Mahabharata 7.155: pañcapañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.155
- Language
- Sanskrit
pañcapañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.155.1
saṃjaya uvāca |
haiḍimbaṃ nihataṃ dṛṣṭvā vikīrṇamiva parvatam |
pāṇḍavā dīnamanasaḥ sarve bāṣpākulekṣaṇāḥ || 1 ||
7.155.2
vāsudevastu harṣeṇa mahatābhipariplutaḥ |
nanāda siṃhavannādaṃ vyathayanniva bhārata |
vinadya ca mahānādaṃ paryaṣvajata phalgunam || 2 ||
7.155.3
sa vinadya mahānādamabhīśūnsaṃniyamya ca |
nanarta harṣasaṃvīto vātoddhūta iva drumaḥ || 3 ||
7.155.4
tato vinirbhrāmya punaḥ pārthamāsphoṭya cāsakṛt |
rathopasthagato bhīmaṃ prāṇadatpunaracyutaḥ || 4 ||
7.155.5
prahṛṣṭamanasaṃ jñātvā vāsudevaṃ mahābalam |
abravīdarjuno rājannātihṛṣṭamanā iva || 5 ||
7.155.6
atiharṣo'yamasthāne tavādya madhusūdana |
śokasthāne pare prāpte haiḍimbasya vadhena vai || 6 ||
7.155.7
vimukhāni ca sainyāni hataṃ dṛṣṭvā ghaṭotkacam |
vayaṃ ca bhṛśamāvignā haiḍimbasya nipātanāt || 7 ||
7.155.8
naitatkāraṇamalpaṃ hi bhaviṣyati janārdana |
tadadya śaṃsa me pṛṣṭaḥ satyaṃ satyavatāṃ vara || 8 ||
7.155.9
yadyetanna rahasyaṃ te vaktumarhasyariṃdama |
dhairyasya vaikṛtaṃ brūhi tvamadya madhusūdana || 9 ||
7.155.10
samudrasyeva saṃkṣobho meroriva visarpaṇam |
tathaitallāghavaṃ manye tava karma janārdana || 10 ||
7.155.11
vāsudeva uvāca |
atiharṣamimaṃ prāptaṃ śṛṇu me tvaṃ dhanaṃjaya |
atīva manasaḥ sadyaḥ prasādakaramuttamam || 11 ||
7.155.12
śaktiṃ ghaṭotkacenemāṃ vyaṃsayitvā mahādyute |
karṇaṃ nihatamevājau viddhi sadyo dhanaṃjaya || 12 ||
7.155.13
śaktihastaṃ punaḥ karṇaṃ ko loke'sti pumāniha |
ya enamabhitastiṣṭhetkārttikeyamivāhave || 13 ||
7.155.14
diṣṭyāpanītakavaco diṣṭyāpahṛtakuṇḍalaḥ |
diṣṭyā ca vyaṃsitā śaktiramoghāsya ghaṭotkace || 14 ||
7.155.15
yadi hi syātsakavacastathaiva ca sakuṇḍalaḥ |
sāmarānapi lokāṃstrīnekaḥ karṇo jayedbalī || 15 ||
7.155.16
vāsavo vā kubero vā varuṇo vā jaleśvaraḥ |
yamo vā notsahetkarṇaṃ raṇe pratisamāsitum || 16 ||
7.155.17
gāṇḍīvamāyamya bhavāṃścakraṃ vāhaṃ sudarśanam |
na śaktau svo raṇe jetuṃ tathāyuktaṃ nararṣabham || 17 ||
7.155.18
tvaddhitārthaṃ tu śakreṇa māyayā hṛtakuṇḍalaḥ |
vihīnakavacaścāyaṃ kṛtaḥ parapuraṃjayaḥ || 18 ||
7.155.19
utkṛtya kavacaṃ yasmātkuṇḍale vimale ca te |
prādācchakrāya karṇo vai tena vaikartanaḥ smṛtaḥ || 19 ||
7.155.20
āśīviṣa iva kruddhaḥ stambhito mantratejasā |
tathādya bhāti karṇo me śāntajvāla ivānalaḥ || 20 ||
7.155.21
yadā prabhṛti karṇāya śaktirdattā mahātmanā |
vāsavena mahābāho prāptā yāsau ghaṭotkace || 21 ||
7.155.22
kuṇḍalābhyāṃ nimāyātha divyena kavacena ca |
tāṃ prāpyāmanyata vṛṣā satataṃ tvāṃ hataṃ raṇe || 22 ||
7.155.23
evaṃ gate'pi śakyo'yaṃ hantuṃ nānyena kenacit |
ṛte tvā puruṣavyāghra śape satyena cānagha || 23 ||
7.155.24
brahmaṇyaḥ satyavādī ca tapasvī niyatavrataḥ |
ripuṣvapi dayāvāṃśca tasmātkarṇo vṛṣā smṛtaḥ || 24 ||
7.155.25
yuddhaśauṇḍo mahābāhurnityodyataśarāsanaḥ |
kesarīva vane mardanmattamātaṅgayūthapān |
vimadānrathaśārdūlānkurute raṇamūrdhani || 25 ||
7.155.26
madhyaṃgata ivādityo yo na śakyo nirīkṣitum |
tvadīyaiḥ puruṣavyāghra yodhamukhyairmahātmabhiḥ |
śarajālasahasrāṃśuḥ śaradīva divākaraḥ || 26 ||
7.155.27
tapānte toyado yadvaccharadhārāḥ kṣaratyasau |
divyāstrajaladaḥ karṇaḥ parjanya iva vṛṣṭimān |
so'dya mānuṣatāṃ prāpto vimuktaḥ śakradattayā || 27 ||
7.155.28
eko hi yogo'sya bhavedvadhāya chidre hyenaṃ svapramattaḥ pramattam |
kṛcchraprāptaṃ rathacakre nimagne hanyāḥ pūrvaṃ tvaṃ tu saṃjñāṃ vicārya || 28 ||
7.155.29
jarāsaṃdhaścedirājo mahātmā mahābalaścaikalavyo niṣādaḥ |
ekaikaśo nihatāḥ sarva eva yogaistaistaistvaddhitārthaṃ mayaiva || 29 ||
7.155.30
athāpare nihatā rākṣasendrā hiḍimbakirmīrabakapradhānāḥ |
alāyudhaḥ parasainyāvamardī ghaṭotkacaścograkarmā tarasvī || 30 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit