tadākṛtipratyayito hanūmān
saumitriṇākhyātatadīyavṛttaḥ plavaṅgarājā samadīdhapatsrau

4.11

ubhau ca tulyavyasanābhibhūtau tāvṛśyamūke naravānarendrau
vahniṃ purodhāya mitho vyadhattāṃ maitrīṃ pratīkārakṛte kṛtāntām

4.12

devyārpaviddhānyapahārakāle sugrīvalabdhānyadhunārpitāni
dṛṣṭvā'nubhūtābharaṇāni rāme saumitrirāśvāsayadārtarūpam

4.13

vṛtrārisūnoratha durjayatvaṃ mitrasya sūnau kathayatyaśeṣāt
saptaikabāṇena tarūnvibhidya pratyāyayāmāsa raghūdvahastam

4.14

tataḥ pratītaḥstapanasya putraḥ sahaiva tābhyāṃ svapurīmupetya
āhvāsta sa bhrātaramāhavāya jambhārisūnuṃ jagadekavīram

4.15

pradharṣaṇāṃ vālyapi tāmapūrvāmamṛṣyamāṇastarasābhipatya
utsekabhājā yuyudhe'nujena gandhadvipeneva gajendraśatruḥ

4.16

ākāraceṣṭādibhiraikarūpyāsau yudhyamānāvavivicya rāme
nirudyame'dudruvadadrimārkirbalīyasā drāgariṇābhiṣannaḥ

4.18

rāmastvapadhvāntadhiyā vihaste tūṣṇīkamāsīnamadhomukhaṃ tam
vibhāsya tattvoktibhiraṅkayitvā galyā niyoktuṃ prajighāya bhūyaḥ 17
tasyābhiyogātpumarāhataḥ saṃsraṃso'pahārādiva hemamālī
nivartya tārāmapi sāntvayantīmabuddha diṣṭasya balena kaṣṭaḥ

4.19

vakṣasyakasmādviśikhā śareṇa patanpṛthivyāṃ rudhirāktagātraḥ
praśāntatejāḥ plavageśvaro'bhūdambhomukho bhānurivoparaktaḥ

4.20

kṣaṇātsa dadṛśa puruṣaṃ sacāpaṃ mahābhujaṃ sūryasutānuyātam
ayaṃ prahartetyavadhārya samaṃ vanyavidhikṣepa jagādarāghavam

4.21

na nāma te sama sadyaḥ mahīśāṃ matyāṃ sadharmaṇamanantaraṃ ca
sāhyaṃ vyajeṣṭhāḥ syātastvāmiyo rūpeṣu caikaṃ mṛgayārasajñaḥ

4.22

uktā'tha rāmeṇa mayādya daṇḍo bhrātṛdruhaste vihito hitāya
svaryāhyapāpastvamiti vyaraṃsītpāruṣyavādādiva jīvitācca

4.23

āśvāsya tārāmatha vīrapatnīṃ saṃskārya taṃ tajjanuṣāṅgadena
taṃ yauvarājye nyadadhātkapīnāṃ rājye ca sugrīvamamoghasaṃvit

4.24

labdhāspade pratyupakārakāle varṣāntamāśrutya gate vyavasthe
rāmo girau prasravaṇe nyavātsītsahānujastatsamayapratīkṣaḥ

4.26

savidyuto vyomani vārivāhāndṛṣṭvā bhṛśoddīpikāmavahniḥ
cakre' dhīro'pyacalāsthito'pi vimuktakaṇṭho'tha sa roditi sma 25
parjanyaghoṣeṇa tu yanna bhīrurmuhurmuhurmāṃ paripasvaje sā
sa eṣa kālo mama varddhamo'pi mahāpriyasyāliṃgato'dya jātaḥ

4.27

candrānane haṃsagate'mbujākṣi toyātpiśokāsitamandapakṣme
hā hā ajanmā samayo mameya vijīyamāno'pi tavādyadharmaḥ

4.28

evaṃ vilapirapavāhya varṣāḥ kṛcchre vyatīte bahuśo nirāśaḥ
sa lakṣmaṇaṃ preṣayati sma vatsa kapiṃ kṛtaghnaṃ drutamāhareti

4.29

tasminsahāmaviṣe tathaitya purāntikaṃ kiṃcidutsasṛjye
kṣubhyatkapīndraprahitāya tārā saumitrimūce madalolatārā

4.30

tvameva kāmavyasanāni vetsi catvāri vā kaṣṭatamāni teṣu
cirāttadāsādya tava prasādāttatra prasakto na punaḥ pramattaḥ

4.32

sa cādya sarvaiḥ saha yūthanāthaiḥ pratīkṣate tvāmiti sāntvatena
saumitriṇā prāpya vibhuṃ kapīndraḥ sarvādyamasmai svabalasya cakhyau
tasyānumatyā plavagāstadodhe sugrīvasaṃdeśamathāvahantaḥ
āśāntametyāpyanavāpya sītāmāyāṃścavākīgatasainyavegama

4.33

tāṃ dakṣiṇasyāṃ diśi tatra tatra vicitya daivānnibiḍāndhakāre
bile patitvā bhramataḥ kapīndrānsvayaṃ prabhāśvāsya nināya vartma

4.34

tānmartukāmānsamayātipātātprasaṅgavijñātajaṭāyuvṛttaḥ
nirdiśya pāre'mbudhitīvaraṅkāṃ saṃpātirujjīvayati sma gṛdhraḥ

4.35

duṣpārapāraṃ tarituṃ gabhīraṃ magnodyameṣvambunidhiṃ baleṣu
ṛkṣādhipo dhīsacivaścirāyurekāntasaṃsthaṃ hanumantamūce

4.36

kasmādimāmātyayikīṃ daśāṃ naḥ paśyannudāsse jagadekamalla
tvaṃ sūryyabimbaṃ phaladhīrjighṛkṣurvrajāhato'drau nyapatanhanūman

4.37

tvaṃ vāyusūnustatsadṛśaśca kasyānna buddhyase kuṃbhajapītaśeṣam
tatsāgaraṃ goṣpadavallaṅghaya prasāṃśca naḥ trāhi yaśo labhasva