Pramāṇa · Search · About · API

Kuvalayavali 2

Kuvalayāvalī 2

Language
Sanskrit

Contents

2.1

nāyakaḥ - [mudrikāṃ nirvarṇayan]
tirayasi yanmṛdugire
lāvaṇyaṃ madanarājyamudrāyāḥ
duritena tena mudre !
svapadaparibhraṃśamāgatā bhavatī

2.2

vidūṣakaḥ - [upasṛtya] (ka) viaaḷacchipariggaheṇa
vaḍḍhai piavaasso
nāyakaḥ - [vilokya] sakhe ! sukhena sthīyate
vidūṣakaḥ - (kha) ajja piavaassassa muhāraviṃdasaṃdaṃsaṇeṇa | ajja me sudiṇaṃ jādaṃ
nāyakaḥ - sakhe ! śrīvatsa !
varatanumanirīkṣya kanyakāṃ
kusumaśarāsavikāsadevatām
nayanayugaphalaṃ na labdhavān
yadiha vilambya samāgato bhavān

2.3

śrīvatsaḥ - [sakautukam ] (ga) kiṃ (ettha ?) ettha tue
viloidā ajja
nāyakaḥ - athakim | sakhe kadācidapi tāṃ vilokayitā bhavāniti yathānubhavameva te nivedayāmi
nitambo bimbena prahasati rathāṅgaṃ ratipateḥ
karagrāhyo madhyastrivaliparinaddho varatanoḥ
samākrāntopāntaṃ kucayagalamakīlitamiva
svabhāvādālole prasṛtiparimeye ca nayane

2.4

śrīvatsaḥ—(ka) aho ṇibbharattaṇaṃ jovvaṇassa
nāyakaḥ—sakhe nivedyate khalu parasmai yattu jātamaspṛṣṭapūrvamupamānena tat khalu niravadyaṃ durlabham
padmaṃ paṅkaniketanaṃ karikarāvābālyataḥ karkaśau
raukṣyaṃ vāyasaśikṣayā parigatāḥ puṃskokilālāṃ giraḥ
mīnānāṃ jaḍasaṅgatiḥ sitaruceḥ sā pūrṇatā pākṣikī
tanmanye taralekṣaṇā na labhate svāṅgopamānaṃ manāk

2.5

śrīvatsaḥ—[svagatam] (kha) aho baḷibhaṃ khu ahiṇiveso ṇavadaṃsaṇe jaṇe piavaassassa | tā osaraṃ ṇo
dāissaṃ dāva | [prakāśam] bho rājāṇo ṇavappiā hoṃti tti
dāṇiṃ sacco loavādo | jaṃ tumaṃ samaḷaguṇasiḷāhaṇijjaṃ
devījaṇaṃ avamaṇṇia jaṃ kaṃ vi kaṇṇaaṃ ahiṇaṃdasi
ahavā pasiddhaṃ khu edam
aṇṇammi vasai guṇo pahūṇa cittaṃ khu ramai aṇṇammi
kamaḷe khaṃḍiapemmā caṃdo kumudaṃ pasāedi

2.6

nāyakaḥ- sakhe ! vastuguṇaviśeṣo vivekināṃ sauhārdamutpādayati
śrīvatsaḥ- (ka) tujjha kāmaṃ ṇīdo viveo purāṇamaḷaseapiṃciḷaciurabaṃdhesu ghosakuḷapuraṃdhiaṇesu coriaraāhiḷāseṇa jāṇido evva
nāyakaḥ- sakhe ! tavāyaṃ kimāśayaḥ, yadiyamasmanmanorathabhūrābhirūpyeṇa na devījanasya tulyeti
śrīvatsaḥ- (kha) taha evva | jaha piavaasso vakkhāṇaṃ
karei
nāyakaḥ - sarvātiśāyi tasyā lāvaṇyamasākṣātkurvato
bhavato yaducitaṃ tadabhidadhāsi | kiṃ bahunā, śrūyatām -
'vilolobhūvīcervicalitakaṭākṣotpalavanāt
kanadgrīvākamboḥ kucayugalacakrāṅkamithunāt
latāṅgayā lāvaṇyādamṛtasarasaḥ kairapi kaṇairvikīrṇairanyāsāṃ rucimakṛta dhāteti kalaye

2.8

śrīvatsaḥ- [sapratyayādaram] (ka)
bhaddassasahassaaṃteurapaiṇo tujjha harai jā cittaṃ
sā (iḷa) ḷalaṇāraaṇaṃ agghagghaṃ khu (hodi) māṇikaṃ
aha se tumaṃ uddisia kīrisau diṭṭhiviseso
nāyakaḥabhilāṣo vāmākṣyāḥ
pradīpa iva yavanikāprakāśābhyām
mandākṣamanmathābhyāṃ
na ca pratīto na cāpratītaḥ

2.9

tadānīṃ khalu
pratyālokanalālasairapi sakhe lajjānamandīkṛtaiḥ
saṃvyājaṃ pravistāritairapi paraṃ kātaryaparyākulaiḥ
saṃvāde parivartitairanupadaṃ gāmbhīryasamprekṣitaiḥ
vikrīto'smi vilokanairvaratanorākūtakarmaṃjapaiḥ

2.10

śrīvatsaḥ-(kha) so vaassa! eāriso ahilāso
ido 1 paraṃ sā tue kiṃ upekkhidavvā
nāyakaḥ-sā kila bhagavatā nāradena parinyāsīkṛtā
vidarbharājanandanāyā vaśe vartate
śrīvatsaḥ—(ka) tā tujjha eammi ahilāso paṇṇagīe phaṇāraaṇāhilāso vva dullaho tti takkemi
nāyakaḥ—[saniḥśvāsam] sakhe! śrīvatsa! tāvadāstāmanavadheḥ sukṛtaśevadheḥ pariṇāmastāvānabhilāṣaḥ | kintu
sakṛdapi punarakṣaṇorhāri kiṃ sannikarṣe
praṇayapiśunanānābhāvasambhedaramyam
śiva śiva yadi tasyā vaktramālokayeyaṃ
sa hi mama sukṛtānāṃ sañcitānāṃ vipākaḥ

2.10.p1

[tataḥ praviśati paṭākṣepeṇa kuvalayāvalī candralekhā ca |]

2.10.p2

candralekhā-(kha) haḷā maṃdabuddhīe bhasidā maṇimuddiā
āsaṇṇasaṃcāriṇo bhaṭṭhiṇo daṃsaṇapahe paḍissadi | ahavā
aṇṇassa vetti āuḷahni
kuvalayāvalī—[ātmagatam] (ga) kudo tārisaṃ bhāaheaṃ kuvaḷayāvalīe | jeṇa so mahāṇubhāo maṇimuddiaṃ
pucchai | [prakāśam] haḷā tā tuvaridaṃ gadua aṇṇesāmo

2.10.p3

[iti parikrāmataḥ |]

2.10.p4

śrīvatsaḥ- (ka) bho vaassa ! tūṇhiṃ ciṭṭha | eso khu
vissaṃbhagoṭṭhīṇiḷaassa duṭṭhadosīputtaḷassa saḷaḷāvo via
suṇīadi
nāyakaḥ - nūnamiyaṃ maṇimudrikānveṣaṇāya samāgatā
savayasyā kuvalayāvalī bhaviṣyati | sakhe ! nikuñjapuñjapihitāvālokayāvaḥ | [tathā kurutaḥ |]
śrīvatsaḥ - (kha) kā vā maṇimuddiā | kiṃ vā samaṇi
saṃtitti ṇa āṇāmi
nāyakaḥ- sakhe ! kuvalayāvalyā maṇimudrikā kenāpi
hetunā paribhraṣṭā mayā dṛṣṭā [iti maṇimudrikāṃ darśayati |]
śrīvatsaḥ- [nirvarṇya] (ga) vaassa ! kudo ettha maṇimuddiā
nāyakaḥ - [svagatam] aho sāmarthyamacintanīyaṃ tapoviśeṣasya | yenāyaṃ mayā darśitāmapi mudrikāṃ na paśyati
[prakāśam] viditamadhunā tava brāhmaṇyamasmābhiḥ | yadiyamanadhītasandhyāvidhinā na lakṣyate mudriketi likhitamatraiva
śrīvatsaḥ- (ka) keṇedaṃ ahilihidaṃ
nāyakaḥ- sakhe ! brahmarṣiṇā nāradena
śrīvatsaḥ-(kha) bho ! mahārāja ! tumaṃ viṇā ko aṇṇo
vīṇāgāakassa tassa baṃhmabaṃdhuṇo vaaṇaṃ pamāṇaṃ karia
sirivassaṃ ahikkhivati
nāyakaḥ- anayaiṣa nivedyate tatrabhavato bhavataśca
śaktitāratamyam
śrīvatsaḥ-(ga) aho tujjha vaassassa sattitāratammapariṇṇāṇaṃ | jaṃ tuha pasāeṇa paccūsammi sāaṃ a amiasakkarakhaṃḍamodaasadaṃ khādaṃto sirivaso sattihīṇo | so uṇa
kaṃdamūlapalāsaṇo ṇaSinglerado sattimaṃto tti āḷavijjai
[sasaṃrambhaṃ vāmamuṣṭimudyamya] bho ! mahārāa ! taṃ sattimaṃtaṃ ihāṇehi
sigdhaṃ | maha ekkamuṭṭhiṇā mahosiṃ mahimmi pāḍaissaṃ
aṇṇahā imaṃ jaṇṇasuttaṃ chiṇṇaṃ kāūṇa parikkhivāmi
[iti yajñasūtrasthānaṃ parāmṛśan saviṣādamātmagatam] harisaṇacchaṇāvasare
evva chiṇṇaṃ bhiṇṇaṃ jaṇṇasuttaṃ | tā aṇṇado pasaṃgaṃ karemi
[vilokya] bho! esā khu caṃdalehā | kā uṇa iaṃ aṇṇatarā
[vicintya] bho! mae pariṇṇādaṃ | kuvidaṃ maṃ aṇuṇeduṃ viḷāsavaṇadevadā saaṃ ei | ahavā tumaṃ jaalacchisahidaṃ ahiṇaṃdiduṃ evva ei
nāyakaḥ- [sasmitam] sakhe ! seyaṃ mayā kathitā kuvalayāvalī nāma | na punarvanadevatā
śrīvatsaḥ- (ka) accariaṃ accariaṃ | apuvvā īrisī
sobhaggalacchī māṇusīsu | vaassa ! ṭhāṇe khu de diṭṭhī sajjai
candralekhā- [abhito vicitya saviṣādam] (kha) haḷā ṇa
dīsai muddiā | kiṃ karehmi
kuvalayāvalī - [aśrutimabhinīya, ātmagatam ] (ga) ai
citta ! tumaṃ sahīe āsaṃkidametteṇevva kitti appāṇaṃ
kidatthaṃ ciṃtesi
candralekhā— [ātmagatam] (ka) kahaṃ esāṃ aṇṇacittā
ṇa me vaaṇaṃ ahimaṇyei | [prakāśam] haḷā ṇaṃ bhaṇāmi
ettha raaṇāḷaṃkāro ṇa dīsai tti
kuvalayāvalī— (kha) ṇa kevaḷaṃ raaṇāḷaṃkāro
candralekhā— (ga) kiṃ uṇa aṇṇaṃ
kuvalayāvalī— [ātmagatam] (gha) aṃho cittassa me
adhīrattaṇaṃ | jaṃ raaṇagabbhāḷaṃkāro so vi mahābhāo ṇa
dīsai tti (i?)āḍha(u?)ttammi | hodu evvaṃ dāva
[prakāśam] haḷā raaṇāḷaṃkārahāriṇo jaṇassa caraṇaviṇṇāso
vi ṇa dīsai
candralekhā— (ṅa) bhaṭṭiṇo evva caraṇaviṇṇāso
dīsai ṇa uṇa aṇṇassa jaṇassa
kuvalayāvalī— [sanarmasmitam] (ca) haḷā jujjai imassiṃ tuha āsaṃkā | jaṃ so kiḷa kāḷiṃdījaḷavihāriṇīṇaṃ
baḷaḷavaṇiaṃbiṇīṇaṃ aṃbaracoro tti suṇīadi
nāyakaḥ- sakhe ! labdhāvasaro'smīti prakāśo bhavitumicchāmi
śrīvatsaḥ- (ka) khaṃḍamodae hatthagade kiṃ jīhāṇiaṃtaṇeṇa

2.10.p5

[ubhāvupasarpataḥ |]

2.11

nāyakaḥpadbhyāṃ pallaharuciṃ niṣaṅgasuṣamāṃ jaṅghāśriyā dhūnvatīmūrubhyāṃ kadalīprabhāmurasijadvandvena kumbhāśriyam
pūrṇendudyutimānanena viditaṃ mugdhe ! svayaṃ muṣṇatī
māmevaṃ viparītabhāṣiṇi ! vṛthā pāṭaccaraṃ bhāṣase

2.12

athavā coro bhavāmi tāvadaham
corasyāpi dhanaṃ haste harantī kuṭilekṣaṇe
cauryavidyāviśeṣeṇa māmatikramya vartase

2.13

paśya,
ūrubhyāṃ karabhoru ! corayasi me kaumodakīvibhramaṃ
nābhiste natanābhi ! cakrasuṣamāmākrāmaticchadmanā
kaṇṭhaste kalakaṇṭhi ! vañcayati me tāṃ pāñcajanyaprabhāṃ
cārubhrūlatayā cakoranayane ! muṣṇāsi śārṅgaśriyam

2.13.p1

kuvalayāvalī - [salajjāsādhvasaṃ sakhīmantardhāya, ātmagatam ]

2.13.p2

ka) aho ! purusottamassa samāḷāvacāturī | [janāntikaṃ]

2.13.p3

haḷā ! ṇivārehi ṇaṃ pasaṃgaṃtareṇa
candralekhā -- (kha) bhaṭṭhāraa ! esā idaṃ viṇṇavedi
tārisīe maha aṃtaraṃgaṃ coraṃto mahārāo ekko sariso
coro tti
kuvalayāvalī -- (ga) avehi duḷḷaḷide ! avehi
ae akahidaṃ kahesi | [iti sakhīmavikṣipya parāṅmukhī tiṣṭhati |]
śrīvatsaḥ - (gha) caṃdaḷahe ! aṃtaraṃgacorattaṇaṃ samāṇaṃ
evva doṇaṃ edāṇaṃ
candralekhā - (ṅa) ahiaṃ khu muddiāharaṇaṃ tumhesu
kuvalayāvalī - [saprasādasmitaṃ sakhīmavalokayati |]
nāyakaḥ - [nāyikāyāḥ puro bhūtvā ] yadīyaṃ tvadīyā
svarṇavinyāsā mudrikā tadādīyatām | [iti svakarasthitāṃ
mudrikāṃ darśayati |]
nāyikā — [vilokya saharṣamātmagatam ] (ka) ahilihidakkharā mudiā uvaḷaddhā mahābhāeṇa | [hṛdayamuddiśya] ai
hiaa! dāṇiṃ maṇoraho tuha īriso aṃkurido | [mudrikāmādātumicchati | karāgrakampamabhinīya janāntikam] haḷā vevai me aggahattho | tā tumaṃ geha idaṃ
candralekhā — (kha) haḷā ! bhaṭṭiṇā a coriaṃtaraṃgāe
tuha kitti vevaṃto hoi aggahattho
kuvalayāvalī — (ga) haḷā! kiṃ tti maṃ ḷajjidaṃ
ḷajjesi
candralekhā — (gha) bhaṭṭāraa ! ito muddiyaṃ pasādei
śrīvatsaḥ — (ṅa) bho! ahaṃ bhaṇāmi | aṇṇassa dhaṇaṃ
aṇṇassa hatthe ṇa hodu
nāyakaḥ — [sasmitam] candralekhe ! nyāyya evāyaṃ panthāḥ
yadāha vidvānayaṃ śrīvatsaḥ
candralekhā — (ca) haḷā ! saaṃ evva gahaṇa
kuvalayāvalī — [kathañcit karaṃ prasārayati |]
nāyakaḥ — bhadre ! kanīyasīmaṅgulīṃ prasāraya | svayameva
mudrikāmāropayāmi
kuvalayāvalī — [ātmagatam] (ka) ajja kā gaī
candralekhā — [sapraṇayakopam] (kha) haḷā ! tattha evva
kiacchiraṃ viḷambesi
kuvalayāvalī — [ kathañcidaṅgulīṃ prasārayati |]
nāyakaḥ — [kanīyasīmaṅgulīmavalambya śanairasyā mukhaṃ sākūtamavalokayati |]
kuvalayāvalī — [saromāñcasmitaṃ natamukhī tiṣṭhati |]

2.13.p4

[ nepathye ]

2.13.p5

(ga) haḷā caṃdalehe ! kiacchiraṃ ṇavavatthudaṃsaṇakudūhaḷeṇa
kuvaḷaāvaḷiṃ viṇodesi | kiacchiraṃ piapasāhaṇā devī
abhbhaṃtaraṃ gadā | aṇṇesaṃtī vi tumhe ahaṃ ṇo pecchāmi
candralekhā — [ākarṇya] (gha) aṃho caori(ā) ido
āacchadi
[ rājā kuvalayāvalīṃ visṛjya mudrikāṃ pātayan savayasyastirohitastiṣṭhati |]

2.13.p6

[ praviśya ]

2.14

cakorikā — haḷā! caṃdalehe! kiañciraṃ [ityādi paṭhati |]
candralekhā — (ka) ido ido piasahī
cakorikā — [upasarpati |]
candralekhā — (kha) haḷā sahīe maṇimuddiā paribbhaṭṭhā
taṃ aṇṇesāmo | [sarvā mudrikāmanviṣyanti |]
candralekhā — [nirvarṇya saharṣam ] (ga) iaṃ muddhiā [iti
gṛhītvā ] haḷā ! ehi gacchābho | [ite parikrāmanti | ]
nāyakaḥ — kathaṃ prayātyeva priyatamā
nāyikā — [nayane parāgapātamabhinīya ] (gha) haḷā ! kusumarayasaṃpādeṇa āuḷaṃ maha ṇettaṃ
candralekhā — [janāntikam ] (ṅa) kusumasarasaṃpādeṇa tuha
cittaṃ vi | [iti parāgamapanayati |]
kuvalayāvalī — [sapriyāsūyamiva ] (ca) haḷā ! dāṇiṃ vi
me ṇa hoi ḷoaṇaṃ avarāaṃ
candralekhā - (ka) haḷā ! parāo ṇiggado ṇaaṇādo
rāgo khu baḷiaṃ saṃkaṃto dāṇiṃ vi ramai | tā kiṃ viḷambeṇa
ehi gacchahmo | [ iti niṣkrāntāḥ | ]
śrīvatsaḥ - (kha) vaassa! mahurā khu sakkarevva parusā
(e?) vi dāṇiṃ siḷiṭṭhasaḷḷāvagoṭṭhī
nāyakaḥ - madhuroti kimucyate
laḷitakavitāvilāsāḥ śrutimadhurālāparāgasambhedāḥ
yuvatijanapakṣapātā nākṛtapuṇyeṣu samavetāḥ

2.15

sakhe ! kimataḥparaṃ karaṇīyamasmākam
śrīvatsaḥ - (ga) kiṃ aṇṇaṃ saaḷaṇāariaḷoaṇāṇaṃdādo
nāyakaḥ - .....bhirucitaṃ priyavayasyāya | [ iti parikrāman sasmaraṇam ]
utphullagaṇḍamaṇḍalamullasitadṛgantasūcitārkūtam
namayantyāpi mukhāmbuja munnabhitānaṅgasāmrājyam

2.15.p1

[ iti niṣkrāntāḥ sarve | ]

2.15.p2

dvitīyo'ṅkaḥ
atha tṛtīyo'ṅkaḥ

2.15.p3

[ tataḥ praviśya ]