Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 9.45

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 9.45

Language
Sanskrit

9.45.1

vaiśampāyana uvāca |
tato'bhiṣekasambhārānsarvān sambhṛtya śāstrataḥ |
bṛhaspatiḥ samiddhe'gnau juhāvāgniṃ yathāvidhi ||

9.45.2

tato himavatā datte maṇipravaraśobhite |
divyāratnācite puṇye niṣaṇṇaṃ paramāsane ||

9.45.3

sarvamaṅgalasambhārairvidhimantrapuraskṛtam |
ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ gṛhītvā devātagaṇāḥ ||

9.45.4

indrāviṣṇū mahāvīryau sūryācandramasau tathā |
dhātā caiva vidhātā ca tathā caivānilānalau ||

9.45.5

pūṣṇā bhagenāryamṇā ca aṃśena ca vivasvatā |
rudraśca sahito dhīmān mitreṇa varuṇena ca ||

9.45.6

rudrairvasubhirādityairaśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ |
viśvedevairmarudbhiśca sādhyaiśca pitṛbhiḥ saha ||

9.45.7

gandharvairapsarobhiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ |
devarṣibhirasaṅkhyātaistathā brahmarṣibhistathā ||

9.45.8

vaikhānasairvālakhilyairvāyvāhārairmarīcipaiḥ |
bhṛgubhiścāṅgirobhiśca yatibhiśca mahātmabhiḥ ||

9.45.9

sarpairvidyādharaiḥ puṇyairyogasiddhaistathā vṛtaḥ |
pitāmahaḥ pulastyaśca pulahaśca mahātapāḥ ||

9.45.10

aṅgirāḥ kaśyapo'triśca marīcirbhūgureva ca |
kraturharaḥ pracetāśca manurdakṣastathaiva ca ||

9.45.11

ṛtavaśca grahāścaiva jyotīṃṣi ca viśāmpate |
mūrtimatyaśca sarito vedāścaiva sanātanāḥ ||

9.45.12

samudrāśca hradāścaiva tīrthāni vividhāni ca |
pṛthivī dyaurdiśaścaiva pādapāśca janādhipa ||

9.45.13

aditirdevamātā ca hrīḥ śrīḥ svāhā sarasvatī |
umā śacī sinīvālī tathā cānumatiḥ kuhūḥ ||

9.45.14

rākā ca dhiṣaṇā caiva patnyaścānyā divaukasām |
himavāṃścaiva vindhyaśca mesścānekaśṛṅgavān ||

9.45.15

airāvataḥ sānucaraḥ kalāḥ kāṣṭhāstathaiva ca |
māsārdhamāsā ṛtavastathā rātryahanī nṛpa ||

9.45.16

uccaiḥśravā hayaśreṣṭho nāgarājaśca vāsukiḥ |
aruṇo garuḍaścaiva vṛkṣāścauṣadhibhiḥ saha ||

9.45.17

dharmaśca bhagavāndevaḥ samājagmurhi saṅgatāḥ |
kālo yamaśca mṛtyuśca yamasyānucarāśca ye ||

9.45.18

bahulatvācca noktā ye vividhā devatāgaṇāḥ |
te kumārābhiṣekārthaṃ samājagmustatastataḥ ||

9.45.19

jagṛhuste tadā rājan sarva eva divaukasaḥ |
ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ ||

9.45.20

divyasambhārasaṃyuktaiḥ kalaśaiḥ kāñcanairnṛpa |
sarasvatībhiḥ puṇyābhirdivyatoyābhireva tu ||

9.45.21

abhyaṣiñcan kumāraṃ vai samprahṛṣṭā divaukasaḥ |
senāpatiṃ mahātmānamasurāṇāṃ bhayaṅkaram ||

9.45.22

purā yathā mahārāja varuṇaṃ vai jaleśvaram |
tathābhyaṣiñcadbhagavānsarvalokapitāmahaḥ ||

9.45.23

kaśyapaśca mahātejā ye cānye lokakīrtitāḥ |
tasmai brahmā dadau prīto balino vātaraṃhasaḥ ||

9.45.24

kāmavīryadharān siddhānmahāpariṣadānprabhuḥ |
nandisenaṃ lohitākṣaṃ ghaṇṭākarṇaṃ ca sammatam ||

9.45.25

caturthamasyānucaraṃ khyātaṃ kumudamālinam |
tatra sthāṇurmahātejā mahāpāriṣadaṃ prabhuḥ ||

9.45.26

māyāśatadharaṃ kāmaṃ kāmavīryabalānvitam |
dadau skandāya rājendra surārivinibarhaṇam ||

9.45.27

sa hi devāsure yuddhe daityānāṃ bhīmakarmaṇām |
jaghāna dorbhyāṃ saṅkruddhaḥ prayutāni caturdaśa ||

9.45.28

tathā devā dadustasmai senāṃ nairṛtasaṅkulām |
devaśatrukṣayakarīmajayyāṃ viṣṇurūpiṇīm ||

9.45.29

jayaśabdaṃ tathā cakrurdevāḥ sarve savāsavāḥ |
gandharvā yakṣarakṣāṃsi manuyaḥ pitarastathā ||

9.45.30

tataḥ prādādanucarau yamakālopamāvubhau |
unmāthaśca pramāthaśca mahāvīryau mahādyutī ||

9.45.31

subhrājo bhāsvaraścaiva yau tau sūryānuyāyinau |
tau sūryaḥ kārtikeyāya dadau prītaḥ pratāpavān ||

9.45.32

kailāsaśṛṅgasaṅkāśau śvetamālyānulepanau |
somo'pyanucarau prādānmaṇiṃ sumaṇimeva ca ||

9.45.33

jvālājihvāṃ tathā jyotirātmajāya hutāśanaḥ |
dadāvanucarau śūrau parasainyapramāthinau ||

9.45.34

parighaṃ ca vaṭaṃ caiva bhīmaṃ ca sumahābalam |
dahatiṃ dahanaṃ caiva pracaṇḍau vīryasammatau ||

9.45.35

aṃśo'pyanucarānpañca dadau skandāya dhīmate |
utkrośaṃ pañcakaṃ caiva vajradañjadharāvubhau ||

9.45.36

dadāvanalaputrāya vāsavaḥ paravīrahā |
tau hi śatrūnmahendrasya jaghnatuḥ samare bahūn ||

9.45.37

cakraṃ vikramakaṃ caiva saṅkramaṃ ca mahābalam |
skandāya trīnanucarān dadau viṣṇurmahāyaśāḥ ||

9.45.38

vardhanaṃ nandanaṃ caiva sarvavidyāviśāradau |
skandāya dadatuḥ prītāvaśvinau bhiṣajāṃ varau ||

9.45.39

kundaṃ ca kusumaṃ caiva kumudaṃ ca mahāyaśāḥ |
ḍambarāḍambarau caiva dadau dhātā mahātmane ||

9.45.40

cakrānucakrau balinau meghacakrau balotkaṭau |
dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānutarāvubhau ||

9.45.41

suvrataṃ satyasandhaṃ ca dadau mitrau mahātmane |
kumārāya mahātmānau tapovidyādharau prabhuḥ ||

9.45.42

sudarśanīyau varadau triṣu lokeṣu viśrutau |
suvrataṃ ca mahātmānaṃ śubhakarmāṇameva ca ||

9.45.43

kārtikeyāya samprādādvidhātā lokaviśrutau |
pāṇītakaṃ kālikaṃ ca mahāmāyāvināvubhau ||

9.45.44

pūṣā ca pārṣadau prādātkārtikeyāya bhārata |
balaṃ cātibalaṃ caiva mahāvaktrau mahābalau ||

9.45.45

pradadau kārtikeyāya vāyurbharatasattama |
yamaṃ cātiyamaṃ caiva timivaktrau mahābalau ||

9.45.46

pradadau kārtikeyāya varuṇaḥ satyasaṅgaraḥ |
suvarcasaṃ mahātmānaṃ tathaivāpyativarcasam ||

9.45.47

himavānpradadau rājan hutāśanasutāya vai |
kāñcanaṃ ca mahātmānaṃ meghamālinameva ca ||

9.45.48

dadāvanucarau meruragniputrāya bhārata |
sthiraṃ cātisthiraṃ caiva merurevāparau dadau ||

9.45.49

mahātmā tvagniputrāya mahābalaparākramau |
ucchṛṅgaṃ cāgniśṛṅgaṃ ca mahāpāṣāṇayodhinau ||

9.45.50

pradadāvagniputrāya vindhyaḥ pāriṣadāvubhau |
saṅgrahaṃ vigrahaṃ caiva samudro'pi gadādharau ||

9.45.51

pradadāvagniputrāya mahāpāriṣadāvubhau |
unmādaṃ śaṅkukarṇaṃ ca puṣpadantaṃ tathaiva ca ||

9.45.52

pradadāvagniputrāya pārvatī śubhadarśanā |
jayaṃ mahājayaṃ caiva nāgau jvalanasūnave ||

9.45.53

pradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ |
evaṃ sādhyāśca rudrāśca vasavaḥ pitarastathā ||

9.45.54

sāgarāḥ saritaścaiva girayaśca mahābalāḥ |
daduḥ senāgaṇādhyakṣān śūlapaṭṭiśadhāriṇaḥ ||

9.45.55

divyapraharaṇopetānnānāveṣavibhūṣitān |
śṛṇu nāmāni cāpyeṣāṃ ye'nye skandasya sainikāḥ ||

9.45.56

vividhāyudhasampannāścitrābharaṇabhūṣitāḥ |
śaṅkukarṇo nikumbhaśca padmaḥ kumuda eva ca ||

9.45.57

ananto dvādaśabhujastathā kṛṣṇopakṛṣṇakau |
ghrāṇaśravāḥ kapiskandhaḥ kāñcanākṣo jalandhamaḥ ||

9.45.58

akṣaḥ santarjano rājan kunadīkastamo'ntakṛt |
ekākṣo dvādaśākṣaśca tathaivaikajaṭaḥ prabhuḥ ||

9.45.59

sahasrabāhurvikaṭo vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ |
puṇyamānā sunāmā ca sucakraḥ priyadarśanaḥ ||

9.45.60

pariśrutaḥ kokanadaḥ priyāmālyānulepanaḥ |
ajodaro gajaśirāḥ skandhākṣaḥ śatalocanaḥ ||

9.45.61

jvālājihvaḥ karālākṣaḥ śitikeśo jaṭī hariḥ |
pariśrutaḥ kokanadaḥ kṛṣṇakeśo jaṭādharaḥ ||

9.45.62

caturdaṃṣṭro'ṣṭajihvaśca meghanādaḥ pṛthuśravāḥ |
vidyutākṣo dhanurvaktro jāṭharo mārutāśanaḥ ||

9.45.63

udārakṣo rathākṣaśca vajranābho vasuprabhaḥ |
samudravego rājendra śailakampī tathaiva ca ||

9.45.64

vṛṣo meṣaḥ pravāhaśca tathā nandopanandakau |
dhūmraḥ śvetaḥ kaliṅgaśca siddhārtho varadasthā ||

9.45.65

priyakaścaiva nandaśca gonandaśca pratāpavān |
ānandaśca pramodaśca svastiko dhruvakastathā ||

9.45.66

kṣemavāhaḥ suvāhaśca siddhapātraśca bhārata |
govrajaḥ kanakāpīḍo mahāpāriṣadeśvaraḥ ||

9.45.67

gāyano hasanaścaiva bāṇaḥ khaḍgaśca vīryavān |
vaitālī gatitālī ca tathā kathakavātikau ||

9.45.68

haṃsajaḥ paṅkadigdhāṅgaḥ samudronmādanaśca ha |
raṇotkaṭaḥ prahāsaśca śvetasiddhaśca nandanaḥ ||

9.45.69

kālakaṇṭhaḥ prabhāsaśca tathā kumbhāṇḍakodaraḥ |
kālakakṣaḥ sitaścaiva bhūtānāṃ mathanastathā ||

9.45.70

yajñavāhaḥ suvāhaśca devayājī ca somapaḥ |
majjanaśca mahātejāḥ krathanāthau ca bhārata ||

9.45.71

tuharaśca tuhāraśca citradevaśca vīryavān |
madhuraḥ suprasādaśca kirīṭī ca mahābalaḥ ||

9.45.72

vatsalo madhuvarṇaśca kalaśodara eva ca |
dharmado manmathakaraḥ sūcīvaktraśca vīryavān ||

9.45.73

śvetavaktraḥ suvaktraśca cāruvaktraśca pāṇḍuraḥ |
daṇḍabāhuḥ subāhuśca rajaḥ kokilakastathā ||

9.45.74

acalaḥ kanakākṣaśca bālānāmapi yaḥ prabhuḥ |
sañcārakaḥ kokanado gṛghrapatraśca jambukaḥ ||

9.45.75

lohājavaktro javanaḥ kumbhavaktraśca kumbhakaḥ |
svarṇagrīvaśca kṛṣṇaujā haṃsavaktraśca candrabhaḥ ||

9.45.76

pāṇikūrcāśca śambūkaḥ pañcavaktraśca śikṣakaḥ |
cāṣavaktraśca jambūkaḥ śākavaktraśca kuñjalaḥ ||

9.45.77

yogayuktā mahātmānaḥ satataṃ brāhmaṇapriyāḥ |
paitāmahā mahātmāno mahāpāriṣadāśca ye ||

9.45.78

yauvanasthāśca bālāśca vṛddhāśca janamejaya |
sahasraśaḥ pāriṣadāḥ kumāramavatasthire ||

9.45.79

vaktrairnānāvidhairye tu śruṇu tāñjanamejaya |
kūrmakukkuṭavaktrāśca śaśolūkamukhāstathā ||

9.45.80

kharoṣṭravadanāścānye varāhavadanāstathā |
mārjāraśaśavaktrāśca dīrghavaktrāśca bhārata ||

9.45.81

nakulolūkavaktrāśca kākavaktrāstathā pare |
ākhubabhukavaktrāśca mayūravadanāstathā ||

9.45.82

matsyameṣānanāścānye ajāvimahiṣānanāḥ |
ṛkṣaśārdūlavaktrāśca dvīpisiṃhānanāstathā ||

9.45.83

bhīmā gajānanāścaiva tathā nakramukhāśca ye |
garuḍānanāḥ kaṅkamukhā vṛkakākamukhāstathā ||

9.45.84

gokharoṣṭramukhāścānye vṛṣadaṃśamukhāstathā |
mahājaṭharapādāṅgāstārakākṣāśca bhārata ||

9.45.85

pārāvatamukhāścānye tathā vṛṣamukhāḥ pare |
kokilābhānanāścānye śyenatittirikānanāḥ ||

9.45.86

kṛkalāsamukhāścaiva virajo'mbaradhāriṇaḥ |
vyālavaktrāḥ śūlamukhāścaṇḍavaktrāḥ śubhānanāḥ ||

9.45.87

āśīviṣāścīradharā gonāsāvadanāstathā |
sthūlodarāḥ kṛśāṅgāśca sthūlāṅgāśca kṛśodarāḥ ||

9.45.88

hrasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ |
gajendracarmavasanāstathā kṛṣṇājināmbarāḥ ||

9.45.89

skandhemukhā mahārāja tathāpyudaratomukhāḥ |
pṛṣṭhemukhā hanumukhāstathā jaṅghāmukhā api ||

9.45.90

pārśvānanāśca bahavo nānādeśamukhāstathā |
tathā kīṭapataṅgānāṃ sadṛśāsyā gaṇeśvarāḥ ||

9.45.91

nānāvyālamukhāścānye bahubāhuśirodharāḥ |
nānāvṛkṣabhujāḥ kecitkaṭiśīrṣāstathā pare ||

9.45.92

bhujaṅgabhogavadanā nānāgulmanivāsinaḥ |
cīrasaṃvṛtagātrāśca nānākanakavāsasaḥ ||

9.45.93

nānāveṣadharāścaiva nānāmālyānulepanāḥ |
nānāvastradharāścaiva carmavāsasa eva ca ||

9.45.94

uṣṇīṣiṇo mukuṭinaḥ sugrīvāśca suvarcasaḥ |
kirīṭinaḥ pañcaśikhāstathā kāñcanamūrdhajāḥ ||

9.45.95

triśikhā dviśikhāścaiva tathā saptaśikhāḥ pare |
śikhaṇḍino mukuṭino muṇḍāśca jaṭilāstathā ||

9.45.96

citramālādharāḥ kecit kecidromānanāstathā |
vigrahaikarasā nityamajeyāḥ surasattamaiḥ ||

9.45.97

kṛṣṇā nirmāṃsavaktrāśca dīrghapṛṣṭhāstanūdarāḥ |
sthūlapṛṣṭhā hrasvapṛṣṭhāḥ pralambodaramehanāḥ ||

9.45.98

mahābhujā hrasvabhujā hrasvagātrāśca vāmanāḥ |
kubjāśca hrasvajaṅghāśca hastikarṇaśirodharāḥ ||

9.45.99

hastināsāḥ kūrmanāsā vṛkanāsāstathā pare |
dīrghocchvāsā dīrghajaṅghā vikarālā hyadhomukhāḥ ||

9.45.100

mahādaṃṣṭrā hrasvadaṃṣṭrāścaturdaṃṣṭrāstathā pare |
vāraṇendranibhāścānye bhīmā rājansahasraśaḥ ||

9.45.101

suvibhaktaśarīrāśca dīptimantaḥ svalaṅkṛtāḥ |
piṅgākṣāḥ śaṅkukarṇāśca raktanāsāśca bhārata ||

9.45.102

pṛthudaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrāḥ sthūlauṣṭhā harimūrdhajāḥ |
nānāpādauṣṭhadaṃṣṭrāśca nānāhastaśirodharāḥ ||

9.45.103

nānācarmabhirācchannā nānābhāṣāśca bhārata |
kuśalā deśabhāṣāsu jalpanto'nyonyamīśvarāḥ ||

9.45.104

hṛṣṭāḥ paripatanti sma mahāpāriṣadāstathā |
dīrghagrīvā dīrghanakhā dīrghapādaśirobhujāḥ ||

9.45.105

piṅgākṣā nīlakaṇṭhāśca lambakarṇāśca bhārata |
vṛkodaranibhāścaiva kecidañjanasannibhāḥ ||

9.45.106

śvetākṣā lohitagrīvāḥ piṅgākṣāśca tathā pare |
kalmāṣā bahavo rājaṃścitravarṇāśca bhārata ||

9.45.107

cāmarāpīḍakanibhāḥ śvetalohitarājayaḥ |
nānāvarṇāḥ savarṇāśca mayūrasadṛśaprabhāḥ ||

9.45.108

punaḥ praharaṇānyeṣāṃ kīrtyamānāni me śṛṇu |
śeṣaiḥ kṛtaḥ pāriṣadaiparāyudhānāṃ parigrahaḥ ||

9.45.109

pāśodyatakarāḥ kecidvyāditāsyāḥ kharānanāḥ |
pṛṣṭhākṣā nīlakaṇṭhāśca tathā parighabāhavaḥ ||

9.45.110

śataghnīcakrahastāśca tathā musalapāṇayaḥ |
asimudgarahastāśca daṇḍahastāśca bhārata ||

9.45.111

gadābhuśuṇḍihastāśca tathā tomarapāṇayaḥ |
āyudhaivividhairghorairmahātmāno mahājavāḥ ||

9.45.112

mahābalā mahāvegā mahāpāriṣadāstathā |
abhiṣekaṃ kumārasya dṛṣṭvā hṛṣṭā raṇapriyāḥ ||

9.45.113

ghaṇṭājālapinaddhāṅgā nanṛtuste mahaujasaḥ |
ete cānye ca bahavo mahāpāriṣadā nṛpa ||

9.45.114

upatasthurmahātmānaṃ kārtikeyaṃ yaśasvinam |
divyāścāpyāntarikṣāśca pārthivāścānilopamāḥ ||

9.45.115

vyādiṣṭā daivataiḥ śūrāḥ skandasyānucarā bhavan |
tādṛśānāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |
abhiṣiktaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire ||

Other recensions (1)

Linked texts (4)