Shivashataka 1
Śivaśataka 1
- Language
- Sanskrit
1.p28
vitatavividhasampradāyaśākha - vyatikaraveṣṭitamūrtaye namo'stu | bahutarajagadaṇḍabījapūraprasavaphalegrahipādapāya tubhyam
1.p29
na dharaṇisalilānalā na vāyurna khamata eva na khāni nāpi varṣma | na samayakakubhau na citra cittaṃ puruṣapurandara! pūruṣastavāsmi
1.p30
avirataparivṛttadaṇḍakāṣṭhākulamatulavyativartamānavegam| bhramayasi jagadaṇḍagolamālākalaśakalāpakulāla ! kālacakram
1.p31
bhuvanapuṭakuṭīrahaṭṭayantrabhramaṇasahadhruvatarkutaḥ krameṇa| sṛjasi samayasūtramatra māyāmayapaṭavānavidhānatantuvāyaḥ
1.p32
nigamavanavanaspate! prasūṣe kati jagadaṇḍamayānyudumbarāṇi| dadhati bahalajantujālamantaḥ punarapi tāni layaṃ tvayi prayānti
1.p33
bahutarajagadaṇḍabhārabharturnahi mahimānamahaṃ tavā'vayāmi| maśaka iva śalāṭugarbhajanmā viṭapabṛhattvamudumbaradrumasya
1.p34
praviśati mama cittaveśma sarvendriyavikalaḥ śrutiśiṣyamāṇavarmā| vidhigṛhatilabindujālabarhī galitavapuḥ prapitāmahaḥ prajānām
1.p35
brahmāṇḍabindutilajālavaho vihīnaḥ sarvendriyavikalakarmaśarīrabandhaḥ hṛdveśma me praviśati śrutideśitena mārgeṇa ko'pi jagatīprapitāmaho'sau || iti pāṭhaḥ
1.p36
vigalitavapuṣaṃ vikāravārtārahitamanindriyamakriyaṃ purāṇam| tvamasi taditi cetanāvaśeṣaṃ nijapitaraṃ nigamāḥ prabodhayanti
1.p37
jagadidamupadīyatyavidyātimiraripau tvayi na svamapyavaimi| pratapati tapanātape tapattau bhajati yadāndhyamasāvulūkalokaḥ
1.p38
viṣamanigamakānanāntaśākhātatiṣu nilīya parānnirikṣamāṇaḥ| pariṇatividalajjagatakapitthagrasanakape! sucirānnirūpito'si
1.p39
sakalamapi mayā svakarmabījaṃ tvayi vṛṣavāha! samarpayāmbabhūve| tava mama ca na cetphalaṃ prasūte kathamadhunā'pyahameva doṣabhūmiḥ
1.p40
naṭa iva vaśago bhavāmi yāsāmahapahastitasarvabhūtapūrvaḥ | prakṛticaritanāṭyasūtradhāra ! bhramayasi māmiyatīṣu bhūmikāsu
1.p41
bhavadabhirucitāsu me kriyāsu vyavaharato'nudinaṃ hitāhitāsu | janananidhanabandhamocaneṣu prabhurasi bhūtapate ! tavā'smi dāsaḥ
1.p42
bhavadabhimatameva sevamāno hitamahitaṃ ca tathā vṛthā'smi baddhaḥ| tadapi katamamāśraye śaraṇyaṃ bata paravānitaraḥ patistvameva
1.p43
varamupahasanīyavarṇako'yaṃ vividhavikāraviḍambitasvarūpaḥ | tadapi kṛtakahāsamātrahetorvarama nivāraya niḥsaho'smi māyām
1.p44
kva jagati katamāhni kasya hetorahamiha baddha iti tvameva vettha| svamapi yadi na cetaye na ca tvāṃ mama karuṇāmaya! tatra ko'parādhaḥ
1.p45
aviditagatinā pramādanidrā - muṣitamatiḥ kitava! tvayā'smi baddhaḥ| kathamapi mama dṛṣṭivartmavartī bhava pathataskarabandhane prabhuḥ syāḥ || bahuvidhabhavabhūmikābhirābhirnaṭayasi nātha! yathā tathā naṭāmi| kṛpaṇa! gamayitā bhavānavidyājavanikayā'ntaritaḥkiyantyahāni
1.p46
vapasi vigatabhogabhāgya! dūrā - nmayi vṛṣavāha! tavāhama urvarāsmi| svapadamupadadhāsi yatra tasmin bhavati kaḍaṅgara eva karmabījam
1.p47
prabhavati mataye padaprabandho na tava niratyaya ! nityacetanasya | na bhajasi karuṇāmataḥ purāre! mama kṛpaṇaiḥ paridevitaprapañcaiḥ
1.p48
sarasamapi varaṃ na bhoktumīhe hara ! mama śambalasañcayaṃ gṛhāṇa | upadiśa kataraddhi dūrayātrāśramaśamanaṃ bhavavartmano'vasānam || mama bhavapathikasya karmabhogyaṃ pralayaniśi tvamavekṣathāḥ śayāloḥ| tvayi sakalamakiñcano bubhūṣuḥ praharakavetanametadarpayāmi
1.p49
śrutijanaka ! raṭatyasau kumārī tava duhitā bahiretya neti neti| vyavahita ! nikaṭasthite'pi tasmāttvayi milite'pi mamātitheḥ kva bhogaḥ
1.p50
aparimitavibhāgabhūmirekastvamasi tato jagadaṇḍabindurāsīt| iti bhuvanabharaikadhurya! jāne daśa kakubho gaṇitakrameṇa siddhāḥ
1.p51
kathaya ka iti digviparyaye'pi prabhavati gantumataḥ kva saṃsareyam | bhava ! bhavapathikasya ko'pyapūrvastvamahamiti prasṛto mama pramohaḥ
1.p52
mayi paramavibhau viśuddhasattve yadiha śarīratadātmatāmadhāsīḥ| nigamapuruṣa! tatpratikriyāyai tvayi nidadhāmi samastavastvabhedam
1.p53
nibiḍajaḍatadātmatāpramohaṃ vimalayati tvadabhedavibhramo mām| prakṛtimupanayanti vāridhānīṃ katakarajāṃsi rajo'ntarāpakarṣāt
1.p54
puri puri viharāmahe bhramantaḥ purahara! paśyasi bhogavañcito'smān| kimiti na viharema nāthavanto vayamitare tvamanātha eka eva
1.p55
svapiṣi na parakarmasu prasaktaḥ paramupabhojayatastava kva bhogaḥ| paracaritamavaiṣi nirnimeṣaḥ prakṛtidaridra! na ko'pi paśyati tvām
1.p56
prakṛticaṭula! sūkṣmabhūtaśeṣe prakṛtivikāranikocabhāji kāle| avirataparivṛttikhedakhinne svapiti jane pratibudhyase tvamekaḥ
1.p57
pralayadahanadagdhaśeṣapīluprakaraśiloñchapavitravṛttirādau| ghaṭayasi bhuvanāni teṣu jīvaprakṛticalaiḥ paramāṇubhiḥ śarīram
1.p58
janaśaraṇa! śarīriṇāṃ pravṛttaiḥ karaṇagaṇairupalabhyacetanānām | katicana janurantarānubhūtiprasṛmaravāsanayā smṛtīḥ prasūṣe
1.p59
atiśayitavibuddhavatpurāṇaḥ smarati munirnigamaṃ hiraṇyagarbhaḥ | gaganapavanasannipātakartā kathayasi vā karaṇānapekṣa eva
1.p60
atha kṛtakakalevaradvayena vyavaharatā ca nideśadāyinā ca| avagamitapadapravṛttimādau kavayasi lokahitāya sampradāyam
1.p61
hitavidhikapaṭānnisargamūḍhaprakṛtirasāvahitānnivartanīyaḥ| iti viṣamatame'pi saṃvidhāne gaṇayatu kastava nātha! kauśalāni
1.p62
bhavatu vidhirapūrvakāryatattvāśayahitasādhanatābhidhāsu kaścit| tadapi muṣitadoṣamantarā tvāṃ na bhavitumarhati codanā pramāṇam
1.p63
prabhavati paramāpta! yo durantādapasaraṇāya hite pravartanāya| saha carati caturbhirarthavādairnigamakave! sa tavaiva sūktasāraḥ
1.p64
ajinamusalavediyūpaśamyādṛṣadupalasphyahaviḥkapālaśūrpaiḥ| atha guruyajamānagātṛhotṛprabhṛtibhiradhvarakarmasu tvamijyaḥ
1.p65
vikirati parito ghanāvalīva śrutiramṛtāni tavāśayādudasya| vilayamayamupaiti citsamudra! tvayi jagato nigamasya citpravāhaḥ
1.p66
abhisarati paraṃ paraṃ purāre ! viṣayamanekamapāsya pūrvapūrvam| varuṇanilayamāpageva yāvad bhajati bhavantamasau na cittavṛttiḥ
1.p67
guṇagaṇamapanīya cittakūpe mama nigamaiḥ sahasā nipātito'si | amṛtakalaśa ! tiṣṭha tiṣṭha manye punarapi jīvanamuddhariṣyase naḥ
1.p68
prathamasamayasaṅgamāya naitajjagadupajīvati kevalaṃ bhavantam | bhavatu satatasantamantarā tvāṃ kathamanidamaprathamā'pi vastusattā
1.p69
pravahapavanavegaghaṭṭito'pi skhalati na yajjagadaṇḍapiṇḍabhāraḥ| laghugurutulanātulāprakāṇḍa! draḍhimaguṇaḥ sa bhavadguṇatrayasya
1.p70
tvamakhilajagadīśa! ṣaḍbhiraṅgairupacitavedamajījanaḥ ṣaḍaṅgam| kathaya kathamasāvupaitvasattāṃ satatasato bhavataḥ svataḥ prapañcaḥ
1.p71
viśakalitamanuvrajannricitya sthapatiriva tvamajīghaṭaḥ prapañcam| vibhurasi na ca yujyase vikāraistvayi samavaitu kathaṃ sa bhūtasargaḥ
1.p72
na jagadidamahetuto na śūnyādavadhimatāṃ kathamudbhavo'stvakasmāt| prakṛtiriyamadharmadharmarūpā puruṣaguṇaḥ kathamārabheta viśvam
1.p73
śikhinaścitrayetko vā kokilān kaḥ prakūjayet | svabhāvavyatirekeṇa vidyate nātra kāraṇam
1.p74
svaparaparicayāndhyahetumetaṃ śiva! bhavadāvaraṇīyamandhakāram| śamayati jagadaṇḍabinduvṛndāmbuda! bhavadekapadā vivekavidyut
1.p75
smarasi kathamananyadeva! vṛttāṃ prabhavakathāvidhurāṃ nijāmavasthām| punarapi na cirājjanārdana! tvāṃ na paricariṣyati cetano dvitīyaḥ
1.p76
nimiṣaparicito hare! samūlaṃ harasi viśeṣaguṇavrajaṃ parasya| prathayasi khalatāmimāmapūrvāṃ kathayasi yadviguṇatvamātmano'pi
1.p77
alamavagalitendriyapravṛttestava jarataḥ puruṣasya jāgareṇa| ayamahamadhunā prabudhyamānaḥ puruṣavikārakarīṃ nihanmi māyām
1.p78
asakṛdanaṭadasmitā naṭī me nihitapadā maśake mataṅgaje ca| dhruvamupari tavādhirokṣyatīyaṃ bhava! mahato'pi mahānaṇoraṇīyān
1.p79
vilayamupajagāma cedakhaṇḍa - stvayi jaraṭho jagadaṇḍagulmapiṇḍaḥ| kṣapayasi tadapi kṣapāmanidraḥ katibhirasau hi bubhūṣati prarohaiḥ
1.p80
vikirati paradṛṣṭivañcanāya tvadupari viṣṭapasarṣapānavidyā | tadapi nimiṣamātranirgato'pi praviśati bhūtagaṇo bhavantameva
1.p81
asakṛduparamadbhiraṅkabhedairnaṭagaṇaniṣkramaṇādviviktaraṅgaḥ| aviditamukhasandhirāmukhānto nigamakavestava nāṭakaprabandhaḥ
1.p82
bhramayasi jagatastvameva saṃjñāparicayasaṃskṛtirūpavedanābhiḥ| sadasadatadapoḍhavastucintākṛtiriti kalpayase vivekavedyam
1.p83
tvamamṛtaviṣayapraveśabhūmau bhavasi dṛśaḥ pathi yasya sa dvitīyam| jagati na paripaśyatīti jihmā smarahara! dṛṣṭiviṣādhikā gatiste
1.p84
druhiṇabhavanapadmabījamālāmaṇiparivartanatatparātmanaste| grasitumakhilameva jantujātaṃ vijanayato viditā viḍālavṛttiḥ
1.p85
aparimitakṛternirāśrayasya bhramarahitasya nirastaceṣṭitasya | dṛṣadodaradarīṣu dardurāṇāṃ ghaṭanapaṭostava kīdṛśaṃ śarīram
1.p86
bhuvanabhavanabhāsanapradīpa ! nyapatadasau tvayi cetanāpataṅgī | kṣaṇamadhikamadīpyata jvalantī punarajahātprathamāmapi svasattām
1.p87
dhruvamiyamapavargarātrisandhyā bhavati yatastvayi nirbharo'nurāgaḥ| rucimaya ! caramo'yamañjaliste nanu nacirād bhavitā bhavānadṛśyaḥ
1.p88
yadapi tava vaśe mamendriyāṇi śrutiviṣayāvadhivartamānadṛṣṭeḥ | mukhamasi jagatastathāpi nātha ! śrutimukureṇa vinā na veditāse
1.p89
tava vaśe (santi)| (tvaṃ) jagataḥ mukham asi tathāpi śrutimukureṇa vinā na veditāse
1.p90
matidhanamitare sudīrghanidrāpravaṇadhiyastvayi nikṣipantyatantre| upaharaṇasusañcito na jātu vyayamupagacchati cetanānidhiste
1.p91
kvacidapi viṣame tvayā viyujya sthitimanavāpya cirasya saṃsarāmi| bhavagirisaridasmi citsamudra! svamapi jahāmi tadā labhe yadi tvām
1.p92
bhagavati niyate vidūrayātrāsahacari! saṃsaraṇādhvano'yamantaḥ| jarati! virama niḥsahāsi saṃvinnagaramataḥ paramadvayopabhogyam
1.p93
vilikhatu kathamakṣarāṇi bhāle sa vidhiradṛṣṭapadārthalekhadakṣaḥ| mama hi militamakṣapādapādapraṇipatanena lalāṭasīmni cakṣuḥ
1.p94
uḍuni mayi rave! prakāśaleśaṃ vyavadhivaśādaparīkṣito nyadhāsīḥ| tamapaharasi sannikarṣametya tvadupari tarhi nijaṃ vapustyajāmi|| bhavapathapathiko'smi vāṭapāṭaccara ! milito'si viluṇṭhya sampado me| ahamapi bhavadantaraṃ praviśya dhruvamacireṇa harāmi te vibhūtīḥ
1.p95
śrutirasi puruṣārthasannibaddhastava caraṇe prathame viraumi vatsaḥ | amaragavi ! sa dogdhi kasya hetoramṛtamabhoktari pūrtibhāji bhāṇḍe || janani tava pumarthā eva pādāḥ prathante prathamacaraṇabaddho nirbharaṃ raumi vatsaḥ| caramacaraṇamūlaprasrutāṃ stanyadhārāmamaragavi! kadā te muktabandhaḥ pibeyam
1.p96
śiva! tava mama cāntarālabhūmau vividhavidhāṃ vyavadhāṃ vyadhādvidhātā| tadapi hi pihito'hameva bhittirbhavati vṛtiḥ sadanasya nājirasya
1.p97
avadhirupararāma bhūrvibhaktā prabhavasi gūḍhamatirna māṃ prahartum| tadahamahamikāhṛdekaśeṣāvadhiradhunā dhruvamāvayoravimardaḥ || na dharaṇirupari prayāti nā'dhaḥ patati na ca plavate na bambhramīti| na ca divi vasati svaśaktiyogādapi tu bhavānacalāsthiratvahetuḥ
1.p98
aviṣamacaturasraṣaḍbhāgāṃ na sṛjasi kandukanistalāṃ na sūṣe| ghaṭayasi pṛthivīmimāṃ svacakrabhramaṇakulāla ! viśāladarpaṇābhām
1.p99
purahara! paradṛṣṭidoṣaśāntyai kati jagadaṇḍakagaṇḍakānbibharṣi| tvadupari paripātayanti dṛṣṭiṃ vijahati sarvamakiñcanā bhavanti
1.p100
parapuramabhiviśya sarvalokaṃ bhramayasi sarvadineṣu bhūtavargaḥ | bhavapitṛvanavāṭabodhivṛkṣa! pralayaniśāsu nilīya sevate tvām
1.p101
grahagṛhasarasīruhasya rāhubhramaravimardasahārkakarṇikasya | bhramaṇamidamabhivyanakti līlāṃ tava ghaṭitāṃ dhruvanālaghaṭṭanāya
1.p102
sakalaguṇagaṇo mamorṇanābhervilayamupaiti vitāyate ca bhūyaḥ| paṭujanajaḍatāpahāraheto! kṣaṇamapi na kṣamase kṣayaṃ guṇānām
1.p103
na khalu vighaṭitāḥ punarghaṭanānte na ca ghaṭitāḥ sthirasaṅgatāṃ śrayante | nipatiṣumavaśaṃ rujanti vaṃśyāstaṭatarumāpa ivāpagāgaṇasya
1.p104
vigataviparilopadṛṣṭi paśyan vaśayasi yāṃ puruṣaprakāṇḍa ! māyām| prakṛticapalayā tayā vikārairbahuvidhavarṇikayā vaśīkṛto'smi
1.p105
prakṛticapalapīlubījavarge dalati khagolakuśūlaviprakīrṇam| aghaṭitamitaretareṇa kalpakṣayarajanau samacīkalastvamekaḥ
1.p106
svapuṭapaṭalamabhyajīryadāśā vṛtiradalanniravādravipradīpaḥ| pralayamavanivāstvagāttathāpi kva jagadagāragṛhastha! niśyavātsīḥ
1.p107
prasarati viṣayeṣu yeṣu rāgaḥ pariṇamate virateṣu teṣu śokaḥ| tvayi rucirucitā nitāntakānte guṇaparipākaśucāmagocaro'si
1.p108
pratigṛhamatithirgṛhītadaṇḍo dhṛtajagadaṇḍakamaṇḍaluprakāṇḍaḥ| bhuvanavahana! pātramātraśeṣaṃ satṛṇamidaṃ jagadatti kālabhikṣuḥ
1.p109
prasabhaniviśamānakālasarpapratihatanirgamane svagolanīḍe | bahuvidhagatayo viviktajāyāsutajananītanavaḥ khagā bhramanti
1.p110
abhilaṣitamathānucintitaṃ yo hṛdayaguhāśayitaḥ śṛṇotyakarṇaḥ| tamimamavacanaṃ ca vāgminaṃ ca prabhavati mantrayituṃ trayī bhujaṅgam
1.p111
paripibati payo bhavādhvanīnastanayakarājananīpayodharācca| vyapagatamadhunā tadāśayā'pi prasabhavaśādayamāśayaḥ śuśoṣa
1.p112
stanakalaśamukhena vā jananyāstanayakarāṅgulimadhyakulyayā ca| capala! piba payāṃsi yāvadāyurbhavati na cetasi cetanāsamudraḥ
1.p113
vidhivaśamilito bhavādhvayātrāṃ harasi jagattilapeṣatailiko'si| na tava paśupate! vidanti pāśaṃ pihitadṛśaḥ paśavaḥ paribhramanti ||87|| mayi phalakadhiyā tvayā kiyatyaḥ pratikṛtayo likhitāstathā viluptāḥ| virama bata nisarganirmalasya pramṛja rajo mama paśya darpaṇo'smi
1.p114
kṣitibilāpatitaṃ jarāyupeśīsthagitamathāṇḍasamudrake nigūḍham| avivṛtamapi dhātusañcayaṃ te bhava! bhavatā hṛtavigraho harāmi|| parimitasukhadaṃ kaṣāyapākaṃ virasataraṃ viṣayāntaraṃ vihāya| niravadhimadhure same samantāttvayi puruṣottama ! viśramo'stu vācām
1.p115
apagatapadapāṭavo'pi garbhādupaniṣadāmadhunotthitaḥ prabandhaḥ| janayatu tava kautukaṃ kalena pratipadaviskhalitena jalpitena
1.p116
prakṛtimalinamṛkṣalakṣalikṣācayacitamambaracīvaraṃ vasānam| prakaṭitabṛhadaṇḍamatrapaṃ tvāṃ puruṣamudīkṣya hasāmi collasāmi
1.p117
vyaramadavasaraḥ sa yatra karmaprakaramakārṣamamartyalehyalobhāt| na punarapi pibāmi somapātrāmṛtadadhi rāhuviḍālapītaśeṣam
1.p118
svayamayamavaleḍhi hoturājyaṃ tadanu tamāśayate sudhāmbubindūn | ajani tu jananīpayastṛṣārttikṣayamavamuñcati yājyamijyavargaḥ
1.p119
bhramayasi navadhā khamaṇḍalāni draḍhayasi saptapuṭāni bhūtadhātryāḥ | upadiśasi ca ṣaḍgatīrgrahāṇāṃ dhruvamasi taddhruvayorapi dhruvastvam || guṇamapi tava nirguṇatvapakṣe gamayati doṣakulākulaḥ prabandhaḥ| malinayati navendusundarāṇi sphaṭikaśilāśakalāni kācasaṅgaḥ
1.p120
kimapi niviśate prakāśarāśau tvayi yamuneva ravau vidhāvivāṅkaḥ | asitatanucaturbhujasvarūpaṃ yadavatarā hṛdayaṃ haranti rāmāḥ
1.p121
idamaparapuraṃ tadeva yasminnasakṛdaharnirgānnniśi praviśya| vigalitavaraṇādbahirvihīnāt kathamadhunā sadanādito nirīyām
1.p122
yadabhilapasi pudgalānajīvāsravavaranirjarajīvabandhamokṣān| nayasi ca yadanāvṛtānrvihaṅgaprakṛtimatarastadupāsyase jinendraḥ
1.p123
prakṛtiriyamanaśvarasvarūpā sṛjati mahāntamasau yato vikāram| avikṛtamapi paśyataḥ sataste saha ramate hyanayā sakhā tvadīyaḥ
1.p124
yadi mama sahasā tavābhisārātkulagurubhirnigamairnivāritā'sau| svayamabhisara tarhi vācamenāṃ parapuruṣaṃ nigamo na paśyati tvām
1.p125
mama vacanajalāni karṇaśuktau tava patitāni gatāni mauktikatvam | viguṇavilulitāni lājabuddhyā rasayatu kuṇḍalakuṇḍaliprakāṇḍam
1.p126
apaṭubhirabhidhitsitārthabuddhyāvanabhigatānapi bodhayadbhirarthān| puramathana! parāhatairamībhiḥ kathaya kadā vihasiṣyasi pralāpaiḥ
1.p127
na tava puri śilādaputravetra - pratatiniruddhatayā labhe praveśam| śivasahacari! gauri! gopurebhyo bahirupaviśya vasāmi naumi ca tvām
1.p128
na dahati sagarānvayaṃ na pādāt prabhavati nā'pyalikādudeti cakṣuḥ| na ca kimapi śṛṇoti netravargo mama kathamastu tava stave'dhikāraḥ
1.p129
iti mahāmahopādhyāyaśrīgokulanāthaviracitaṃ śivaśatakam
Linked texts (3)
- Śivaśataka — Gokulanātha 1590, Sanskrit
- Amṛtodaya — Gokulanātha, Sanskrit
- Amṛtodaya (Gokulanātha Upādhyāya) — Gokulanātha Upādhyāya 1650, Sanskrit