Pramāṇa · Search · About · API

Amritalahari (Amṛtalaharī)

अमृतलहरी

in praise of the Jumna

Language
Sanskrit
Date
1649–1699 CE
Author
Jagannātha
Extent
67 passages, 751 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Amrit Lahari Of Jagannath Trnas Into Hindi By Ram Prasad Kaushik Madhav Pustakalay, Delhi; ed. Rāmaprasāda… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

1.1

jagannāthasyāsminnamṛtalaharīkāvyarasike'nuvāde sānandaṃ samadhikataraṃ suṣṭhu ramate
prayāsaste stutyaḥ samanukaraṇīyaḥ sahṛdayaiḥ
suhindovidvadbhirvibudhavaravāṇīvilasitaiḥ
mātaḥ, pātakapātakāriṇi, tava prātaḥ prayātastaṭaṃ
yaḥ kālindi, mahendranīlapaṭalasnigdhāṃ tanuṃ vīkṣate
tasyārohati kiṃ na dhanyajanuṣaḥ svāntaṃ nitāntollasan
nīlāmbhodharavṛndavanditarucirdevo ramāvallabhaḥ

1.2

nityaṃ pātakabhaṅgamaṅgalajuṣāṃ śrīkaṇṭhakaṇṭhatviṣāṃ
toyānāṃ yamune, tava stavavidhau ko yāti vācālatām
yeṣu drāg vinimajjya sajjatitarāṃ rambhākarāmbhoruhasphūrjaccāmaravījitāmarapadaṃ jetuṃ varāko naraḥ

1.3

dānāndhīkṛtagandhasindhuraghaṭāgaṇḍapraṇālīmiladbhṛṅgālīmukharīkṛtāya nṛpatidvārāya baddho'ñjaliḥ
tvatkūle phalamūlaśālini mama ślāghyāmurīkurvato
vṛttiṃ hanta muneḥ prayāntu yamune, vītajvarā vāsarāḥ

1.4

śrantarmauktikapuñjamañjima vahiḥ snigdhendranīlaprabhaṃ
mātarme mudamātanotu karuṇāvatyā bhavatyāḥ payaḥ
yad rūpadvayadhāraṇādiva nṛṇāmācūḍamāmajjatāṃ
tatkālaṃ tanutetarāṃ hariharākārāmudārāṃ tanum

1.5

tāvat pāpakadambaḍambaramidaṃ, tāvat kṛtāntād bhayaṃ,
tāvan mānasapadmasadmani bhavabhrāntermahānutsavaḥ
yāvallocanayoḥ prayāti na manāgambhojinī-bandhuje,
nṛtyattuṅgatarāṅgabhaṅgiruciro vārāṃ pravāhastava

1.6

kālindīti kadāpi kautukavaśāt tvannāmavarṇānimān
vyastānālapatāṃ nṛṇāṃ yadi kare khelanti saṃsiddhayaḥ
antardhvāntakulāntakāriṇi tava kṣiptāmṛte vāriṇi
snātānāṃ punaranvahaṃ sa mahimā kenādhunā varṇyate

1.7

svarṇasteyaparānapeyarasikān pāthaḥkaṇāste yadi
brahmaghnān gurutalpagānapi paritrātuṃ gṛhītavratāḥ
prāyaścittakulairala tadadhunā mātaḥ, paretādhipaprauḍhāhaṃkṛtihārihuṃkṛtimucāmagre tava srotasām

1.8

pāyampāyamapāyahāri janani, svādu tvadīyaṃ payo
nāyannāyamanāyanīmakṛtināṃ mūtti dṛśoḥ kaiśavīm
smāraṃsmāramapārapuṇyavibhavaṃ kṛṣṇeti varṇadvayaṃ
cārañcāramitastatastava taṭe mukto bhaveyaṃ kadā

1.6-2

mātarvāriṇi pāpahāriṇi tava prāṇaprayāṇotsavaṃ
samprāptena kṛtāṃ nareṇa sahate'vajñāṃ kṛtānto'pi yat
yadvā maṇḍalabhedanādudayinīñcaṇḍadyutirvedanāś
citraṃ tatra kimaprameyamahimā premā yadautpattikaḥ

1.10

saṃjñākāntasute, kṛtāntabhagini, śrīkṛṣṇanityapriye,
pāponmūlini, puṇyadhātri, yamune, kālindi, tubhyaṃ namaḥ
evaṃ snānavidhau paṭhanti khalu ye nityaṃ gṛhītavratās
tānāmantritasaṃkhyajanmajanitaṃ pāpaṃ kṣaṇādujjhati

1.11

ayaṃ paṇḍitarājena śrījagannāthaśarmaṇā
stavaḥ kalindanandinyā nirmalo niramīyata

2.1

viṣīdatā nātha viṣānalopame viṣādabhūmau bhavasāgare vibho
paraṃ pratīkāramapaśyatādhunā mayāyamātmā bhavate niveditaḥ

2.2

bhavānalajvālaviluptacetanaḥ śaraṇya te'ṅghri śaraṇaṃ bhayādayām
vibhāvya bhūyo'pi dayāsudhāmbudhe vidhehi me nātha yathāyathecchasi

2.3

vihāya saṃsāramahāmarusthalīmalīkadehādimilanmarīcikām
kṛpātaraṅgākulamanmanomṛgo vigāḍhumīśa tvayi gāḍhamīhate

2.4

tvadaṃghriphullāmbujamadhyanirgalan marandaniṣyandanitāntalampaṭaḥ
manomilindo mama muktacāpalastvadanyamīśāna, tṛṇāya manyate

2.5

jagattrayatrāṇavidhau dhṛtavrataṃ tavāṅghrirājīvamapāsya ye janāḥ
śaraṇyamanyanmṛgayanti, yānti te nitāntamīśāna, kṛtāntadehalīm

2.6

ramāmukhāmbhojavikāsanakṣamo jagattrayodbodhavidhānadīkṣitaḥ
kadā madajñānavibhāvarīṃ hare, hariṣyati tvannayanāruṇodayaḥ

2.7

surāsurasvāntacakoracumbitā samastasaṃtāpacayāpanodinī
mahāniśīthe mama mānase kadā sphuriṣyati tvanmukhacandracandrikā

2.8

suyauvanāpāṇḍuragaṇḍamaṇḍalapratisphuratkuṇḍala tāṇḍavādbhutam
gadāgraja, tvanmukhaphullapaṅkajaṃ kadā madakṣaṇoratithībhaviṣyati

2.6-2

surāpagātuṅgata raṅgacālitāṃ surāsurānīkalalāṭalālitām
kadā dadhe deva dayāmṛtodadhe, bhavatpadāmbhorūhadhūlidhoraṇīm

2.10

mahājavāśchinnaviveka raśmayo madoddhatā deva, madakṣavājinaḥ
hare, samāsādya tavāṅghrimandurā mapāstavegā dadhatāṃ suśīlatām

2.11

purātanānāṃ vacasāmagocaraṃ maheśitāraṃ puruṣottamaṃ patim
apāsya taṃ tvāṃ nirapatrapā satī satī matirme kathamanyameṣyati

2.12

na jāgratā svapnagatena vā mayā samīhitaṃ te karuṇālavādṛte
giraṃ madīyāṃ yadi vetsi tāttvikīṃ tadā jagannāyaka, māmurīkuru

2.13

ayi dīnataraṃ dayānidhe duravasthaṃ sakalaiḥ samujjhitam
adhunāpi na māṃ nibhālayan bhajase hā kathamaśmacittatām

2.14

sumahanti jaganti bibhratastava yo nāvirabhūnmanāgapi
sa kathaṃ paramāptadehināṃ paramāṇormama dhāraṇe śramaḥ

2.15

nitarāṃ vinayena pṛcchate suvicāryyottaramatra yaccha me
karito girito'pyahaṃ gurustvarito noddharase yadadya mām

2.16

na dhanaṃ na ca rājyasampadaṃ nahi vidyāmidamekamarthaye
mayi dhehi manāgapi prabho, karuṇābhaṅgitaraṅgitāṃ dṛśam

2.17

ayamatyadhamo'pi nirguṇo dayanīyo bhavatā dayānidhe
vamatāṃ phaṇināṃ viṣānalaṃ kimu nānandayitā hi candanaḥ

2.18

kṣudhitasya nahi trapāsti me pratirathyaṃ pratigṛhṇataḥ kaṇān
akalaṅka, yaśaskaraṃ na te bhavadīyo'pi yadanyamṛcchati

2.16-2

nitarāṃ narake'pi sīdataḥ kimu hīnaṃ galitatrapasya me
bhagavan kuru sūkṣmamīkṣaṇaṃ paratastvāṃ janatā kimālapet

2.20

narake nijakarmakalpitā bhajato me mahatīrapi vyathāḥ
idamekamasahyamīkṣakā yadanāthaṃ nigadanti māṃ vibho

2.21

mṛgadantimukhān mayā saha pratiruddhān bhavajālabandhane
tava māmapahāya muñcataḥ karuṇā kiṃ na bhinatti mānasam

2.22

nirupādhijanārtihāriṇaṃ jagadaṃstvāmavagatya tattvataḥ
kṛtapuṇyacayāvahelanaṃ kathamabjekṣaṇa, māmupekṣase

2.23

satataṃ nigameṣu śṛṇvatā varada, tvāṃ patitānupāvanam
puru pāpamupāsyate'niśaṃ tvayi viśvāsadhiyā mayā vibho

2.24

sukṛtaṃ na kṛtaṃ purā kadāpyatha sarvaṃ kṛtameva duṣkṛtam
adhunā galitahriyā mayā bhagavaṃstvāṃ prati kiṃ nigadyatām

2.25

madakāmavimohamatsarā ripavastvatpura eva tāvakam
dhṛtaśāṅgagadārinandaka, pratikarṣanti kathaṃ na vīkṣase

2.26

ayi gartamukhe gataḥ śiśuḥ pathikenāpi nivāryate javāt
janakena patan bhavārṇave na nivāryo bhavatā kathaṃ vibho

2.27

sukṛtapriya, mānyathāstu te sukṛtibhyaḥ sukhadasya suprathā
api pāpamabibhratastu māṃ tava viśvambhara nāma durlabham

2.28

vacanaiḥ paruṣairiha prabho yadi roṣaṃ samupāgato'si me
mukharaṃ kṛtakoṭikalmaṣaṃ karuṇābdhe, jagato'pasāraya

2.26-2

yadi vīkṣya dadāsi matkṛtiṃ na mayaiva pratigṛhyate tadā
atha cen nijamāśayaṃ prabho parituṣṭaḥ śirasā vahāmi tat

2.30

patito'pyati durgaṃto'pi sannakṛtajño nikhilāgasāṃ padam
bhavadīya itīrayaṃstvayā dayanīyastrapayaiva kevalam

2.31

sukṛtaprakṛtau jane tvayā kṛtayā kiṃ kṛpayā kṛpānidhe
yadi māhaśi sā vidhīyate tava kīrtirvada kīdṛśī tadā

2.32

ayi śaiśavalā‌litaḥ śiśuḥ pratibuddho janakena tāḍyate
na kadāpi ca lālitastvayā kimu tāḍyo bhagavan kukarmabhiḥ

2.33

ahameva hi doṣadūṣito bhagavaṃstvāṃ samupālabhe mudhā
ramaṇīvirahajvarajvalannamṛtāṃśuṃ kumatirvinindati

2.34

karuṇākara, durdaśākulaṃ patitālambana, pāpapañjaram
amṛtāmbunidhe, mahājvaraṃ nahi jahyā jagadīśa jātu mām

2.35

kaṭujalpanamalpakasya me nahi te kalpayatu krudhaṃ vibho
kupitātturabālabhāṣitaṃ kimu gṛhṇanti manāṅ mahāśayāḥ

2.36

bhujagāhitakalpitadhvaja, sphuradāśābhujagālivellitam
jaṭilajvarakuñjarāṃkuśa, jvarajuṣṭaṃ na jahīhi jātu mām

2.37

na vadāmi na duṣkṛtaṃ mayā kṛtamityuktimimāṃ tu me śṛṇu
mama bhītimanīnaśad vibho, patitoddhāraka nāma tāvakam

2.38

api śarvapitāmahādibhirbhajanīyaḥ puruṣottamo hi yaḥ
tamupālabhamānamuddhataṃ dhigimaṃ māṃ dhigimāṃ dhiyaṃ mama

2.36-2

atha sarvamidaṃ mayojjhitaṃ bhavato'nyan nahi kiṃcidarthaye
mama mānasagocarībhavatvaravindākṣa, tavādvabhutaṃ vapuḥ

2.40

harinīlamayāvanītale varavṛndāvipine vilāsini
maṇimaṇḍapamadhyavisphurad vibudhakṣmāruhamūlamāśritam

2.41

śikhipicchamahāmaṇisphuran mukuṭākuñcitakāntakuntalam
kamanīyatarālakāvalibhramarābhrājilalāṭasundaram

2.42

śaradindusahodarānanaṃ daladambhojapalāśalocanam
aruṇādharakāntidantura sphuṭadantāṃśuvikāsitāmbaram

2.43

darapāṇḍuragaṇḍamaṇḍalapratisarpatkamanīyakuṇḍalam
maṇimauktikamañjumañjarīmahanīyadyutirañjitaśruti

2.44

pṛthuvartulamauktikāvalīsuṣamāvellitakāntakandharam
harinīlagiridyutidruhā kamalāmandiravakṣasāñcitam

2.45

caraṇābjanakhāvalambinīṃ bhujagākārabhujāntarāgatām
nibiḍābhramiva kṣaṇaprabhāṃ vahadutphullavanāmalasrajam

2.46

maṇikaṅkaṇakāntimāṃsalaṃ daraphullāmbujasundaradyuti
patitoddharaṇe dṛḍhavrataṃ kamanīyaṃ karayoryugaṃ dadhat

2.47

vararatnamayāṅgulīyakavaliśobhāmilitāṅgulīgaṇaiḥ
muhurākulitena veṇunā vaśayat prāṇabhṛtāṃ manaḥ śrutīḥ

2.48

udaradyutinimnagocchalallaharīrūpakaromarājikam
paśupālavilāsinolasannayanākarṣaṇanābhinimnitam

2.46-2

kanakadravagauramambaraṃ dadhatorudvitayena sundaram
udayanmaṇinūpuraprabhāsaraṇi śreṇijaṭālajānukam

2.50

arigaurṇagajendragopane dadhatā jāṅghikatāmalaukikīm
trijaganmahanīyamūrtinā varajaṅghāyugalena śobhitam

2.51

kuliśāṃkuśakambusāmbujadhvajacakrādyabhirāmalakṣaṇam
aruṇāruṇakomalatviṣā kamanīyena talena rājitam

2.52

vidhiśarvamukhāmarasphuranmukuṭonnidranmaṇiprabhākulam
nakhacandramayūkhamūcchitākhilatāpaṃ padayoryugaṃ dadhat

2.53

sarata: saraṇau sato bahi: svapato vālapato gṛhāntare
vapurīdṛśamīśa, tāvakaṃ hṛdayālambanamastu me sadā

2.54

navanoradanīlimadyutirnamanīyo nigamainirantaram
niraye nipatantamāśu māṃ nayanenāpi sanāthayed vibhuḥ

2.55

praṇipatya vidhe, bhavantamaddhā vinivaddhāñjalirakameva yāce
janurastu kule kṛṣīvalānāmapi govindapadāravindabhājām

2.55.p1

satsāhasa bharā śramapūrṇa prayāsa hai
paṃ. śivanārāyaṇa śāstrī
saṃskṛta vibhāga, kiror̤īmala kāleja, dillī-7
gaṅgā bhāratīya vāṅgamaya evaṃ bhāratīya saṃskṛti kā ādhāra stambha
māsika "lokāloka" kamalānagara dillī-7
hī hoṃge
śrī mahāvīra kauśika
hindī vibhāga, śyāmalāla kālija, śāhadarā, dillī-32
ḍaॉ vedaprakāśa kauśika
dainika hindī 'milāpa', haidarābāda

Contains

See also: more in Hymns to sacred rivers and holy places

Discussed in 6 studies in Pramāṇa (listed on the page).