Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.58

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.58

Language
Sanskrit

1.58.1

sautiruvāca |
idamatyadbhutaṃ cānyadāstīkasyānuśuśruma |
tathā varaiśchandyamāne rājñā pārikṣitena hi ||

1.58.2

indrahastāccyuto nāgaḥ kha eva yadatiṣṭhata |
tataścintāparo rājā babhūva janamejayaḥ ||

1.58.3

hūyamāne bhṛśaṃ dīpte vidhivadvasuretasi |
na sma sa prāpatadvahnau takṣako bhayapīḍitaḥ ||

1.58.4

śaunaka uvāca |
kiṃ sūta teṣāṃ viprāṇāṃ mantragrāmo manīṣiṇām |
na pratyabhāttadā'gnau yatsa papāta na takṣakaḥ ||

1.58.5

sautiruvāca |
tamindrahastādvitrastaṃ visañjñaṃ pannagottamam |
āstīkastiṣṭha tiṣṭheti vācastisro'bhyudairayat ||

1.58.6

vitasthe so'ntarikṣe ca hṛdayena vidūyatā |
yathā tiṣṭhati vai kaścitkhaṃ ca gāṃ cāntarā naraḥ ||

1.58.7

tato rājābravīdvākyaṃ sadasyaiścodito bhṛśam |
kāmametadbhavatvevaṃ yathāstīkasya bhāṣitam ||

1.58.8

samāpyatāmidaṃ karma pannagāḥ santvanāmayāḥ |
prīyatāmayamāstīkaḥ satyaṃ sūtavaco'stu tat ||

1.58.9

tato halahalāśabdaḥ prītijaḥ samajāyata |
āstīkasya vare datte tathaivopararāma ca ||

1.58.10

sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya rājñaḥ pārikṣitasya ha |
prītimāṃścābhavadrājā bhārato janamejayaḥ ||

1.58.11

ṛtvigbhyaḥ sasadasyebhyo ye tatrāsansamāgatāḥ |
tebhyaśca pradadau vittaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ ||

1.58.12

lohitākṣāya sūtāya tathā sthapataye vibhuḥ |
yenoktaṃ tasya tatrāgre sarpasatranivartane ||

1.58.13

nimittaṃ brāhmaṇa iti tasmai vittaṃ dadau bahu |
dattvā dravyaṃ yathānyāyaṃ bhojanācchādanānvitam ||

1.58.14

prītastasmai narapatiraprameyaparākramaḥ |
tataścakārāvabhṛthaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā ||

1.58.15

āstīkaṃ preṣayāmāsa gṛhāneva susaṃskṛtam |
rājā prītamanāḥ prītaṃ kṛtakṛtyaṃ manīṣiṇam ||

1.58.16

punarāgamanaṃ kāryamiti cainaṃ vaco'bravīt |
bhaviṣyasi sadasyo me vājimedhe mahākratau ||

1.58.17

tathetyuktvā pradudrāva tadāstīko mudā yutaḥ |
kṛtvā svakāryamatulaṃ toṣayitvā ca pārthivam ||

1.58.18

sa gatvā paramaprīto mātulaṃ mātaraṃ ca tām |
abhigamyopasaṅgṛhya tathā vṛttaṃ nyavedayat ||

1.58.19

sautiruvāca |
etacchrutvā prīyamāṇāḥ sametā
ye tatrāsanpannagā vītamohāḥ |
āstīke vai prītimanto babhūvu-
rūcuścainaṃ varamiṣṭaṃ vṛmīṣva ||

1.58.20

bhūyobhūyaḥ sarvaśaste'bruvaṃstaṃ
kiṃ te priyaṃ karavāmādya vidvan |
prītā vayaṃ mokṣitāścaiva sarve
kāmaṃ kiṃ te karavāmādya vatsa ||

1.58.21

āstīka uvāca |
sāyamprātarye prasannātmarūpā
loke viprā mānavā ye pare'pi |
dharmākhyānaṃ ye paṭheyurmamedaṃ
teṣāṃ yuṣmannaiva kiñcidbhayaṃ syāt ||

1.58.22

taiścāpyukto bhāgineyaḥ prasannai-
retatsatyaṃ kāmamevaṃ varaṃ te |
prītyā yuktāḥ kāmitaṃ sarvaśaste
kartāraḥ sma pravaṇā bhāgineya ||

1.58.23

asitaṃ cārtimantaṃ ca sunīthaṃ cāpi yaḥ smaret |
divā vā yadi vā rātrau nāsya sarpabhayaṃ bhavet ||

1.58.24

yo jaratkāruṇā jāto jaratkārau mahāvaśāḥ |
āstīkaḥ sarpasatre vaḥ pannagānyo'bhyarakṣata |
taṃ smarantaṃ mahābhāgā na māṃ hiṃsitumarhatha ||

1.58.25

sarpāpasarpa bhadraṃ te gaccha sarpa mahāviṣa |
janemejayasya yajñānte āstīkavacanaṃ smara ||

1.58.26

āstīkasya vacaḥ śrutvā yaḥ sarpo na nivartate |
śatadhā bhidyate mūrdhā śiṃśavṛkṣaphalaṃ yathā ||

1.58.27

sautiruvāca |
sa evamuktastu tadā dvijendraḥ
samāgataistairbhujagendramukhyaiḥ |
samprāpya prītiṃ vipulāṃ mahātmā
tato mano gamanāyātha dadhre ||

1.58.28

mokṣayitvā tu bhujagānsarpasatrāddvijottamaḥ |
jagāma kāle dharmātmā diṣṭāntaṃ putrapautravān ||

1.58.29

ityākhyānaṃ mayāstīkaṃ yathāvattava kīrtitam |
yatkīrtayitvā sarpebhyo na bhayaṃ vidyate kvacit ||

1.58.30

sautiruvāca |
yathā kathitavānbrahmanpramatiḥ pūrvajastava |
putrāya rurave prītaḥ pṛcchate bhārgavottama ||

1.58.31

yadvākyaṃ śrutavāṃścāhaṃ tathā ca kathitaṃ mayā |
āstīkasya kavervipra śrīmaccaritamāditaḥ ||

1.58.32

śrutvā dharmiṣṭhamākhyānamāstīkaṃ puṇyavardhanam |
yanmāṃ tvaṃ pṛṣṭavānbrahmañśrutvā ḍuṇḍubhabhāṣitam |
vyetu te sumahadbrahmankautūhalamarindama ||

Other recensions (1)

Linked texts (2)