The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.83
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.83
- Language
- Sanskrit
3.83.1
pulastya uvāca |
tato gaccheta rājendra kurukṣetramabhiṣṭutam |
pāpebhyo yatra mucyante darśanātsarvajantavaḥ ||
3.83.2
kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmyaham |
ya evaṃ satataṃ brūyātso'pi pāpaiḥ pramucyate ||
3.83.3
pāṃsavo'pi kurukṣetre vāyunā samudīritāḥ |
api duṣkṛtakarmāṇaṃ nayanti paramāṃ gatim ||
3.83.4
dakṣiṇena sarasvatyā dṛṣadvatyuttareṇa ca |
ye vasanti kurukṣetre te vasanti triviṣṭape ||
3.83.5
tatra māsaṃ vaseddhīraḥ sarasvatyāṃ yudhiṣṭhira |
yatra brahmādayo devā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ ||
3.83.6
gandharvāpsaraso yakṣāḥ pannagāśca mahīpate |
brahmakṣetraṃ mahāpuṇyamabhigacchanti bhārata ||
3.83.7
manasāpyabhikāmasya kurukṣetraṃ yudhiṣṭhira |
pāpāni vipraṇaśyanti brahmalokaṃ ca gacchati ||
3.83.8
gatvā hi śraddhayā yuktaḥ karukṣetraṃ kurūdvaha |
phalaṃ prāpnoti ca tadā rājasūyāśvamedhayoḥ ||
3.83.9
tato macakrukaṃ nāma dvārapālaṃ mahābalam |
yakṣaṃ samabhivādyaiva gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.10
tato gaccheta dharmajña viṣṇoḥ sthānamanuttamam |
satataṃ nāma rājendra yatra sannihito hariḥ ||
3.83.11
tatra snātvā ca natvā ca trilokaprabhavaṃ harim |
aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||
3.83.12
tataḥ pariplavaṃ gacchettīrthaṃ trailokyaviśrutam |
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti bhārata ||
3.83.13
pṛthivītīrthamāsādya gosahasraphalaṃ labhet |
tataḥ śālūkinīṃ gatvā tīrthasevī narādhipa ||
3.83.14
daśāśvamedhe snātvā ca tadeva phalamāpnuyāt |
sarpadevīṃ samāsādya nāgānāṃ tīrthamuttamam ||
3.83.15
agniṣṭomamavāpnoti nāgalokaṃ ca vindati |
tato gaccheta dharmajña dvārapālaṃ taruntukam ||
3.83.16
tatroṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet |
tataḥ pañcanadaṃ gatvā niyato niyatāśanaḥ ||
3.83.17
koṭitīrthamupaspṛśya hayamedhaphalaṃ labhet |
aśvinostīrthamāsādya rūpavānamijāyate ||
3.83.18
tato gaccheta dharmajña vārāhaṃ tīrthamuttamam |
viṣṇurvārāharūpeṇa pūrvaṃ yatra sthito'bhavat ||
3.83.19
tatra snātvā naraśreṣṭha agniṣṭomaphalaṃ labhet |
tato jayantyāṃ rājendra somatīrthaṃ samāviśet ||
3.83.20
snātvā phalamavāpnoti rājasūyasya mānavaḥ |
ekahaṃse naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.21
kṛtaśaucaṃ samāsādya tīrthasevī narādhipa |
puṇḍarīkamavāpnoti kṛtaśauco bhavecca saḥ ||
3.83.22
tato muñjavaṭaṃ nāma sthāṇoḥ sthānaṃ mahātmanaḥ |
upoṣya rajanīmekāṃ gāṇapatyamavāpnuyāt ||
3.83.23
tatraiva ca mahārāja yakṣiṇīṃ lokaviśrutām |
snātvābhigamya rājendra sarvānkāmānavāpnuyāt ||
3.83.24
kurukṣetrasya taddvāraṃ viśrutaṃ bharatarṣabha |
pradakṣiṇamupāvṛtya tīrthasevī samāhitaḥ ||
3.83.25
sammitaṃ puṣkarāṇāṃ ca snātvārcya pitṛdevatāḥ |
jāmadagnyena rāmeṇa kṛtaṃ tatsumahātmanā ||
3.83.26
kṛtakṛtyo bhavedrājannaśvamedhaṃ ca vindati |
tato rāmahradānārcchettīrthasevī samāhitaḥ ||
3.83.27
tatra rāmeṇa rājenadra tarasā dīptatejasā |
kṣatramutsādya vīreṇa hradāḥ pañca niveśitāḥ ||
3.83.28
pūrayitvā naravyāghra rudhireṇeti viśrutam |
pitarastarpitāḥ sarve tathaiva prapitāgahāḥ ||
3.83.29
tataste pitaraḥ prītā rāmamūcurnarādhipa |
pitara ūcuḥ |
rāma rāma mahābhāga prītāḥ sma tava bhārgava ||
3.83.30
anayā pitṛbhaktyā ca vikrameṇa ca te vibho |
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te kimicchasi mahādyute ||
3.83.31
evamuktaḥ sa rājendra rāma praharatāṃ varaḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ pitṝnsa gagane sthitān ||
3.83.32
bhavanto yadi me prītā yadyanugrāhyatā mayi |
pitṛprasādamiccheyaṃ tapaḥ āpyāyanaṃ punaḥ ||
3.83.33
yacca roṣābhibhūtena kṣatramutsāditaṃ mayā |
tataśca pāpānmucyeyaṃ yuṣmākaṃ tejasāpyaham ||
3.83.34
hradāśca tīrthabhūtā me bhaveyurbhuvi viśrutāḥ |
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ rāmasya pitarastadā ||
3.83.35
pratyūcuḥ paramaprītā rāmaṃ harṣasamanvitāḥ |
tapaste vardhatāṃ bhūyaḥ pitṛbhaktyā viśeṣataḥ ||
3.83.36
yacca roṣābhibhūtena kṣatramutsāditaṃ tvayā |
tataśca pāpānmuktastvaṃ patitāste svakarmabhiḥ ||
3.83.37
hradāśca tava tīrthatvaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ |
hradeṣu teṣu yaḥ snātvā pitṝnsantarpayiṣyati ||
3.83.38
pitarastasya vai prītā dāsyanti bhuvi durlabham |
īpsitaṃ ca manaḥkāmaṃ svargalokaṃ ca śāśvatam ||
3.83.39
evaṃ dattvā varānrājanrāmasya pitarastadā |
āmantrya bhārgavaṃ prītyā tatraivāntarhitāstataḥ ||
3.83.40
evaṃ rāmahradāḥ puṇyā bhārgavasya mahātmanaḥ |
snātvā hradeṣu rāmasya brahmacārī śucivrataḥ ||
3.83.41
rāmamabhyarcya rājendra labhedbahu suvarṇakam |
vaṃśamūlakamāsādya tīrthasevī kurūdvaha ||
3.83.42
svavaṃśamuddharedrājansnātvā vai vaṃśamūlake |
kāyaśodhanamāsādya tīrthaṃ bharatasattama ||
3.83.43
śarīraśuddhiḥ snātasya tasmiṃstīrthe na saṃśayaḥ |
śuddhadehaśca saṃyāti śubhām̐llokānanuttamān ||
3.83.44
tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
lokā yatroddhṛtāḥ pūrvaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
3.83.45
lokoddhāraṃ samāsādya tīrthaṃ trailokyapūjitam |
snātvā tīrthavare rājam̐llokānuddharate svakān ||
3.83.46
śrītīrthaṃ ca samāsādya snātvā niyatamānasaḥ |
arcayitvā pitṝndevānvindate śriyamuttamām ||
3.83.47
kapilātīrthamāsādya brahmacārī samāhitaḥ |
tatra snātvārcayitvā ca pitṝnsvāndaivatānyapi ||
3.83.48
kapilānāṃ sahasrasya phalaṃvindati mānavaḥ |
sūryatīrthaṃ samāsādya snātvā niyatamānasaḥ ||
3.83.49
arcayitvā pitṝndevānupavāsaparāyaṇaḥ |
agniṣṭomamavāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||
3.83.50
gavāṃ bhavanamāsādya tīrthasevī yathākramam |
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.51
śaṅkhinītīrthamāsādya tīrthasevī kurūdvaha |
devyāstīrthe naraḥ snātvā labhate rūpamuttamam ||
3.83.52
tato gaccheta rājendradvārapālamaruntukam |
tacca tīrthaṃ sarasvatyāṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ ||
3.83.53
tatra snātvā naro rājannagniṣṭomaphalaṃ labhet |
tato gaccheta rājendra brahmāvartaṃ narottamaḥ ||
3.83.54
brahmāvarte naraḥ snātvā brahmalokamavāpnuyāt |
tato gaccheta rājendra sutīrthakamanuttamam ||
3.83.55
tatra sannihitā nityaṃ pitaro daivataiḥ saha |
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ ||
3.83.56
aśvamedhamāvāpnoti pitṛlokaṃ ca gacchati |
tato'mbumatyāṃ dharmajña sutīrthakamanuttamam ||
3.83.57
kāśīśvarasya tīrtheṣu snātvā bharatasattama |
sarvavyādhivinirmukto brahmaloke mahīyate ||
3.83.58
mātṛtīrthaṃ ca tatraiva yatra snātasya bhārata |
prajā vivardhate rājannatanvīṃ śriyamaśnute ||
3.83.59
tataḥ sītavanaṃ gacchenniyato niyatāśanaḥ |
tīrthaṃ tatra mahārāja mahadanyatra durlabham ||
3.83.60
punāti gamanādeva dṛṣṭamekaṃ narādhipa |
keśānabhyukṣya vai tasminpūto bhavati bhārata ||
3.83.61
tīrthaṃ tatra mahārāja śvāvillomāpahaṃ smṛtam |
yatra viprā naravyāghra vidvāṃsastīrthatatparāḥ ||
3.83.62
prītiṃ gacchanti paramāṃ snātvā bharatasattama |
śvāvillomāpanayane tīrthe bharatasattama ||
3.83.63
prāṇāyāmairnirharanti svalomāni dvijottamāḥ |
pūtātmānaśca rājendra prayānti paramāṃ gatim ||
3.83.64
daśāśvamedhikaṃ caiva tasmiṃstīrthe mahīpate |
tatra snātvā naravyāghra gaccheta paramāṃ gatim ||
3.83.65
tato gaccheta rājendra mānuṣaṃ lokaviśrutam |
yatra kṛṣṇamṛgā rājanvyādhena śarapīḍitāḥ ||
3.83.66
vigāhya tasminsarasi mānuṣatvamupāgatāḥ |
tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā brahmacārī samāhitaḥ ||
3.83.67
sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate |
mānuṣasya tu pūrveṇa krośamātre mahīpate ||
3.83.68
āpagā nāma vikhyātā nadī siddhaniṣevitā |
śyāmākaṃ bhojane tatra yaḥ prayacchati mānavaḥ ||
3.83.69
devānpitṝnsamuddiśya tasya dharmaphalaṃ mahat |
ekasminbhojite vipre koṭirbhavati bhojitā ||
3.83.70
tatra snātvā'rcayitvā ca pitṝnvai daivatāni ca |
uṣitvā rajanīmekāmagniṣṭomaphalaṃ labhet ||
3.83.71
tato gaccheta rājendra brahmaṇaḥ sthānamuttamam |
brahmodumbaramityeva prakāśaṃ bhuvi bhārata ||
3.83.72
tatra saptarṣikuṇḍeṣu snātasya narapuṅgava |
kedāre caiva rājendra kapilasya mahātmanaḥ ||
3.83.73
brahmāṇamadhigatvā ca śuciḥ prayatamānasaḥ |
sarvapāpaviśuddhātmā brahmalokaṃ prapadyate ||
3.83.74
kapiṣṭhalasya kedāraṃ samāsādya sudurlabham |
antardhānamavāpnoti tapasā dagdhakilviṣaḥ ||
3.83.75
tato gaccheta rājendra śaṅkaraṃ lokaviśrutam |
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmabhigamya vṛṣadhvajam ||
3.83.76
labheta sarvakāmānhi svargalokaṃ ca gacchati |
tisraḥ koṭyastu tīrthānāṃ śaṅkare kurunandana ||
3.83.77
rudrakoṭyāṃ tathā kūpe hradeṣu ca mahīpate |
ilāspadaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama ||
3.83.78
tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝnatha |
na durgatimavāpnoti vājapeyaṃ ca vindati ||
3.83.79
kindāne ca naraḥ snātvā kiñjapye ca mahīpate |
aprameyamavāpnoti dānaṃ japyaṃ ca bhārata ||
3.83.80
kalaśyāṃ vāryupaspṛśya śraddadhāno jitendriyaḥ |
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
3.83.81
sarakasya tu pūrveṇa nāradasya mahātmanaḥ |
tīrthaṃ kurukulaśreṣṭha ambājanmeti viśrutam ||
3.83.82
tatra tīrthe naraḥ snātvā prāṇānutsṛjya bhārata |
nāradenābhyanujñāto lokānprāpnotyanuttamānan ||
3.83.83
śuklapakṣe daśamyāṃ ca puṇḍarīkaṃ samāviśet |
tatra snātvā naro rājanpuṇḍarīkaphalaṃ labhet ||
3.83.84
tatastriviṣṭapaṃ gacchettriṣu lokeṣu viśrutam |
tatra vaitaraṇī puṇyā nadī pāpapraṇāśinī ||
3.83.85
tatra snātvārcayitvā ca śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam |
sarvapāpaviśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim ||
3.83.86
tato gaccheta rājendra phalakīvanamuttamam |
tatra devāḥ sadā rājanphalakīvanamāśritāḥ ||
3.83.87
tapaścaranti vipulaṃ bahuvarṣasahasrakam |
dṛṣadvatyāṃ naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ ||
3.83.88
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati bhārata |
tīrthe ca sarvadevānāṃ snātvā bharatasattama ||
3.83.89
gosahasrasya rājendra phalaṃ vindati mānavaḥ |
pāṇikhāte naraḥ snāttvā tarpayitvā ca devatāḥ ||
3.83.90
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati bhārata |
rājasūyamāvāpnoti ṛṣilokaṃ ca vindati ||
3.83.91
tato gaccheta rājendra miśrakaṃ tīrthamuttamam |
tatra tīrthāni rājendra miśritāni mahātmanā ||
3.83.92
vyāsena nṛpaśārdūla dvijārthamiti naḥ śrutam |
sarvatīrtheṣu sa snāti miśrake snāti yo naraḥ ||
3.83.93
tato vyāsavanaṃ gacchenniyato niyatāśanaḥ |
manojave naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.94
gatvā madhuvaṭīṃ caiva devyāstīrthe naraḥ śuciḥ |
tatra snātvārcayitvā ca pitṝndevāṃśca pūruṣaḥ ||
3.83.95
sa devyā samanujñāto gosahasraphalaṃ labhet |
kauśikyāḥ saṅgame yastu dṛṣadvatyāśca bhārata ||
3.83.96
snāti vai niyatāhāra sarvapāpaiḥ pramucyate |
tato vyāsasthalī nāma yatravyāsena dhīmatā ||
3.83.97
putraśokābhitaptena dehatyāge kṛtā matiḥ |
tato devaistu rājendra punarutthāpitastadā ||
3.83.98
abhigatvā sthalīṃ tasya gosahasraphalaṃ labhet |
kindattaṃ kūpamāsādya tilaprasthaṃ pradāya ca ||
3.83.99
gaccheta paramāṃ siddhimṛṇairmuktaḥ kurūdvaha |
vedītīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.100
ahaśca sudinaṃ caiva dve tīrthe lokaviśrute |
tayoḥ snātvā naravyāghra sūryalokamavāpnuyāt ||
3.83.101
mṛgadhūmaṃ tato gacchettriṣu lokeṣu viśrutam |
tatrābhiṣekaṃ kurvīta gaṅgāyāṃ nṛpasattama ||
3.83.102
arcayitvā mahādevamaśvamedhaphalaṃ labhet |
devyāstīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.103
tato vāmanakaṃ gacchettriṣu lokeṣu viśrutam |
tatra viṣṇupade snātvā arcayitvā ca vāmanam ||
3.83.104
sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokaṃ sa gacchati |
kulampune naraḥ snātvā punāti svakulaṃ tataḥ ||
3.83.105
pavanasya hrade snātvā marutāṃ tīrthamuttamam |
tatra snātvā naravyāghra viṣṇuloke mahīyate ||
3.83.106
amarāṇāṃ hrade snātvā samabhyarcyāmarādhipam |
amarāṇāṃ prabhāvena svargaloke mahīyate ||
3.83.107
śālihotrasya tīrthe ca śālisūrye yathāvidhi |
snātvā naravaraśreṣṭha gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.108
śrīkuñjaṃ ca sarasvatyāstīrthaṃ bharatasattama |
tatra snātvā naraśreṣṭha agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
3.83.109
tato naimiṣakuñjaṃ ca samāsādya kurūdvaha |
ṛṣayaḥ kila rājendra naimiṣeyāstapasvinaḥ ||
3.83.110
tīrthayātrāṃ puraskṛtya kurukṣetraṃ gatāḥ purā |
tataḥ kuñjaḥ sarasvatyāḥ kṛto bharatasattama ||
3.83.111
ṛṣīṇāmavakāśaḥ syādyathā tuṣṭikaro mahān |
tasminkuñje naraḥ snātvā agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
3.83.112
tato gaccheta dharmajña kanyātīrthamanuttamam |
kanyātīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.113
tato gaccheta rājendra brahmaṇastīrthamuttamam |
tatra varṇāvaraḥ snātvā brāhmaṇyaṃ labhate naraḥ ||
3.83.114
brāhmaṇaśca viśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim |
tato gacchennaraśreṣṭha somatīrthamanuttamam ||
3.83.115
tatra snātvā naro rājansomalokamavāpnuyāt |
saptasārasvataṃ tīrthaṃ tato gacchennarādhipa ||
3.83.116
yatra maṅkaṇakaḥ siddho maharṣirlokaviśrutaḥ |
purā maṅkaṇako rājankuśāgreṇeti naḥ śrutam ||
3.83.117
kṣataḥ kila kare rājaṃstasya śākarasosravat |
sa vai śākarasaṃ dṛṣṭvā harṣāviṣṭaḥ pranṛttavān ||
3.83.118
tatastasminpranṛtte tu sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat |
pranṛttamubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam ||
3.83.119
brahmādibhiḥ surai rājanṛṣibhiśca tapodhanaiḥ |
vijñapto vai mahādeva ṛṣerarthe narādhipa ||
3.83.120
nāyaṃ nṛtyedyathā deva tathā tvaṃ kartumarhasi |
taṃ pranṛttaṃ samāsādya harṣāviṣṭena cetasā |
surāṇāṃ hitakāmārthamṛṣiṃ devo'bhyabhāṣata ||
3.83.121
bho bho maharṣe dharmajña kimarthaṃ nṛtyate bhavān |
harṣasthānaṃ kimarthaṃ vā tavādya munipuṅgava ||
3.83.122
ṛṣiruvāca |
tapasvino dharmapathe sthitasya dvijasattama |
kiṃ na paśyasi me brahmankarācchākarasaṃ srutam ||
3.83.123
yaṃ dṛṣṭvā sampranṛttohaṃ harṣeṇa mahatānvitaḥ |
taṃ prahasyābravīddeva ṛṣiṃ rāgeṇa mohitam ||
3.83.124
ahaṃ tu vismayaṃ vipra na gacchāmīti paśya mām |
evamuktvā naraśreṣṭha mahādevena dhīmatā ||
3.83.125
aṅgulyagreṇa rājendra svāṅguṣṭhastāḍitonagha |
tato bhasmakṣatādrājannirgataṃ himasannibham ||
3.83.126
taddṛṣṭvā vrīḍito rājansa muniḥ pādayorgataḥ |
nānyaddevātparaṃ mene rudrātparataraṃ mahat ||
3.83.127
surāsurasya jagato gatistvamasi śūladhṛk |
tvayā sarvamidaṃ sṛṣṭaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
3.83.128
tvameva sarvāngrasasi punareva yugakṣaye |
devairapi na śakyastvaṃ parijñātuṃ kuto mayā ||
3.83.129
tvayi sarve pradṛśyante surā brahmādayonagha |
sarvastvamasi lokānāṃ kartā kārayitā ca ha ||
3.83.130
tvatprasādātsurāḥ sarve modantīhākutobhayāḥ |
evaṃ stutvā mahādevamṛṣirvacanamabravīt ||
3.83.131
tvatprasādānmahādeva tapo me na kṣareta vai |
tato devaḥ prahṛṣṭātmā brahmarṣimidamabravīt ||
3.83.132
tapaste vardhatāṃ vipra matprasādātsahasradhā |
āśrame ceha vatsyāmi tvayā saha mahāmune ||
3.83.133
saptasārasvate snātvā arcayiṣyanti ye tu mām |
na teṣāṃ durlabhaṃ kiñcidiha loke paratra ca ||
3.83.134
sārasvataṃ ca te lokaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ |
evamuktvā mahādevastatraivāntaradhīyata ||
3.83.135
tatastvauśanasaṃ gacchettriṣu lokeṣu viśrutam |
yatra brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ ||
3.83.136
kārtikeyaśca bhagavāṃstrisandhyaṃ kila bhārata |
sānnidhyamakaronnityaṃ bhārgavapriyakāmyayā ||
3.83.137
kapālamocanaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam |
tatra snātvā naravyāghra sarvapāpaiḥ pramucyate ||
3.83.138
agnitīrthaṃ tato gacchettatra snātvā nararṣabha |
agnilokamavāpnoti kulaṃ caiva sumuddharet ||
3.83.139
viśvāmitrasya tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |
tatra snātvā naraśreṣṭha brāhmaṇyamadhigacchati ||
3.83.140
brahmayoniṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ |
tatra snātvā naravyāghra brahmalokaṃ prapadyate ||
3.83.141
punātyāsaptamaṃ caiva kulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ |
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam ||
3.83.142
pṛthūdakamiti khyātaṃ kārtikeyasya vai nṛpa |
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ ||
3.83.143
ajñānājjñānato vāpi striyā vā puruṣeṇa vā |
yatkiñcidaśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣabuddhinā ||
3.83.144
tatsarvaṃ naśyate tatra snātamātrasya bhārata |
aśvamedhaphalaṃ cāsya svargalokaṃ ca gacchati ||
3.83.145
puṇyamāhuḥ kurukṣetraṃ kurukṣetrātsarasvatī |
sarasvatyāśca tīrthāni tīrthebhyaśca pṛthūdakam ||
3.83.146
uttamaṃ sarvatīrthānāṃ yastyajedātmanastanum |
pṛthūdake japyaparo naiva śvo maraṇaṃ tapet ||
3.83.147
gītaṃ sanatkumāreṇa vyāsena ca mahātmanā |
evaṃ sa niyataṃ rājannabhigacchetpṛthūdakam ||
3.83.148
pṛthūdakāttīrthatamaṃ nānyattīrthaṃ kurūdvaha |
tanmedhyaṃ tatpavitraṃ ca pāvanaṃ ca na saṃśayaḥ ||
3.83.149
tatra snātvā divaṃ yānti ye'pi pāpakṛto narāḥ |
pṛthūdake naraśreṣṭha evamāhurmanīṣiṇaḥ ||
3.83.150
madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama |
tatra snātvā naro rājangosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.151
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ medhyaṃ yathākramam |
sarasvatyāruṇāyāśca saṅgame lokaviśrute ||
3.83.152
trirātropoṣitaḥ snātvā mucyate brahmahatyayā |
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ ||
3.83.153
āsaptamaṃ kulaṃ caiva punāti bharatarṣabha |
ardhakīlaṃ ca tatraiva tīrthaṃ kurukulodvaha ||
3.83.154
viprāṇāmanukampārthaṃ śārṅgiṇā nirmitaṃ purā |
vratopanayanābhyāṃ cāpyupavāsena vāpyuta ||
3.83.155
kriyāmantraiśca saṃyukto brāhmaṇaḥ syānna saṃśayaḥ |
kriyāmantravihīnopi tatra snātvā nararṣabha |
cīrṇavrato bhavedvidvāndṛṣṭametatpurātanaiḥ ||
3.83.156
samudrāścāpi cattvāraḥ samānītāśca darbhiṇā |
teṣu snāto naraśreṣṭha na durgatimavāpnuyāt ||
3.83.157
phalāni gosahasrāṇāṃ caturṇāṃ vindate ca saḥ |
tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ śatasahasrakam ||
3.83.158
sāhasrakaṃ ca tatraiva dve tīrthe lokaviśrute |
ubhayorhi naraḥ snātvā gosahasraphaṃla labhet ||
3.83.159
dānaṃ vāpyupavāso vā sahasraguṇitaṃ bhavet |
tato gaccheta rājendra reṇukātīrthamuttamam ||
3.83.160
tīrtābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ |
sarvapāpaviśuddhātmā agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
3.83.161
vimocanamupaspṛśya jitamanyurjitendriyaḥ |
pratigrahakṛtairdoṣaiḥ sarvaiḥ sa parimucyate ||
3.83.162
tataḥ pañcavaṭīṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ |
puṇyena mahatā yuktaḥ satāṃ loke mahīyate ||
3.83.163
yatra yogeśvaraḥ sthāṇuḥ svayameva vṛṣadhvajaḥ |
tamarcayitvā deveśaṃ gamanādeva siddhyati ||
3.83.164
taijasaṃ vāruṇaṃ tīrthaṃ dīpyamānaṃ svatejasā |
yatra brahmādibhirdairvairṛṣibhiśca tapodhanaiḥ ||
3.83.165
saināpatyena devānāmabhiṣikto guhastadā |
taijasasya tu pūrveṇa kurutīrthaṃ kurūdvaha ||
3.83.166
kurutīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ |
sarvapāpaviśuddhātmā brahmalokaṃ prapadyate ||
3.83.167
svargadvāraṃ tato gacchenniyato niyatāśanaḥ |
svargalokamavāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati ||
3.83.168
tato gacchedanarakaṃ tīrthasevī narādhipa |
tatra snātvā naro rājanna durgatimavāpnuyāt ||
3.83.169
tatra brahmā svayaṃ nityaṃ devaiḥ saha mahīpate |
anvāste puruṣavyāghra nārāyaṇapurogamaiḥ ||
3.83.170
sannidhyaṃ tatra rājendra rudrapatnyāḥ kurūdvaha |
abhigamya ca tāṃ devīṃ na durgatimavāpnuyāt ||
3.83.171
tatraiva ca mahārāja viśveśvaramumāpatim |
abhigamya mahādevaṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ ||
3.83.172
nārāyaṇaṃ cābhigamya padmanābhamarindama |
rājamāno mahārāja viṣṇulokaṃ ca gacchati ||
3.83.173
tīrtheṣu sarvadevānāṃ snātaḥ sa puruṣarṣabha |
sarvaduḥkhaiḥ parityakto dyotate śaśivannaraḥ ||
3.83.174
tataḥ svastipuraṃ gacchettīrthasevī narādhipa |
pradakṣiṇamupāvṛtya gosahasraphalaṃ labhet ||
3.83.175
pāvanaṃ tīrthamāsādya tarpayetpitṛdevatāḥ |
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti bhārata ||
3.83.176
gaṅgāhradaśca tatraiva kūpaśca bharatarṣabha |
tisraḥ koṭyastu tīrthānāṃ tasminkūpe mahīpate ||
3.83.177
tatra snātvā naro rājansvargalokaṃ prapadyate |
āpagānāṃ naraḥ snātvā arcayitvā maheśvaram ||
3.83.178
gāṇapatyamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet |
tataḥ sthāṇuvaṭaṃ gacchettriṣu lokeṣu viśrutam ||
3.83.179
tatra snātvā sthito rātriṃ rudralokamavāpnuyāt |
badarīkānanaṃ gacchedvasiṣṭhasyāśramaṃ gataḥ ||
3.83.180
badarīṃ bhakṣayettatra trirātropoṣito naraḥ |
samyagdvādaśavarṣāṇi badarīṃ bhakṣayettu yaḥ ||
3.83.181
trirātropoṣitastena bhavettulyo narādhipa |
indramārgaṃ samāsādya tīrthasevī narādhipa ||
3.83.182
ahorātropavāsena śakraloke mahīyate |
ekarātraṃ samāsādya ekarātroṣito naraḥ ||
3.83.183
niyataḥ satyavādī ca brahmaloke mahīyate |
tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam ||
3.83.184
ādityasyāśramo yatra tejorāśermahātmanaḥ |
tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā pūjayitvā vibhāvasum ||
3.83.185
ādityalokaṃ vrajati kulaṃ caiva samuddharet |
somatīrthe naraḥ snātvā tīrthasevī narādhipa ||
3.83.186
somalokamavāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ |
tato gaccheta dharmajña dadhīcasya mahātmanaḥ ||
3.83.187
tīrthaṃ puṇyatamaṃ rājanpāvanaṃ lokaviśrutam |
yatra sārasvato yātaḥ soṅgirāstapaso nidhiḥ ||
3.83.188
tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā vājimedhaphalaṃ labhet |
sārasvatīṃ gatiṃ caiva labhate nātra saṃśayaḥ ||
3.83.189
tataḥ kanyāśramaṃ gacchenniyato brahmacaryavān |
trirātropoṣito rājanniyato niyatāśanaḥ ||
3.83.190
labhetkanyāśataṃ divyaṃ svargalokaṃ ca gacchati |
tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ sannihatīmapi ||
3.83.191
tatra brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
māsi māsi samāyānti puṇyena mahātānvitāḥ ||
3.83.192
sannihatyāmupaspṛśya rāhugraste divākare |
aśvamedhaśataṃ tena tatreṣṭaṃ śāśvataṃ bhavet ||
3.83.193
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni antarikṣacarāṇi ca |
nadyo hradāstaḍāgāśca sarvaprasravaṇāni ca ||
3.83.194
udapānāni vāpyaśca tīrthānyāyatanāni ca |
niḥsaṃśayamamāvāsyāṃ sameṣyanti narādhipa ||
3.83.195
māsi māsi naravyāghra sannihatyāṃ na saṃśayaḥ |
tīrthasannihanādeva sannihatyeti viśrutā ||
3.83.196
tatra snātvā ca pītvā ca svargaloke mahīyate |
amāvāsyāṃ tu tatraiva rāhugraste divākare ||
3.83.197
yaḥ śrāddhaṃ kurute martyastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu |
aśvamedhasahasrasya samyagiṣṭasya yatphalam ||
3.83.198
snāta eva samāpnoti kṛtvā śrāddhaṃ ca mānavaḥ |
yatkiñcidduṣkṛtaṃ karma striyā vā puruṣeṇa vā ||
3.83.199
snātamātrasya tatsarvaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ |
padmavarṇena yānena brahmalokaṃ prapadyate ||
3.83.200
abhivādya tato yakṣaṃ dvārapālaṃ macakrukam |
koṭitīrthamupaspṛśya labhedbahu suvarṇakam ||
First 200 of 209 passages. Read on
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit