Mahabharata p50
Jñānadīpikā p50
- Language
- Sanskrit
p50
syandano ratho nṛpaterbhāraṃ soḍhuṃ śakta ityanvayaḥ | mahījā vṛkṣāḥ | yuktā vṛtteneti śeṣaḥ || (35) yacchaṅkitenopacaryaṃ tad api na mitramityanvayaḥ | itarāṇi kūṭamitrāṇi saṃgatāni saṃyogamātrabhāñji || ( 36 ) asya kūṭamitrasya | bandhuḥ yaunasaṃbandhī || ( 37) pāriplavamateranyad anyathā manyamānasya || ( 39 ) akasmād hetoḥ | abhraṃ meghaḥ pāriplavaṃ calaṃ pavanaparavaśatvāt || (42) saṃtāpaḥ kiṃ kṛtaṃ mayeti paścāttāpaḥ || (43) anavāpyaṃ phalābhāvam || ( 44 ) puruṣadaśāyā atyantamāha-punaḥ iti | ( 45 ) paryāyataḥ krameṇa || ( 47) tanuḥ tapasā kṛśaḥ | uccaiḥ svabhāvādudāraḥ | śikhī yajñeṣu kṛtacūḍāgrandhaḥ | rājā yudhiṣṭhiraḥ | athavā śikhī vahniḥ sa ca tanurapyuccaḥ sati dāhe prabalatāpannaḥ | mandānāṃ bhāgyahīnānām || (48) udvignaṃ bhītam | [Fol. 33a] sattvaṃ buddhiḥ, kārye kāraṇopacāraḥ || ( 49 ) vidyā ātmasākṣātkāraḥ | tapaḥ svadharmavartitvam | śāntiṃ nirvāṇam || ( 50 ) śāntisādhanānāṃ vidyādīnāmavāntaropāyānāha-buddhyā iti | buddhyā prakṛtipuruṣavivekadarśanena | bhayaṃ śarīrādyucchede svocchedatvam | mahat brahma | tyāgena saṃnyāsena || (51) vedapuṇyaṃ vedādhyayanadharmam | dānapuṇyaṃ vedārthānuṣṭhānajanitapravṛttidharmāṇā mupalakṣaṇam | vicaranti vivekena jānanti, gatyarthānāṃ jñānārthatvāt || ( 53) bhinnāḥ sāṃpratyātparibhraṣṭāḥ | te hi nidrādikaṃ na prāpnuvanti || ( 55 ) svayogakṣemavittānukūlatvād yogakṣemam alabdhalābhalabdhaparirakṣaṇe, samāhārādekavacanam | na kalpate na samarthaṃ bhavati | ekasmin paribhavasaṃbhavāt || (56) saṃpadaṃ saṃpattiḥ || (57) tanavaḥ sūkṣmāḥ | āyatā vismṛtāḥ | bahulā ghanāḥ | [Fol. 33b] samā ekamānāḥ | āyasān vemakaṇṭakādyāghātān || ( 58) dhūmāyante dhūmamudvahanti | vyapetāni amilitāni || ( 60 ) ekajaḥ ekākī | prasahyaḥ śakyaḥ | śākhāskandham iti vṛkṣaviśeṣaṇam, śākhāskandhasahāratvād vṛkṣasya || ( 65 ) anāturatvād arogitvāt | anyaḥ kaścinna manuṣye guṇaḥ ityanvayaḥ | bhadraṃ kalyāṇam tena tathārogitvāditi bhāvaḥ || ( 66 ) avyādhijaṃ mohajatvāt | kaṭukaṃ marīcādivad dāhakatvāt | śīrṣarogaṃ śirovyathāhetutvāt | pāpāndham pāpahetutvāt | paruṣam asahyatvāt | tīkṣṇaṃ śarīrendriyamanobhedakatvāt | uṣṇaṃ tāpakatvāt | piba saṃhareti yāvat | praśāmya nivartasva || ( 67 ) ādriyante na vai, na vai viṣayeṣu labhante tattvam iti kākākṣivadanvayaḥ | tattvaṃ viṣayatvam || ( 69 ) balaṃ sāmarthyam | mṛdunā mārdavena | virudhyate mārdavaṃ bādhyate [Fol. 34a] iti yāvat | athavā taddbalam eva na bhavati yanmṛdunā puruṣeṇa virudhyate virodhaṃ kurute | miśro mārdavakrauryābhyāmiti śeṣaḥ | prauḍhā krūrā || (71) [me] dhībhūtaḥ khalastambhībhūto maryādākaraṇāt || viduravākye prajāgare || (2) indrasya kārmukaṃ meghastham | marīcinaḥ sūryasya | pādān raśmīn || ( 3 )
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit