Pramāṇa · Search · About · API

Ramashtaprasastava (Rāmāṣṭaprāsastava)

रामाष्टप्रासस्तव

Language
Sanskrit
Author
Rāmabhadra
Extent
116 passages, 1,826 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Rambhadra Dixit Virachit Ramashtaprayash; 2025 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

1

śrīrāmabhadradīkṣitaviracito
rāmāṣṭaprāsaḥ
setuśākhiviracitaviṣamapadaṭīkayā sametaḥ
pārāvārapayoviśoṣaṇakalāpārīṇakālānalajvālājālavihārahāriviśikhavyāpāraghorakramaḥ
sarvāvasthasakṛtprapannajanatāsaṃrakṣaṇaikavratī
dharmo vigrahavānadharmaviratiṃ dhanvī sa tanvīta naḥ
rāmacandraṃ namaskṛtya kriyate setuśākhinā
ṭīkā kāṭhinyayuktānāṃ padānāmarthabodhikā
avyādarkakulābdhikaustubhamaṇirdivyāravindekṣaṇo
bhavyāviṣkṛtilampaṭepupaṭalīlavyāśarādhīśvaraḥ
ravyāsāditadoḥpratāpatulano havyāśabhṛtsundaraḥ
savyāsavyakarāttacāpaviśikhaḥ kravyāśavairī vibhuḥ

2

ambā kosalanandanā daśaratho lambālakāntaṃ pitā
yaṃ bālaṃ samavekṣya kairavasuhṛdbimbānanaṃ nandinau
śamvāmarśanamaṅkavānaracamūsaṃvādhavaddhāmbudhiṃ
taṃ bāṇāhatarāvaṇaṃ śaraṇamālambāmahe rāghavam

3

ambhodhrutimarkavaṃśatilakaṃ kumbhorulaṅkāpurīrambhorukucavāṣpapūrapatanāraṃ bhopayuktāhavam
śaṃbhorāyudhacāpaśailadalane dambholikelijuṣaṃ
taṃ bho māstu girāṃ mameti kalaye taṃ bhogamokṣapradam

4

aṃsāsaktaniṣaṅgamāśaracamūhaṃsānapetāyudhaṃ
saṃsārāmayabheṣajāhvayapadaṃ haṃsānvayālaṃkṛtim
puṃsāmuttamamāttacāpaviśikhaṃ taṃ sādhusaṃsevitaṃ
śaṃsābhīpsitadāyakaṃ yadi na kiṃ kiṃ sādhayeyaṃ phalam

1-2

atyantaṃ viṣayāstudanti hṛdayaṃ satyaṃ mṛṣā na tvidaṃ
nityaṃ tena malīmasaṃ bhavati me kṛtyaṃ tato bhāvi kim
ityantaḥ paritapyate raghupate gatyantaraṃ nāsti me
satyantāvasare tvametya sahasā bhṛtyaṃ tadā pāhi mām

6

astūpasthitamambuvṛttiriti yo vastūni nāpekṣate
kastūrīprabhṛtīni tasya vidhayāḥ syustūlavanniṣphalāḥ
yastūrīkurute'tha tānpuraharo ma Mastūni dagno yathā
dyustūrañjayījya tasya kṛpayaitastūrvaṃ me rāghava

7

anye saṃsṛtisāgarasya himavatkanyeśamuttārakaṃ
manyeraṃstamahaṃ tu vedmi nanu yo munyekagamyātmakaḥ
dhanye janma gṛhītavānraghukule janye viminnāya̍ssṛṅnyeṣpatkarapāṭalimni paramā ninye nutirbrahmaṇā

8

ārohavyapanītamekhalamapāstorojahāraṃ ripustrīrodaṃ viracayya yena vijayaśrīrocamānaujasā
āropādirataṃ śarasya dhanuṣi sphārodayatkīrtinā
dhīrodāttamimaṃ maje raghupatiṃ nīrogatāvāsaye

9

āśāpūraṇamākalayya bhajatāṃ kleśāpahaṃ sarvadā
nāśāya dviṣatāmupāsata diśāmīśāya muktvā vidheḥ
kīśākāradharaiḥ suraiśca rurudhe naiśācarī yaḥ purīmīśānāyudhabhañjanāya karuṇākośāya tasmai namaḥ

10

āyāmasphuradakṣipadmamabhito jāyānujābhyāṃ yutaṃ
dhyeyākāramudārayogimanasāṃ kāyānukāryambudam
māyāmānuṣamarkasaṃtatibhuvo dāyādamurvīpateḥ
bhūyāsaṃ praṇataḥ praṇamya ca śubhaprāyāmupeyāṃ gatim

11

āsannakṣitikanyakākucataṭavyāsaṅgihārāvaliśrīsaṃkrāntasavibhramākṣivalano hāsaṃ vitanvanmṛdu
vāsantīsragalaṃkṛto malayajollāsaṃ vahanvakṣasaṃ
dāsaṃ rakṣatu māmasau raghupatistrāsaṃ nirasyākhilam

12

ādehacyutidurjayaindriyatayā syādeva cetpātakaṃ
bhūdevābhijane'pi tadbhavatu naḥ sīdema kiṃ tāvatā
vedeṣu sphuṭavaibhavaṃ daśamukhacchedena dīptaujasaṃ
vaidehīramaṇaṃ praṇamyatu vayaṃ modemahi jñāyatām

13

āsīnaḥ kanakāsane nijapurovāsībhavanmārutiryā sīteti kṛtābhidhā bhuvi tayā śrīsīmamūrtyā yutaḥ
nāsīrārpitahārasāñjalisamīpāsīdadarkautmajo
dāsībhūtasuraḥsakosalamahīśāsī śaraṇyo'stu me

14

āditvaṃ dadhadapyaśeṣajagatāṃ yo dityapatyāntakṛbyādiṣṭo vibudhairbhavānnarapuharaḥ syādityavanyāmabhūt
nediṣṭhaṃ tapasāṃ phalaṃ navasudhāsvādiṣṭamantaḥ satāmādityānvayadīpamāśrayati taṃ me dikṣu kīrṇaṃ manaḥ

15

ākhāvāhitavigraho jagati yaḥ śaikhāvatau yatkarastau khātapravarau yadīyamanunā maukhānubandhojjvalau
sākṣādyotayakumbhakarṇajayinī śākhāmṛgānīkinī
rekhāmadhyagatāvatātpraṇipatallekhāvalirdevatā

16

icchāṃ me śṛṇu rāma kāmapi vibho kaccātirūḍhātīgucchāṅgaprabha mardituṃ mama samāgacchāntaraṃ hastataḥ
pṛcchāṃ mā kuru mṛdyatāṃ kathamiti svacchāṃśukīrte bhavānacchānatvaritaṃ kimadrisadṛśaṃ tacchāāmbhavaṃ kārmukam

17

ūhante niyamena yaṃ niyamino gehaṃ viśanto guhāṃ
yo haṃsākṛtirasti dehiṣu caturvyūhaṃ ca gṛhṇāti yaḥ
dehaṃ cendriyamaṇḍalaṃ ca pṛthagevāhaṃ padārthādvidanso'haṃ bhāvanayā bhaje tamadhunā mohaṃ vinā rāghavam

18

ūruparyupaveśitapriyatamaṃ merūpamānaṃ śriyā
cārūpasthitamagrato hanumatādhyārūḍhasiṃhāsanam
gīrūhaṃ kapimaṇḍalasya caraṇastrīrūpitaikoepalaṃ
dārūpāhitarājyasaṃpadamimaṃ dhīrūhate māmikā

19

etyābhīkṣṇamanādikarmapaṭalīṃ vātyāmivaiṣa bhramantyātyā yāti paratra ceha ca muhurbhītyā ca saṃyujyate
bhītyāgāya tataśca bhūtakaruṇācaityāyamānekṣaṇaṃ
kātyāyanyadhināthakārmukamidaṃ daityārimālambate

20

eke mādhavamindumaulimapare nākeśamanye namovākenānusarantu na tvahamapi stokena tānāśraye
sāketeśamupaimi kiṃtu śaraṇaṃ yā kekasī viśravastokenājani bhīrapāsta khalu tāṃ loke bhajantaṃ yaśaḥ

21

ekaṃ sādhu karoti yaḥ prapatanaṃ sākaṃ dhiyānanyayā
lokaṃ taṃ bhuvane nayantamabhayaṃ pākaṃ raghūṇāmapi
śokaṃmopagamaṃ kṛtāntavikaṭabhrūkampavākyairiti
kṣamākanyācirasaṃbhṛtavrataparīpākaṃ tamevāśraye

22

eṣā me'ñjaliyantraṇāstu padayorbhūṣāyitaiḥ pāṃsubhiḥ
pāṣāṇaṃ kalabhāṣiṇīṃ kṛtavate doṣānapākurvate
śeṣākārakarāttabhīmadhanuṣe doṣācareśādviṣe
roṣāveśaviśoṣitābdhipayase pūṣānvayaśreyase

23

kalpāpāyaghanā ravasmayabhidā śilpākareṇādiśañjalyākena raṇe jayasya dhanuṣānalpāmarīṇāṃ vyathām
kalpāgo bhajatāṃ sa pātu karuṇākalpāvaloko'śumatkalpānaikaśaraḥ purā raghupatistalpāyitāhīśvaraḥ

24

kartā kaṃjabhavātmanā trijagatāṃ bhartā mukundātmanā
hartā yaśca harātmanāghamakhilaṃ smartā ca yasyojjhati
dhartāraṃ dhanuṣaḥ śaraiḥ saha tamādatīṃramārtānvayaṃ
sarttāro'pyapathe śritā raghupatiṃ vartāmahe nirbhayāḥ

21-2

kanturhanti mano vidheyavirahānmantuḥ kramādedhate
kiṃtu smaryata eva nāṅghrikamalaṃ hantuḥ purāṃ vā madhoḥ
gantuṃme viṣayādhvasīmni dhanināṃ nantuśca kukṣiṃ bhareḥ
santu śrīraghuvīrapādabhajanātsaṃtuṣyato'nehasaḥ

26

kaṅkālābharaṇīyacāpadalanāṭaṃkārabhinnāmbaraṃ
śaṅkākṛṣṭakuṭhārabhṛnmadaśilāṭaṃkāyamānaujasam
laṅkānāyakavāhinīcaramahātaṅkāvahajyāsvanaṃ
taṃ kālāmbudamecakaṃ raghukulālaṃkāradīpaṃ bhaje

27

kaṅkālairdvipadāṃ navaiḥ sukhitavānkaṅkāvaliṃ kaitavanyaṅkāvarpitaśāsano ghanaghaṭāśaṅkāvahastejasā
aṅkāropitamaithilīkucataṭālaṃkārakastūrikāpaṅkālepanakautukī diśatu me laṅkāripurmaṅgalam

28

kā śaṅkā mama kārtikeyavapuṣāpyāśaṃsanīyadyutāvaiśaṃ kārmukamāśudāritavati kṣmāśāṃkare vikramaiḥ
kleśaṃ hantumupasthite raghupatau dāśaṃ sakhāyaṃ gate
kīśaṃ cāpi videharājaduhituḥ sāśaṃ manaḥ kurvati

29

kābhīhe gatimityudañcitabhayagrāmīṇalaṅkāpurīsāmīcīnyahareṣupāvakadaladdāmīmukhābhisamayaḥ
āmīlatkamalopamāñjalisuruścāmīkarālaṃkṛtaḥ
svāmī naḥ śaraṇaṃ sa eva bhuvane bhūmīsutāvallabhaḥ

30

kārāgārasamāna saṃsṛtinirākārāya saccinmayaṃ
dhīrā yaṃ śaraṇaṃ vrajanti bhuvane nīrāgamohasmayāḥ
tārādevaramukhyavānaraparīvārāya nīrākarasphārāropaharāya rāvaṇajite vīrāya tasmai namaḥ

31

kiṃ devairitaraiḥ prapannaharaṇe sandehakṛdbhirnṛṇāṃ
vindeyaṃ yadi tānvimūḍha iti māṃ nindeyurāryā na kim
kiṃ deyaṃ kimadeyamityaviduṣaṃ taṃ dehināmiṣṭadaṃ
vande kaṃcana vañcanāmbhaguripuṃ mandetaraśreyase

32

kīrtiryasya nirasya kundakuṭajasphūrtismayaṃ rodasīpūrtivyañjitavaibhavāñcati tulāṃ kāttikyudārendunā
mūrtiśrīnitavārmucā raghuvareṇārttihriyetāmunā
mārthikyāḥ sphuraṇaṃ mateḥ pradiśatā mārttiprasūtirmama

33

kumbhīrapramukhāmbusatvanicitaṃ gambhīramunmocanārambhī bāṇaśatasya yaḥ khalu payodhiṃ bhītimantarnyadhāt
kumbhībhūtsutamāśrayāmi marutāṃ taṃ bhīharaṃ sanmanaḥkumbhīśāniśabaddhagāruḍamaṇistambhībhavantaṃ prabhum

34

gallālambitaratnakuṇḍalayugāmullāsihārastanīṃ
phullāśokadalādharāṃ hṛdayabhūmallānukalpekṣaṇām
saṃllāpai ramayanprabhuḥ sa jagatāmallāmavanyāḥ sutāṃ
citlābhāya mamārtha vittakhuralīmallāyamāno bhavet

35

gañjīyannṛpavaṃśamauktika dhanuḥ śrṛṅgīśakalpaṃ vahanmañjībhissitasadbhiḥ samujjvalatanau bhṛṅgīkulaśrīmūṣi
tuṅgībhūtamūdāṃ daśānanavadhāttvaṃ gīyamānāṃ mayā
saṃgītārni nivṛtya divyasudṛśāmaṅgīkuruṣva stutim

36

gātreṣu śramamagnimāndyamudare netre jaḍatvaṃ saha
śrotreṇādiśatī jarā viśati cetko'treyayenmāstviti
dātre yattu namo'dhunāpi kalaye stotreṇa vittāśayā
maitre janmajuṣe kule kṛtanatirnetre tadujjhāmyaham

37

geyā yasya guṇāḥ punanti manujānmāyāmanuṣyātmano
yo yātūni raṇe jaghāna taruṇīsteyāni dhīraḥ śaraiḥ
dāyādaṃ raghūbhūbhujāṃ yamṛpayo'pāyārthino janmanāṃ
kāyānāsikṛte smaranti bhuvi naḥ pāyādrayaṃ rāghavaḥ

38

grāsāvasthitaviśvarākṣasapatiprāsāvalokotthitatrāsādhikyavaśātiniḥsṛtaguruśvāsāmaraprārthitaḥ
vyāsābhiṣṭhutavaibhavo haririlāmāsādya jātaḥ kule
bhāsāmīśitureva yaḥ sa kuśalaṃ me sādhayedrāghavaḥ

39

caryā yasya kharāhvādimarīparyāyagītā bhṛśaṃ
dhuryā gāyakalokadustyajavipannirvāpaṇe kevalam
puryā kiṃ marutāṃ parikṣayajuṣāṃ dhuryāvahantyetyahaṃ
kuryāmuttaraṇaṃ tvamuṣya kathayā taryā bhavāmbhonidheḥ

40

cūlībhūtajaṭākalāpamiṣudhivyālīḍhavāmāṃsakaṃ
kālīyādhikabhīmakārmukadharaṃ nālīkaramyekṣaṇam
kālīraṅgaraṇastharāvaṇaśirastālīphalabhraṃśanākelītarpitakaṃkavāyasaśivāpālīkamekaṃ bhaje

41

janyābhāvitabhānusaṃtatirilākanyāmavāptuṃ priyāṃ
dhunyākalpaśiraḥśarāsadalano vanyāvihārapriyaḥ
gumyākāṅkṣitakarmakṛnnijaśarodnyākṛtāmbhonidhiḥ
janyāviddhadaśānano raghupatistanyādabhīṣṭaṃ mama

42

jāto yo mihirānvaye niyaminā nīto makhaṃ rakṣituṃ
śrātodardyapi yena gautamamuneḥ pūtopalatvaṃ jahau
chātòmāpatikāmuṃkaṃ sadasi yaṃ sītopalebhe patiṃ
nā to rāghavatò'paraṃ śaraṇamityātodyamāghoṣaye

43

jāne na tvadupāsanaṃ dharaṇibhūjāne japaṃ vā manordīnenāpi kṛto janena kurute yo'nena santaṃ tava
sthāne kiṃ tadidaṃ vidhīnyadavidhāyānehaso yāpanaṃ
he netarjagatāmavādya śubhadīdānena māṃ kevalam

44

janbhāripramukhāmarendramukuṭīsaṃbhāvyamānāṅghraye
kumbhābhakṣitikanyakākucaparīrambhādhikāṃrhayave
dambhāviṣkṛtitṛkṣarākṣasaraṇārambhātivikrāntadostambhāyāstu mamaiṣa kosalasutāḍimbhāya sevāñjaliḥ

45

jaitrāyāsūmatāṃ pulastyayaminaḥ pautrāya dattāhavo
dhātrā candrakalābhṛtā ca gamitaḥ stotrāvalīpātratām
gātrāṇi prayatarṣiciktakariṇāṃ totrāyitānyudvahanbhrātrā ca śriyayā ca me raghupatiryātrāsu saṃnahyatu

46

tandrāvarjitanṛttagītamatibhāgindrāvarodhāṅganāmandrārabdhavipañcikāsvarajharīsāndrāvadattastavam
candrāliptabhujāntaraṃ smaraṇato'ghaṃ drāvayantaṃ nṛṇāṃ
candrāpīḍaśarāsabhaṅgacaturaṃ taṃ drāgupāste manaḥ

47

taṃ dātāramabhīpsitasya sahasā vandārave dehine
bhindānaṃ smaratāmaghāni karuṇāsaṃdānitālokanam
mandāradrumahīsutādṛgalinīvṛndānubandhasphuratkundālīmadhurasmitāsyakamalaṃ vandāmahe rāghavam

48

tāruṇyena mahīsutākucataṭe cāruṇyudītaspṛho
dāruṇyaṅghrisamāśrite vibhavakṛtkāruṇyavānpātu naḥ
ārudrādavalokito divi surairbhīrudravadrākṣaso
bhīrudrāvaṇayauvato yudhi ghanaśrīrudravajjyo vibhuḥ

49

tulyā yasya na santi cāpakuśalāvanyābhilāmaṇḍale
kalyāsaṅgamamupā yadaṅghrirajasāhalyā pavitrīkṛtā
kulyāvajjaladhiṃ babandha kila yo valyāśaracchittaye
kalyāṇāya sa me'stu sāśugadhanurvalyā virājatkaraḥ

50

trastopāgatalokarakṣaṇavidhāvastokamudyatkṛpo
nistoyīkaraṇe ca yo jalanidherastopamastejasā
śaklo'pi śrutikṛtsu pārayati yaṃ na stotumasminmayā
hastopāttadhanuḥśare bhagavati nyasto'khilo'yaṃ bharaḥ

51

tṛṣṇā yadindriyeṣu dhīvikalatāṃ puṣṇāti dhairyaṃ ca yanmuṣṇāti śrutidarśite pathi padaṃ kṛṣṇāmivāntaṃ na vā
uṣṇābhīśukulādhipasya bhajane vṛṣṇāpi vandyaujaso
niṣṇātastu bhavankṣipāmyaghagaṇānkṛṣṇānivābdānmarut

52

trātāraṃ kamupaimi kasya bhuvane bhūtānukampeti ca
dhyātāsu tridaśāvalīṣu na bhavatyetādṛgeko'pi yat
vātāpatyaniveśitapraṇayinī dūtādhikāraṃ tataḥ
sītāvibhramadeśikaṃ mṛgayate jātādaraṃ me manaḥ

53

staimityaspṛśi yaḥ smṛto hṛdi satāṃ cāmitraṣaṭkojjhite
bhūmitrāṇakaraḥ śaśīva janito yo mitravaṃśābdhinā
omityāpa vanaṃ niyoktari gurau saumitriṇā sītayā
yo mithyāvacanatvadoṣanudi taṃ naumi trilokīpatim

54

dattātaṅkamudanvate'straśikhinā vittādhirājānujaṃ
kṛttāyastatanuṃ vidhāya marutāṃ hṛttāpanirvāpakam
mattānekapacaṅkramaṃ praṇamadāyattā nukampārasaṃ
cittākarṣamṛṣibrajasya kalaye tattādṛśaṃ rāghavam

55

dānīyo racitaḥ śriyāmapi riporānīya yenānujaḥ
pānīyākarameva yo'straśikhinātānīdapoḍasmayam
jānīte vibhavaṃ ca yasya sa vasanmaunī vaṭadrostale
yānīmaṃ śaraṇaṃ manoviharaṇasthānīkṛtaṃ sītayā

56

dūrādujjhitasaddhidhīnapi janāṇārādhane sve parāndhīrāsādyapadaṃ nayantamavanībhārāpanodakṣamam
dhārāvāhikavitvahetubhajanaṃ rārājyamānaṃ śriyā
śrīrāmāyaṇanāyakaṃ sukṛtinī dhīrāviśatyeva me

57

nāhaṃ putrakalatramitraviṣaye snehaṃ vihātuṃ kṣamaḥ
sāhaṃkāramidaṃ manaśca na kṛtotsāhaṃ gurūpāsane
dehaṃ naśvaramantakasya na dayā hā hanta tenojjhituṃ
mohaṃ naumi rucā viḍambitapayovāhaṃ raghūṇāṃ patim

58

na śvāno bhuvane bhavanti sakṛdapyaśvāyamānā yathā
viśvā nirjarajātayo'pi ca tathā na śvāyitā rāghavāt
padmādidruhiṇāntasargarasike viśvādhivāse tato
viśvāmitramakhārivairiṇi vayaṃ viśvāsinaḥ kevalam

59

nirvāṇaṃ gamite śarai raṇabhuvi svarvādhudhārivraje
sarvāsāmajaniṣṭa yaḥ stutipadaṃ svarvāravāmabhruvām
gurvādeśagṛhītakānanagatirdurvārayādodhibhūgurvāpohanasāhasī sa duritaṃ nirvāsayenme vibhuḥ

60

nīlāmbhodanibhaṃ yugāntaviharatkālāntakabhrūlatālīlābaddhanurīriteṣudalitasthūlāṅga laṅkādhipam
phālāntaśramaśīkaraṃ yudhi caladvālāñcaloddhopakūddolāṅgalyutaṃ bhajāmi vijayaśrīlāñchitaṃ rāghavam

61

nailyaṃ yadvapuṣaḥ payodarucibhistaulyaṃ samālambate
mūlyaṃ yasya kathā karoti kaluṣaṃ mālyaṃ nadīvaiśvaram
laulyaṃ me viṣayaṃ nivārya karuṇāśālyantaraṅgo nṛṇāṃ
pālyaṃ māmapi paśyatu praṇamatāṃ vālyantako yaḥ prabhuḥ

62

paśyālīkaśarāsanabhañjanadaśāvaśyābhinandyaujasaṃ
paśyāmacchalabhaktitastanubhṛtāmaśyānapuṇyātmanām
śaśyābhānanamaṇḍalāṃ dhṛtijitāvaśyāyaśailāṃ kadā
paśyāmi kṣitijākaṭākṣapaṭalīdṛśyākṛtiṃ devatām

63

pāko'bhūdajanandanasya bhuvi yaḥ kākodareśeśayo
lokopadravaśāntaye diviṣadāmeko jagannāyakaḥ
stokodañcitahāsaraśmivilasadvākoḍrānānanaṃ
śokopakṣataye bhajāmi tamahaṃ śrīkośalādhīśvaram

64

pūrvāstavyavadhūdṛgutpalavanīcārvākṛtīndūdayaṃ
vārvāhadhvanidāyinaṃ ca dhanuṣe śarvāya bhaṅgaruṇe
gīrvāṇāricamūdadheratitarāmaurvāyamāṇaṃ raṇe
pūrvārādhitamāśraye raghupatiṃ dūrvādalaśyāma lam

65

peṭī vikramamauktikasya sumanovāṭī munīndrā lināṃ
śāṭī bhāvitavalkalā dhṛtajaṭājūṭībhavatkuntalā
ceṭībhūtajagaddaśānanaśiraḥ pāṭīpurvīsutāpāṭīrāṅkabhujāntarā mama manasyāṭīkate bhāvanā

66

prāleyāṃśunibhānanaṃ suratarormūlesthitaṃ sānujaṃ
śīleyaṃ hṛdi jānakīsa hacaraṃ kāle yadi tvantime
phāleṣu bhramitabhruvo yamabhaṭāḥ kauleyakairdāruṇairālekhāpi na śaknuyurjanayituṃ bhīleśamapyeva me

67

prāsāya prayateta cedgiri tadā kā sāravattā kaverhāsāyaiva tu sā bhavenmatimatānāmāsāditā cetpuraḥ
trāsādeva vinā tathā viracitā me saṃhitiḥ prāsabhāmbhāsā nirjitameva rāghava kṛpāmasārayāsyāḥ śrutau

68

prājāpatyacaruprakṛṣṭajananaḥ kṣmājāmavāpya priyāmājāvutkamapi kṣaṇena vidadhe yo jāmadagnyaṃ jitam
ājānvāyatabāhurantikamahībhājānujenāvṛtaḥ
pūjākarmaphalaṃ satāṃ manasi me rājā raghūṇāṃ vaset

69

bandhvā setupathasya sainyagataye sindhāvudārormibhī
rundhāne śaracāpaśobhitakaraḥ skandhāvasakteṣudhiḥ
gandhānekapaścaṅkamo bhuvi kṛtāṃ saṃvāmavandhyāṃ vahannindhāmātmani so'vatīrya suciraṃ taṃ dhārayatveṣa me

70

bālo'pyadhvaraguptaye niśicarānālopya yaścitrakṛllolo'bhyarṇagatānnṛpannijatanuśrīlobhicittānyadhāt
kālodyatkamalekṣaṇo bhavadavajvālotthasaṃtāpahṛstrailokyaprabhureṣa pūṣakulabhūrārokṣyate me hṛdi

71

bhaktaṃ kandaphalādiratnamukuṭīriktaṃ jaṭālaṃ śiraḥ
śaktaṃ nāma viśuddhaye śaradhanuryuktaṃ ca pāṇidvayam
raktaṃ netrayugāñcalaṃ nikhilamapyuktaṃ tvidaṃ lakṣaṇaṃ
vyaktaṃ matkuladaivatasya bhuvane naktaṃcaradrohiṇaḥ

72

bhintāmantaridaṃ nirantaramiyaṃ cintā vṛthā cetasaḥ
saṃtāpaṃ ca tanotu muñcatu mudaṃ kiṃ tāvatā me manaḥ
saṃtānadrumamīpsitārthaghaṭane yantāramambhaunidherhantāraṃ daśakandharasya bhajate taṃ tāṭakāriṃ yataḥ

73

mitraṃ yasya ca citrabhānutanayaḥ patraṃ ca śatruñjayaṃ
putraṃ cāha janaḥ kuśaṃ lavamapi kṣatraṃ ca jātyañcitam
satraṃ trāṇapadaṃ ca kasyacidaśeṣacchatraṃ tadekaṃ sitaṃ
citraṃ dhanva ca dāpitaṃ jitavatā vṛtraṃ sa pātu prabhuḥ

74

yadbhāgassa padaṃ videhatanayā rudrādyuṣadhvaṃsanādudrāvaṃ viracayya yena pidadhe chidrāṇi yā rodasoḥ
bhadrāyāstvaruṇāmbayārṇavatamomudrāvaṇe sā raṇe
nidrāmākṣayiṇīṃ samarpitavatī mudrā kharadrohiṇī

75

yanmāturjaṭhare'nvabhāvi narake yanmānavairduḥsahe'pyunmādādiva mauḍhyabhāji na sakṛttanmānase cintyate
janmāsuvyajanoditaṃ vyasanitāṃ sanmānitoktyā vidaṃstvanmāhātmyamavetya rāma duritacchinmādṛśāṃ tvāṃ bhaje

76

yāstejaḥ kathitābdhayo dinakaraśrīsteyakelībhṛtastrīstepuḥ kila rakṣasāmasuṣu cāpāsteṣu laṅkāraṇe
āstenāpi rathena durlabhajavāḥ prāpteḥ priyasya dviṣastāste tāvadiṣū raghūdvaha mamopāste manaḥ śreyase

77

ye vaiaidurvidurasthirāṇi bhuvanānyāvedhaso viṣṭapātte vegena taranti yasya kathayā nāveva sindhuṃ bhavam
dhāveyuryudhi yasya kārmukaguṇārāveṇa dūre'rayo
bhāvenālaghubhaktinā raghudhuvāṃ seve tamīśvaram

78

yo'dhvāni saratāmaghāni yudhi yenāghāni laṅkeśvaraślāghātātaparatāṃ nayanti yaśasāmoghā yadīyā jagat
moghādanyamiṣuṃ kṛtārṇavamadavyāghātamāvibhrataṃ
meghābhaṃ tamahaṃ bhaje parivṛḍhaṃ vaikhānasānāṃ priyam

79

rakṣatvakṣayamaṅgalapradapadadvayatsaprasādonmiṣadvakṣaḥśrīvṛtapaṅkikaṃdharabhujāvṛkṣacchidāpaṇḍitaḥ
akṣayyaprabalapratāpasacivāvṛkṣāplavaṅgānnayannakṣatreṇasadṛkṣacāruvadanaḥ sa kṣatriyagrāmaṇīḥ

80

rathyāyāṃ nilaye satāṃ sadasi vā mithyāvaco yadbruve
tathyālāpamapi tyajāmi kuśale panthāvahedyo gatim
kathyā tanmama durgatirbhavati yonmathyāṃvahātuṃ ca tāṃ
kathyādityakule kṛtodayaminaṃ tiṣyāṃ navamyāṃ bhaje

81

rākānāthanibhānanaṃ vasumatītokābhirāmākṛtiṃ
pākārātipuraḥsarāmarasadaḥ śokāpanodakṣamam
kokānandanavaṃśajavataparīpākavakṛṣṭodayaṃ
kekāvannavapicchanīlavapuṣaṃ lokāmahai cetasi

82

rākendupratimānanasya mahimā hā kena vā varṇyate
loke yatra dayāraso'jani mahānkāke'pi sāndrāgasi
ekenaiva śareṇa yena samare nākeśasūnurhataḥ
śokenākulacetasāṃ bhuvi nṛṇāṃ sāketavāsī gatiḥ

83

rūpaṃ yasya vadanti dattamadanakṣepaṃ durāpaṃ paraiścāpaṃ rākṣasamaṇḍalakṣayakaraṃ kopaṃ ca yādṛcchikam
śāpaṃ kokavadhūviyogajananaṃ vyāpannarakṣāparaṃ
bhūpaṃ taṃ balabhagnabhārgavamahāṭopaṃ namaskurmahe

84

roṣāndhasya daśānanasya śirasāṃ doṣāṃ ca yastriṃśataṃ
pūṣāṃ ca dyutināśugena hatavānghoṣāṅkite saṃgare
eṣāṅgīkriyatāṃ mamāñjalipuṭī doṣānprimārṭikṛtā
śeṣāṅke śayitasya tatrabhavato veṣāntareṇāmunā

85

līlādāritamanmathāridhanuṣe sālāvalīlāvine
śīlāvarjitatāpasāya viśikhajvālāvalīḍhābdhaye
nīlādiplavagārthitāṅghriyugalīmūlāya laṅkāpateḥ
kālāyākalaya‍āmi bhūmitanayāhelāsakhāyāñjalim

86

vācāvāritamapyabhīkṣṇamahaha prācāmṛṣīṇāṃ matānācārānapahāya dhāvati mano nīcāvatīrṇe pathi
hā cāpalyahatasya tanniyamane kā cāturī me tato
yācāmyānaya me vaśaṃ tvidamiti tvā cāpapāṇe vibho

87

vākyānāmucitaṃ padaṃ hṛdaya vālmīkyānanānniryatāṃ
kokyānandakṛdanvayaṃ bhaja namovākyā surendrānujam
keka‍yārūḍhasurābhirūpavapuṣaṃ pākyābdhimakhraujasā
nākya‍ārādhyapadaṃ ca jīvaparayoraikyāvabodhāptaye

88

vāsenātijugupsiteṣu nagareṣvāsetuvārāṇasi
grāse baddharucirna caiva kṛtavānāsevanaṃ te vibho
trāse satyadhunātighoranarakāddāseṣvatvāṃ mama
vyāsedhastava kiṃ kṣamo raghupate dāseṣu kartuṃ kṛpām

89

viddhā yaḥ kuhanāmṛgaṃ virahitaṃ badhvā nirīkṣ‍yoṭajaṃ
buddhā pakṣimukhātpriyāṃ ripuhṛtāṃ baddhālimambhonidhau
ruddhā śatrupurīṃ plavaṃgamabhaṭaiḥ kruddhā raṇāyāgatānyuddhārīnajayatsa me raghupatirviśvākṛtiḥ syādgatiḥ

90

viṣvādityavilocanaḥ samiti yo viddhā balātkaiṭabhaṃ
madhvāghātamapi prakalpya jaladhau dadhvāna śaṅkhaṃ vahan
labdhvā janma raghoḥ kule nihatavānvyadhvāvatīrṇasthitiṃ
vadhvāmoṣakamāśaraṃ haratu me sa dhvāntamantargatam

91

vīre'pyarpitaśāsano nṛparipau yo reṇukāsaṃbhave
yo reje daśakaṃdharasamayaharaṃ tāreśamapyardayan
pāresindhu niśācarāḥ samidalaṅkāreṇa yenāhatā
nauretasya kathā bhavābdhitaraṇe sāreti modāmahe

92

vedānte hṛdi yadbhajanti munayo nādāntavedyātmakaṃ
khedāntāya kṛtastavaṃ śatamakhaśrīdāntakāmbhodhipaiḥ
vedāṅgopamamaithilīkucataṭasvedāmbuleśāṅkitaṃ
modāmbhodhivihāradaṃ manasi tatpādāmbujaṃ pātu mām

93

vyagrā manmathavahninā manasijodagrākṛtiṃ prāpya yaṃ
viśrā śūrpaṇakhā kṛtā nijavapuṣyugrā sumitrābhuvā
sa grāvarṣivadhūkṛdaṅghrirajasā sagrāhakūrmoṇḍajaṃ
nyagrāśiṃ payasāṃ pratapya kṛtavānnṛgrāmaṇīḥ pātu naḥ

94

vyājānākalitāni yogihṛdayāmbhojāni yasyāspadaṃ
pūjā yasya janāya yacchati tapobhājāmalabhyaṃ padam
yo jānātyudadhiṃ viśoṣayitumapyojāyamānaiḥ śarai
rājānaṃ tamahaṃ bhaje trijagatāṃ śrījānakīnāyakam

95

śambālaṃkṛtapāṇi varṇitaśarastambāya pāthonidheḥ
jambālīkaraṇeṣave janakajābimbādharāsvādine
ambānāthajuṣābjajena marutāṃ saṃbādha uktātmane
kumbākārakapiprajāya karuṇālambāya tasmai namaḥ

96

śārīradyutirekhayā rucirayā dūrīkṛtāmbhogharaṃ
vārīśasyamabhañjanaṃ ghanakṛpāśārīvihāradrumam
gaurīnāthadhanurduhaṃ padarajonārīkṛtaprastaraṃ
mārīcadvipamārtarakṣaṇakalāpārīṇamīḍe vibhum

97

śīlālaṃkṛtaye harīśasakhaye sālāgajālacchide
kālāyādhiśarāya śakratanaye śailānukṛpā senayā
helānaddhajalākarāya kalaye nīlāṅgakāyāñjalīṃllīlākṛttaniśāṭanāyakaśiraḥkīlāladhārākire

98

śrīpādanyasanena yo munivadhūśāpāpanodaṃ vyadhātsopānaṃ tridivasya setumakūtākūpāragarbhe ca yaḥ
kopādasramucaṃ raṇe daśamukhaṃ vyāpādayāmāsa yaścāpālaṃkaraṇaḥ sa me'stu śaraṇaṃ bhūpālacūḍāmaṇiḥ

99

śrīhīnaṃ vyathayanti ye ghanagadādehīti yāhīti tānvāhīkāniva na sārāmyapi patīndohīyasīnāṃ gavām
dehītīritamantareṇa dadate yo hīhitaṃ dehināṃ
pāhīti bruvato raghūdvaha dayāvāhī sa sevyo'si me

100

śrutvā vedaśirāṃsi tannigaditaṃ matvā yathāvannaraḥ
smṛtvābhīkṣṇamidaṃ labheta viśayaṃ hitvātmasākṣātkṛtim
yattvāha kramamityamāgamaśirastattvāvabodhodaye
satvākāra tadeva rāma sulabhaṃ na tvāmanatvā nṛṇām

101

saṃnyāse niyatātmabhiḥ svavagamaṃ vanyāvihārapriyaṃ
munyārādhanatatparaṃ vasumatīkanyāsahāyaṃ bhaje
tanyādeṣa śubhānyananyasadṛśaṃmanyāśarendrāhatāpanyāyakṣitilokarakṣaṇakalādhanyāyamāno vibhuḥ

102

satrāṇārthamanātmajasya nṛpateḥ putrāyamāṇo hariḥ
satrāsānvidhurānna kevalamasāvatrāvanīmaṇḍale
sutrāmapramukhairmarudbhirakhilaiḥ satrā javādeyivānyatrāsannarakāśra nārakijanāstatrāpi nakhrāyatām

103

saṃjātaṃ savituḥ kulādupaniṣatkuñjādhivāsidvipaṃ
bhañjānaṃ vapuṣā navāmbudamahaḥpuñjāvalepaṃ bhaje
mañjāvārpitahastamastataṭitāśiñjārucā kārmuke
kaṃjānukriyamāṇalocanaruciṃ taṃ jānakīvallabham

104

saṃjajñe śubhadhīḥ sakṛddvipiṣadāṃ bhañjannirūnāyudhaṃ
guñjacchiñjini saṃhiteṣu ca vahankaṃjacchadākṣo hi yaḥ
saṃnalpyaṃ nigamaiḥ śirīṣasumanaḥ kiñjalkareṇudyutiṃ
taṃ japyāsryamumādhavena karuṇāpuñjasvarūpaṃ bhaje

105

sādhāraṇyalasatkṛpo natikare sādhāvasādhāvapi
krodhākṛṣṭadhanuścyutāsraśikhinā medhāyamānāmbudhiḥ
ādhāro yaśasāmavāptasarayurodhāmakhānāṃ vidhau
medhāmedhayatu stuto raghupatirme dhātṛmukhyaiḥ suraiḥ

106

suprajñātabalo'rkajena kapināpyapratyayadhvaṃsanātsvaprasthānapathārpaṇāya jaladhau kṣipraprakīrṇāśugaḥ
vipratrāṇaparo virodhinagarīva pracchidākṛccharaḥ
sa praṣṭho raghuvaṃśalabdhajanuṣāṃ tramakṣayāyāstu naḥ

107

sutrāmapramukhairdaśānanacamūvitrāsitairarthitaḥ
putrāyeṣṭikṛto'bhavaddaśarathānmitrābhijātānvaye
pitrātṛṇyavidhitsayā dayitayā satrānujenāpi yaḥ
satrāvāsamavāpitaḥ kimitaraiḥ sa trātumasmānalam

108

seturyena samastapāpadalanāheturnibaddho'rṇave
jeturyasya raṇe ripūpaśamane cāturyamanyādṛśam
dhāturyatprakṛtirgirā prakaṭitā yātuprabhau pātite
jātu draṣṭumamuṃ labheya kimahaṃ hā tudyate me manaḥ

109

sevitvā kapayo'pi yaṃ mumucire traividhyabodhaṃ vinā
yo viṣṇostanubheda eva dharaṇāvāvirbabhūva svayam
sāvitrānvayajaṃ tamāśaracamūlāṣitvarāvaccharaṃ
devi tvaṃ bhaja dhāraṇe haradhanurdvaividhyavidyāgurum

110

somenopamitānane daśamukhakṣemetaraprāpake
bhūmerātmajayānujena ca guṇārābheṇa saṃsevite
vāme dhanva kare śaraṃ tadapare rāme dadhāne dhanaśyāme jāgrati rakṣaṇārthamitarā kā me gatiḥ kṣmātale

111

sarvīṇācaravanditena raṇabhūdarvīkareṇeṣuṇā
nirvīrāṃ kṛtavānniśācarapatergurvīḍanīyāṃ purīm
sarvībhāvitasarvavairivibhavāṃ kurvīta me saṃpadaṃ
gurvīmedhitamitrabāndhavajanāmurvīkumārīpatiḥ

112

kharbhaije'ricamūryadāśugahatāvirbhairike saṃyuge
nurbhaitavyakarī ca yena bhavaruṅgirbheṣajāpyasyate
darbheṇākhyujāsunā khagatanāvarbhe maghorno vayaṃ
garbheṇājasutasya sundaramaṇīnirbhedinā seśvarāḥ

113

stomāya tridivaukasāmupahṛtakṣemāya hatvā ripūnrāmāya prathamānasundaraguṇagrāmāya tasmai namaḥ
śyāmāya tripurāricāpadlanoddāmāya laṅkāpurībhīmāya kṣitikanyakāramaṇinaḥ kāmāya kodaṇḍine

114

haryakṣomatarakṣulaṅghacamarīkiryacchabhallākulaṃ
niryadbhogi vanaṃ girā pituragāddhuryaḥ svadharmasya yaḥ
niryatnaṃ kharadūṣaṇatriśirasaḥ svaryaddhatā lebhire
paryasyatvahimāṃśuvaṃśajanuṣāṃ varyaḥ sa pāpāni naḥ

115

hantuṃ prāktanaduṣkṛtāni jagatāṃ mantuṃ bhṛśānityatāṃ
kantuṃ jetumamutra ceha samupārantuṃ phaleṣvādarāt
yantuścendriyajātamāgamaśiro gantuṃ ca vaktrādgurostantuṃ caṇḍakarānvayasya kalaye taṃ tuṅgacāpaṃ prabhum

116

kṣoṇisthasya yadarcayā kila padaśreṇirbhavennākināṃ
gāṇikyena sadocitā gaṇayituṃ māṇikyamālānibhā
prāṇiśrotrasukhāvahā suranadīveṇīsamyotsāriṇī
pāṇiśliṣṭadhanuḥ sa me'stu śaraṇaṃ tūṇībhṛtāṃso vibhuḥ

Contains

Part of

See also: more in Yamaka and prāsa poems