Vidyaparinayanataka (Anandaramamakhin) 5
Vidyāpariṇayanāṭaka (Ānandarāmamakhin) 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.1 — 2 parts
- 5.4 — 1 part
- 5.5 — 4 parts
- 5.7 — 2 parts
- 5.8 — 1 part
- 5.10 — 1 part
- 5.12 — 1 part
- 5.13 — 1 part
- 5.14 — 1 part
- 5.15 — 1 part
- 5.16 — 1 part
- 5.17 — 4 parts
- 5.22 — 1 part
- 5.25 — 4 parts
- 5.26 — 1 part
- 5.28 — 4 parts
- 5.30 — 3 parts
- 5.33 — 1 part
- 5.35 — 1 part
- 5.37 — 3 parts
- 5.39 — 1 part
- 5.40 — 7 parts
5.1
ratikaṅkaṇapadamudritaramaṇīyaśirodharāliptaiḥ
ghusṛṇadravahariṇamadairdhumitāmukha[:] smaro jayati
5.1.p1
avidyā—(śrutvā | saharṣam |) aye, kāmaḥ saṃprāptaḥ
5.1.p2
tataḥ praviśati kāmaḥ
5.2
kāmaḥ—
vāmāṅge vadane ca vakṣasi cirādenekṣaṇālāñchanā
baddhā nāma patākikāstrinayanabrahmācyutānāmapi
santvanye bata ke punarddiviṣado macchāsanollaṅghinastattādṛgvibhavasya me'tra manujāḥ ke nāma kīṭā ime
5.3
(puro'valokya |) iyamitaḥ saparivārā devī | (upasṛtya |) vijayatāṃ devī
devī—ita āsyatām
kāmaḥ—(upaviśya |)
kā cintā mayi vo niṣīdati jagaddhīre diśāṃ jitvare
yenārthaḥ puruṣeṇa vo'bhilaṣitastaṃ brūta kiṃcinmama
dikpālaṃ druhiṇaṃ mukundamathavā sākṣānmaheśaṃ kṣaṇānnirjitya pramadākaṭākṣaviśikhaiḥ kurve bhavatkiṃkaram
5.4
viṣayavāsanā—bhaṭṭini, yadi kilānena karmāṇyavaruddhāni, tatra śamāderucchvasitumapi na bhavedavakāśaḥ
pravṛttiḥ—bhaṭṭini, viveko virāgamupanidhāya yadi kila kāmānavaruddhameva karma kārayati, tarhi tatra kimapyantaramadhigamya jhaṭiti tadvighaṭane kaḥ
samartho bhavet
avidyā—(vicintya |) puro dṛśyatām
kopaḥ sa eṣa kuṭilabhrukuṭīkarālaṃ
vaktraṃ dadhadbhamadivāsṛgavekṣaṇena
uddaṇḍadaṇḍadharacaṇḍadharārbhaṭī kamabhyeti vibhramavilāsakathānabhijñaḥ
5.4.p1
tataḥ praviśati krodhaḥ
5.5
krodhaḥdharmaḥ kaścana kāmanānadhikṛtastenāsmadīyāḥ parābhūyerannanuvepate mama vapurhantāhamāvirbhavan
iṣṭāpūrtatapaḥśatāttaparamotsedhaṃ tu tatsaṃcayaṃ
tūlastomamahācalaṃ paviriva pradhvaṃsaye dṛśyatām
5.5.p1
upasṛtya |) vijayatāṃ devī | (ityabhimukhamupaviśati
5.5.p2
viṣayavāsanā-bhaṭṭini, yathā prāyaśo dharma eva kutrāpi na pravarteta, tathā vidhātuṃ kaḥ pragalbheta
5.5.p3
devī cintāṃ nāṭayati
5.5.p4
nepathye
5.6
ehi yāhi yathākāmaṃ nāhitaṃ tena kiṃcana
dehi vācamimāṃ naiva brūhi māṃ prati jātvapi
5.7
pitarau vā vipadyetāṃ jāyatāṃ vā sutāyutam
milantu voparāgāśca mitho dadyāṃ na kiṃcana
5.7.p1
devī-(śrutvā |) nanu saṃprāpta eva tādṛśo lobhaḥ
5.7.p2
tataḥ praviśati lobhaḥ
5.8
lobhaḥabhyetu ghoravapuṣā dhuri rākṣaso vā
daṃṣṭrākarālavadanaḥ svayamantako vā
ceto bibheti na tathā mama durnivāre
dṛṣṭe yathārthini sapustakadūrpapāṇau
5.8.p1
parikramya | upasṛtya |) vijayatāṃ devī | (iti pārśvato niṣīdati
5.9
viṣayavāsanā-(lobhaṃ nirdiśya |)
kaṇastṛṇaṃ vā jagatāṃ traye'pi na deyametasya dṛśāsti kiṃcit
na harṣadṛṣṭyā tu kimapyadeyaṃ mahyāṃ viśālā maṇiparvato vā
5.10
(puro'valokya |) hanta, smṛtamātra eva saṃnihitaḥ | yadeṣa
hastenānupadaṃ priyasya suhṛdo hastaṃ samāsphālayanhāsottālasamullasatkalakalaḥ saṃphullavakrāmbujaḥ
dūrīkṛtya viṣādadainyajaḍatācintādibhāvānsāvutsāhena sahātmajena valate harṣo'timātrotsavaḥ
5.10.p1
tataḥ praviśati harṣaḥ
5.11
harṣaḥ—
vadhyaṃ ca vāraṇapaternidadhāmi kaṇṭhe
kurve ca ratnapaṭalīkanakābhiṣekān
na prāṇato hi paramasti śarīrabhājāṃ
tānapyahaṃ tṛṇamiva pratipādayāmi
5.12
(iti parikramya |) vijayatāṃ devī | (iti lobhasya pratīpamupaviśati |)
viṣayavāsanā—aye harṣa, bhavadanujanmā madaḥ kiṃ na dṛśyate
harṣaḥ—(agrato nirdiśan |) ito dṛśyatām
āliṅgito'yamavadhīraṇyā ramaṇyā
putraiḥ pramādavipadapsaraṇaiḥ parītaḥ
dūrīkṛto vinayadharmavicāragandhaiḥ
so'yaṃ mado jayati mantharadṛṣṭipātaḥ
5.12.p1
tataḥ praviśati madaḥ
5.13
madaḥ—
unmīlitālānamudgrasattvaṃ madāvalaṃ bhūrimadāndhametam
bāle samālambya balādvikarṣannivartate'yaṃ dhuri niḥsarantam
5.13.p1
iti vikaṭaṃ parikramya harṣopakaṇṭhe niṣīdati
5.14
pravṛttiḥ—bhaṭṭini, yathā hyayaṃ dharmātikramādinā kīdṛśamapyasaddhīnaṃ
karoti, tathaiva māno'pi mahadvinayādinā kamapi madadhīnaye deva | tathāhyeṣa
vigarhitanamovāko vinayādiparāṅmukhaḥ
āho puruṣikāpreyānāyānmāno madocchritaḥ
5.14.p1
tataḥ praviśati mānaḥ
5.15
mānaḥ—
iṣṭāpūrtasahasralabdhaparamāpūrvātipūtātmake
vijñānātiśayaprabhūtavibhave viśvaikavandye mayi
veṣṭante tilayantranaddhavṛṣavatkiṃ ko'pi devālaye
vandante kṛkalāsavacca śirasaḥ kiṃ nyañcitodañcitaiḥ
5.15.p1
iti parikramya |) vijayatāṃ devī | (iti krodhasamīpamadhivasati
5.16
viṣayavāsanā—bhaṭṭini, lobhamahimnā karma kutrāpi prāyaśo nānutiṣṭhedeva | kathaṃcidanuṣṭhitānyapi parātisaṃdhānena viphalayatāpi kenacidbhavitavyam
pravṛttiḥ—(purato nirdiśya |) so'pi saṃnihita eva | yadeṣa
sauvarṇalepanadhagaddhagitāṃśujālamāpādacūr̤amayamabharaṇaṃ dadhānaḥ
viṣṭabdhamūrtiratidhīragatiḥ prasanno
mithyāvilāsasiko milatīha ḍa(da)mbhaḥ
5.16.p1
tataḥ praviśati ḍa(da)mbhaḥ
5.17
ḍa(da)mbhaḥ—
indraḥ kubera iti ye mahitāḥ surāste
bāhyāṅga(ṅka)ṇaṃ nibiḍayanti nirantaraṃ me
eteṣu me yadiha kiṃcidudañcitabhrūḥ
kiṃ kiṃ na sidhyati janasya madāśritasya
5.17.p1
iti parikramya |) vijayatāṃ devī | (iti sarveṣāmagratastiṣṭhati
5.17.p2
viṣayavāsanā—bhaṭṭini, tadeteṣāṃ kriyāsiddhiṣu mahāprabhāvo mohaḥ
sahakārī
5.17.p3
tataḥ praviśati mohaḥ
5.17.p4
moho devīṃ praṇamya tadantike niṣīdati
5.18
pravṛttiḥ—bhaṭṭini, śrūyatām
ye 1saṃsārapathaṃ vicintya vitathaṃ tattvāvamarśonmukhāḥ
saṃnahyanti bhṛśaṃ manāgapi śiśorākarṇite krandite
hitvā tattvakathāmapāsya niyamānutplutya dhāvanti te
mohaḥ so'yamalaṅghanīyamahimā kenaiṣa jayyo bhavet
5.19
viṣayavāsanā—tadevamapārabalavibhavasāreṣu nijaparivāreṣu kimasāraviṣayiṇībhirāśaṅkābhirātmānamākulayasi
avidyā—bhoḥ kāmādayaḥ, śrūyantām | nijakulasamāpatitavikaṭasaṃkaṭavighaṭanāya hitakāryaghaṭanāya cāyamavasaraḥ | ato mayā kiṃcidabhidhīyate
tadavahitaireva bhavadbhirācaritavyam
kāmādayaḥ—yadājñāpayati devī
avidyā—sahajasiddhaviruddhasvabhāvaśamadamādikṛtadurbodhanena mayi virasīkṛtātmā devaścittaśarmaṇā sākamatra parisare nimiṣamātra eva saṃnidadhīta | tataḥ pūrvameva śivatadbhaktiprabhāvairyaṣmābhirapramādameva nijanijaparivāraiḥ samasamayamuddeśaḥ sarvo'pi yathā śamadamā
ete cānupadaṃ payodapaṭalīsauhityanāḍiṃdhamā
dhūmā vyomapathaṃ taranti makhabhuksaṃcāraniḥśreṇikāḥ
5.20
api cātra
prakrīḍacchukasārikādipaṭalīśaśvatsamā śrāvitapratyāśrāvitamuhyadṛṛtvigapathaprakrāntisaṃdehataḥ
ete jāgrati sāgrahāḥ sumatayaḥ sabhyāḥ samaṃ yajvabhirvaiduṣyaprathanāya vāgavasaraucityapratīkṣākṛtaḥ
5.21
yāvadiha praviśya cakṣuṣī vinodyāmaḥ | (iti sarve tathā kurvanti |)
rājā—(samantādavalokya | sānandam |)
vihiteṣṭayo matimatāṃ parvasu kāmyakriyā etāḥ
pramadā iva khalu ramayantyakṣayyāḥ pūrvasaṃpadullasitāḥ
5.22
api ca
viharati vismayanīyā kuhacana sautrāmaṇīlakṣmīḥ
saṃpūrṇasomamukhyasphītarasāśca kriyāḥ kvacidbhānti
5.22.p1
vimṛśya
5.23
kamalollāsipadānāṃ kamanīyavicitrabhūribhogyānām
āsāṃ kāmaparisphuradamṛtaṃ sukhamātanoti sukham
5.24
viṣayavāsanā—(janāntikam |) sakhi pravṛtte, kāmyakriyāṇāmāsāṃ
nirvarṇanena tatphalapraśaṃsayā ca kāmāviṣṭa iva dṛśyate devaḥ
pravṛttiḥ—nanu mahāprabhāvaḥ kāmaḥ
cittaśarmā—(svagatam |) hanta pramādaḥ | durātmanā kāmenābhibhūyamānaḥ
savyājamanyato'pakarṣaṇīyo devaḥ | (prakāśam |) padāntara eva pariṇataphalāgamamimaṃ pradeśamāsādya viśramasukhamanubhūyatāṃ devena
rājā—tathā | (iti kiṃcidanyato gatvā parato nirdiśya |)
śastrastotramayīrgiraḥ śrutipuṭīsauhityanāḍiṃdhamā
vaitānāniha pāvakānkṛtajharīkiṃjalkitāgrānapi
aṅgānyabhyutpulakāni me vidadhataḥ pūtāṃśca vātānimānhātuṃ na prabhavāmi pāvanahavirgandhānubandhānapi
5.25
avidyā—sakhi viṣayavāsane, labdhāparityāgābhilāṣasvabhāvena lobhenāpi vaśīkṛta iva devaḥ| yadayamimānviṣayānna parityaktumutsahate
cittaśarmā—(svagatam |) āḥ kimiha labdhaprasaro lobhahatako'pi
bhavatu| nivārayāmyenamanmito'pi guṇavadviṣayāntarapradarśanena | (prakāśam |)
vayasya, kiṃcidatra parabhāge dīyatāṃ dṛṣṭiḥ
rājā—(vilokya | sāścaryam |)
taḍijjaṭilitā diśastaraṇikoṭibhirbhāsyate
nabhaḥsthalamupasthitairanupamaiśca tauryatrikaiḥ
mano'pi ca vinodyate madhusudhājharīmādhurīnirantaradhuraṃdharairnikhiladurlabhaiḥ sauramaiḥ
5.25.p1
vayasya, kimetadvimṛśyatām
5.25.p2
cittaśarmā saṃkalpaṃ paśyati
5.25.p3
saṃkalpaḥ—(vicārya |) deva, kāmyopāsanāḥ saṃghībhūya bhavadanujighṛkṣayā
saṃnidadhate
5.25.p4
tataḥ praviśanti kāmyopāsanāḥ
5.26
kāmyopāsanāḥ—vijayatāṃ devaḥ
rājā—
bṛhaspatirme sa kiyānvacaḥkrame divaspatirvā vibhaveṣu me kiyān
imā durāpāstapasāpi bhūyasā yadāvirāsannanupādhyupāsanāḥ
5.26.p1
iti stabdhorastaṭamavinītastiṣṭhati
5.27
cittaśarmā—(svagatam |)
vinīto'yaṃ vibhurhanta vitanoti vikatthanām
mahatāmapi duṣṭātmā māno hi durātkramaḥ
5.28
(prakāśam |) vayasya, savinayādaramimā mahopāsanā yathocitamarhaṇīyāḥ
rājā—tathā | (iti sabhayaṃ parāvṛtya sapraśrayādaramabhyudgamaṃ nāṭayanpathocitaṃ saṃbhāvayati |)
saṃkalpaḥ—(purato nirdiśya |)
iṣṭāṅgalakṣitaratikramaśobhitaiṣā
1śṛṅgāriṇī vijayate dhuri vāmadevyā
āyuḥ sudīrghamabhinandyaguṇānkumārānhṛdyāṃ ca kīrtimiyamātanute hi vidyā
5.28.p1
cittaśarmā—upapadyata eva | kratvaṅgabhūtahiṃkāraprastāvodgīthapratihāranidhaneṣu yoṣidupamantraṇasahaśayanādyabhedapratipattirūpeyamaṅgajñāvavaddhopāsanā bahuphalo kalpalateva kasya vā mano na harati
5.28.p2
rājā saromāñcavikasitakapolaṃ cittaśarmaṇo hastamāsphālayati
5.28.p3
viṣayavāsanā—kimihāpūrvārthasaṃdarśanajanitacittavistārātmako harṣo'pi | diṣṭyā diṣṭyā
cittaśarmā—(svagatam |) hanta, harṣeṇa mahatāviṣṭo vayasyaḥ | yadi
kilaitatpratiniyatavṛttiratra mado'pi saṃnidadhīta, tato'ti hi nāma saṃkaṭamāpadyeta | tadimamanyatomukhayitumevaṃ bravīmi | (prakāśam |) vayasya, pārśvato
dīyatāṃ dṛṣṭiḥ
5.28.p4
rājāśrutimabhinayannajamīlanāni karoti
5.29
viṣayavāsanā—puṣkalo'yamesminmadāveśaḥ
cittaśarmā—(ātmagatam |) āḥ pramādaḥ pramādaḥ | kathamenamito'hamabhimatamuddeśaṃ gamayeyam | (saṃkalpamavalokya saṃketayate |)
saṃkalpaḥ—deva, mahadatra kiṃcidakṣisaubhāgyam
rājā—kimiva
saṃkalpaḥ—
racitaruciraśobhā ṛgyajuḥsāmapuṣpairdrutanigamarasaughaprasphuraddivyarurūpā
sadamṛtavasurudrādityasāmrājyadātrī
vilasati madhuvidyā vītadoṣā tadeṣā
5.30
cittaśarmā—(smaraṇamabhinīya |) śrūyate hi—divyamadhumūrterādityasyāntarāmnāyarasarūpamamṛtamagnayādimukhena vasvādayo devā dṛṣṭvāvābhinandanti tadeva
rūpaṃ pratipadyante, tata eva codyanti, yastāvadetadamṛtamevaṃ veda sa vasvādyanyatamo bhūtvā tatsāmrājyamavināśitvamapi paryeti
rājā—(svarūpamahimaphalānyanusaṃdhānasauvargasukhacintāṃ nāṭayan |)
nedīyaḥsuradīrghikātiśiśire kalpadrupuṣpotkaraiḥ
sphārāmaudini mārute vivalati prāsādaśṛṅgodare
puṃbhāvālasabhavyadivyamahilābimbādharāsvādane
tattādṛksukhavaikharī śiva śiva prāpyeta vai jātvapi
5.30.p1
iti muhyati
5.30.p2
viṣayavāsanā—bhaṭṭini, madhuvidyāyāṃ bhajati vyāmohameṣa no devaḥ
avidyā—kenaiṣa laṅghanīyaprasaraḥ samaye mahāmohaḥ
cittaśarmā—(svagatam |) hanta, nitāntamabhibhūyate vayasyo mohena
(prakāśam |) deva budhyasva budhyasva | dhīraḥ khalvasi
5.30.p3
rājā pratibudhyate
5.31
cittaśarmā—
smṛtimātrato'pi yasyāḥ kamapi vikāraṃ prapadyate dehī
āsāditā yadi hi sā madayati kaṃ vāvivekinaṃ naiṣā
5.32
rājā—(śrutvā | sapratyabhijñam |) naiṣā vivekādyabhimatā vidyā | ata eva
kila ‘avivekinameṣā madayati’ iti cittaśarmaṇā savyājamabhihitam
(prakāśam | purato vilokya |) saṃkalpa, kaiṣā mahābhāgā
cittaśarmā—(svagatam |) hanta, vivekādismṛtimātra eva prakṛtimāsādito vayasyaḥ
saṃkalpaḥ—
kamapi hṛdi dadhānā kāntarūpaṃ mahāntaṃ
tadupari nidadhānā bhāvabhedānaśeṣān
iyamapahatapāpmā satyasaṃkalpakāmā
jayati daharavidyā sadguṇaiḥ ślāghanīyā
5.33
rājā—(svagataṃ sagauravaṃ sādaraṃ ca |) padamātrāntaraiva khalviyamātmavidyāyāḥ, yadapahatapāpmatvādikatipayaguṇāropa eva viśeṣaḥ
cittaśarmā—(janāntikam |) vayasya, tadasyā daharavidyāyāḥ padāntara
eva tatrabhavatyā śivabhaktyā niratiśayanijaprabhāveṇa bhavadabhilaṣitaparamānandakandalī vidyāpi bhavadakṣipathaikagocaratayānupraveśitā syāt | tatra sāvadhānaṃ dīyatāṃ dṛṣṭiḥ | yeto mahāmohādayastadapavāraṇāya saṃnahyanti
rājā—(nibhṛtaṃ nirūpya | vidyāmupalabhya | svagatam |) hanta, saiveyaṃ nayanānandacandrikā | (janāntikam |) vayasya, kiṃ bravīmi | purā kila
eṣā citragatā mano hṛtavatī saundaryasārodbhavairānandairatimohinīṃ kila daśāmānvatī kāmapi
syādetatkaraśilpamucchritamidaṃ citraṃ kiletyāsthitaṃ
tattasyāḥ karaśilpamalpitavatī saipātihṛdyākṛtiḥ
5.33.p1
cakṣuṣī nimīlya | saṃmohaṃ nāṭayan | prakāśam
5.34
aṅgenaiva kimacirādibhirahaṃ nīto'smi dhātuḥ padaṃ
kiṃ vā matsukṛtairasārviyamimau lokau viparyāsitau
hantaitanmukhacandramaḥpratiguṇādutkūliteyaṃ vyathādātmānandasudhāsamudralaharī viśvaṃ kimekārṇavam
5.35
api ca
suṣuptirvā cittasākṣikahṛdayaviśrāntilasitā
mado vā moho vā ghanasukhamiyaḥ ko'pyabhinavaḥ
nirundhāno bāhyaṃ karaṇapaṭalaṃ nihutajagatprakāraḥ ko'pyantaḥ prasarati vikāro manasi me
5.35.p1
iti stambhaṃ nāṭayati
5.36
viṣayavāsanā—(janāntikam|) bhaṭṭini, diṣṭyā phalitaste1 nanu manorathaḥ | yadayamāsāsupāsanānāṃ prabhāvavilasitairatimātraparyutsukitaḥ pramodabharavikasitavadanāravindaścireṇa paravānāste | paśya tāvat
prāvṛṣi nīpadrumaṃ iva paritaḥ stabakairurudyakuñcalitaiḥ
aṅgairaviralapulakairaviṣkṛtasattvavikriyairlasati
5.37
avidyā—api viṣayavāsane, devasya vikāro'yamupāsanāsaktinibandhana iti mano mama na pratyeti | yadiha madviṣayakapraṇayagauravagandho'pi
nopalabhyate
viṣayavāsanā—kimanyadityāha kāraṇaṃ saṃbhāvyate
rājā—(sonmādam |)
madhulaharīnayanapathe mama militā kāpi vidyeti
dṛṣṭābhinanditā sā tanmayamāste jagatsamastamidam
5.37.p1
avidyā—viṣayavāsane, śrutaṃ khalu devasya | vidyānurāgasaṃmohapallavitametat
viṣayavāsanā—phalitamiva te saṃdehena | bhavatu | bhūyo'pi vimṛśāmaḥ
cittaśarmā—(svagatam |) hanta, pramādaḥ pramādaḥ | tadidamasya vidyāratipāravaśyavijṛmbhitaṃ vayasyasya | jalpitamevamanyathayāmi | (prakāśam |)
devi, diṣṭyā balavadupāsanāsaktahṛdayo devaḥ | ataḥ kila ‘madhulaharī, dṛṣṭābhinanditā' ityādi madhuvidyāsvarūpagandhinī vāgasya pravṛtā
viṣayavāsanā—bhaṭṭini, vimarśaviṣaya evāyamasya vikāraḥ
avidyā—kāmaṃ vimṛśyatām | mama tu na saṃdehaḥ | vidyānurāgonmādavijṛmbhitamevaitat | hanta, bahiḥpravṛttyupalambhāya prahitā kimadyāpyasūyā
cirayati
5.37.p2
tataḥ praviśatyasūyā
5.37.p3
asūyā rājānaṃ praṇamya devyāḥ samīpe niṣīdati
5.38
devī—(apavārya |) aye asūye, kāmyopāsanādarśanaprakaraṇe kimapi
paryutsukitaḥ stabdha iva dṛśyate devaḥ | tatkimatra kāraṇaṃ bhavet
asūyā—devi, tadidameva vaktukāmāgatāsmi
pravṛttiḥ—kathamiva
asūyā—'tatrabhavatī śivabhaktiretāsvevopāsanāsu vidyāmapi rājamārgrahaśyāmanupraveśitavatī' iti tatastataḥ saṃcarantyā mayā śrutamabhūt
pravṛttiḥ—yujyate hi tādṛśīṣu tādṛśo mahānprabhāvaḥ
avidyā—(svagatam |) hanta, kimidamāpatitam | abhimatasiddhaye yatamānāyāstatpratīpamupanamitaṃ daivena | tadito'pakṛṣya viṣayāntarapradarśanena
devo vinodayitavyaḥ | (prakāśam |) mahārāja, sthirapraṇayena bhavatā nikāmamabhinanditāsmi | kimataḥ paraṃ mama priyamasti
cittaśarmā—(janāntikam |) hanta, taduktireva tadanarthanidarśanatayā pravṛttā | bhavatu | evameva
avidyā—tadagrato gacchāmi | suciramiha paribhramaṇapariśrāntamātmānamavasthāpayituṃ na pārayāmi | (rājānaṃ ciraṃ nirvarṇya |)
māmevaṃ vividhopabhogalalitāmutsṛjya kiṃ lapsyate
bhūyaḥ prāgiva sā daśā pariṇamedātmāvaśeṣīkṛtā
vekṣyante karaṇānyamūni tu paraṃ kiṃ tatra paśyanmukhaṃ
sākūtasmitakelilolanayanaṃ bimbādharaṃ pāsyasi
5.39
kiṃ ca
na vādya rūpaṃ na raso na gandho na sparśanaṃ vā sukhaheturasti
bhavānaho kaṃ guṇamākalayya vidyeti saṃmuhyati vā na jāne
5.39.p1
iti sakopā saparivārā gantumicchati
5.40
rājā—(sabhrūbhaṅgam |) kimaye cittaśarman, vidyāmadhukṛtaṃ mamonmādamiyadatibhūmiṃ gatamupekṣitavānasi | ataḥ kilaivamakāṇḍe durmanāyate devī
cittaśarmā—yadartho'yamārambhaḥ | athavā
mohasya kila saṃvegaḥ kenāpi na nivāryate
ko'nurundhīta vā vegaṃ nīcapravaṇapāthasām
5.40.p1
rājā—(svagatam |) samyaganuśāsito'smi kāmādipravaṇo'haṃ ‘nīcapravaṇa’
iti vayasyasya saṃbodhanena
avidyā—alamalamamībhirasāropacāraiḥ | (iti sakopaṃ saparivārā niṣkrāmati |)
upāsanā—hanta, balavatā viṣayāntareṇa viphalīkṛto naḥ saṃrambhaḥ
5.40.p2
iti samandākṣaṃ tirodhatte
5.40.p3
sahaiva tābhirvidyāpi
5.40.p4
rājā—sakhe cittaśarman, bhavatu | yathākathaṃcidakhilamapi samaye kathamapi samādhīyate | durlabhaṃ tu labdhameva | taditaḥ paramavilambitameva kāryasiddhau vyāpartavyamasmābhiḥ
5.40.p5
iti niṣkrāntāḥ sarve
5.40.p6
iti pañcamo'ṅkaḥ
ṣaṣṭho'ṅkaḥ
5.40.p7
tataḥ praviśati cittaśarmā
Linked texts (2)
- Vidyāpariṇaya (Vedakavi) — Vedakavi 1700, Sanskrit
- Vidyāpariṇaya (Ānandarāya) — Ānandarāya 1755, Sanskrit