Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.232

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.232

Language
Sanskrit

1.232.1

jaritāriruvāca |
purataḥ kṛcchrakālasya dhīmāñjāgarti pūruṣaḥ |
sa kṛcchrakālaṃ samprāpya vyathāṃ naivaiti karhicit ||

1.232.2

yastu kṛcchramanuprāptaṃ vicetā nāvabudhyate |
sa kṛcchrakāle vyathito na śreyo vindate mahat ||

1.232.3

sārisṛkva uvāca |
dhīrastvamasi medhāvī prāṇakṛcchramidaṃ ca naḥ |
prājñaḥ śūro bahūnāṃ hi bhavatyeko na saṃśayaḥ ||

1.232.4

stambamitra uvāca |
jyeṣṭhastāto bhavati vai jyeṣṭho muñcati kṛcchrataḥ |
jyeṣṭhaścenna prajānāti nīyānkiṃ kariṣyati ||

1.232.5

droṇa uvāca |
hiraṇyaretāstvarito jvalannāyāti naḥ kṣayam |
saptajihvā naḥ krūro lihāno visarpati ||

1.232.6

vaiśampāyana uvāca |
evaṃ sambhāṣya te'nyonyaṃ mandapālasya putrakāḥ |
tuṣṭuvuḥ prayatā bhūtvā yathā'gniṃ śṛṇu pārthiva ||

1.232.7

jaritāriruvāca |
ātmā'si vāyorjvalana śarīramasi vīrudhām |
yonirāpaśca te śukraṃ yonistvamasi cāmbhasaḥ ||

1.232.8

ūrdhvaṃ cādhaśca sarpanti pṛṣṭhataḥ pārśvatastathā |
arciṣaste mahāvīrya raśyamaḥ savituryathā ||

1.232.9

sārisṛkka uvāca |
mātā praṇaṣṭā pitaraṃ na vidmaḥ pakṣā jātā nai no dhūmaketo |
na nastrātā vidyate vai tvadanyastasmādasmāṃstrāhi bālāṃstvamagne ||

1.232.10

yadagne te śivaṃ rūpaṃ ye ca te sapta hetayaḥ |
tena naḥ paripāhi tvamārtānnaḥ śaraṇaiṣiṇaḥ ||

1.232.11

tvamevaikastapase japtavedo nānyastaptā vidyate goṣu deva |
ṛṣīnasmānbālakānpālayasva pareṇāsmānprehi vai havyavāha ||

1.232.12

stambamitra uvāca |
sarvamagne tvamevaikastvayi sarvamidaṃ jagat |
tvaṃ dhārayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca ||

1.232.13

tvamagnirhavyavāhastvaṃ tvameva paramaṃ haviḥ |
manīṣiṇastvāṃ jānanti bahudhā caikadhāpi ca ||

1.232.14

sṛṣṭvā lokāṃstrīnimānhavyavāha kāle prāpte pacasi punaḥ samiddhaḥ |
tvaṃ sarvasya bhuvanasya prasūtistvamevāgne bhavasi punaḥ pratiṣṭhā ||

1.232.15

droṇa uvāca |
tvamannaṃ prāṇibhirbhuktamantarbhūto jagatpate |
nityapravṛddhaḥ pacasi tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam ||

1.232.16

sūryo bhūtvā raśmibhirjātavedo bhūmerambho bhūmijātānrasāṃśca |
viśvānādāya punarutsṛjya kāle dṛṣṭvā vṛṣṭyā bhāvayasīha śukra ||

1.232.17

tvatta etāḥ punaḥ śukra vīrudho haritacchadāḥ |
jāyante puṣkariṇyaśca subhadraśca mahodadhiḥ ||

1.232.18

idaṃ vai sadma tigmāṃśo varuṇasya parāyaṇam |
śivastrātā bhavāsmākaṃ mā'smānadya vināśaya ||

1.232.19

piṅgākṣa lohitagrīva kṛṣṇavartmanhutāśana |
pareṇa prehi muñcāsmānsāgarasya gṛhāniva ||

1.232.20

vaiśampāyana uvāca |
evamukto jātavedā droṇena brahmavādinā |
droṇamāha pratītātmā mandapālapratijñayā ||

1.232.21

agniruvāca |
ṛṣirdroṇastvamasi vai brahmaitadvyāhṛtaṃ tvayā |
īpsitaṃ te kariṣyāmi na ca te vidyate bhayam ||

1.232.22

mandapālena vai yūyaṃ mama pūrvaṃ niveditāḥ |
varjayeḥ putrakānmahyaṃ dahandāvamiti sma ha ||

1.232.23

tasya tadvacanaṃ droṇa tvayā yacceha bhāṣitam |
ubhayaṃ me garīyastu brūhi kiṃ karavāṇi te |
bhṛśaṃ prīto'smi bhadraṃ te brahmaṃstotreṇa sattama ||

1.232.24

droṇa uvāca |
ime mārjārakāḥ śukra nityamudvejayanti naḥ |
etānkuruṣva dagdhāṃstvaṃ hutāśana sabāndhavān ||

1.232.25

vaiśampāyana uvāca |
tathā tatkṛtavānagnirabhyanujñāya śārṅgakān |
dadāha khāṇḍavaṃ dāvaṃ samiddho janamejaya ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)