Kuvalayavali (Kuvalayāvalī)
कुवलयावली
On the marriage of Lord Kṛṣṇa with Kuvalayāvalī; Viśveśvara in all probability its real author.
- Language
- Sanskrit
- Author
- Śiṅgabhūpāla
- Extent
- 219 passages, 4,724 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Kuvalayavali Of Ratnapancalika; 1941 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
Text
1.1
Timma Nāiḍu
Anapōta Dāca Vallabha Vēdagiri Dāma Māda
Nāiḍu Nāiḍu Nāiḍu Nāiḍu Nāiḍu Nāiḍu
śrīḥ
śrīśiṅgabhūpālaviracitā
kuvalayāvalī
1śṛṅgāravīrasauhārdaṃ maugdhyavaiyātyasauhṛdam
lāsyatāṇḍavasaujanyaṃ dāmpatyaṃ tad bhajāmahe
1.2
apica,
bījāvāpamupeyivān smṛtivaśād rāgoṣmaṇodbhedavānanyonyasya karāṅgulīghaṭanayā prāptapravālodgamaḥ
visrambheṇa vikāsavān saphalatāmaikyena sambhāvayan
kalyāṇaṃ bhavatāṃ karotu śivayorānandakalpadrumaḥ
1.2.p1
[nāndyante]
1.2.p2
sūtradhāraḥ — adyāhaṃ sakalasaubhāgyabhāsurabhavanāmamarāvatīvibhavavilāsarekhāmaṇimukurāyamāṇāṃ dharaṇīdevatānavaratasantanyamānasaptatantusantānadhūmarekhācchalavilikhyamānagaganalakṣmīgaṇḍamaṇḍalābhogamṛgamadapatrabhaṅgām abhaṅgaviharamāṇavīrabhaṭakanakakeyūrakoṭīsaṅghaṭṭasañjātajātarūparajaḥpuñjapiñjaritarājarathyāgaṇām anaṅgapunarujjīvanaprasaṅgamaṅgalāyatanārambhaviracitanavakuvalayatoraṇaśrīviḍambitarataratarāpāṅgavāravilāsinījanavirājamānāṃ rājaśailābhidhānāṃ rājadhānīm
adhivasataḥ prasannagomaladevasya vasantayātrāmahotsave samutsukacetasā sakaladigantasamāgatena nāgarikarājasabhājanena
sabhājanapurassaramidamādiṣṭo'smi—'aye raṅgalakṣmīnivāsa !
lalitakavitāvilāsacaturānanena caturudadhivalayavellitavasundharāpariṇāhaparigalatkīrtikarpūrapūrāpahāsitānyarājanyaguṇagauraveṇa pratigaṇḍabhairaveṇa bharitalakṣmīsarasvatīparasparavirodhaparivādapariharaṇapravīṇanijaguṇataraṅgitāntaraṅgavidvajjanasabhājanaparāyaṇena khaḍganārāyaṇena mānyamahilāguṇaviśeṣalīlāsadanomāmbikāvidūraviśvambharāvimalaratnakandena śrīmadbhiḥ
śrīśiṅgabhūpālena praṇītāmakhaṇḍaparamānandavastucamatkāriṇīṃ
kuvalayāvalīṃ nāma nāṭikāṃ prayogato darśaye'ti
1.2.p3
[ sānusandhānagauravam ]
1.3
aho sāhityasaubhāgyaṃ śrīśiṅgadharaṇīpateḥ
ślāghāyai yasya sannaddhā viśveśvarasarasvatī
1.3.p1
[ saharṣam ]
1.4
netā manmathakāraṇaṃ yadupatiḥ śrīyaṅgamātātmajo
nāṭyālaṅkṛtinirmitau pariṇataḥ śrīśiṅgabhūpaḥ kaviḥ
eṣā paṇḍitamaṇḍalī rasakalāsāmrājyasañjīvanī
puṇyenātha purākṛtena phalito me nāṭyavidyāśramaḥ
1.4.p1
[ nepathyābhimukhamavalokya ]
1.4.p2
ārye ! kimidānīmapi vilambase
1.4.p3
[praviśya]
1.5
naṭī — [savinayam] (ka) ayyautta ! sajjīkiā
ṇevacchasāmaggī | tā dāṇiṃ 'atta uttarakaraṇijjaṃ āṇavehi
sūtradhāraḥ —
rukmiṇīsatyabhāmādisametapuruṣottamam
utkaṇṭhate sabhā draṣṭuṃ seyaṃ kuvalayāvalīm
1.6
tadanusandhīyatāṃ bhūmikāparigrahaḥ
naṭī — (kha) ayyautta ! tuha cittāṇusaraṇaṃ viṇā
maha kiṃ aṇṇaṃ atthi
sūtradhāraḥ — sādhu kalyāṇaśīle ! sādhu
vratāni varṇanīyāni santvanyāni sahasraśaḥ
paraṃ vrataṃ purandhrīṇāṃ paticittānurañjanam
1.6.p1
[nepathye ]
1.6.p2
(ga) haḷā ! sudaṃ edaṃ itthiāpurusatthasāraṃ vaaṇam
sūtradhāraḥ - [saharṣam] aye ayaṃ kālayavanavijayāya
prayāte vāsudeve tadabhyudayakāṅkṣī vilāsodyāne saubhāgyalakṣmīciraṇṭikāprasādhanāya miśrito rukmiṇīpramukhadevīparijanā mahānita evābhivartate | tadehi dūramapasarāvaḥ
1.6.p3
[iti niṣkrāntau]
1.6.p4
āmukham
1.6.p5
[tataḥ praviśati devījano vibhavataśca parijanaḥ]
1.6.p6
rukmiṇī-(ka haḷā ! tumhehiṃ sudaṃ itthiāpurusatthasāraṃ vaaṇam
itarāḥ--(kha) mahādevi ! sudaṃ vidiaṃ puṇo puṇo
sodavvaṃ
rukmiṇī-[sasmaraṇaharṣam ] (ga) haḷā ! edaṃ (vi?) ṇaraamahesiṇā vi ḷa(ccha ? cchīe) uvadiṭṭhaṃ
jāmbavatī-(gha) mahābhāe ! tārisaṃ dāriaṃ (aṃ)te
uraṇṇāsaṃ kadua varaṃ āhavappio aṇṇesiduṃ gado so
mahesī dāṇi ṇaṃ pacchāgao
rukmiṇī — (ka) ahaiṃ
kālindī— (kha) devi! kiṃ sā esā dāriā | jā
itthiādiṭṭhīe itthiā paḍihādi purusadiṭṭhīe vi raaṇapaṃcālie tti suṇīadi
rukmiṇī—(ga) āma bhaiṇīe ! āma
satyabhāmā — [ātmagatam ] (gha) aho utpiṃjaḷiasahāvā
rukmiṇī kiṃ vi ṇa āṇādi | ayyauttassa cittarañjaṇekkasīḷo kapaḍaṇāḍaāṇivvahaṇatthudivādo khu so suresī
teṇa kampai via me appā
mitravindā— (ṅa) devi ! ayyauttassa vṛttaṃto ṇa ko
vi uvaḷaṭṭho tassa muhādo | so kiḷa kaḷahappio tibhuvaṇaṃ
paribbhamai
rukmiṇī-(ka) halā ! suṇuha sohaṇaṃ | ayyauttteṇa
vāvādido kiḷa so mahāsuro
itarāḥ-(kha) piaṃ ṇo piaṃ ṇo
lakṣmaṇā-(ga) devi ! tattha eva viḷambanto kitti
ciṭṭhai ayyautto
rukmiṇī-(gha) haḷā ! divvaāṇeṇa ṇaṃdaṇaṃ taṃ samāgadāo vihivāsavappamuhāo devadāo saha jaavuttaṃteṇa
(tti) ṇo kahidaṃ
satyabhāmā--(ṅa) tā ajja paccūsammi ayyautto
ahmāṇaṃ ṇaaraṃ aḷaṃkarissadi
rukmiṇī--(ca) taha evva
1.6.p7
[tataḥ praviśati divyena rathena nāyako mātaliñca |]
1.6.p8
nāyakaḥ-ārya ! mātale! bhagavato mahendrasya sambhāvanayā kṛtārthamātmānaṃ manye
mātaliḥ—deva ! kimucyate, bhavadanugrahādavicalitadivyasiṃhāsanaḥ khalu bhagavān pākaśāsanaḥ
nāyakaḥ— nanvidaṃ vidarbharājanandanāvilāsodyānam
tadatrāvataritumicchāmi | [tathākṛtvā] sūta ! sukhena gamyatām
mātaliḥ— tathā | [īti saratho niṣkrāntaḥ |]
suśīlā— (ka) mahābhāe ! kahiṃ dāṇiṃ sā dāriā
rukmiṇī— (kha) haḷā ! -- ajja mae evva aṇumadā candalehāe samaṃ ujjāṇasiriṃ pecchiduṃ gadā
satyabhāmā— [sapraṇayopālambham ] (ga) haḷā ! tumaṃ vi muddhasahāvā khu, jaṃ aparicidesu ṇiuṃjappadesesu parakiaṃ dāriaṃ saṃcārosi
itaraḥ— (gha) evvaṃ evva edaṃ
rukmiṇī— [sāṅgīkāram ] (ṅa) haḷā ! āgacchaha | taṃ
dāriaṃ ākāriūṇa ciraṃḍiāpasāhaṇaṃ karehma
1.6.p9
[iti sadevījanā niṣkrāntā ]
1.6.p10
nāyakaḥ— [kiñciduccaiḥ ] kātra bhoḥ kelīvanapālikāsu
1.6.p11
[praviśya]
1.7
vanapālikā — [sapraṇāmam] (ka) āṇavedu devvo
nāyakaḥ — sahakārike ! kimidānīmapi nāpacitaprasūnakisalayaṃ vilāsodyānam
vanapālikā (kha) devvassa vijaamaṃgalāṇusaṃdhāṇakāḷaṇādo devīhiṃ ettha evva milidāhiṃ ciraṃṭiāprasāhaṇaṃ
sahatthāvacidamaṃjarīhiṃ kādavvaṃ tti
nāyakaḥ— hanta ! paramasmāsu kalyāṇaparamparānusandhānaprayāsasahiṣṇutā devīnām | tadahamatarkināvalokanapradānena
devīnāṃ pramodavinayalajjāsambhramavyatikaradaśāmanubhavitumicchāmi | na tāvadāvedayatu bhavatī madāgamanam | karṇe
ca viditavṛttāntaṃ vidhāya tamitaḥ śrīvatsaṃ preṣaya
sahakārikā— (ga) taha | [iti niṣkrāntā]
nāyakaḥ— [sotsukyam ]
militānāṃ sujātānāṃ svacchānaṃ mama mānasam
ratnānāmiva devīnāṃ vṛndamānandayiṣyati
1.8
[puro nirūpya] aho vilāsodyānasya rāmaṇīyakavilāsaḥ
iha hi
atimadhurakaṇṭhanālairabhinavasahakārakisalayāsvādāt
kalakaṇṭhaistarutatikāḥ parasparālāpasukhamivodvahate
1.8.p1
[nirvarṇya] hanta ! nāyaṃ kokilālāpaḥ | kintu kayorapi kanyakayoḥ saṅgāpaḥ
1.8.p2
[praviśya]
1.8.p3
candralekhā— (ka) haḷā ! ido ido
nāyakaḥ— [savismayaṃ] kathamiyaṃ vidagdhāpi pramugdheva
ratnapāñcālikāmalapati candralekhā
1.8.p4
[praviśya]
1.9
kuvalayāvalī— (kha) haḷā ! caṃdaḷehe ! akittimeṇa
tuha siṇeheṇa uḷḷasido me appā
candralekhā— (ga) haḷā ! siḷāhaṇijjo khu sahāvasiddho
kuvaḷayāvaḷīcaṃdaḷehāṇaṃ siṇehāṇubandho
nāyakaḥ—
ratnapāñcālikaiveyamiti gṛhṇāmi cakṣuṣā
līlayāpyanumānena neti pratyemi kiṃnvidam
1.11
candralekhā— [sakhīṃ nirvarṇya] (gha) haḷā ! tumaṃ aṃteuraṃ
āṇīdeṇa ṇāreṇa devīṇaṃ sobhaggagavvo ṇivvāsido tti
takkemi
candralekhā— (ka) haḷā ! bhaṇāmi purado vasanto evva
māhavo tti | tā aṇṇaṃ ciṃtidaṃ ujjhia peccha ṇaṃ
nāyakaḥ— [saśaṅkāvimarśam] na khalu kimiha nigūḍhasthito'pi jñāto'hmanayā vidagdhaceṣṭyā
kuvalayāvalī— [punarvilokya saviṣādaṃ] (kha) haḷā ! kahiṃ so
jauuḷaseharo māhavo jaṃ purato vasaṃto tti tumaṃ bhaṇāsi
candralekhā— [sasmitam] (ga) haḷā ! mae bhaṇido ṛduuḷaseharo māhavo ārāmammi savvadā dīsai | tue uṇa pari
ṇṇādo jauuḷaseharo māhavā kahiṃ vā ṇa āṇāmi
nāyakaḥ—sādhu candralekhe ! sādhu !
apūrvasaṃvidhānena taraṅgitacamatkṛteḥ
pāritoṣikadāne'hamadhamarṇo bhavāmi te
1.11.p1
kuvalayāvalī— (gha) haḷā ! tue evvaṃ vaṃcidahni
candralekhā— (ṅa) haḷā ! tue evva tumaṃ vaṃcidā ṇa uṇa
mae | jaṃ atyaṃtare ahiṇiviṭṭhāsi
kuvalayāvalī—(ka) haḷā ! siṇiddhajaṇavaṃcaṇasīḷāe
tuha sahittaṇaṃ visajjemi | [iti padāntare tiṣṭhati]
candralekhā— [kaniṣṭhikāyāṃ gṛhītvā] (kha) haḷā! mā kuppa
ṇammakelīe
1.11.p2
[kuvalayāvaḷī balādaṅgulīmākṛṣya punarapi padāntare tiṣṭhati |]
1.11.p3
candralekhā—(ga) baliaṃ khu kupidā esā jeṇa gaḷiaṃ
vi maṇimuddiaṃ ṇa āṇādi | tā ṇaṃ gahnia ḍhakkemi
1.11.p4
[ tathā karoti ]
1.12
nāyakaḥ— [savismayam ]
dṛṣṭipratibandhakṛtā muktā pratibhāti hetunā seyam
jhaṭiti (ca) vanitāvaraṇā śastraiḥ śāteva śambarāhāteḥ
1.13
hanta phalito'yamasmākamanusaraṇavyāpāraḥ | yataḥ,
sañcāriṇī ratipateriva vaijayantī
sākṣātkṛtā ratipateradhidevateva
mūrtā jagajjanadṛśāmiva bhāgyarekhā
śātodarī nayanagocaratāmupaiti
1.14
[ciraṃ nirvarṇya] na khalviyaṃ strīmātram | kintu
kusumāyudhalakṣmīrvā mohanavidyāvilāmarekhā vā
saubhāgyakandalī vā
kiṃ bahunā -
mama locanabhāgyadevataiveyam
1.14.p1
[vicintya] jātavisrambhayoranayorahamātmānaṃ darśayāmi
1.14.p2
[tathā karoti]
1.14.p3
[candralekhā nāyakaṃ vilokya saharṣasambhramaṃ praṇamati]
1.14.p4
nāyakaḥ - [saprasādam] sakhi ! kuśalamantaḥpuracāriṇe
janāya
candralekhā -(ka) ajja devassa vijayalacchīvaḷaḷahassa
paāraviṃdadaṃsaṇeṇa
kuvalayāvalī - (kha) [vilokya svagatam ] aho sunderaviseso jaudevassa | [sānurāgaṃ nirvarṇya] atimettaṃ saṃmohaṇattaṇaṃ
ākidivisesassa | (ityavalokayati)
candralekhā - [ākṛtamasyāḥ parijñāyātmagatam ] (ga) aho iaṃ
bhaṭṭāraaṃmi aṇurattaloaṇā saṃvṛttā | ahavā jujjai khu
caṃdammi rāo caṃdiāe
kuvalayāvalī - (gha) halā ! ehi devīe samīpaṃ gacchāmo | [iti sakhīmākarṣati]
[prakāśam] candralekhe! bhavatyormādhavaśrīvilokanāntarāyo mā bhūta| yato vayamapasarāmaḥ
candralekhā — [janāntikam] (ka) haḷā! ujjāṇaṃtarideṇa bhaṭṭiṇā āaṇidapuvvo evva ahmāṇaṃ vīsambhasaṃvādo
kuvalayāvalī — [sāsrūyam] (kha) halā! tuha siḷiṭṭhavādappaoeṇa atimettaṃ ḷahūkaaṃ hni
candralekhā — (ga) haḷā ! tuha parikkhaḷidavādappaoeṇa ahaṃ vi atimettaṃ ḷahūkaaṃ hni
1.14.p5
[kuvalayāvalī savrīḍasmitaṃ namramukhī tiṣṭhati]
1.14.p6
[nepathye]
1.14.p7
(gha) haḷā caṃdaḷehe ! kiacciraṃ kuvaḷaāvaḷiṃ vaṇasaṃcāreṇa āāsidaṃ karesi tti devī kuppai | tā āṇehi ṇaṃ
1.14.p8
[sarvā ākarṇayanti |]
1.14.p9
candralekhā -- (ṅa) aṇujāṇādu devvo ahme gamaṇassa
prathamo'ṅkaḥ
nāyakaḥ - bhadre gamyatāṃ punarāgamanāya
1.14.p10
[ubhe sabhayasambhramaṃ niṣkrānte |]
1.16
nāyakaḥ - [vilokya] kathamaśāḍvale'pi bālayavasābhilāṣī līlāmṛgaḥ | [nirūpya] hanteyaṃ maratakamaṇimudrikā
[gṛhītvā nirvarṇya savismayam] kathamatra maṇerantarā chāyācchalādakṣarapaṅktiḥ
kanyā kareṇa maṇimudrikayāṅkitena
pāñcālikābhramamiyaṃ vidadhīta puṃsām
mudrāpi yasya bhuvi gacchati dṛśyabhāvamasyāḥ karagrahaṇamaṅgalameṣa yāyāt
1.16.p1
iti
1.16.p2
[vicintya]
1.17
nūnamasyāḥ prabhāvena sā tathā vāmalocanā
ratnapāñcālikābhrāntimakaronmama cakṣuṣoḥ
1.17.p1
nūnametadanveṣaṇāya sakhīsametā kuvalayāvalī punarimaṃ pradeśamāyāsyati | tadihaiva muhūrtamanālakṣitastāmanupālayāmi
1.17.p2
[iti niṣkrāntāḥ sarve |]
1.17.p3
prathamo'ṅkaḥ
atha dvitīyo'ṅkaḥ
1.17.p4
[tataḥ praviśati vidūṣakaḥ]
1.17.p5
vidūṣakaḥ - (ka) aho rahasbho tti kahidassa piavaassāgamaṇassa rakkhaṇādo maī jaṭharo nīsāmaroheṇeva
pūrijjai | tā viaṇammi imassi viḷāsujjāṇe hassapūraṃ
kiṃ vi parivāhaissaṃ | hī hī ṇijjidaṃ piavaasseṇa
pariṇamiaṃ ahmāṇaṃ bhāaheeṇa | ajja dīsai viḷāsujjāṇavāsammi viaaḷacchīpiasaho vayasso | [iti harṣeṇa
nṛtyan saśaṅkaṃ viramya] ahaṃ maṃtarakkhaṇe buddhippamādo sajja
jaṃ anteuraparicārikā saṃcaraṇajogge ujjāṇammi goaṇijjaṃ
āghosehni | [vilokya] eso khu piavayasso ṇaṃ upasappāmi
1.17.p6
[praviśya]
2.1
nāyakaḥ - [mudrikāṃ nirvarṇayan]
tirayasi yanmṛdugire
lāvaṇyaṃ madanarājyamudrāyāḥ
duritena tena mudre !
svapadaparibhraṃśamāgatā bhavatī
2.2
vidūṣakaḥ - [upasṛtya] (ka) viaaḷacchipariggaheṇa
vaḍḍhai piavaasso
nāyakaḥ - [vilokya] sakhe ! sukhena sthīyate
vidūṣakaḥ - (kha) ajja piavaassassa muhāraviṃdasaṃdaṃsaṇeṇa | ajja me sudiṇaṃ jādaṃ
nāyakaḥ - sakhe ! śrīvatsa !
varatanumanirīkṣya kanyakāṃ
kusumaśarāsavikāsadevatām
nayanayugaphalaṃ na labdhavān
yadiha vilambya samāgato bhavān
2.3
śrīvatsaḥ - [sakautukam ] (ga) kiṃ (ettha ?) ettha tue
viloidā ajja
nāyakaḥ - athakim | sakhe kadācidapi tāṃ vilokayitā bhavāniti yathānubhavameva te nivedayāmi
nitambo bimbena prahasati rathāṅgaṃ ratipateḥ
karagrāhyo madhyastrivaliparinaddho varatanoḥ
samākrāntopāntaṃ kucayagalamakīlitamiva
svabhāvādālole prasṛtiparimeye ca nayane
2.4
śrīvatsaḥ—(ka) aho ṇibbharattaṇaṃ jovvaṇassa
nāyakaḥ—sakhe nivedyate khalu parasmai yattu jātamaspṛṣṭapūrvamupamānena tat khalu niravadyaṃ durlabham
padmaṃ paṅkaniketanaṃ karikarāvābālyataḥ karkaśau
raukṣyaṃ vāyasaśikṣayā parigatāḥ puṃskokilālāṃ giraḥ
mīnānāṃ jaḍasaṅgatiḥ sitaruceḥ sā pūrṇatā pākṣikī
tanmanye taralekṣaṇā na labhate svāṅgopamānaṃ manāk
2.5
śrīvatsaḥ—[svagatam] (kha) aho baḷibhaṃ khu ahiṇiveso ṇavadaṃsaṇe jaṇe piavaassassa | tā osaraṃ ṇo
dāissaṃ dāva | [prakāśam] bho rājāṇo ṇavappiā hoṃti tti
dāṇiṃ sacco loavādo | jaṃ tumaṃ samaḷaguṇasiḷāhaṇijjaṃ
devījaṇaṃ avamaṇṇia jaṃ kaṃ vi kaṇṇaaṃ ahiṇaṃdasi
ahavā pasiddhaṃ khu edam
aṇṇammi vasai guṇo pahūṇa cittaṃ khu ramai aṇṇammi
kamaḷe khaṃḍiapemmā caṃdo kumudaṃ pasāedi
2.6
nāyakaḥ- sakhe ! vastuguṇaviśeṣo vivekināṃ sauhārdamutpādayati
śrīvatsaḥ- (ka) tujjha kāmaṃ ṇīdo viveo purāṇamaḷaseapiṃciḷaciurabaṃdhesu ghosakuḷapuraṃdhiaṇesu coriaraāhiḷāseṇa jāṇido evva
nāyakaḥ- sakhe ! tavāyaṃ kimāśayaḥ, yadiyamasmanmanorathabhūrābhirūpyeṇa na devījanasya tulyeti
śrīvatsaḥ- (kha) taha evva | jaha piavaasso vakkhāṇaṃ
karei
nāyakaḥ - sarvātiśāyi tasyā lāvaṇyamasākṣātkurvato
bhavato yaducitaṃ tadabhidadhāsi | kiṃ bahunā, śrūyatām -
'vilolobhūvīcervicalitakaṭākṣotpalavanāt
kanadgrīvākamboḥ kucayugalacakrāṅkamithunāt
latāṅgayā lāvaṇyādamṛtasarasaḥ kairapi kaṇairvikīrṇairanyāsāṃ rucimakṛta dhāteti kalaye
2.8
śrīvatsaḥ- [sapratyayādaram] (ka)
bhaddassasahassaaṃteurapaiṇo tujjha harai jā cittaṃ
sā (iḷa) ḷalaṇāraaṇaṃ agghagghaṃ khu (hodi) māṇikaṃ
aha se tumaṃ uddisia kīrisau diṭṭhiviseso
nāyakaḥabhilāṣo vāmākṣyāḥ
pradīpa iva yavanikāprakāśābhyām
mandākṣamanmathābhyāṃ
na ca pratīto na cāpratītaḥ
2.9
tadānīṃ khalu
pratyālokanalālasairapi sakhe lajjānamandīkṛtaiḥ
saṃvyājaṃ pravistāritairapi paraṃ kātaryaparyākulaiḥ
saṃvāde parivartitairanupadaṃ gāmbhīryasamprekṣitaiḥ
vikrīto'smi vilokanairvaratanorākūtakarmaṃjapaiḥ
2.10
śrīvatsaḥ-(kha) so vaassa! eāriso ahilāso
ido 1 paraṃ sā tue kiṃ upekkhidavvā
nāyakaḥ-sā kila bhagavatā nāradena parinyāsīkṛtā
vidarbharājanandanāyā vaśe vartate
śrīvatsaḥ—(ka) tā tujjha eammi ahilāso paṇṇagīe phaṇāraaṇāhilāso vva dullaho tti takkemi
nāyakaḥ—[saniḥśvāsam] sakhe! śrīvatsa! tāvadāstāmanavadheḥ sukṛtaśevadheḥ pariṇāmastāvānabhilāṣaḥ | kintu
sakṛdapi punarakṣaṇorhāri kiṃ sannikarṣe
praṇayapiśunanānābhāvasambhedaramyam
śiva śiva yadi tasyā vaktramālokayeyaṃ
sa hi mama sukṛtānāṃ sañcitānāṃ vipākaḥ
2.10.p1
[tataḥ praviśati paṭākṣepeṇa kuvalayāvalī candralekhā ca |]
2.10.p2
candralekhā-(kha) haḷā maṃdabuddhīe bhasidā maṇimuddiā
āsaṇṇasaṃcāriṇo bhaṭṭhiṇo daṃsaṇapahe paḍissadi | ahavā
aṇṇassa vetti āuḷahni
kuvalayāvalī—[ātmagatam] (ga) kudo tārisaṃ bhāaheaṃ kuvaḷayāvalīe | jeṇa so mahāṇubhāo maṇimuddiaṃ
pucchai | [prakāśam] haḷā tā tuvaridaṃ gadua aṇṇesāmo
2.10.p3
[iti parikrāmataḥ |]
2.10.p4
śrīvatsaḥ- (ka) bho vaassa ! tūṇhiṃ ciṭṭha | eso khu
vissaṃbhagoṭṭhīṇiḷaassa duṭṭhadosīputtaḷassa saḷaḷāvo via
suṇīadi
nāyakaḥ - nūnamiyaṃ maṇimudrikānveṣaṇāya samāgatā
savayasyā kuvalayāvalī bhaviṣyati | sakhe ! nikuñjapuñjapihitāvālokayāvaḥ | [tathā kurutaḥ |]
śrīvatsaḥ - (kha) kā vā maṇimuddiā | kiṃ vā samaṇi
saṃtitti ṇa āṇāmi
nāyakaḥ- sakhe ! kuvalayāvalyā maṇimudrikā kenāpi
hetunā paribhraṣṭā mayā dṛṣṭā [iti maṇimudrikāṃ darśayati |]
śrīvatsaḥ- [nirvarṇya] (ga) vaassa ! kudo ettha maṇimuddiā
nāyakaḥ - [svagatam] aho sāmarthyamacintanīyaṃ tapoviśeṣasya | yenāyaṃ mayā darśitāmapi mudrikāṃ na paśyati
[prakāśam] viditamadhunā tava brāhmaṇyamasmābhiḥ | yadiyamanadhītasandhyāvidhinā na lakṣyate mudriketi likhitamatraiva
śrīvatsaḥ- (ka) keṇedaṃ ahilihidaṃ
nāyakaḥ- sakhe ! brahmarṣiṇā nāradena
śrīvatsaḥ-(kha) bho ! mahārāja ! tumaṃ viṇā ko aṇṇo
vīṇāgāakassa tassa baṃhmabaṃdhuṇo vaaṇaṃ pamāṇaṃ karia
sirivassaṃ ahikkhivati
nāyakaḥ- anayaiṣa nivedyate tatrabhavato bhavataśca
śaktitāratamyam
śrīvatsaḥ-(ga) aho tujjha vaassassa sattitāratammapariṇṇāṇaṃ | jaṃ tuha pasāeṇa paccūsammi sāaṃ a amiasakkarakhaṃḍamodaasadaṃ khādaṃto sirivaso sattihīṇo | so uṇa
kaṃdamūlapalāsaṇo ṇaSinglerado sattimaṃto tti āḷavijjai
[sasaṃrambhaṃ vāmamuṣṭimudyamya] bho ! mahārāa ! taṃ sattimaṃtaṃ ihāṇehi
sigdhaṃ | maha ekkamuṭṭhiṇā mahosiṃ mahimmi pāḍaissaṃ
aṇṇahā imaṃ jaṇṇasuttaṃ chiṇṇaṃ kāūṇa parikkhivāmi
[iti yajñasūtrasthānaṃ parāmṛśan saviṣādamātmagatam] harisaṇacchaṇāvasare
evva chiṇṇaṃ bhiṇṇaṃ jaṇṇasuttaṃ | tā aṇṇado pasaṃgaṃ karemi
[vilokya] bho! esā khu caṃdalehā | kā uṇa iaṃ aṇṇatarā
[vicintya] bho! mae pariṇṇādaṃ | kuvidaṃ maṃ aṇuṇeduṃ viḷāsavaṇadevadā saaṃ ei | ahavā tumaṃ jaalacchisahidaṃ ahiṇaṃdiduṃ evva ei
nāyakaḥ- [sasmitam] sakhe ! seyaṃ mayā kathitā kuvalayāvalī nāma | na punarvanadevatā
śrīvatsaḥ- (ka) accariaṃ accariaṃ | apuvvā īrisī
sobhaggalacchī māṇusīsu | vaassa ! ṭhāṇe khu de diṭṭhī sajjai
candralekhā- [abhito vicitya saviṣādam] (kha) haḷā ṇa
dīsai muddiā | kiṃ karehmi
kuvalayāvalī - [aśrutimabhinīya, ātmagatam ] (ga) ai
citta ! tumaṃ sahīe āsaṃkidametteṇevva kitti appāṇaṃ
kidatthaṃ ciṃtesi
candralekhā— [ātmagatam] (ka) kahaṃ esāṃ aṇṇacittā
ṇa me vaaṇaṃ ahimaṇyei | [prakāśam] haḷā ṇaṃ bhaṇāmi
ettha raaṇāḷaṃkāro ṇa dīsai tti
kuvalayāvalī— (kha) ṇa kevaḷaṃ raaṇāḷaṃkāro
candralekhā— (ga) kiṃ uṇa aṇṇaṃ
kuvalayāvalī— [ātmagatam] (gha) aṃho cittassa me
adhīrattaṇaṃ | jaṃ raaṇagabbhāḷaṃkāro so vi mahābhāo ṇa
dīsai tti (i?)āḍha(u?)ttammi | hodu evvaṃ dāva
[prakāśam] haḷā raaṇāḷaṃkārahāriṇo jaṇassa caraṇaviṇṇāso
vi ṇa dīsai
candralekhā— (ṅa) bhaṭṭiṇo evva caraṇaviṇṇāso
dīsai ṇa uṇa aṇṇassa jaṇassa
kuvalayāvalī— [sanarmasmitam] (ca) haḷā jujjai imassiṃ tuha āsaṃkā | jaṃ so kiḷa kāḷiṃdījaḷavihāriṇīṇaṃ
baḷaḷavaṇiaṃbiṇīṇaṃ aṃbaracoro tti suṇīadi
nāyakaḥ- sakhe ! labdhāvasaro'smīti prakāśo bhavitumicchāmi
śrīvatsaḥ- (ka) khaṃḍamodae hatthagade kiṃ jīhāṇiaṃtaṇeṇa
2.10.p5
[ubhāvupasarpataḥ |]
2.11
nāyakaḥpadbhyāṃ pallaharuciṃ niṣaṅgasuṣamāṃ jaṅghāśriyā dhūnvatīmūrubhyāṃ kadalīprabhāmurasijadvandvena kumbhāśriyam
pūrṇendudyutimānanena viditaṃ mugdhe ! svayaṃ muṣṇatī
māmevaṃ viparītabhāṣiṇi ! vṛthā pāṭaccaraṃ bhāṣase
2.12
athavā coro bhavāmi tāvadaham
corasyāpi dhanaṃ haste harantī kuṭilekṣaṇe
cauryavidyāviśeṣeṇa māmatikramya vartase
2.13
paśya,
ūrubhyāṃ karabhoru ! corayasi me kaumodakīvibhramaṃ
nābhiste natanābhi ! cakrasuṣamāmākrāmaticchadmanā
kaṇṭhaste kalakaṇṭhi ! vañcayati me tāṃ pāñcajanyaprabhāṃ
cārubhrūlatayā cakoranayane ! muṣṇāsi śārṅgaśriyam
2.13.p1
kuvalayāvalī - [salajjāsādhvasaṃ sakhīmantardhāya, ātmagatam ]
2.13.p2
ka) aho ! purusottamassa samāḷāvacāturī | [janāntikaṃ]
2.13.p3
haḷā ! ṇivārehi ṇaṃ pasaṃgaṃtareṇa
candralekhā -- (kha) bhaṭṭhāraa ! esā idaṃ viṇṇavedi
tārisīe maha aṃtaraṃgaṃ coraṃto mahārāo ekko sariso
coro tti
kuvalayāvalī -- (ga) avehi duḷḷaḷide ! avehi
ae akahidaṃ kahesi | [iti sakhīmavikṣipya parāṅmukhī tiṣṭhati |]
śrīvatsaḥ - (gha) caṃdaḷahe ! aṃtaraṃgacorattaṇaṃ samāṇaṃ
evva doṇaṃ edāṇaṃ
candralekhā - (ṅa) ahiaṃ khu muddiāharaṇaṃ tumhesu
kuvalayāvalī - [saprasādasmitaṃ sakhīmavalokayati |]
nāyakaḥ - [nāyikāyāḥ puro bhūtvā ] yadīyaṃ tvadīyā
svarṇavinyāsā mudrikā tadādīyatām | [iti svakarasthitāṃ
mudrikāṃ darśayati |]
nāyikā — [vilokya saharṣamātmagatam ] (ka) ahilihidakkharā mudiā uvaḷaddhā mahābhāeṇa | [hṛdayamuddiśya] ai
hiaa! dāṇiṃ maṇoraho tuha īriso aṃkurido | [mudrikāmādātumicchati | karāgrakampamabhinīya janāntikam] haḷā vevai me aggahattho | tā tumaṃ geha idaṃ
candralekhā — (kha) haḷā ! bhaṭṭiṇā a coriaṃtaraṃgāe
tuha kitti vevaṃto hoi aggahattho
kuvalayāvalī — (ga) haḷā! kiṃ tti maṃ ḷajjidaṃ
ḷajjesi
candralekhā — (gha) bhaṭṭāraa ! ito muddiyaṃ pasādei
śrīvatsaḥ — (ṅa) bho! ahaṃ bhaṇāmi | aṇṇassa dhaṇaṃ
aṇṇassa hatthe ṇa hodu
nāyakaḥ — [sasmitam] candralekhe ! nyāyya evāyaṃ panthāḥ
yadāha vidvānayaṃ śrīvatsaḥ
candralekhā — (ca) haḷā ! saaṃ evva gahaṇa
kuvalayāvalī — [kathañcit karaṃ prasārayati |]
nāyakaḥ — bhadre ! kanīyasīmaṅgulīṃ prasāraya | svayameva
mudrikāmāropayāmi
kuvalayāvalī — [ātmagatam] (ka) ajja kā gaī
candralekhā — [sapraṇayakopam] (kha) haḷā ! tattha evva
kiacchiraṃ viḷambesi
kuvalayāvalī — [ kathañcidaṅgulīṃ prasārayati |]
nāyakaḥ — [kanīyasīmaṅgulīmavalambya śanairasyā mukhaṃ sākūtamavalokayati |]
kuvalayāvalī — [saromāñcasmitaṃ natamukhī tiṣṭhati |]
2.13.p4
[ nepathye ]
2.13.p5
(ga) haḷā caṃdalehe ! kiacchiraṃ ṇavavatthudaṃsaṇakudūhaḷeṇa
kuvaḷaāvaḷiṃ viṇodesi | kiacchiraṃ piapasāhaṇā devī
abhbhaṃtaraṃ gadā | aṇṇesaṃtī vi tumhe ahaṃ ṇo pecchāmi
candralekhā — [ākarṇya] (gha) aṃho caori(ā) ido
āacchadi
[ rājā kuvalayāvalīṃ visṛjya mudrikāṃ pātayan savayasyastirohitastiṣṭhati |]
2.13.p6
[ praviśya ]
2.14
cakorikā — haḷā! caṃdalehe! kiañciraṃ [ityādi paṭhati |]
candralekhā — (ka) ido ido piasahī
cakorikā — [upasarpati |]
candralekhā — (kha) haḷā sahīe maṇimuddiā paribbhaṭṭhā
taṃ aṇṇesāmo | [sarvā mudrikāmanviṣyanti |]
candralekhā — [nirvarṇya saharṣam ] (ga) iaṃ muddhiā [iti
gṛhītvā ] haḷā ! ehi gacchābho | [ite parikrāmanti | ]
nāyakaḥ — kathaṃ prayātyeva priyatamā
nāyikā — [nayane parāgapātamabhinīya ] (gha) haḷā ! kusumarayasaṃpādeṇa āuḷaṃ maha ṇettaṃ
candralekhā — [janāntikam ] (ṅa) kusumasarasaṃpādeṇa tuha
cittaṃ vi | [iti parāgamapanayati |]
kuvalayāvalī — [sapriyāsūyamiva ] (ca) haḷā ! dāṇiṃ vi
me ṇa hoi ḷoaṇaṃ avarāaṃ
candralekhā - (ka) haḷā ! parāo ṇiggado ṇaaṇādo
rāgo khu baḷiaṃ saṃkaṃto dāṇiṃ vi ramai | tā kiṃ viḷambeṇa
ehi gacchahmo | [ iti niṣkrāntāḥ | ]
śrīvatsaḥ - (kha) vaassa! mahurā khu sakkarevva parusā
(e?) vi dāṇiṃ siḷiṭṭhasaḷḷāvagoṭṭhī
nāyakaḥ - madhuroti kimucyate
laḷitakavitāvilāsāḥ śrutimadhurālāparāgasambhedāḥ
yuvatijanapakṣapātā nākṛtapuṇyeṣu samavetāḥ
2.15
sakhe ! kimataḥparaṃ karaṇīyamasmākam
śrīvatsaḥ - (ga) kiṃ aṇṇaṃ saaḷaṇāariaḷoaṇāṇaṃdādo
nāyakaḥ - .....bhirucitaṃ priyavayasyāya | [ iti parikrāman sasmaraṇam ]
utphullagaṇḍamaṇḍalamullasitadṛgantasūcitārkūtam
namayantyāpi mukhāmbuja munnabhitānaṅgasāmrājyam
2.15.p1
[ iti niṣkrāntāḥ sarve | ]
2.15.p2
dvitīyo'ṅkaḥ
atha tṛtīyo'ṅkaḥ
2.15.p3
[ tataḥ praviśya ]
3.1
kañcukī – [ātmano daśāmanusandhāya ]
rundhānayā bahumukhīṃ gatimindriyāṇāṃ
vadhveva gāḍhamanayā jarayopagūḍhaḥ
aṅgena vepathumatā ca jaḍena cāhaṃ
gantuṃ padādapi padaṃ gamituṃ na cālam
3.2
hanta viśvāso nu prabhūṇāmāśvāsamutpādayati
lakṣyeṣu pāṇipariveṣamavekṣya teṣu
śvāsāvadhi tricatureṣu padeṣu yānam
maitrī girāṃ śravasi tārataraśrutīnāṃ
devī tathāpi hitakarmaṇi māṃ niyuṅkte
3.2.p1
adya khalu vidarbharājanandanayā sabahumānamevamākhyāto'smi | 'ārya babhrumukha ! purā kila kālayavanavijayāya
gacchatā āryaputreṇa saṅkalpitamāsīd 'bhagavati ! bhavāni !
1 raivatakakandarakadambavanavāsini ! pratinivartanānantarameva
mayā nikhilapurandhrijanānuyātadevījanena tava yātrāmahotsavaḥ
kārayitavya iti | tadadya vayaṃniśo raivatakamupasarāmaḥ
kuvalayāvalī punarudyānavilokanāyāsena balavadasvasthaśarīreti gṛha eva candralekhayā samaṃ niveśitā | seyaṃ yathā na
bahiraṅgaṇamāsādayati tathā tvayā rakṣitavye'ti | tadavahito
devīnideśamanutiṣṭhāmi
3.2.p2
[ tataḥ praviśati kuvalayāvalī candralekhā ca | ]
3.2.p3
candralekhā — (ka) haḷā ! muddiāviraheṇa akaapaṃcāḷiāmamaṃ tumaṃ eso ṇa āṇādi | tāṃ ehi ṇikkaṃpao
viḷāsujjāṇaṃ gacchāmo
kañcukī — [saṣāṣipariveṣaṃ vilokya] bhoḥ ! kayorayaṃ padaśabdaḥ
candralekhā — (kha) ayya ! caṃdaḷehā khu ahaṃ | iaṃ
uṇa iṃdovarāḷīṇāmaā aṇṇā saṃcāriā kiṃ vi rahasyaṃ kahaūṇa bhaṭṭiṇīe pesidā | tā edaṃ bhattiṇo saṃmuhaṃ vācemi
tumaṃ kuvaḷaāvaḷīe gharaṭṭaduvāraṃ ohido rakkhehi
kañcukī — bhadre ! gamyatāṃ siddhaye śīghramāgamyatāṃ
ca | ahamavahito bhavāmi | [iti niṣkrāntaḥ]
candralekhā — (ga) haḷā ! vaṃcido khu eso ṭhavirasovidaḷḷo
kuvalayāvalī - [ātmagatam ] (ka) ṇa āṇe kahaṃ eso
aṇusao (addhivo ?) vaṃcidavvo tti | [prakāśam ] haḷā
kiaddūre kadaḷiāgharaṃ
candralekhā - (kha) idaṃ khu | pavisadu piasahī
digghiāe taraṃgasīaraparibbhīasīaḷe caṃdasiḷāaḷe upavisāmo
3.2.p4
[ubhe tathākurutaḥ |]
3.2.p5
kuvalayāvalī -- (ga) haḷā ! baḷiaṃ khu saṃdāvavaṃti maha
aṃgāi
candralekhā - (gha) sahi ! 1suhaṇimittaṃ | iha evva
pacchāasīaḷe tujjha saṃdāvo samissadi
3.2.p6
[tataḥ praviśati nāyakaḥ |]
3.3
nāyakaḥ-- [madanāvasthāṃ nāṭayan ] kathamabhisandhīyate paṭudhiyāpi mayā dhṛterabhisandhiparipanthī manmathaḥ
jayatitarāṃ ratijāneranubhāvo nikhiladhīraparibhāvī
1yadasajitāpi raṇantī bāṇānanviṣya śiñjinī bhramati
3.3.p1
[saśaṃāsanam ]
3.4
utphullagaṇḍayugamudgatamandahāsamudvelarāgamurarīkṛtakāmatantram
hastena hastamavalambya kadānu seve
sallāparūpamamṛtaṃ sarasīruhākṣyāḥ
3.4.p1
kathaṃ cirāyati śrīvatsaḥ
3.4.p2
[praviśya vidūṣakaḥ |]
3.4.p3
vidūṣakaḥ-- [saharṣam ] (ka) ajja jogamāyāmahūsavāvadeseṇa saaḷo vi ṇaarīsīmaṃtiṇījaṇo devīhiṃ samaṃ
paṭṭhāvido | tā maha maṃtappahāvaṃ piasahaṃ ṇivedemi
[parikramya] vaḍḍhadu piavaasso
nāyakaḥ --[sākūtasmitam ] api sakhe ! phalitastava nidhānasādhane mantraprayogaḥ
vidūṣakaḥ -- (kha) bho maṃtabaḷeṇa ṇikkāside devīpaṇṇaīloe so ṇihi keṇa vi dūsaṃdeseṇa piāeṇa dāṇiṃ
rakkhijjai | uppiṇī bahūhumuhaṃ kuvaḷaāvaḷirakkhaṇe ṇiujjei
nāyakaḥ- so'yaṃ sāmadānābhyāmabhedanīyo viśvāsī
sauvidallaḥ
śrīvatsaḥ - (ka) so khu ahiārī, taṃ vi suṇṇuamuheṇa
sāvarāhaṃ kāūṇa kārāgharaṃmi kiṃ ṇivesemi
nāyakaḥ - śāntaṃ pāpaṃ śāntaṃ pāpam | dhiṅ mūrkha !
paramāptajane pāpamāśaṅkase
śrīvatsaḥ - (kha) tā so ciraṃ sukhī hodu
nāyakaḥ - imāmātapavelāṃ kadaliākāgṛhe'tivāhya rajanīmukhe samucitamupāyamācarāmaḥ
śrīvatsaḥ - (ga) bho idaṃ ujjāṇaṃ
3.4.p4
[praveśaṃ nāṭayataḥ|]
3.5
rājā -
rājatkorakakaṇṭakā madhukarījhaṅkārahuṃkāriṇīrālolastabakastanīraviralānunnapravālādharāḥ
āliṅganti latāvadhūratitarāmānamaśākhākarairatyārūḍharasā rasālarāsakāḥ kānte vasantotsave
3.6
śrīvatsaḥ— (ka) bho ! kiṃ phaḷaṃ vasaṃtappasaṃsāe | savvasamaapaṭṭabaṃdho pāurasamao pasaṃsīadu
nāyakaḥ — kathaya kathametāvānutkarṣo varṣāṇām
śrīvatsaḥ — (kha) jaṃ tattha kaṇṇarasāaṇaṇimaṃtakkharo
ṇāsiārasāaṇapākagaṃdho jīhārasāaṇapadatthavittharo bahmaṇāṇaṃ kapparukkhasarūvo hoi aparapakkho
nāyakaḥ— sādhu kukṣimbhara ! sādhu
śrīvatsaḥ— (ga) bho ! peccha saaḷakaraṇaggāmahearaṃ sobhaggaṃ siṃgāravaṇassa
nāyakaḥ— [sārdhāṅgīkāram ]
ito bhṛṅgīgītaṃ viharaṇamito mandamarutāmito vallīlāsyaṃ paricitiritaḥ puṣpaProcessrajasām
ato bhūtaṃ tṛpteritarakaraṇairhanta rasanā
punastasyā bimbādharamadhu vinā śuṣyati mama
3.7
śrīvatsaḥ- (ka) bho iyaṃ khu viāsivāraviṃdasuṃdaramaaraṃdaṇīsaṃdaparise(sa ? a)garuacakkavāauḷapakkhavikkhevakaṃpaṃtakuvaḷabhavaḷaāmodameduramaṃdamāruā viḷāsujjāṇadigghiā
nāyakaḥ- atra khalu
raktābjasaikatāvartarathāṅgayugalotpalaiḥ
sthitamekatra tadgātratulāgrahaṇadhikāribhiḥ
3.8
kuvalayāvalī- (kha) haḷā dahai me aṃgesu jaraṭhādaveṇa saṃdāvo
candralekhā-(ga) bahaḷadararasāḷāsapacchāasīaḷe kudo
imaṃmi paveso ādavassa
śrīvatsaḥ- [ākarṇya nirūpya] (gha) bho iaṃ khu candalehādudīā kuvaḷaāvalī
nāyakaḥ- [sānurāgasambhramam] sakhe ! śrīvatsa !
kāsau dṛśoramṛtavarttiratarkaṇīyā
kānandasiddhighaṭikā nirupādhisiddhā
kvākalpanāpariṇatā navakalpavallī
kvānakṣarā vasati mohanamūlavidyā
3.9
śrīvatsaḥ- (ka) idaṃ khu kadaḷiāgharam
nāyakaḥ- [vilokya]
iyamanilacalitakadalīdaleṣu parilakṣitā ca pihitā ca
utkaṇṭhayati mano me ratiriva viśleṣaṇasaṃśleṣaiḥ
3.10
sakhe ! prasaṅgamupagamya yathāvasaramupasarāvaḥ
śrīvatsaḥ- (kha) bho ! bho ! jāṇe saṃgamādo vi pemmaparikkhaṇaṃ suhaaraṃ tti
nāyakaḥ- sakhe ! paramānandasarvasvaṃ sarvamudāharasi
antarhito nigaditāni manoramāyāḥ
śṛṇvan muhūrtaṃmapi bhāvanivedanāni
prāyeṇa nandati yathā na tathā kṛtātmā
varṣān sahasramapi kevalamelanena
3.10.p1
[ ubhau latāntarhitau tiṣṭhataḥ]
3.10.p2
śrīvatsaḥ- (ga) bho ! peccha ibhāe veseṇevva saṃdāvo
savvakkharaṃ ācakkhīadi
nāyakaḥ— sakhe ! samyagupalakṣitaṃ bhavatā
ākalpairatisāndracandraghuṭikāprāyaistanostarpaṇaṃ
śrīgandhadravalepanena kucayortyantamālepanam
līlātāmarasodareṇa karayorakṣaṇośca saṃvāhanaṃ
preyasyāḥ prakaṭīkaroti viṣamāṃ hā hanta tāpavyathām
kuvalayāvalī— (ka) saṃdāvakāraṇaṃ kadaḷiāgharaṃ saṃdāvaṇivāraṇaṃ tti aḷīaṃ maṃtesi
3.10.p3
[candralekhā navakadalīdalairenāṃ chādayantī vījayati |]
3.10.p4
kuvalayāvalī— (kha) haḷā ! puḍamaṃ kappūreṇa dhūvidaṃ
maaṇāṇaḷaṃ dāṇiṃ kiṃti kadaḷīdalāṇiḷehiṃ pajjaḷiaṃ karesi
3.10.p5
[iti tānyapakṣipatti]
3.12
candralekhā—[ātmagatam] (ga) hanta maaṇasaṃdāvo samuddīvido edāe | [prakāśam] (gha) haḷā ! ahīrā khu tumaṃ
kuvalayāvalī— (ṅa) haḷā ! tassa ahmāṇaṃ bhaṭṭiṇo
daṃsaṇādo pahudi kukūḷaggimaggaṃ via samaggaveaṇaṃ appāṇaṃ
dhāre̍tiṃ vi maṃ ahīretti kahaṃ vāharāsi
śrīvatsaḥ- (ka) bho vaassa ! kiṃ sudaṃ edaṃ
nāyakaḥ- sakhe ! śabdagrāhiṇā phalitamasmatkaraṇena
ākarṇitāni nanu karṇarasāyanāni
sakhyāḥ puro nigaditānyativatsalāyāḥ
etāni tāni vacanāni manoramāyā
bhāvānubandhapiśunānyapakaitavāni
3.13
candralekhā - (kha) haḷā ! tuha aṇumadiṃ viṇā bhaṭṭāraaṃ
āṇeduṃ āsaṃkemi
kuvalayāvalī - [ātmagatam ] (ga)
kaḷakaṃṭho visakaṃṭho hodu pavāḷo vi digghakaravāḷo
caṃdo vi visaṇisaṃdo juḷaṃtadahaṇo paḍīragiripavaṇo
[
3.14
raivaiṇā kuvideṇa vi maraṇādo uvari kiṃ ṇu kādavvaṃ
piasahi ! silāhaṇijjaṃ ṇahi ṇahi ḷaṃdhemi kaṇṇaā[samaaṃ
3.14.p1
śrīvatsaḥ- (gha) sāhu maṇassiṇi ! sāhu
candralekhā-- [ātmagatam] ka) āsāsapasaṃgaṃtareṇa edaṃ
vimharidaveaṇaṃ dāva karemi| [prakāśam] haḷā ! unhaṃ uṇhaṇa
saṃmai tti bhadṛiṇo saṃdāveṇa tuha saṃdāvo saṃmai
kuvalayāvalī- (kha) haḷā ! bhaṭṭiṇo saṃdāvo tti bhaḷīapiajalpideṇa maṃ āsāsesiṃ
candralekhā - (ga) haḷā ! saccaṃ edaṃ | savāmi piasahīe
kuvalayāvalī - (gha) [saharṣagadgadam] haḷā ! tuha keṇa
ācakkhidaṃ
candralekhā - (ṅa) ṇaṃ devīhiṃ samaṃ kādavvassa avadīmahūsavagamaṇassa aṃtarāeṇa. tuha ṇirūḍharāassa bhaṭṭiṇoadakkhiṇṇeṇa
śrīvatsaḥ - [sahasopasṛtya] (ca) imiṇā a puḍamaṃ taha vaṇaḷuḷāamaṃsaleṇa dāṇiṃ piavaassacintāe evvaṃ parikkhīṇeṇa sirivaccheṇa baṃhmaṇeṇa
kuvalayāvalī - [sasādhvasakampam ] (ka) aho māṇusīe
bhaṇai vāṇaro vāāe
candralekhā - [janāntikam ] (kha) haḷā ! mā evvaṃ bhaṇa
bhaṭṭiṇo khu piavaasso eso | [ātmagatam] bhaṭṭā vi saṇṇihido bhave | hodu, evvaṃ dāva | [prakāśam] bho duṭṭhabaṃbhaṇa ! īrisāi adakkhiṇāi upadisaṃdaṃ tumaṃ devīe saṇṇihiṃ ṇaissaṃ | [iti śikhāyāṃ gṛhṇāti |]
śrīvatsaḥ - (ga) avihā avihā
nāyakaḥ - nūnaṃ madupavaraṇāyaiva saṃvihitamevaṃ vidagdhayā candralekhayā | 1tadupasarpāmi | sakhe ! na bhetavyaṃ na
bhetavyam
candralekhā - [śrīvatsaṃ visṛjya] (gha) jeu jeu bhaṭṭā
3.14.p2
kuvalayāvalī saśṛṅgārasādhvasam utthātuṃ prayatate
3.15
nāyakaḥ - [balādenāṃ nivārayan] nahi vayamidānīmupacaraṇīyāḥ | kintvasmābhireva,
abhinavabisakāṇḍapelavaṃ
tadanu payodharabhārabhaṅguram
tadupari paritāpanirasahaṃ
paricaraṇīyamidaṃ tavāṅgakam
3.16
candralekhā — (ka) akidāsaṇapariggahe bhaṭṭāraaṃmi
kahaṃ piasahī uvavisadi | tā siṇiddhasīaḷasiḷekkadesaṃ
ṇaṃ aḷaṃkaredu mahārāo
nāyakaḥ — yadabhirucitaṃ priyavayasyai | [ityupaviśati]
[kuvalayāvalī sāṅgasaṅkocā sakhīṃ sāsūyamavalokayantī punaruttiṣṭhati |]
nāyakaḥ— [tāmuttarīye nigṛhya]
karabhoru ! vipulajaghane !
tanumadhye ! nimnanābhi ! nibiḍakuce !
kalakaṇṭhi ! kamalavadane !
cakitacakorākṣi ! kiṃ prayāsena
3.16.p1
[iti punarapi niveśayati]
3.16.p2
śrīvatsaḥ — [svagatam] (kha) hanta pakkhavāauttiṇo
raṇṇo saṇṇihāṇe ṭhāuṃ ṇa joggaṃ | jeṇa siṭṭhabaṃbhaṇekkaviddesiṇī duṭṭhadāsiā piasahitti saṃbhāvijjai | kiṃa tāe
evva uvadeso aṇuciṭṭhīadi | [iti sasambhrama(mu ? ma)pasarati |]
candralekhā- (ka) tadabhippaāhi bho siṭṭhabamhaṇa ! me
akkhamesu aviṇaakkamesu | [ityanusarati]
śrīvatsaḥ - (kha) haṃḍe ! racchārade! ehi ehi | devīe
saccabhāmāe evva saṃmu(hi?haṃ) āḷecchāmi | [iti śikhāṃ muhurnibadhnan niṣkrāntaḥ]
candralekhā - (ga) ayya! sirivaccha! pasīdetti | [tamanu nirgacchati |]
kuvalayāvalī - (gha) haḷā! tumaṃ vi kiṃ maṃ pariccaasi
3.16.p3
[ityanuyātumuttiṣṭhati |]
3.17
nāyakaḥ - priye kuvalayāvali !
dattāsi gharmakaṇikājaladhārayā me
kāmena lokaguruṇā karuṇākareṇa
paśyāvayorapi paraspararāgabandhe
rāgāgnireva bhagavānayamādisākṣī
3.17.p1
iti cibuke mukhamunnamayati
kuvalayāvalī - [mukhamākṛṣya] (ṅa) bho! mā tumaṃ ḷaghūkarehi jaṇesu
3.17.p2
[tataḥ praviśati satyabhāmā caturikā ca|]
3.18
satyabhāmā - [sasaubhāgyagarvam] (ka) haḷā ! caurie !
paribharabaleṇa jaṃ jaṃ alaṃ jujaṃ taṃ (ta)daṇṇavesādo
(ṇavavesā) suraaṃtā hoṃti (hi) ruiasuraṃāraṃbhā(?)
3.18.p1
caturikā - (kha) bhaṭṭiṇi ! ṇa khu savvāpi itthiā
saccabhāmā ṇa khu savvo vi puruso purusottamo
satyabhāmā - [sādarasmitam] (ga) haḷā ! kadaḷiāgharasamīvammi ayyautto diṭṭho tti kae ācakkhidaṃ
caturikā - (gha) bhaṭṭiṇi ! viḷāsujjāṇapāḷiāe kaḷakuṃṭhiāe
satyabhāmā - (ṅa) haḷā ! aviṇṇādā pasaṃgaṃtareṇa
paviṭṭhā aḷīarosacchaleṇa bhaṭṭiṇā keḷissaṃ
caturikā - (ca) idaṃ khu viḷāsujjāṇaṃ
3.18.p2
[ubhe praviśataḥ|]
3.19
caturikā - (ka) bhaṭṭiṇi! pecchaso ajjassa kae
u vaḷaṃmi tuha padakramaṇe bhaṭṭāraāvarāhe kesaḷakaṇṇuppaleṇa
raidā sikkhā
satyabhāmā - [ sasmitam ] (kha) tā apuruvaṃ khu kadaḷiāgharaṃ
caturikā - (ga) aaṃ khu bhaṭṭiṇo samāḷāvo suṇīadi
satyabhāmā - (gha) tā aṇāḷakhidā āaṇṇemi
pasaṃgaṃ | [ tathā kṛtvā, ubhe kuvalayāvalīṃ vilokayataḥ | ]
caturikā - (ṅa) bhaṭṭiṇi! kiṃ vi ettha aṇṇavva
vaṭṭadi
satyabhāmā - (ca) haḷā! avissasaṇijjo khu eso
nāyakaḥ - [ sānunayam ]
viṭapavatī kisalayinī mañjaritā tanvi ! tanulatā seyam
phalamidamākaṭākṣaṃ tat(?) māmanujānīhi kiṃ vilambena
[
3.19.p1
[ iti mukhamunnamayati | ]
3.19.p2
kuvalayāvalī — (ka) bho ! muṃca aviṇaaṃ rakkhehi
satyabhāmā — [sahasopasṛtya] (kha) bho dārie ! kaṇṇaākāmuassa imarasa mahāgaassa aṇuṇaaṃ kāūṇa tumaṃ
viṇaaṃ rakkhehi
nāyakaḥ — [sāśaṅkaṃ nāyikāṃ visṛjati | ]
kuvalayāvalī — [sabhayamapasarantī ltāntaritā diśo'valokayaṃti |]
3.19.p3
[ praviśya ]
3.20
candralekhā — [sakhīmāliṅgya] (ga) kitti tuha taṇuladā vevai
kuvalayāvalī — [kathañcid prakṛtimupagamya] (gha) haḷā !
saccabhāmāe diṭṭhacāvaḷahi
candralekhā — [saśaṅkam] (ṅa) kudo khu iaṃ āgadā
aṇavabhavajjaviṭṭhī | tā ehi abbhantaraṃ gacchāmo | [iti sakhīṃ
haste gṛhītvā niṣkrāntā |]
nāyakaḥ -- [sāñjalipuṭam ]
āgo nāstīti vaco bādhitamastīti dāsatānucitam
pāpīti siddhasādhanamadhunā devī pramāṇamaucitye
3.20.p1
satyabhāmā — (ka) mahārāassa osaraṃ ajāṇia
vissaṃbhabhaṃgakāriṇī ahaṃ a uidakammaṃ ṇa jāṇāmi
nāyakaḥ — [ ātmagatam ] hanta śrīvatso'pi nātra
sannihitaḥ
3.20.p2
[ praviśya ]
3.21
śrīvatsaḥ — [ sanirvedam ] (kha) ahmo maṃdabuddhiṇo vihmaraṇasīḷattaṇaṃ majjha | jaṃ ṇatakki(?)kisaḷaattidahadaeṇa deṭṭhagguḷiaveaṇā sañcabhāmā jogamāāmadūsavassa ṇa gade tti
ṇo (ṇi)vediṭaṃ piasahassa | so vi matto kaṇṇaāvissaṃbhaṃ karei | ahaṃ gaduā appamodaṃ uvadisābhi
[ parikramya, satyabhāmāṃ vilokya saśaṅkam ] ahmo vissaṃbhavigghakāriṇī sā puḍa maṃ evva ettha saṇṇihidā | tā ido evva
śaṇai ciṭṭhāmi
nāyakaḥ — [ satyabhāmāṃ haste gṛhītvā ]
sāparādhe ca daṇḍye ca purato mayi tiṣṭhati
prabhavantyapi kiṃ roṣaṃ vidhatse dhīramānase !
3.22
athavā śrūyatām —
baddhe bhrūyugale vibhaṅgakuṭilaṃ baddho'smi vegotthitairniḥśvāsairabhitāḍite'dharapuṭe santāḍito'smi priye !
kalhāre'ruṇayā dṛśā śrutisakhe ruddhe niruddho'smi māṃ
jānīthāstava daṇḍitaṃ paruṣayā sakhyaiva kopaśriyā
3.22.p1
[ iti pādayoḥ patitumicchati | ]
3.23
satyabhāmā — [hastamākṛṣya saparijanā niṣkrāntā |]
nāyakaḥ — [sadainyaniḥśvāsam ] niyatau pratikūlāyāṃ
kinnu pauruṣeṇa | tathāhi —
nāsvāditaṃ tadadharāmṛtamantikasthaṃ
devyāḥ kṛto manasi vipriyavajralepaḥ
seyaṃ sapatnajanahastagatā ca mugdhā
kaṣṭaṃ puraḥ sphurati kalmaṣakarmapākaḥ
3.24
śrīvatsaḥ — [ śanaiḥ śanairupsitya ] (ka) bho vaassa !
jammaṇakkhattopasaggādo vimukta hma
nāyakaḥ — sakhe ! mahottsavapratinivṛttā devī prasaṅgamimamākarṇya kiyat pīḍayiṣyati tava priyasakhīmiti paryākulo'smi
śrīvatsaḥ - (ka) bho vaassa ! bhavaṃtaṃ bhāviṇaṃ a(ṇaṃ ? ṇu)
bhavaṃ(teṇa) evva pariharaṇijjetti ṇivede(di ? mi) ṇo aṇṇo
tti | tā ehi saccabhāmaṃ aṇusa(rāmi ? rahma)
nāyakaḥ - evameva karaṇīyamidānīm
śrīvatsaḥ - (kha) ido ido piavaasso
nāyakaḥ - [sasmaraṇam ākāśe lakṣyaṃ baddhvā] ayi ! priye !
kuvalayāvali ! tathā khalu
kaṇṭakakalikānvitayā
taralitayā tava latāṅgi ! tanulatayā
niṣkaṇṭakamiva manye
mama rājyaṃ bhāgadheyānām
3.24.p1
[iti savayasyo niṣkrāntaḥ |]
3.24.p2
tṛtīyo'ṅkaḥ
atha caturtho'ṅkaḥ
3.24.p3
[tataḥ praviśati paricārikādvayam ]
4.1
ekā — (ka) haḷā ! katthūrie ! devī jogamāāmadūsavādo jado paḍiṇivuttā tado pahudi akāraṇaṃ vi pariaṇaṃ(?)
kuppai, kiṃ kāḷaṇam
kastūrikā — (kha) haḷā ghaṇasārie ! ṇaṃ caduriāmuhādo devīe paḍiṇṇāvido kadaḷīgharaṃmi bhaṭṭiṇo vṛttaṃto
ghanasārikā — (ga) jujjai | aha kuvaḷaāvaḷie
ko vṛttaṃto
kastūrikā — (gha) sā khu mahesiṇā puṇo vi tavovaṇaṃ
ṇīdetti pavādaṃ kaḍua ahmārisajaṇassa duggamaṃmi sattacchadapāsāasuraṃgāgharaaṃmi ṭhāvidā kuḷakramāgadeṇa vissāsiṇā
māhavauḷapariaṇeṇa saho rakkhijjai
ghanasārikā — (ka) purā khu evvaṃśīḷā ṇa hoi
devī | dāṇiṃ khu saccabhāmāe uvadeseṇa dīhakovaṇā adirūsasīlā a saṃvṛttā | taha guṇadosā a saṃsaggado saṃkamaṃti tti
kastūrikā — (kha) haḷā ! mahādeviṃ rukkhiṇiṃ loamahiḷāsāmaṇṇaṃ maṇṇia kiṃ evvaṃ bhaṇāsi
ghanasārikā— (ga) haḷā ! saaḷamahiḷāsiḷāhaṇijjassa
baṃdhujaṇavisajjidassa dākkhiṇṇaṇihiṇo tārisassa kaṇṇaāraaṇassa īrisaṃ ṇirohaṃ karei tti ubmaṇāamāṇā evvaṃ
bhaṇāmi
kastūrikā — (gha) kiṃ tumaṃ ṇa āṇāsi kuvaḷaāvalīe
uvari devī evva ṇivvisesaṃ siṇehaṃ karei | kiṃtu dāṇiṃ
savattiājaṇadakkhiṇaṃ duvārikaria tassa paḍiṇṇāsaāriṇo mahesiṇo sā vi sajjaseṇa taṃ kaṇṇaaṃ adippaāseṇa
ḍhakkei
ghanasārikā — (ka) haḷā ! jai mahesī aṇumaṇṇei tā
kuvaḷaāvaḷīe maṇoraho phaḷissadi tti ṇaṃ tumaṃ jāṇāsi
kastūrikā — (kha) ko ettha saṃsao
ghanasārikā — [sānukampam] (ga) sā dakkhiṇṇaṇihī
dukkhasīḷā ṇivvudā hodu
kastūrikā — (gha) tue sudaṃ bhaṭṭhiṇo ko ṇu vṛttaṃto
tti
ghanasārikā — (ṅa) haḷā jahā bahūhumuhādo āaṇṇidaṃ
taha ṇivedemi | [saṃskṛtamāśritya]
āste pīṭhe kṣaṇamiva bahirmantrivṛddhānurodhād
dhatte helāṃ parijanavacovikriyāsu kriyāsu
necchatyantaḥpuraparicayaṃ rājakāryāpadeśāt
tasyāḥ premṇā taraḷitadhṛtiścakravartī yadūnām
4.1.p1
kastūrikā — [hastamurasi kṛtvā] (ka) aho baḷiaṃ khu
pemmabaṃdho bhaṭṭāraassa
[vilokya ] (kha) haḷā ! eso khu aṃteurapariaṇo ido
taṃdo ṇilīa ṇiṃkkaṃpo hoi | tā deviṃ uvacchaṃdeduṃ āado
bhaṭṭetti āsaṃkemi
kastūrikā — (ga) tā ehi devīsamīvaṃ gacchāmo
4.1.p2
[iti niṣkrānte |]
4.1.p3
[praveśakaḥ |]
4.1.p4
[tataḥ praviśati nāyako vidūṣakaśca |]
4.2
nāyakaḥ — [sānurāganirvedam |]
adya śvo bhavitā samāgama iti premottaraṃ tāmyatoratyante vijane kutaścana muhurviśliṣyatorvighnataḥ
vaiklavyaṃ vahatoḥ suhṛjjanasamāśvāsaikajīvāśayoryūnornūnamiyaṃ manorathamayī māyā mahāyāsikā
4.4
śrīvatsaḥ — (gha) bho vaassa katthūriāe ṇāse vi
ṇāhicamma ṇa muṃcesi | jaṃ ṇāraeṇa ṇīdāe kuvaḷaāvaḷīe
tuha cittasya ukkaṃṭhabharo tāriso evva
rukmiṇī - [vilokya sagadgadam] (ka) ayyautta ! parittāehi parittāehi
nāyakaḥ - [sādaramupasṛtya] ayi vidarbharājanandane ! mahādevi !
mayi trātari pātālabhūtalasvargavāsinām
tavājñākaratāṃ prāpte kutaste bhītirāgatā
4.4.p1
[rukmiṇī vyāhartumicchati | vrīḍāvailakṣyamabhinaya sakhīmavalokayati |]
sugandhikā - (kha) bhaṭṭhāraa ! sattacchadappāsādaaḷiṃde
kuvaḷaāvaḷi keṇa vi aṇāḷokkhideṇa gehidetti vāuḷā
devī
nāyakaḥ - bho priye ! kimetāvatāpi pariśrāntāsi
seyaṃ kanyakā tava samīpa iti cetasi samādhīyatāmāśvāsaḥ
4.4.p2
[nepathye]
4.5
bho bho dvāravatīvāsibhirvīraṃmanyaiḥ puruṣapalālaiḥ
śrūyatāmayaṃ kālayavanasodarasya me vīrasyālāpaḥ -
ambhojinīmiva madāvaladantalagnāṃ
madbāhupañjaragatāṃ madirāyatākṣīm
yastrātumicchati madena yadoḥ prasūtau
so'yaṃ sametu yadi vā sakalāḥ sametāḥ
4.6
nāyakaḥ - aho garvagranthibandhuraṃ vacanamanātmavedinaḥ
kālapāśavaśavartino dānavasya
śrīvatsaḥ - (ka) bho piavaassassa devīsaṃrakkhaṇe ahaṃ
sajjido homi | tumaṃ māāvirakkhasaṃ appamatto vāvādehi
rukmiṇī - (kha) haḷā ! gaccha tumaṃ ayyasaccava(māhā ?
mmā)ṇaṃ ṇivededuṃ ayyauttasya vavasāaṃ
nāyakaḥ - ayi priye ! kiṃ na vīrasamarasamayajñāsi
yadekākini virodhiina yaduvīrasannāhamādiśasi | paśya
siddhārthakhaṇḍanavidhau kati vajradhārā
yodhyā bhavanti parikūṭitaśailakūṭāḥ
caṇḍāḥ patanti kati vā karikumbhakūṭapāṭaccarā haripetermaśake capeṭāḥ
4.6.p1
[iti sasaṃrambhaṃ parikrāman sudarśanānudhyānaparigrahaṇaprayogānabhinīya
sāśaṅkamavalokayan]
cakraṃ vilokya caṭulāśanighoradhāraṃ
khaḍgaṃ dadhāti sahakheṭamasau niśāṭaḥ
4.6.p2
[saśaṅkāviṣādam ]
4.7
asyāṃsato vikaṭavallavane sitāṅgī
hā hanta hanta patatīyamarāḷakeśī
4.7.p1
tadenāṃ gaganabhāga eva samālambya vihvalāṃ taraḷatanutarataraṅgaśīkaraśiśiragandhavāhe vilāsabanadīrghikātaṭe mandamavatārayāmi | [ iti niṣkrāntaḥ | ]
rukmiṇī - (ka) ayya! sirivaccha! māāvino
dāṇavā| eāī gado ayyautto| ṇa āṇāmi kiṇṇu
sodavvaṃ tti
śrīvatsaḥ - (kha) devi! sohaṇaṃ evva suṇīadi
4.7.p2
[ praviśya nāradaḥ ]
4.8
nāradaḥ- [saharṣam ]
āhvāparodayamupoṣitayormamākṣṇorasmin mahīmavataratyadhunā mukunde
āścaryadāyiraṇadakṣa na pāraṇānāṃ
prāptairajīrṇarajaniṣṭa janiṣyate ca
4.9
[vilokya ] imāmeva puraskṛtya śeṣaṃ sampādayāmi
[upasṛtya ] mahādevi! vardhase patyurvijayena | śrūyatām -
surāḥ saptābdhipūrābhaṃ ya(dai?mai)kṣanta mahodaram
cakradhārāgninā sarpirbinduśoṣaṃ sa śoṣitaḥ
4.10
rukmiṇī - [sasambhramaharṣaṃ nāradasya pādayoḥ praṇamya ] (ga)
bhaavado pasādeṇa ujjividṛhmi
śrīvatsaḥ - [svottarīyaṃ vījayan] (ka) hī hī ṇijjidaṃ
piavaasseṇa | phaḷidaṃ amhāṇaṃ bhāaheeṇa [iti nartitvā
savinayam] bhaavaṃ ! sirivaccho saaṇṇapaṃsaṃ duve vāre tujjha
siricaraṇe ahivādei
nāradaḥ - [sasmitam] evameva mudito bhūyāḥ
rukmiṇī - (kha) bhaavaṃ kiṃ akkhadasrīrā vā me
vacchā kuvaḷaāvalī
nāradaḥ - devi ! yasyānyevaṃ tavādaro nisargasiddhastasyāḥ
kimucyate kuśalasampattiḥ
rukmiṇī - (ga) dāṇiṃ khu me puṇṇaṃ saṃpuṇṇaṃ
[ parijanaṃ vilokya ] tumhe gacchaha ayyauttassa maṃgaḷaṇīrāaṇasaṃpādaṇassa
parijanaḥ - (gha) tahe tti | [ niṣkrāntaḥ | ]
sugandhikā - (ṅa) bhaavaṃ dāṇiṃ kahiṃ bhaṭṭā
nāradaḥ -- ayaṃ khalu vihvalāṃ kuvalayāvalīmāśvāsayan
dīrghikātaṭe tiṣṭhati
sugandhikā — (ka) bhaavaṃ ! kiṃ ettha gacchāmo
nāradaḥ — yadabhirucitaṃ mahādevyai | [ parikrāmati | ]
nāradaḥ — [ ātmagatam ] ayamevāvasaro devyai divyasyāsya nivedanāya | [ prakāśam ] putri vaidarbhi ! kimapi
nivedayitumicchāmi
rukmiṇī — (kha) bhaavaṃ āṇavehi
nāradaḥ — [ janāntikam ]
jānāsi lakṣmi ! bhagavaccaraṇāravindasevāsakhīṃ vasumatīṃ bhaginīṃ purā te
saivādhunā tvamiva devahitāya dhātrā
samprārthitā kuvalayāvalirāvirāsīt
4.10.p1
rukmiṇī — [ ātmagatam ] (ga) kiṇṇu ettha bhaavado
juttaṃ uttaraṃ hodu | [ prakāśam ] haḷā ! tumaṃ ṇivedehi saccavādiṇīṇaṃ bhaiṇiāṇaṃ | jaṃ mahovaāriṇo ayyauttassa kaṃṭhe
vi uvaāraṃ paḍiaremi | ettha tumhehiṃ aṇumadī kādavvetti
sugandhikā — (gha) jaṃ devī āṇavedi tti
4.10.p2
[ niṣkrāntā | ]
4.11
nāradaḥ — sādhu kalyāṇaśīle! sādhu
kṛtopakāreṣu janeṣu dehināmakurvatāṃ pratyupakāramādarāt
kimindrasampattiviśeṣayā śriyā
kimāyuṣā kalpaśatānuvartinā
4.11.p1
[tataḥ praviśati vihvalā kuvalayāvalī niṣaṇṇo nāyakaśca |]
4.11.p2
nāyakaḥ — kathamidānīmapi na samāśvasiti me prāṇavallabhā | tadenāṃ kamaladalānītaśiśirajalasecanena samāśvāsayāmi | [iti kiñcidantaraṃ parikrāmati | samākarṇya saharṣam |]
hanteyaṃ svayameva samāśvastā kimapi mantrayate | tadanālakṣito'hamākarṇayāmi | [tathā karoti |]
kuvalayāvalī — (ka) [parito vilokya] ahmo idaṃ taṃ evva
ujjāṇaṃ | [vicintya] jāva ko vi aṇṇo ṇa pekkhai tāva
imāe digghiāe ṇimajjiūṇa appāṇaṃ vāvādemi
4.11.p3
[iti śanairutthāya dīrghikāmupasarati |]
4.12
nāyakaḥ —
parasparānurāgāya vāsanāsthāyine namaḥ
yasmin prāṇaparityāgadaśāpyullāsakāriṇī
4.12.p1
[ityanuparikrāmati |]
4.18
hātuṃ grahītumapi necchati cakravākī
dattaṃ mayādharamiva tvamadhīranetre !
4.19
kuvalayāvalī — (ka) so vi eko dhutto
nāyakaḥ— priye ! kimahamaparo dhūrtaḥ
śrīvatsaḥ— [soccaiḥsvaram ] (kha) ido ido devī
nāyakaḥ— [samākarṇya ātmagatam ] kathaṃ vayasyo nivedayati saṃjñayā devīsamāgamanam | [prakāśam ] ko'tra bhoḥ nivedyatāṃ pratyāhṛtā kuvalayāvalīti
devī— [upasṛtya saharṣam ] (ga) jeu jeu ayyautto
nāyakaḥ— [sādaram ] mahādevi ! tvadādeśādiyaṃ mayā pratyāhṛtā dārikā
rukmiṇī— [lajjamānāṃ kuvalayāvalīmāliṅgya] (gha) bhaiṇie !
tue duīā akkhadasarorāe loavādādo vimukka hni
nāyakaḥ— kathamatraiva bhagavān nāradaḥ | bhagavan ! abhivādaye
nāradaḥ— [saharṣātirekam ]
svasti śrīvāsudevāya svasti dānavaghātine
svasti maṅgalamūlāya svasti kāruṇyaśāline
4.19.p1
śrīvatsaḥ- (ka) vaḍḍhadi piavaasso devīe cittasamārāhaṇeṇa
nāyakaḥ- [sasmitam ] kathaṃ priyavayasyaḥ
rukmiṇī - (kha) bhaiṇie ! vaṃdehi bhaavaṃtaṃ
kuvalayāvalī - [vilokya ] (ga) haṃta so eso bhaavaṃ
tādaṇārado
4.19.p2
[praṇamyāśru vimuñcati |]
4.19.p3
nāradaḥ-putri ! jagatkaṇṭakoddharaṇahetutayā lokopakāriṇīṃ tvāṃ vilokya kṛtārtho'smi
4.19.p4
[praviśya]
4.20
sugandhikā- (gha) devi ! saaḷo vi bhaṭṭiṇījaṇo viṇṇavedi| ajjāe kajjasamāḷoaṇeṇa saṃtosida mhi | jaha
mahādevīe roadi taha karīadu tti
rukmiṇī - [janāntikam ] (ṅa) bhabhavaṃ ! samappemi kuvaḷayāvaḷiṃ ayyauttassa
nāradaḥ- tvamasyāḥ prabhavasīti puraiva niveditamasmābhiḥ
rukmiṇī—(ka) ajjautta! jai aham̐ tujjha māṇaṇijjā tā iaṃ tue ahmā ṇivvisesaṃ daṭṭhavvā | [iti nāyikāhastaṃ nāyakasya haste samarpayati |]
nāyakaḥ—
hanta mamameva nihite kuvalayadṛśā karāmbuje śriyayoḥ
ghanasāragandhasārau miḷitāviva tāpamapanayataḥ
4.20.p1
nāradaḥ—[sabahumānam] deva! nikhilaśreyonidānamavicāreṇa karaṇīyo devyā nideśaḥ
nāyakaḥ— yadādiśati bhagavān | [iti kuvalayāvalyāḥ karaṃ
gṛhṇāti ]
4.20.p2
[sarve harṣaṃ nāṭayanti|]
4.21
śrīvatsaḥ—(kha) sulaggaṃ hodu
nāradaḥ—tadetadekayaiva tvayā nirvyūḍhaṃ yadupadiṣṭamasmābhiḥ
vratāni varṇanīyāni santvanyāni sahasraśaḥ
paraṃ vrataṃ purandhrīṇāṃ paticittānurañjanam
4.21.p1
iti
4.21.p2
[ākāśe dundubhidhvaniḥ|]
4.21.p3
nāradaḥ—deva! bhavataḥ kuvalayāvalīkalyāṇamabhinandatāṃ devānāmayamānandavilāsaḥ
nāyakaḥ— [sapraśrayaṃ nāradaṃ praṇamya] bhagavan! tvatprasādena
devīprasādena ca kati kati vā śreyāṃsi na māmanubadhnanti
4.21.p4
[saharṣotkarṣam]
4.22
ramyā vāgiva suprasādamadhurā devīmaṇī rukmiṇī
sañjñānārtha ivātyudāragarimā sa tvaṃ paridyotase
kanyeyaṃ karavallarīva vilasatyanyonyamaitrīkramo
yuṣmākaṃ bhuvi mādṛśān sahṛdayānānandayannedhatām
4.23
nāradaḥ— kiṃ te bhūyaḥ priyaṃ karomi
nāyakaḥ—
gāḍhaṃ mānamapāsya me hitakaraḥ sarvo'pi devīgaṇaḥ
kanyāratnamidaṃ manoharaguṇe devīpade sthāpitam
kartavyeṣu hitāhiteṣu bhagavān prītyā praśāstyanvahaṃ
tat pūrṇāni mamepsitāni hi bhavadbhūte bhaviṣyanti ca
4.24
tathācedamastu bharatavākyam —
kalyāṇamastu jagatāṃ satataṃ trayāṇāṃ
saṃvardhito bhavatu vaidika eva mārgaḥ
sārasvatāni sarasāni kavīśvarāṇāṃ
mātsaryadigdhahṛdayā na kalaṅkayantu
4.24.p1
[iti niṣkrāntāḥ sarve |]
4.24.p2.0
caturtho'ṅkaḥ
pūrṇeyaṃ śṛṅgabhūpena grathitā madhujalpitaiḥ
ratnapāñcālikā nāma nāṭikā rasapeṭikā
śubhaṃ bhūyāt
No. 22—madhyamavyāyoga-dūtavākya-dūtaghaṭotkaca-karṇabhāroरुभङ्गानि Madhyamavyayoga-DutaNo. 23—nānārthārṇavasaṃkṣepa: Nanartharnavasamksepa (Kośa) by Keśavasvāmin
No. 24—जानकीपरिणय: Janakiparinaya (Kāvya)
No. 25—kāṇādasiddhāntacandrikā Kanadasiddhantacandrika (Nyāya) by GaṅgādharaNo. 26—अभिषेकनाटकम् Abhisekanataka by
No. 27—कुमारसम्भव: Kumarasambhava (Kāvya)
aries, Prakāśikā of Aruṇagirinātha
No. 28—वैखानसधर्मप्रश्न: VaikhanasadharmapraNo. 29—nānārthārṇavasaṃkṣepa: Nanartharnavasamksepa (Kośa) by Keśavasvāmin
No. 31—nānārthārṇavasaṃkṣepa: Nanartharnavasamksepa (Kośa) by Keśavasvāmin
Kāṇḍas). 1 0 0
4.24.p2.0_2
No. 32-कुमारसम्भव: Kumarasambhava (Kāvya)
aries, Prakāśikā of Aruṇagirinātha
No. 33—वारुचसंग्रह: Vararucasangraha
Dīpaprabhā of Nārāyaṇa
No. 34—मणिदर्पण: Manidarpana (Nyāya) by
Rājacūḍāmaṇimakhin. 1 4 0
4.24.p2.0_3
No. 35—मणिसार: Manisara (Nyāya) by Gopīnātha. 1 8 0
4.24.p2.0_4
No. 36—कुमारसम्भव: Kumarasambhava (Kāvya)
aries, Prakāśikā of Aruṇagirinātha
No. 37—आशौचाष्टकम् Asaucastaka (Smṛti) by
No. 38—नामलिङ्गानुशासनम् Namalinganusasana
ghaṭīya Sarvānanda (Part I, 1st
Kāṇḍa). 2 0 0
4.24.p2.0_5
No. 39—चारुदत्तम् Carudatta (Nāṭaka) by Bhāsa
No. 40—अलङ्कारसूत्रम् Alankarasutra by Rājānaka
No. 41—अध्यात्मपटलम् Adhyatmapatala (Veof Śrī Śaṅkara-Bhagavat-Pāda
No. 42—प्रतिमानाटकम् Pratimanataka by Bhāsa
No. 43—नामलिङ्गानुशासनम् Namalinganusasana
commentaries, Amarakośodghāṭana of
Vandyaghaṭīya Sarvānanda (Part II,
2nd Kaṇḍa, 1-6 vargas). 2 8 0
4.24.p2.0_6
No. 44—तन्त्रशुद्धम् Tantrasuddha·by Bhaṭṭāraka
No. 71—तन्त्रसमुच्चयः Tantrasamuccaya(Tantra)
Vimarśinî of Śaṅkara(Part II, 7—12
No. 72—īśānaśivagurudevapaddhatiḥ Isanasivagurugurudevamiśra (Part II, Mantrapāda). 4 0 0
4.24.p2.0_7
No. 73—īśvarapratipattiprakāśaḥ Isvarapratipattiprakasa (Vedānta) by Madhusūdanasarasvatī. 0 4 0
4.24.p2.0_8
No. 74—याज्ञवल्क्यस्मृतिः Yajnavalkyasmrti with
Viśvarûpâcârya. (Part I — Âcâra
and Vyavahâra Adhyâyas). 3 4 0
4.24.p2.0_9
No. 75—शिल्परत्नम् Silparatna (Śilpa) by Śrīkumāra (Part I). 2 12 0
4.24.p2.0_10
No. 76—āryamañjuśrīmūlakalpaḥ AryamanjusrimulaNo. 77—īśānaśivagurudevapaddhatiḥ Isanasivagurugurudevamiśra (Part III, Kriyāpāda
1—30 Paṭalās). 3 0 0
4.24.p2.0_11
No. 78—āśvalāyanagṛhyasūtram Asvalayanagrhyaof Haradattācārya. 2 6 0
First 200 of 224 passages. Read on
See also: more in Light court comedies
- Candraprabha (Candraprabhā) — Sanskrit; partly digitised
- Kadambarikalyananataka (Kādambarīkalyāṇanāṭaka) — Sanskrit; partly digitised
- Sevantikaparinaya (Sevantikāpariṇaya) — Sanskrit; 1697–1714 CE; partly digitised
- Viddhashalabhanjika (Viddhaśālabhañjikā) — Sanskrit; 915 CE; partly digitised
- Priyadarshika (Priyadarśikā) — Sanskrit; partly digitised
- Candrakala (Vishvanatha Kaviraja) (Candrakalā (Viśvanātha Kavirāja)) — Sanskrit; partly digitised
Discussed in 1 studies in Pramāṇa (listed on the page).