The Great Epic of the Bhārata dynasty 9.45
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 9.45
- Language
- Sanskrit
9.45.1
vaiśampāyana uvāca |
tato'bhiṣekasambhārānsarvān sambhṛtya śāstrataḥ |
bṛhaspatiḥ samiddhe'gnau juhāvāgniṃ yathāvidhi ||
9.45.2
tato himavatā datte maṇipravaraśobhite |
divyāratnācite puṇye niṣaṇṇaṃ paramāsane ||
9.45.3
sarvamaṅgalasambhārairvidhimantrapuraskṛtam |
ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ gṛhītvā devātagaṇāḥ ||
9.45.4
indrāviṣṇū mahāvīryau sūryācandramasau tathā |
dhātā caiva vidhātā ca tathā caivānilānalau ||
9.45.5
pūṣṇā bhagenāryamṇā ca aṃśena ca vivasvatā |
rudraśca sahito dhīmān mitreṇa varuṇena ca ||
9.45.6
rudrairvasubhirādityairaśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ |
viśvedevairmarudbhiśca sādhyaiśca pitṛbhiḥ saha ||
9.45.7
gandharvairapsarobhiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ |
devarṣibhirasaṅkhyātaistathā brahmarṣibhistathā ||
9.45.8
vaikhānasairvālakhilyairvāyvāhārairmarīcipaiḥ |
bhṛgubhiścāṅgirobhiśca yatibhiśca mahātmabhiḥ ||
9.45.9
sarpairvidyādharaiḥ puṇyairyogasiddhaistathā vṛtaḥ |
pitāmahaḥ pulastyaśca pulahaśca mahātapāḥ ||
9.45.10
aṅgirāḥ kaśyapo'triśca marīcirbhūgureva ca |
kraturharaḥ pracetāśca manurdakṣastathaiva ca ||
9.45.11
ṛtavaśca grahāścaiva jyotīṃṣi ca viśāmpate |
mūrtimatyaśca sarito vedāścaiva sanātanāḥ ||
9.45.12
samudrāśca hradāścaiva tīrthāni vividhāni ca |
pṛthivī dyaurdiśaścaiva pādapāśca janādhipa ||
9.45.13
aditirdevamātā ca hrīḥ śrīḥ svāhā sarasvatī |
umā śacī sinīvālī tathā cānumatiḥ kuhūḥ ||
9.45.14
rākā ca dhiṣaṇā caiva patnyaścānyā divaukasām |
himavāṃścaiva vindhyaśca mesścānekaśṛṅgavān ||
9.45.15
airāvataḥ sānucaraḥ kalāḥ kāṣṭhāstathaiva ca |
māsārdhamāsā ṛtavastathā rātryahanī nṛpa ||
9.45.16
uccaiḥśravā hayaśreṣṭho nāgarājaśca vāsukiḥ |
aruṇo garuḍaścaiva vṛkṣāścauṣadhibhiḥ saha ||
9.45.17
dharmaśca bhagavāndevaḥ samājagmurhi saṅgatāḥ |
kālo yamaśca mṛtyuśca yamasyānucarāśca ye ||
9.45.18
bahulatvācca noktā ye vividhā devatāgaṇāḥ |
te kumārābhiṣekārthaṃ samājagmustatastataḥ ||
9.45.19
jagṛhuste tadā rājan sarva eva divaukasaḥ |
ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ ||
9.45.20
divyasambhārasaṃyuktaiḥ kalaśaiḥ kāñcanairnṛpa |
sarasvatībhiḥ puṇyābhirdivyatoyābhireva tu ||
9.45.21
abhyaṣiñcan kumāraṃ vai samprahṛṣṭā divaukasaḥ |
senāpatiṃ mahātmānamasurāṇāṃ bhayaṅkaram ||
9.45.22
purā yathā mahārāja varuṇaṃ vai jaleśvaram |
tathābhyaṣiñcadbhagavānsarvalokapitāmahaḥ ||
9.45.23
kaśyapaśca mahātejā ye cānye lokakīrtitāḥ |
tasmai brahmā dadau prīto balino vātaraṃhasaḥ ||
9.45.24
kāmavīryadharān siddhānmahāpariṣadānprabhuḥ |
nandisenaṃ lohitākṣaṃ ghaṇṭākarṇaṃ ca sammatam ||
9.45.25
caturthamasyānucaraṃ khyātaṃ kumudamālinam |
tatra sthāṇurmahātejā mahāpāriṣadaṃ prabhuḥ ||
9.45.26
māyāśatadharaṃ kāmaṃ kāmavīryabalānvitam |
dadau skandāya rājendra surārivinibarhaṇam ||
9.45.27
sa hi devāsure yuddhe daityānāṃ bhīmakarmaṇām |
jaghāna dorbhyāṃ saṅkruddhaḥ prayutāni caturdaśa ||
9.45.28
tathā devā dadustasmai senāṃ nairṛtasaṅkulām |
devaśatrukṣayakarīmajayyāṃ viṣṇurūpiṇīm ||
9.45.29
jayaśabdaṃ tathā cakrurdevāḥ sarve savāsavāḥ |
gandharvā yakṣarakṣāṃsi manuyaḥ pitarastathā ||
9.45.30
tataḥ prādādanucarau yamakālopamāvubhau |
unmāthaśca pramāthaśca mahāvīryau mahādyutī ||
9.45.31
subhrājo bhāsvaraścaiva yau tau sūryānuyāyinau |
tau sūryaḥ kārtikeyāya dadau prītaḥ pratāpavān ||
9.45.32
kailāsaśṛṅgasaṅkāśau śvetamālyānulepanau |
somo'pyanucarau prādānmaṇiṃ sumaṇimeva ca ||
9.45.33
jvālājihvāṃ tathā jyotirātmajāya hutāśanaḥ |
dadāvanucarau śūrau parasainyapramāthinau ||
9.45.34
parighaṃ ca vaṭaṃ caiva bhīmaṃ ca sumahābalam |
dahatiṃ dahanaṃ caiva pracaṇḍau vīryasammatau ||
9.45.35
aṃśo'pyanucarānpañca dadau skandāya dhīmate |
utkrośaṃ pañcakaṃ caiva vajradañjadharāvubhau ||
9.45.36
dadāvanalaputrāya vāsavaḥ paravīrahā |
tau hi śatrūnmahendrasya jaghnatuḥ samare bahūn ||
9.45.37
cakraṃ vikramakaṃ caiva saṅkramaṃ ca mahābalam |
skandāya trīnanucarān dadau viṣṇurmahāyaśāḥ ||
9.45.38
vardhanaṃ nandanaṃ caiva sarvavidyāviśāradau |
skandāya dadatuḥ prītāvaśvinau bhiṣajāṃ varau ||
9.45.39
kundaṃ ca kusumaṃ caiva kumudaṃ ca mahāyaśāḥ |
ḍambarāḍambarau caiva dadau dhātā mahātmane ||
9.45.40
cakrānucakrau balinau meghacakrau balotkaṭau |
dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānutarāvubhau ||
9.45.41
suvrataṃ satyasandhaṃ ca dadau mitrau mahātmane |
kumārāya mahātmānau tapovidyādharau prabhuḥ ||
9.45.42
sudarśanīyau varadau triṣu lokeṣu viśrutau |
suvrataṃ ca mahātmānaṃ śubhakarmāṇameva ca ||
9.45.43
kārtikeyāya samprādādvidhātā lokaviśrutau |
pāṇītakaṃ kālikaṃ ca mahāmāyāvināvubhau ||
9.45.44
pūṣā ca pārṣadau prādātkārtikeyāya bhārata |
balaṃ cātibalaṃ caiva mahāvaktrau mahābalau ||
9.45.45
pradadau kārtikeyāya vāyurbharatasattama |
yamaṃ cātiyamaṃ caiva timivaktrau mahābalau ||
9.45.46
pradadau kārtikeyāya varuṇaḥ satyasaṅgaraḥ |
suvarcasaṃ mahātmānaṃ tathaivāpyativarcasam ||
9.45.47
himavānpradadau rājan hutāśanasutāya vai |
kāñcanaṃ ca mahātmānaṃ meghamālinameva ca ||
9.45.48
dadāvanucarau meruragniputrāya bhārata |
sthiraṃ cātisthiraṃ caiva merurevāparau dadau ||
9.45.49
mahātmā tvagniputrāya mahābalaparākramau |
ucchṛṅgaṃ cāgniśṛṅgaṃ ca mahāpāṣāṇayodhinau ||
9.45.50
pradadāvagniputrāya vindhyaḥ pāriṣadāvubhau |
saṅgrahaṃ vigrahaṃ caiva samudro'pi gadādharau ||
9.45.51
pradadāvagniputrāya mahāpāriṣadāvubhau |
unmādaṃ śaṅkukarṇaṃ ca puṣpadantaṃ tathaiva ca ||
9.45.52
pradadāvagniputrāya pārvatī śubhadarśanā |
jayaṃ mahājayaṃ caiva nāgau jvalanasūnave ||
9.45.53
pradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ |
evaṃ sādhyāśca rudrāśca vasavaḥ pitarastathā ||
9.45.54
sāgarāḥ saritaścaiva girayaśca mahābalāḥ |
daduḥ senāgaṇādhyakṣān śūlapaṭṭiśadhāriṇaḥ ||
9.45.55
divyapraharaṇopetānnānāveṣavibhūṣitān |
śṛṇu nāmāni cāpyeṣāṃ ye'nye skandasya sainikāḥ ||
9.45.56
vividhāyudhasampannāścitrābharaṇabhūṣitāḥ |
śaṅkukarṇo nikumbhaśca padmaḥ kumuda eva ca ||
9.45.57
ananto dvādaśabhujastathā kṛṣṇopakṛṣṇakau |
ghrāṇaśravāḥ kapiskandhaḥ kāñcanākṣo jalandhamaḥ ||
9.45.58
akṣaḥ santarjano rājan kunadīkastamo'ntakṛt |
ekākṣo dvādaśākṣaśca tathaivaikajaṭaḥ prabhuḥ ||
9.45.59
sahasrabāhurvikaṭo vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ |
puṇyamānā sunāmā ca sucakraḥ priyadarśanaḥ ||
9.45.60
pariśrutaḥ kokanadaḥ priyāmālyānulepanaḥ |
ajodaro gajaśirāḥ skandhākṣaḥ śatalocanaḥ ||
9.45.61
jvālājihvaḥ karālākṣaḥ śitikeśo jaṭī hariḥ |
pariśrutaḥ kokanadaḥ kṛṣṇakeśo jaṭādharaḥ ||
9.45.62
caturdaṃṣṭro'ṣṭajihvaśca meghanādaḥ pṛthuśravāḥ |
vidyutākṣo dhanurvaktro jāṭharo mārutāśanaḥ ||
9.45.63
udārakṣo rathākṣaśca vajranābho vasuprabhaḥ |
samudravego rājendra śailakampī tathaiva ca ||
9.45.64
vṛṣo meṣaḥ pravāhaśca tathā nandopanandakau |
dhūmraḥ śvetaḥ kaliṅgaśca siddhārtho varadasthā ||
9.45.65
priyakaścaiva nandaśca gonandaśca pratāpavān |
ānandaśca pramodaśca svastiko dhruvakastathā ||
9.45.66
kṣemavāhaḥ suvāhaśca siddhapātraśca bhārata |
govrajaḥ kanakāpīḍo mahāpāriṣadeśvaraḥ ||
9.45.67
gāyano hasanaścaiva bāṇaḥ khaḍgaśca vīryavān |
vaitālī gatitālī ca tathā kathakavātikau ||
9.45.68
haṃsajaḥ paṅkadigdhāṅgaḥ samudronmādanaśca ha |
raṇotkaṭaḥ prahāsaśca śvetasiddhaśca nandanaḥ ||
9.45.69
kālakaṇṭhaḥ prabhāsaśca tathā kumbhāṇḍakodaraḥ |
kālakakṣaḥ sitaścaiva bhūtānāṃ mathanastathā ||
9.45.70
yajñavāhaḥ suvāhaśca devayājī ca somapaḥ |
majjanaśca mahātejāḥ krathanāthau ca bhārata ||
9.45.71
tuharaśca tuhāraśca citradevaśca vīryavān |
madhuraḥ suprasādaśca kirīṭī ca mahābalaḥ ||
9.45.72
vatsalo madhuvarṇaśca kalaśodara eva ca |
dharmado manmathakaraḥ sūcīvaktraśca vīryavān ||
9.45.73
śvetavaktraḥ suvaktraśca cāruvaktraśca pāṇḍuraḥ |
daṇḍabāhuḥ subāhuśca rajaḥ kokilakastathā ||
9.45.74
acalaḥ kanakākṣaśca bālānāmapi yaḥ prabhuḥ |
sañcārakaḥ kokanado gṛghrapatraśca jambukaḥ ||
9.45.75
lohājavaktro javanaḥ kumbhavaktraśca kumbhakaḥ |
svarṇagrīvaśca kṛṣṇaujā haṃsavaktraśca candrabhaḥ ||
9.45.76
pāṇikūrcāśca śambūkaḥ pañcavaktraśca śikṣakaḥ |
cāṣavaktraśca jambūkaḥ śākavaktraśca kuñjalaḥ ||
9.45.77
yogayuktā mahātmānaḥ satataṃ brāhmaṇapriyāḥ |
paitāmahā mahātmāno mahāpāriṣadāśca ye ||
9.45.78
yauvanasthāśca bālāśca vṛddhāśca janamejaya |
sahasraśaḥ pāriṣadāḥ kumāramavatasthire ||
9.45.79
vaktrairnānāvidhairye tu śruṇu tāñjanamejaya |
kūrmakukkuṭavaktrāśca śaśolūkamukhāstathā ||
9.45.80
kharoṣṭravadanāścānye varāhavadanāstathā |
mārjāraśaśavaktrāśca dīrghavaktrāśca bhārata ||
9.45.81
nakulolūkavaktrāśca kākavaktrāstathā pare |
ākhubabhukavaktrāśca mayūravadanāstathā ||
9.45.82
matsyameṣānanāścānye ajāvimahiṣānanāḥ |
ṛkṣaśārdūlavaktrāśca dvīpisiṃhānanāstathā ||
9.45.83
bhīmā gajānanāścaiva tathā nakramukhāśca ye |
garuḍānanāḥ kaṅkamukhā vṛkakākamukhāstathā ||
9.45.84
gokharoṣṭramukhāścānye vṛṣadaṃśamukhāstathā |
mahājaṭharapādāṅgāstārakākṣāśca bhārata ||
9.45.85
pārāvatamukhāścānye tathā vṛṣamukhāḥ pare |
kokilābhānanāścānye śyenatittirikānanāḥ ||
9.45.86
kṛkalāsamukhāścaiva virajo'mbaradhāriṇaḥ |
vyālavaktrāḥ śūlamukhāścaṇḍavaktrāḥ śubhānanāḥ ||
9.45.87
āśīviṣāścīradharā gonāsāvadanāstathā |
sthūlodarāḥ kṛśāṅgāśca sthūlāṅgāśca kṛśodarāḥ ||
9.45.88
hrasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ |
gajendracarmavasanāstathā kṛṣṇājināmbarāḥ ||
9.45.89
skandhemukhā mahārāja tathāpyudaratomukhāḥ |
pṛṣṭhemukhā hanumukhāstathā jaṅghāmukhā api ||
9.45.90
pārśvānanāśca bahavo nānādeśamukhāstathā |
tathā kīṭapataṅgānāṃ sadṛśāsyā gaṇeśvarāḥ ||
9.45.91
nānāvyālamukhāścānye bahubāhuśirodharāḥ |
nānāvṛkṣabhujāḥ kecitkaṭiśīrṣāstathā pare ||
9.45.92
bhujaṅgabhogavadanā nānāgulmanivāsinaḥ |
cīrasaṃvṛtagātrāśca nānākanakavāsasaḥ ||
9.45.93
nānāveṣadharāścaiva nānāmālyānulepanāḥ |
nānāvastradharāścaiva carmavāsasa eva ca ||
9.45.94
uṣṇīṣiṇo mukuṭinaḥ sugrīvāśca suvarcasaḥ |
kirīṭinaḥ pañcaśikhāstathā kāñcanamūrdhajāḥ ||
9.45.95
triśikhā dviśikhāścaiva tathā saptaśikhāḥ pare |
śikhaṇḍino mukuṭino muṇḍāśca jaṭilāstathā ||
9.45.96
citramālādharāḥ kecit kecidromānanāstathā |
vigrahaikarasā nityamajeyāḥ surasattamaiḥ ||
9.45.97
kṛṣṇā nirmāṃsavaktrāśca dīrghapṛṣṭhāstanūdarāḥ |
sthūlapṛṣṭhā hrasvapṛṣṭhāḥ pralambodaramehanāḥ ||
9.45.98
mahābhujā hrasvabhujā hrasvagātrāśca vāmanāḥ |
kubjāśca hrasvajaṅghāśca hastikarṇaśirodharāḥ ||
9.45.99
hastināsāḥ kūrmanāsā vṛkanāsāstathā pare |
dīrghocchvāsā dīrghajaṅghā vikarālā hyadhomukhāḥ ||
9.45.100
mahādaṃṣṭrā hrasvadaṃṣṭrāścaturdaṃṣṭrāstathā pare |
vāraṇendranibhāścānye bhīmā rājansahasraśaḥ ||
9.45.101
suvibhaktaśarīrāśca dīptimantaḥ svalaṅkṛtāḥ |
piṅgākṣāḥ śaṅkukarṇāśca raktanāsāśca bhārata ||
9.45.102
pṛthudaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrāḥ sthūlauṣṭhā harimūrdhajāḥ |
nānāpādauṣṭhadaṃṣṭrāśca nānāhastaśirodharāḥ ||
9.45.103
nānācarmabhirācchannā nānābhāṣāśca bhārata |
kuśalā deśabhāṣāsu jalpanto'nyonyamīśvarāḥ ||
9.45.104
hṛṣṭāḥ paripatanti sma mahāpāriṣadāstathā |
dīrghagrīvā dīrghanakhā dīrghapādaśirobhujāḥ ||
9.45.105
piṅgākṣā nīlakaṇṭhāśca lambakarṇāśca bhārata |
vṛkodaranibhāścaiva kecidañjanasannibhāḥ ||
9.45.106
śvetākṣā lohitagrīvāḥ piṅgākṣāśca tathā pare |
kalmāṣā bahavo rājaṃścitravarṇāśca bhārata ||
9.45.107
cāmarāpīḍakanibhāḥ śvetalohitarājayaḥ |
nānāvarṇāḥ savarṇāśca mayūrasadṛśaprabhāḥ ||
9.45.108
punaḥ praharaṇānyeṣāṃ kīrtyamānāni me śṛṇu |
śeṣaiḥ kṛtaḥ pāriṣadaiparāyudhānāṃ parigrahaḥ ||
9.45.109
pāśodyatakarāḥ kecidvyāditāsyāḥ kharānanāḥ |
pṛṣṭhākṣā nīlakaṇṭhāśca tathā parighabāhavaḥ ||
9.45.110
śataghnīcakrahastāśca tathā musalapāṇayaḥ |
asimudgarahastāśca daṇḍahastāśca bhārata ||
9.45.111
gadābhuśuṇḍihastāśca tathā tomarapāṇayaḥ |
āyudhaivividhairghorairmahātmāno mahājavāḥ ||
9.45.112
mahābalā mahāvegā mahāpāriṣadāstathā |
abhiṣekaṃ kumārasya dṛṣṭvā hṛṣṭā raṇapriyāḥ ||
9.45.113
ghaṇṭājālapinaddhāṅgā nanṛtuste mahaujasaḥ |
ete cānye ca bahavo mahāpāriṣadā nṛpa ||
9.45.114
upatasthurmahātmānaṃ kārtikeyaṃ yaśasvinam |
divyāścāpyāntarikṣāśca pārthivāścānilopamāḥ ||
9.45.115
vyādiṣṭā daivataiḥ śūrāḥ skandasyānucarā bhavan |
tādṛśānāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |
abhiṣiktaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (4)
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Bṛhaddevatā — Śaunaka, Sanskrit
- Samūrtārcanādhikaraṇa — Atri, Sanskrit