Mahabharata p35
Jñānadīpikā p35
- Language
- Sanskrit
p35
dharmād hetoḥ | ānṛśaṃsyam ahiṃsā | vittacaryād¹ vittaparigrahāt | tasya dharmārthatvād bhāvataḥ² abhiprāyat || (12) pareṇa daivena prayuktaḥ preritaḥ | niyamaṃ dharmarūpam | manye jāne | daivaṃ pūrvaprāktanam | manuṣyāt pauruṣāt || (13) karmadoṣaṃ duṣṭaṃ karma | pāpòdarkam uttaratra pāpaphalam | na vidyate rūpasya svarūpasya varṇo varṇanā yatra | pratikṣaṇamaniyatatvāt | yāvannaraḥ kāmayate na malinayati trikālyaṃ³ kālatraye | ayaṃ tu kālatraye'pi malinayan saṃjñāṃ na labhata iti bhāvaḥ || (14) nisṛjya⁴ nidhāya || (15) aṅga he | ātmanaḥ svasya | upakrośaṃ nindām | iha pāpam no⁵ na | vā-śabdaḥ śiraścālane | iha janmani kṛtaṃ pāpaṃ na kiṃ parajanmani prasajjedityarthaḥ || (16) vinā taiḥ tān varjayitvā | adharmaśabdaḥ akīrtiḥ | tvatsamaṃ tvaducitam || (17) evaṃdharmā nāpadaḥ [Fol. 17a] saṃtitīrṣet taritumicchet || (18) parasparahetubhāvena sthitayoḥ⁶ | vivarttayitā⁷ vicā[la]yitā | iṣṭasya⁸ viṣayasya icchāyā vā || (19) anāyasyam⁹ ananyādhīnam || (20) kulakṣayārthe¹⁰ kṣayaviṣayanimitte | nirayo vyapādi vipannaḥ || (21) akālikaṃ tatkṣaṇāt | nābhaviṣyan na bhūtā bhaveyuḥ | pāpena duryodhanakṛtena pāpaṃ pratyapakārarūpaṃ nisṛjya¹¹ nidhāya || (22) yatra yasmin prayojane nimittabhūte pārthaḥ paralokaṃ svargaṃ dadarśa | tatprayojanam-īśvarāṇāṃ lokapālānāṃ viṣayād gocarād anyatra | divyāstragrahaṇaṃ hi tat | tacca lokapālagocarameva | atyakrāmad atītya sarvān parākramaṃ kṛtavān | ekatra candramaulinā saha saṅgaramanyatra puraṃdararipūṇāṃ vadhaḥ | sa pārthaḥ tathā tena prakāreṇa saṃmataḥ samyaktayā mato'numato lokapālānāṃ syāt | tanna he[Fol. 17b]tumāha-asaṃśayam¹² iti | manuṣyakāraḥ puruṣakāraḥ | daivameva pārthasya divyāstraprāptau kāraṇamityarthaḥ || (23) etān guṇān parākramādīn | bhāvābhāvau utpattivināśau | pāram utpattivināśasya avindamāno'labhamānaḥ | kālād īśvarāt | karma vā īśvaro vā daivam || (24) āyatanāni kāraṇāni | tāni prītyā na prasajjeta¹³ na seveta duḥkhāni yasmāt | avyatho rāgavyathāśūnyaḥ || (25) puruṣakāravyatireke'pi daivānvaye phalānvaya ityāha-na tveva iti | yatra hi garbhe'lpaṃ cālpe puruṣakāragandho'pi nāsti, tatrāpi jīvanavṛttyādiphaladarśanātsatyapi puruṣakāre daivādeva phalamavagamyate | yathā ca deśakālāpekṣayā mātuḥ pituḥ karmaṇā maithunena viprasūto¹⁴ jātaḥ saṃvardhate bhojanena mātrādidattena | [Fol. 18a] iti puruṣakāravyatireke'pi phalānvaya¹⁵darśanātpuruṣakāro na kāraṇam || (26) evaṃ priyāpriyādiṣvapi daivameva kāraṇamityāha-priyāpriye ityādi | samyakcaraṇaparādhyoḥ stutininde paraḥ tattvānabhijñaḥ karoti | phalaṃ tu tatrāpi daivavaśādeva | tathā sati samyakcaraṇāparādhau vyarthau syātāmiti cettanna | tajjanmanoḥ puṇyāpuṇyayorbhāvini janmani daivaśabdavācyayorniṣpādanena phalavattopapatteḥ || (27) so'haṃ tvā tvāṃ garhe | no ced yadi | idaṃ daivam || (28) jātaputreṣu putreṣu | vaśaṃ sāmarthyaṃ