Mahabharata 7.44: catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.44
- Language
- Sanskrit
catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
7.44.1
saṃjaya uvāca |
ādadānastu śūrāṇāmāyūṃṣyabhavadārjuniḥ |
antakaḥ sarvabhūtānāṃ prāṇānkāla ivāgate || 1 ||
7.44.2
sa śakra iva vikrāntaḥ śakrasūnoḥ suto balī |
abhimanyustadānīkaṃ loḍayanbahvaśobhata || 2 ||
7.44.3
praviśyaiva tu rājendra kṣatriyendrāntakopamaḥ |
satyaśravasamādatta vyāghro mṛgamivolbaṇam || 3 ||
7.44.4
satyaśravasi cākṣipte tvaramāṇā mahārathāḥ |
pragṛhya vipulaṃ śastramabhimanyumupādravan || 4 ||
7.44.5
ahaṃ pūrvamahaṃ pūrvamiti kṣatriyapuṃgavāḥ |
spardhamānāḥ samājagmurjighāṃsanto'rjunātmajam || 5 ||
7.44.6
kṣatriyāṇāmanīkāni pradrutānyabhidhāvatām |
jagrāsa timirāsādya kṣudramatsyānivārṇave || 6 ||
7.44.7
ye kecana gatāstasya samīpamapalāyinaḥ |
na te pratinyavartanta samudrādiva sindhavaḥ || 7 ||
7.44.8
mahāgrāhagṛhīteva vātavegabhayārditā |
samakampata sā senā vibhraṣṭā naurivārṇave || 8 ||
7.44.9
atha rukmaratho nāma madreśvarasuto balī |
trastāmāśvāsayansenāmatrasto vākyamabravīt || 9 ||
7.44.10
alaṃ trāsena vaḥ śūrā naiṣa kaścinmayi sthite |
ahamenaṃ grahīṣyāmi jīvagrāhaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
7.44.11
evamuktvā tu saubhadramabhidudrāva vīryavān |
sukalpitenohyamānaḥ syandanena virājatā || 11 ||
7.44.12
so'bhimanyuṃ tribhirbāṇairviddhvā vakṣasyathānadat |
tribhiśca dakṣiṇe bāhau savye ca niśitaistribhiḥ || 12 ||
7.44.13
sa tasyeṣvasanaṃ chittvā phālguṇiḥ savyadakṣiṇau |
bhujau śiraśca svakṣibhru kṣitau kṣipramapātayat || 13 ||
7.44.14
dṛṣṭvā rukmarathaṃ rugṇaṃ putraṃ śalyasya māninam |
jīvagrāhaṃ jighṛkṣantaṃ saubhadreṇa yaśasvinā || 14 ||
7.44.15
saṃgrāmadurmadā rājanrājaputrāḥ prahāriṇaḥ |
vayasyāḥ śalyaputrasya suvarṇavikṛtadhvajāḥ || 15 ||
7.44.16
tālamātrāṇi cāpāni vikarṣanto mahārathāḥ |
ārjuniṃ śaravarṣeṇa samantātparyavārayan || 16 ||
7.44.17
śūraiḥ śikṣābalopetaistaruṇairatyamarṣaṇaiḥ |
dṛṣṭvaikaṃ samare śūraṃ saubhadramaparājitam || 17 ||
7.44.18
chādyamānaṃ śaravrātairhṛṣṭo duryodhano'bhavat |
vaivasvatasya bhavanaṃ gatamenamamanyata || 18 ||
7.44.19
suvarṇapuṅkhairiṣubhirnānāliṅgaistribhistribhiḥ |
adṛśyamārjuniṃ cakrurnimeṣātte nṛpātmajāḥ || 19 ||
7.44.20
sasūtāśvadhvajaṃ tasya syandanaṃ taṃ ca māriṣa |
ācitaṃ samapaśyāma śvāvidhaṃ śalalairiva || 20 ||
7.44.21
sa gāḍhaviddhaḥ kruddhaśca tottrairgaja ivārditaḥ |
gāndharvamastramāyacchadrathamāyāṃ ca yojayat || 21 ||
7.44.22
arjunena tapastaptvā gandharvebhyo yadāhṛtam |
tumburupramukhebhyo vai tenāmohayatāhitān || 22 ||
7.44.23
ekaḥ sa śatadhā rājandṛśyate sma sahasradhā |
alātacakravatsaṃkhye kṣipramastrāṇi darśayan || 23 ||
7.44.24
rathacaryāstramāyābhirmohayitvā paraṃtapaḥ |
bibheda śatadhā rājañśarīrāṇi mahīkṣitām || 24 ||
7.44.25
prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ saṃkhye preṣitā niśitaiḥ śaraiḥ |
rājanprāpuramuṃ lokaṃ śarīrāṇyavaniṃ yayuḥ || 25 ||
7.44.26
dhanūṃṣyaśvānniyantṝṃśca dhvajānbāhūṃśca sāṅgadān |
śirāṃsi ca śitairbhallaisteṣāṃ ciccheda phālguniḥ || 26 ||
7.44.27
cūtārāmo yathā bhagnaḥ pañcavarṣaphalopagaḥ |
rājaputraśataṃ tadvatsaubhadreṇāpataddhatam || 27 ||
7.44.28
kruddhāśīviṣasaṃkāśānsukumārānsukhocitān |
ekena nihatāndṛṣṭvā bhīto duryodhano'bhavat || 28 ||
7.44.29
rathinaḥ kuñjarānaśvānpadātīṃścāvamarditān |
dṛṣṭvā duryodhanaḥ kṣipramupāyāttamamarṣitaḥ || 29 ||
7.44.30
tayoḥ kṣaṇamivāpūrṇaḥ saṃgrāmaḥ samapadyata |
athābhavatte vimukhaḥ putraḥ śaraśatārditaḥ || 30 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit