Pramāṇa · Search · About · API

Nagananda 2

Nāgānanda 2

Language
Sanskrit

Contents

2.2

(pa)
athavā kiṃ malayavatyā ?-śathitena māturaṅke viśrabdhaṃ śaiśave na tat prāptam
landhaṃ sukhaṃ mayā'dyā vadhyaśilāyāṃ yadutsaṅge

2.3

(ka)
tadayamāgato garutmān, yāvadātmānamācchādayāmi| tathā
karoti
tataḥ praviśati garur̤aḥ
garur̤aḥ
hṛṣṭrā bimbaṃ himāṃśorbhayatavalayāṃ saṃharan śeṣamūrtti
sānandaṃ sāndranābhaśvasanavicalitaiḥ pūrṇitā dṛṣṭo'palena
eṣa prāptāvasañjalagharapaṭalairāyatobhūtapaccaḥ
prāpto velāmahīdhraṃ malayamahamihādyo'śatuḥ caṇena

2.74

(kha)
nāyakaḥ | saparitoṣam
saṃrakṣatā pannagamadya puṇyaṃ
mayārjitaṃ yat svaśarīradānāt
bhave bhave tena mamaiva bhūyāt
parārthahetoḥ khalu dehalābhaḥ

2.75

(bha)
garuḍaḥ| nāyakaṃ nirvarṇya
yasmin badhyaśilātale nipatituṃ śreṣānahīn rakṣituṃ
nirbhidyāśanicaṇḍacaṇḍatarayā cañcvā'dhunā vakṣasi
bhoktuṃ bhoginamuddharāmi tarasā raktāmbaraprāvṛtaṃ
digdhaṃ maṅgaṭadīryamāṇahṛdayaprasyandinevāsṛjā

2.76

(ma)
ityabhipatya nāyakaṃ gṛhṇāti, nepathye puṣpāṇi patanti, dundubhayaśca
dhvananti
garuḍaḥ| savismayam | aye !
āmodānanditālirnipatati kimiyaṃ puṣpavṛṣṭinarbhastaḥ
svargaṃ kiṃ vaiṣa cakraṃ mukharayati diśāṃ dundubhīnāṃ ninādaḥ
vidūṣya
āḥ jñātaṃ so'pi manye mama jabamarutā kampitaḥ pārijātaḥ
sarvaiḥ saṃvartakābhrairiradamapi racitaṃ jātasaṃhāramaṅgeḥ

2.76.p1

ya

2.77

nāyakaḥ | ātmagatam | diṣṭyā kṛtārtho'smi
garur̤aḥ | nāyakaṃ avalayan (ra)
nāgānāṃ racitā bhāti purupeṣu yathā mama
tathā sarpāśanākāṃkṣāṃ vyaktamadyāpaneṣyati

2.38

(tta)
tad yāvadenaṃ gṛhītvā malayaparvatamāruhya yatheṣṭamāhārayāmi | iti niṣkrāntaḥ
iti niṣkrāntāḥ sarve
iti caturtho'ṅkaḥ
atha pañcamo'ṅkaḥ
tataḥ praviśati pratīhāraḥ
pratī | svagṛhyodyānagate'pi snigdhe pāpaṃ viśaṅkate snehāt
kimu dṛṣṭabahvapāyapratibhayakāntāramadhyasthe

2.18

(ka)
tathāhi-jīmūtavāhano jalanidhivelāvalokanakutūhalo niṣkrāntaścirayatīti duḥkhamāste mahārājaviśvāvasuḥ | samādiṣṭaścāsmi tena | yathā-subhadra ! śrutaṃ mayā
satrihitagaruḍapratibhayamuddeśaṃ jāmātā jīmūtavāhano
gata iti śaṅkita evāsmi ghanena | tat tvaritaṃ vijñāyatāgaccha
kimasau svagṛhamāgato na veti | yāvattatra gacchāmi | parikramyāvalokya ca| ayamasau rājarṣirjīmūtavāhanasya pitā
jīmūtaketuruṭajāṅgane saha svadharmacāriṇyā rājaputryā ca
paryupāsyamānastiṣṭhati (kha) | tathāhi
kṣaume bhaṅgamatī taraṅgaturale phenāmbukalpe vahan
bāhyamleva virājitaḥ suparūyā devyā ma hāpuṇyayā
dhatte toyanidherasau susadṛśīṃ jīmūtaketuḥ śriyaṃ
yasyaiṣāntikavartti nī malayavatyābhāti velā yathā

2.18.p1

ga

2.80

tad yāvadupasarpāmi
tataḥ praviśati patnīvadhūmameto jīmūtaketuḥ
jīmū | bhuktāni yauvanasukhāni yaśo'vakīrṇaṃ
rājye sthitaṃ sthiradhiyā caritaṃ tapo'pi
ślāghyaḥ sutaḥ susadṛśānvayajā suṣaivaṃ
cintyo mayā nanu kṛtārthatayādya mṛtyuḥ

2.81

(gha)
sunandaḥ | vayasyopasya | jīmūtavāhanasya
jīmū | kathama vitrāma | yāvat pādam
vṛddhā | paḍihadaṃ kkhu edaṃ camaṅgala (1)
malayavatī | vevadi me hiyaca' imiyā duṇinitteṇa (2)
jīmū | vāmācisampanaṃ sūcayitvā | bhadra ! kiṃ jīmūtavāhanasya
sunandaḥ | jīmūtavāhanasya vārttāmanveṣṭuṃ mahārājaviśvāvasunā yuṣmadantikaṃ preṣito'smi
jīmū | kimamaṅgalahitastasya me vatsaḥ
vṛddhā | saviṣādam | mahārāya ! jai tahiṃ na saṅkhiḍido
tā kahiṃ gado me puttao bhavissadi (3)
jīmū | nūnamasmadāśrarakṣārthaṃ (ka) gato bhaviṣyati
vṛddha | saviṣādamātmagatam | ahaṃ uṇa agjautta pekvantī
aṇṇaṃ evva kimpi pāsaṅkāmi (4)
sunandaḥ | ājñāpaya | kiṃ mayā svāmino nivedanīyam
jīmū | vāmākṣispandanaṃ sūcayitvā | jīmūtavāhanaścirayatīti paryākulo'smi hṛdayena
sphurasi kimu dakṣiṇetara ! muhurmuhuḥ sūcayanmamāniṣṭam
hatacakṣuravaśyantaṃ te sphuritamihādyaṃ kariṣyate bhānuḥ

2.81.p1

ca

2.82

urddha mavalokya | ayameva tribhuvanaikacakṣurbhagavān sahasradīdhitiḥ sphuṭaṃ jīmūtavāhanasya śreyaḥ kariṣyati
vilokya savismayam
ālokyamānamatilocanaduḥkhadāyi
raktacchaṭā nijamarīciruco vimuñcan
utpātavātataralīkṛtatārakābham
etatpuraḥ patati kiṃ sahasā nabhastaḥ

2.81-2

(cha)
kṣataṃ caraṇayoriva patitam | upe nirūpayati
jīmū| aye ! kathaṃ santapataraktamāṃsacūr̤āmaṇiḥ (kha) ?
kasya punarayaṃ syāt
dṛddhā | aviṇādam | mahārāja ! puttakassa vitra se edaṃ
cūr̤ārayaṇaṃ (5)
śaṅkha | amba ! mā evvaṃ maṇa (6)
sutandraḥ | mahārāja ! maivamavijñāya vihnalo bhūḥ | atra
hi tārśvaprabhacyamāṇānāṃ nāgādhipānāmaneke makhamukhotkhātāḥ (jha) patantye te śiromaṇayaḥ
jīmū | devi ! sopapattikamabhihitam (ña) | kadācidevamapi syāt
baddhā | suṇandaya ! jāva imāe velāe sasurasadāṃ evva
āgado me puttako bhavissadi | tā gaccha jāṇiva lahū
sampādehi (ṭa) | (7)
kañcuḥ | yadājñāpayati devī | iti niṣkrāntaḥ
jīmūta | devi ! ayi nāgacūḍāmaṇiḥ syāt
tataḥ praviśati raktavastrāvṛttotaḥ (ṭha) śaṅkhacūḍaḥ
śaṅkha | sāsram
gokarṇamarṇavataṭe tvaritaṃ praṇamya
prāpto'smi tāṃ khalu bhujaṅgamavadhyabhūmim
ādāya taṃ nakhamukhakṣatavakṣasañca
vidyādharaṃ gaganamutpatito garutmān

2.84

(ḍa)
vatsa ! hā mahāsattva ! hā paramakāruṇika ! hā
niṣkāraṇaikabāndhava ! hā paraduḥkhaduḥkhita ! ka gato'si
prayaccha me prativacanam | hā śaṅkhacūr̤ahataka ! kiṃ kṛtaṃ tvayā ?
nādigbhāgā kīrttirekhāḍamātā
nāpi ślāghyā svāmino'nuṣṭhitājñā
dattvātmānaṃ rakṣito'nyena yo'sau
hā dhik ! kaṣṭaṃ ! vañcito vañcito'smi

2.85

(ḍha)
tadāimevaṃvidhaḥ kṣaṇamapi jīvannupahāsyamātmānaṃ
karomi | yāvadetadanugamanaṃ prati yatiṣye | parikrāman bhūmau
dattādṛṣṭiḥ
ādāvutpīḍapṛthīṃ praviralapatitasthūlabinduṃ tato'gre
grāvasvāyāmayāpaiḥ prasṛtatanukaṇāṃ kīṭakīrṇāṃ sthalīṣu
durlekhyāṃ dhātubhittau ghanataratimiraśyāmanīlasvarūpāṃ
etāṃ tācīṃ didṛkṣurnidhuvanamanusaran raktadhārāṃ vrajāmi

2.85.p1

ṇa

2.86

vṛddhā | sasādhvasam | mahārāja ! eso sasopo vitra
arakkhavayaṇo ido evva turitaṃ āvacchanto hibhayaṃ me
ākulīkaredi | tā jāṇīadu dāva ko esotti (8)
jīmū | yathāha devī | cākarṇayaṃ khaṅgaṃ vikṣipya | devi !
muñca śokam | asyāyaṃ cūḍāmaṇirnūnaṃ māṃsalobhāt kenāpi
pakṣiṇā mastakādutkhāya prānīyamāno'syāṃ bhūmau papāta
vṛddhā | saparitoṣam – malayavatīṃ samāliṅgā | pavidyave !
dhīrā hohi | ṇa kkhu īdisī prākidī veḍavvadukkhaṃ aṇapphodi (6)
mana | saharṣam | amba ! tumhāṇaṃ āsisāṃ pasāeṇa (10) | pāṭayoḥ patati
jīmū | vatsa ! kathamiva
śaṅkha | duḥkhātibhārād bāṣpoparuddhakaṇṭho na śaknomi
kathayitum
śām | śrāvedaya samātmīyaṃ putraduḥkhaṃ suduḥsahaṃ
saṃkrāntamasti hṛdaye yena sahyaṃ bhaviṣyati

2.87

(ta)
śaṅkha | śrūyatām | śaṅkhacūr̤o nāma nāgaḥ khalvaham
āhārārthaṃ vāsukinā vainateyāya preṣitaḥ | kiṃ vā vistareṇa | kadācidiyaṃ rudhiradhārāpaddhatiḥ pāṃśubhiravakīryyamāṇā durlakṣyatāmupayāti tha) | tat saṃkṣepataḥ kathayāmi
vidyādhareṇa kenāpi karuṇāviṣṭacetasā
mama saṃrakṣitāḥ prāṇā dattvātmānaṃ garutmate

2.88

(da)
jīmū | ko'nya evaṃ parahitavyasano (dha) | vatsa ! nanu
spaṣṭamevocyatāṃ jīmūtavāhananeti | hā hato'smi ! mandabhāgyaḥ
vṛddhā | hā puttaka ! kahaṃ tue edaṃ kaaṃ (11)
mana | kahaṃ sacobhūdaṃ evva duccintidaṃ (12) | sarve mohaṃ
gacchanti
garu | sāstam | nūnametau pitarau tasya mahāsattvasya
kathamapriyavādinā mayā imāmavasthāṃ nītau| athavā
viṣāhataṃ viṣadharasya mukhāt kimanyānnisareti | aho !
prāṇapradasya susadṛśaṃ pratyupakṛtaṃ jīmūtavāhanasya garut‌matena
tat kimadhunaivātmānaṃ vyāpāyatāmi | athavā samāśvāsayāmi tāvadetau | tāta ! samāśvasihi | amba ! samāśvasitu | ubho samāśvasitaḥ
vṛddhā | vacche ! uṭṭhehi mā rova| amhe kiṃ jīmūtavāhaṇeṇa viṇā jīamha | tā samassasa dāva (13)
mana | samāśvasya | ajjautta ! kahiṃ mae tumaṃ pekkhidavvo (14)
jīma | hā vatsa ! gurucaraṇaśuśrūṣāvidhika !
cūr̤āmaṇiṃ caraṇayormama pātayatā tvayā
lokāntaragatenāpi nojjhito vinayakramaḥ

2.86-2

(na)
cūr̤āmaṇiṃ gṛhītvā | hā vatsa ! kayametāvanmācadarśanaḥ
saṃtṛtto'si | hṛdaye dattvā | ahaha ! ! !
bhaktyā sudūramavanāmitanamramauleḥ
śaśvattava praṇamataścaraṇau madīyau
cūr̤āmaṇirnikaṣaṇaima̍sṛṇo'pyahiṃsro
gār̤ha vidārayati me hṛdayaṃ kathannu

2.80-2

(pa)
vṛddhā | hā putta jīmūdavāhaṇa ! jassa de gurujaṇasussūsaṃ
vajjiya annaṃ suhaṃ ṇa rocadi | so kahiṃ dāṇiṃ pidaraṃ
chaṃñjipa sogāmuhaṃ aṇubhoduṃ gadosi (15)
śaṅkha | āttama| devi ! kiṃ jīmūtavāhanena vinā
jīvāmo vayaṃ yenaivaṃ pralapasi
mala | pādayornipatya kṛtāñjaliḥ| tā dehi me ajjauttacittaṃ cūḍāmaṇiṃ jeṇa edaṃ hiyae kaṭṭaa jalaṇappaveseṇa
avaṇemi hipraprassa santāvadukkhaṃ (16)
jīmū | pativrate ! kimevamākulībhavasi | nanu sarveṣāmevāsmākamayaṃ niścayaḥ
vṛddhā | mahārāa ! tā kiṃ amhehiṃ paḍipālocadi
jīmū | na khalu devi ! kiñcit | kintvāhitāgnernānyenāgninā saṃskāro (ka) vihitaḥ | ato'gnihotragṛhamādagnīnādāyātmānamuddīpayāmaḥ
śaṅkha | ātmagatam | kaṣṭaṃ mamaikasya kṛte sakalamidaṃ
vidyādharakulamucchinnam | tadevaṃ tāvat | prakāśam | tāta !
na khalvaniścitya sutāsidamīdṛśaṃ sāhagamanuṣṭhātum
avicāryāṇi hi daivavilasitāni | kadācinmātra nāma
iti jñātvā parityajedgarutmānputram | tadgatvaiva digā vainateyamanusarāmastāvat
vṛddhā | savvahā devadāṇaṃ pasādeṇa jīvantassa puttaassa
muhaṃ dekkhaṃ | (18)
madda | āagatam | dullahaṃ kkhu edaṃ mama mandabhaggae | (18)
śaṅkhu | vatsa ! avitatheṣā tava bhāratī bhavatu | tathāpi
mānnīnāmasmākaṃ (ya) yuktamanumartum | tadanusaratu
bhavān | vayamapyagnigaraṇādagnimādāya tvaritamevānu
gacchāmaḥ | [ pratīpamubhenā niṣkrāntaḥ
śaṅkha | tad yāvad garuḍamanusarāmi | ( agrato vilokya )
kurvāṇo rudhirāṅgadaṃ kapiśayam̐ścauroruvārddhadravaiḥ
kṛṣṭotkhātavanāntaraḥ svanayanajyotiḥ śikhāśreṇibhiḥ
majjadvajjrakaṭhoraghoranakharaprāntāvagāḍhāvaniḥ
śṛṅgāgre malayasya pannagapuṭegdāso dṛśyate

2.61

(bha)
( tataḥ praviśatyāsanasthaḥ purodhātanāgadaṃśī garuḍaḥ
garuḍaḥ | janmannaḥ prabhṛti bhujaṅgapataun aśnatā marutāśanena mayā dṛṣṭapūrvā na | yadayaṃ mahātmā na kevalaṃ na vyathate !
prahṛṣṭa iva kimāpi dṛśyate | tathāhi
glānirnādhikapīyamānarudhirasyāpyasti dhairyeādayairmāṃsātkartanajā rujā'pi bahmataḥ protyā prasavnaṃ mukham
mātra yanna viluptamekapulakastatra sphuṭo dṛśyate
dṛṣṭirmayyupakāriṇīva nipasatyasyāpakāriṇyapi

2.62

tataḥ kutūhalameva janitamasthānayā dhaiyyavṛttyā (ya)
bhavatu na bhakṣayāmyenam| pṛcchāmi tāvat ko'yamiti
nāyakaḥ | śirāmukhaiḥ syandata eva raktamadyāpi dehe mama māṃsamasti
tṛptiṃ na paśyāmi ca te mahātman !
kiṃ bhakṣaṇāttvaṃ virato garutman !

2.63

(ra)
garur̤aḥ | ātmagatam | āścaryyamāścaryyam ! kathamasyāmapyavasthāyāmevamūrjjitamabhidhatte (la)| prakāśam
āvārjitaṃ mayā cañcvā hṛdadyāttava śoṇitam
anena dhairyeṇa punastvayāhṛtamivādya me

2.84-2

(va)
tat kastvamiti śrotumicchāmi
nāyakaḥ | evaṃ kṣudhupatapto (ga) na yāvacchayogyastvam | kuruṣva
tāvat mama māṃsaśoṇitena tṛptim
śaṅkha | sahasopasṛtya | tācye ! na khalu na khalu sāhasamanuṣṭheyam
nāyaṃ nāgaḥ | parityajainaṃ | māṃ bhakṣaya | ahaṃ tavāhārārthaṃ preṣito'smi vāsukinā | uro dadāti (gha)
nāyakaḥ | śaṅkhacūr̤aṃ dṛṣṭvā | kaṣṭaṃ ! viphalībhūto me
manorathaḥ yacchūṅkhacūr̤e nāgacchatā
garur̤aḥ | ubhau nirūpya | dvayorapi bhavatorveṣyacikram | kaḥ
khalu nāgaiti nāvagacchāmi
śaṅkha | sthāna eva bhrāntiḥ
āstāṃ svastikamakṣma vakṣasi tanau nālīkyate kañca ko
jihve jalpata eṣa me na gaṇite nāma tvayā he api
tisrastāvadviṣāmidhūmapaṭalavyāviddharatnatviṣo
naitā dussahamokasītkṛtamarutpor̤āḥ phaṇāḥ paśyasi

2.85-2

garur̤aḥ | ubho nirūpya śaṅkhacūr̤asya phaṇāṃ dṛṣṭvā | tatkaḥ khalu
mayā vyāpāditaḥ
śaṅkha | vidyādharavaṃśatilako jīmūtavāhanaḥ | kathamakāruṇikena tvayā idamamuṣṭhitam
garur̤a | svagatam | kathamamuṣṭhitam | ayaṃ vidyādharakumāro
jīmūtavāhanaḥ ?
merau mandarakandarāsu himavatsānau mahendrācale
kailāsasya śilātaleṣu malayaprāgbhārabhāgeṣvapi
dikkuñjeṣu ca teṣu teṣu bahuśo yasya śrutaṃ tanmayā
lokālīkavicāracāraṇagaṇairudgīyamānaṃ yaśaḥ

2.66

(ha)
sarvathā mahatyaṃhaḥ paṅke (kha) nimagno'smi
nāyakaḥ | bhoḥ phaṇipate ! kimevamudvigno'si
śaṅkha | kimasthānamidamāvegasya (ka)
svaśarīramidaṃ dattvā tārkṣyāt parirakṣitaṃ yadīyamidam
yuktaṃ netuṃ bhavataḥ pātālatalādapi talaṃ mām

2.87-2

(kha)
garuḍaḥ | aye ! karuṇārdra cetasā anena mahātmanā
asmaddṛgrāsagocarapatitasyāsya phaṇinaḥ prāṇān rakṣituṃ
svadeha āhārārthamupanītaḥ | tanmahadakṛtyametanmayā kṛtam
kiṃ bahunā bodhisatva evāyaṃ vyāpāditaḥ | tasya mahataḥ
pāpasya agnipraveśādṛte nānyat prāyaścittaṃ paśyāmi | tat
ka nu khalu vahniṃ samāsādayāmi (ga)
diśaḥ paśyan | aye ! abhī kecit gṛhītāgnaya ita
evāgacchanti | tad yāvadetān pratipālayāmi
śaṅkha | kumāra ! pitarau te prāptau
nāyakaḥ | sasambhramam | śaṅkhacūḍa ! samupaviśyottarīyeṇa
śrācchāditaśarīraṃ kṛtvā dhāraya mām | anyathā kadācidīdṛśaṃ sahasaiva māṃ dṛṣṭvā ambā jīvitaṃ jahyāt
śaṅkha | pārśvapatitamuttarīyaṃ gṛhītvā tathā karoti
tataḥ praviśati patnīvadhūsameto jīmūtaketuḥ
jīmū | sāsram | hā putra jīmūtavāhana !
ātmīyaḥ para ityayaṃ khalu kṛtaḥ satyaṃ kṛpāyāṃ kramaḥ
kiṃ rakṣyā bahavaḥ kimeka iti te jātā na cintā katham
tātkṣīt trātumahiṃ svajovitaparityāgaṃ tvayā kurvatā
yenātmā pitarau badhūriti hataṃ niḥśeṣametat kulam

2.87-2.p1

gha

2.87-2.p2

vṛddhā | malayavatīsahitā | jāde ! virama muhuttaaṃ
aviralanibaḍassavāsabindūhiṃ ahihavosadi (ṅa) ayyaṃ
aggī (20)
sarve parikrāmanti
bhom | hā putra jīmūtavāhana !
garur̤aḥ | sutvā | hā ! jīmūtavāhaneti bravīti | tadvyaktamayamasa pitā | tat kimetadīyenāmninā ātmānamuddīpayāmi | na śaknomi hyasya putraghātalajjayā mukhanda -
rśayitum | athavā kimamnihetoḥ paryākulo'smi | taṭasya (ca)
evāsmi jalanidheḥ | tad yāvadidānīṃ
jvālābhaṅgestrilokagrasanarasalasatkālajihlāprakalyaiḥ
sarpadbhiḥ saptasapteḥ padamiva kavalīkarttu mogneḥ samudre
svairairvyātyātavātaprasarapaṭutarairdhu cite pañcavātaiḥ
asmin kalpāvasānajvaladbhayakare vār̤avāgnau patāmi 18

2.87-2.p3

cha

2.68

nāyakaḥ | bhoḥ pakṣirāja ! alamanenādhyavasāyena
nāyaṃ pratīkāro'sya (ja) pāpmanaḥ
garur̤aḥ | jānubhyāṃ sthitvā kṛtāñjaliḥ | bho mahātman !
kastarhi kathyatām
nāyakaḥ | pratipālaya kṣaṇamekam | pitarau me prāptau
yāvadetau pṛcchāmi
garur̤aḥ | evaṃ kriyatām
jīmū | dṛṣṭvā saharṣam | devi ! diṣṭyā vardhase | ayaṃ vatso
jīmūtavāhano na kevalaṃ dhriyate | pratyuta kṛtāñjalinā
garur̤ena śiṣyeṇeva paryupāsyamānastiṣṭhati (jha)
vṛddhā | mahārāja ! kadhatthaṃnhi | avakhadasarorassa muhaṃ
pekkhissaṃ (21)
malaya | ahaṃ ajjauttaṃ pekkhiya adipiyanti kariśra
ṇa pattiśrāmi (ña) | (22)
jīmṛ | upasṛtya | vatsa ! ehyehi | pariṣvajasva mām
nāyakaḥ | utthātumicchan patitottarīyo mūrcchati
śaṅkha | kumāra ! samāśvasihi samāśvasihi
jomṛ | hā vatsa ! kathaṃ māṃ dṛṣṭvā pariṣvaṅga' (ṭa) gato'si
vṛddhā | hā puttaka ! kahaṃ vācāmettakeṇa vi tue ṇa
sambhāvihi (23)
mala | hā ajjautta ! kahaṃ guruyaṇo vi de ṇa pekkhidavvo (24) | sarve mohaṃ gacchanti
śaṅka | hā ! śaṅkhacūḍahataka ! kathaṃ garbhastha eva na vipanno'si | yenaivaṃ kṣaṇe kṣaṇe maraṇātigaṃ duḥkhamanubhavasi
garuḍaḥ | sarvvamidaṃ mama nṛśaṃsasya asamaukṣyakāritāyā
vijṛmbhitam (ṭha)| tadevaṃ tāvat karomi | paccābhyāṃ vījayan
bho mahātman ! samāśvasihi samāśvasihi
nāyakaḥ | samāśvasya | śaṅkhacūr̤a ! samāśvāsaya gurūn
śaṅkha | tāta ! samāśvasihi samāśvasihi | amba !
samāśvasihi samāśvasihi | ubhau samāśvasitaḥ
raddhā | putta ! kaī pekkhantāṇaṃ evva amhāṇaṃ kadantahadaeṇa vavaharīyasi | (25)
jīmū | devi ! maivamamaṅgalyavādino bhava | priyata evāyuṣmān | tadvadhūḥ samāśvāsyatām
vṛddhā | mukhaṃ vastreṇāvṛtya rudatī | paḍihadadmamaṅgalaṃ | ṇa
roissam | malaavadi ! samassasa | vacche ! uṭṭhehi uṭṭhehi
varaṃ ettiavelāṃ tumaṃ bhattuṇo muhaṃ pekkha | (26 )
mala | samāśvasya | | hā ajjautta ! (27)
vṛddhā | malayavatyā mukhaṃ vidhāya | vacche ! mā evvaṃ karehi
paḍihadaṃ kkhu edaṃ (28)
jīmū | sākhamārmagatam
viluptaśeṣāyatayā prayātān
nirāśrayatvādiva kaṇṭhadeśam
prāṇāṃstyajantaṃ tanayaṃ nirīkṣya
kathaṃ na tāpāt śatadhā prayāmi

2.100

(ṅa)
saha| hā pajjautta ! atiduṣkaraāriṇī khalu pahaṃ
jā īrisaṃ pajjauttaṃ pekkhantī ajjavi jīvidaṃ ṇa pariccaāmi (18)
dṛhā| ṇāmavaśaṅkhāni andhanto garur̤adahieṇa | visaṃsa (ḍha)
kahaṃ dāṇīṃ tae edaṃ pāṇḍahamāṇajovvaṇasohaṃ taṃ evva edāvatthaṃ puttagrassa me sarīraṃ kaaṃ (30)
mādhavaḥ | amba ! mā maivaṃ | kimanena kṛtam | nanu pūvvaṃmapyetadīdṛśameva (ṇa) paramārśitaḥ | paśya
medo'ssramāṃsamajjāsthisaṃṅgāte'smiṃstvacāvṛte
śarīre kāsti vā śobhā sadā bībhatsadarśane

2.20

(ta)
garuḍaḥ | bho mahātman ! narakānalajvālāvalīḍhamivātmānaṃ manyamāno duḥkhaṃ tiṣṭhāmi| tadupadiśyatāṃ yena mucyeyamasmādenasaḥ | (tha)
nāyakaḥ | anujānātu māṃ tātaḥ| yāvadasya pāpasya
pratipakṣamapadiśāmi | (da)
jīmū | vatsa ! evaṃ kriyatām
nāyakaḥ | vainateya ! śrūyatām
garuḍaḥ | kṛtāñjaliḥ | ājñāpaya
nāyakaḥ
nityaṃ prāṇābhighātāt prati virama kuru prākṛtasyānutāpaṃ
yatnāt puṇyapravāhaṃ samupacitu diśan sarvasatveṣvabhītim
magnaṃ yenātra nainaḥ phalati pariṇataṃ prāṇihiṃsāsamutthaṃ
dainaitadvāripūre lavaṇakaṇamiva kṣiptamantarda dasya

2.102

(dha)
garur̤aḥ | yadājñāpayati
ajñānanidrāyayito bhavatā pratibodhitaḥ
sarvvaprāṇivadhādeṣa virato'dyaprabhṛtyaham

2.103

(na)
sampratihi
kaścid dīpākāraiḥ pulinavipulairbhoganivahaiḥ
kṛtāvattaṃ bhrāntirvalayitaśaroraḥ kacidapi
vrajan kūlāt kūlaṃ kacidapica setupratisamaḥ
samājo nāgānāṃ vicaratu mahodanvani sukham

2.104

(pa)
apica,
srastānāpādalambān ghanatimiranibhān keśapāśān vahantyaḥ
sindūreṣeva digdhaiḥ prathamaravikarasaṃpratāmraiḥ kapolaiḥ
āyāsenālasāṅgyo'pyapagatakaṣajaḥ kānane candanānām
asmin gāyantu rāgāduragayuvatayaḥ kīrtti metāṃ tavaiva

2.105

nāyakaḥ | sādhu mahāsattva ! sādhu ! anumodāmahe
sarvvathā dṛr̤hasamādhāno (ba) bhava | śaṅkhacūḍa nirhiṇaḥ | śaṅkhacūr̤a !
tvayāpi svagṭahamidānīṃ gamyatām
śaṅkha | niśvasya adhomukhastiṣṭhati
nāyakaḥ | vimvasya mātaraṃ paśyan
utprekṣamāṇā tvāṃ tārkyacañcu koṭinipātitam
tvaduḥkhaduḥkhitā nūnamāste sā jananī tava

2.106

(bha)
vṛddhā | sāsram | dhaṇā kkhu sā jaṇaṇī jā garuḍamuhapaḍidassa akkhadasarorassa evva puttaassa muhaṃ pekkhissadi (31)
śaṅkha | amba ! satyamevaitat | yadi kumāraḥ svastho bhaviṣyati
nāyakaḥ | vedanāṃ nāṭayan | kaṣṭam ! parārthasampādanarasātiśayetāvato velā mayā na lakṣitāḥ | samprati tu māṃ bādhitumārabdhā marmacchedinyo vedanāḥ | maraṇāvasthāṃ nāṭayati (ma)
jīmū | sasambhramam | hā vatsa ! kimevaṃ karoṣi
vṛddhā | hā ! kiṃ ṇu kkhu evvaṃ vadadi | oruttār̤am | parittāaha parittāaha | esokkhu me puttao vivajjai | (ya) (32)
nava| hā ajjautta ! pariccaidukāmo vviya lakkhīyasi | (33)
nāyakaḥ | añjaliṃ kartumicchan | śaṅkhacūḍa ! samānaya (2)
me hastau
śaṅkha | tathā kurvvan | kaṣṭamanāthīkṛtaṃ (kha) jagat
nāyakaḥ | aṅgīkṛtacitacakṣuḥ pitaraṃ paśyan | tāta ! amba !
ayaṃ me paścimaḥ praṇāmaḥ
gātrāṇyamūni na vahanti sacetanatvaṃ
śrotraṃ sphuṭākṣarapadāṃ na giraṃ śṛṇoti
kaṣṭaṃ nimīlita midaṃ sahasaiva cakṣuḥ
hā tāta ! yānti vivaśasya mamāsavo'mī

2.107

(gha)
athavā | saṃrakṣatā pannagam | ityādi paṭhitvā patati
vṛddhā | hā putta ! hā vaccha ! hā gurujaṇavacchala !
kahiṃsi | dehi me paḍivayaṇaṃ (34)
jīmūta | hā vatsa ! jīmūtavāhana ! hā pracayijanavallabha ! hā sarvvaguṇanidhe ! kāpi dehi me prativacanam
ityatapatyi | kaṣṭa bhoḥ kaṣṭam
nirādhāraṃ dhaiyyaṃ kamiva śaraṇaṃ yātu vinayaḥ
kṣamaḥ śāntiṃ voḍhuṃ ka iha viratā dānaparatā
hṛtaṃ satyaṃ satyaṃ vrajatu ca kṛpā kvāpya kṛpaṇā
jagajjātaṃ śūnyaṃ tvayi tanaya ! lokāntaragate

2.108

(ga)
mala | hā ajjautta ! kahaṃ pariraccapa gadosi adiṇigdhiṇe mattapavadi ! kiṃ tae pekkhidavvaṃ ? jā ettiaṃ
velaṃ jīvipāmi (35)
śaṅkha | hā kumāra ! kemaṃ prāṇebhyo'pi vallabhaṃ janaṃ parityajya gamyate | tadavaśyamanve ti tvāṃ śaṅkhacūḍaḥ
garur̤aḥ| kaṣṭamuparato'yaṃ ṣa) mahātmā | tat kimidānīṃ
karomi
vṛddhā| sāsramūrddha mavalokya | bhagavanto loapapālā ! kahampi
amideṇa señcia puttaaṃ me jīāvehi (36)
garur̤aḥ| sagarvamātmagatam | aye ! amṛtasaṅkīrttanāt
sādhu smṛtam | manye pranaṣṭamayaśaḥ | tad yāvat tridaśapatimabhyarthya taddisṛṣṭe nāmṛtavarṣeṇa na kevalaṃ jīmūtavāhanametānapi pūrvvabhakṣitānasthiśeṣānudgapatīn pratyujjīvayāmi
yadi na dadātyasau (sa) tadāham
pakṣaiḥ potvāmbunāthaṃ paṭutarajavanaiḥ preryyamāṇaḥ samīraiḥ
netrāgniploṣamūrcchāvidhuravinapatatsānalahlādagātraiḥ
cañcvā sañcūrṇya śakrāniśitagadayāpretalokeyadaṇḍān
ājī nirjitya devān kṣaṇamamṛtamayaṃ varṣamabhyutsṛjāmi

2.108-2

tadayaṃ gatosmi | iti sāṭopaṃ (ka) parikramya niṣkrāntaḥ
jīmū| vatsa śaṅkhacūr̤a| kimadyāpi sthīyate | samāhṛtya
dārūṇi putrasya me viracaya citām | yena vayamapyanena
sahaiva gacchāmaḥ
vṛddhā| putta śaṅkhacūr̤a | laghu sajjehi | dukkhaṃ pamhe hiṃ
viṇā bhāuṇī de ciṭṭhadi (37)
śaṅkha | sāsram | yadājñāpayanti guravaḥ | nanvagrata
evāhaṃ yuṣmākam | utthāya citāracanāṃ kṛtvā | tāta ! amba !
sajjīkṛteyaṃ citā
jībhū | devi ! kimaparaṃ rudyate | taduttiṣṭha citāyāmārohāmaḥ | sarvve uttiṣṭhanti
mala | vṛddhāñjalikṛte paśyantī | bhagavadi gauri ! tue
āṇattaṃ | jaddā vijjāharavakkavaṭṭī bhattātaṃ bhavissadinti
tā kahaṃ mama mandabhaggāe kade tumaṃ aliadaaṇā saṃvṛttā | (38)
tataḥ praviśati sambhrāntā gaurī
gaurī | mahārāja ! jīmūtaketo ! na khalu sāhasamanuṣṭhātavyam
jīmū | aye ! kathamamoghadarśanā gaurī
gaurī | malayavatosahisā | vatse ! kathamahamalīkavādinī
bhaveyam | nāyakamapasṛtya kamaṇḍalujalenābhyukṣya
nijena jīvitenāpi jagatāmupakāriṇaḥ
parituṣṭāsmi te vatsa ! jīva jīmūtavāhana !

2.110

(ka)
nāyakaḥ | uttiṣṭhati
jīmū | saharṣam | devi ! diṣṭyā varddhase | pratyujjīvito
vatsaḥ
vṛddhā | bhagavadīe pasādeṇa | (38)
nāyakaḥ | gaurīṃ dṛṣṭvā sāṣṭāṅgaḥ | aye ! kathamamoghadarśanā
bhagavatī ?
abhilaṣitākhilavarade praṇipatitajanārttihāriṇi ! śaraṇye !
caraṇau namāmyahaṃ te vidyādharavandite ! gauri !

2.111

(kha)
iti gauryāḥ pādayoḥ patati | sarve ūrddhaṃ paśyanti
jīmū | aye ! kathamasabhrā dṛṣṭiḥ | bhagavati ! kimetat
gaurī | rājan jīmūtaketo | jīmūtavāhanaṃ pratyujjīvayitu metāṃścāsthiśeṣānuragapatīn samupajātapaścāttāpena
pakṣipatinā devalokādiyamamṛtavṛṣṭiḥ pātitā | agrutyā
niddiśya | kiṃ na paśyati bhavān
samprāptāḥ śaṅkhacūr̤aṃ sphuṭamaṇikiraṇairbhāsurairuttamāṅgaiḥ
jihvākoṭidvayena citimamṛtarasāsvādalobhāllihantaḥ
samprāptābaddhavegā malayagirisaridvāripūrā ivaite
vakraiḥ prasthānamārgairviṣadharapatayastoyarāśiṃ viśanti

2.112

nāyakamuddiśya | vatsa jīmūtavāhana ! na tvaṃ jīvitadānamātrasyaiva yogyaḥ | tadayamaparaste prasādaḥ
haṃsāṃsāhatahemapaṅkajarajaḥ samparkapaṅkocitairutpannermama mānasādupanataistoyairmahāpāvanaiḥ
svecchānirmitaratnakumbhanihitaireṣobhiṣicya svayaṃ
tvāṃ vidyādharacakravarttinamahaṃ prītyā karomi kṣaṇāt

2.112.p1

gha

2.113

apica
apre sarobhavatu kāñcanacakraratnameṣa dvipaśca dhavalairdaśanaiścaturbhiḥ
śyāmo harirmalayavatyapi cetyamūni
ratnāni me samavalokaya cakravarttin !

2.114

(ṅa)
apica | ālokyantāmamī śāradadhanāṅganirmalapraśasyajana hastā maṇimarociracitaindracāpabhaktayo bhaktinamitapūrvāddhakāyāḥ (kha) praṇamanti namanti ca matakṛtatakkāhayo
vidyādharapatayaḥ | taducyatāṃ kiṃ te bhūyaḥ priyamapakaromi
nāyakaḥ | ataḥ paramapi priyamasti
trāto'yaṃ śaṅkhacūr̤aḥ patagapatibhayādvainateyo vinītaḥ
tena prāgbhakṣitā ye viṣadharapatayo jīvitāste 'pi sarve
matprāṇāptyā ca muktā na gurubhirasavaścakravarttitvamāptaṃ
sākṣāt tvaṃ devi ! dṛṣṭā priyamaparamataḥ kiṃ punaḥprārthyase yat

2.115

(ka)
tathāpīdamastu bharatavākyama
dṛṣṭiṃ dṛṣṭaśikhaṇḍitāṇḍavarute muñcantu kāle ghanāḥ
kurvvantu pracurūr̤hasasyataharitaisyottarīyāṃ kṣitima
cinvānāḥ sukṛtāni vītavipado nirmatsarairmānasaiḥ
modantāṃ satatañca bāndhavasuhṛdgoṣṭhīpramodāḥ prajāḥ

2.115.p1

ja

2.115.p2

iti niṣkrāntāḥ sarve
iti pañcamo'ṅkaḥ

2.115.p3

samāptañcedaṃ nāgānandaṃ nāma nāṭakam

Linked texts (2)