Pramāṇa · Search · About · API

Prasannaraghava 4

Prasannarāghava 4

Language
Sanskrit

Contents

4.1

maṇimayamaṅgaladīvo jaṇaanarendassa maṇḍave jalai
caṇḍāṇilo vi patto jassiṃ vimalāamo hoi

4.1.p1

punarnepathye

4.2

are kṣatriyāḥ, apasarata locanapathāt | nanvayaṃ
kurvankopādudañcaddravikiraṇasaṭāpāṭa lairdṛṣṭipātairadyāpi kṣatrakaṇṭhacyutarudhirasaritsiktadhāraṃ kuṭhāram
tīvrairniḥśvāsapātaiḥ punarapi bhuvanotpātamāsūcayadbhirgarjanmaurvīkacāpastribhuvanavijayī jāmadagnyaḥ sameti

4.2.p1

tataḥ praviśati jāmadagnyaḥ

4.3

jāmadagnyaḥ—(sāṭopaṃ parikramya |) aho dhṛṣṭatā janakasya | yadayaṃ
haracāpāropaṇena kanyādānaṃ pratijānīte | (paraśuṃ vilokya |)
sakalanṛpakaṭhorakaṇṭhapīṭhobalagaladrudhiraughadhautadhāraḥ
tadidamajanakaṃ jagadvidhatte paraśurayaṃ jamadagninandanasya

4.3.p1

vimṛśya

4.4

udito'rjunabhujavipine jvalitastuṅgeṣu nṛpativaṃśeṣu
nimikulakamalakalāpaṃ kopānala kiṃ punaḥ spṛśasi

4.39

(punarvicintya |) alamasminnupekṣayā | manoratho panīta jāmātṛbhujabalāvalepadurlalitaḥ khalvayam | tathā hi | saṃdiṣṭamanenāsmatparaśoḥ
(‘tvaṃ mitram’ 3

4.5

ityādi paṭhati |) aho asya duravalepaḥ
yasyodyaddhoradhārāñcaladalitagalodbāhuśākhāsahasraprodgacchadraktadhārānivahajitanavonmīladarkāṃśajālaḥ
kṣmāpālaḥ kārtavīryaḥ surapurasudṛśāṃ puṣpitāśokaśākhibhrāntiṃ dattvāpi citte nijapurasudṛśāṃ śokaśākhībabhūva

4.6

api ca
yenābaddhata narmadāmbunivahaḥ saṃkhye ca laṅkeśvarastadyasminnimamajjadarjunabhujakṣoṇīruhāṃ maṇḍalam
kṣatrastrīnayanāmbupūramiṣataḥ khelanti yatkelayastattādṛkparaśurmamāyamadhunā dhārājalaṃ muñcati

4.6.p1

(vilokya |) kathamayaṃ śatānandaśiṣyastāṇḍyāyanaḥ

4.6.p2

praviśya

4.7

tāṇḍyāyanaḥ—bhagavan, abhivādaye
jāmadagnyaḥ—āyuṣmānbhūyāḥ | kathaya tāvat | api nāma bhavadupādhyāyayajamānasya nivṛttā haracāpāropaṇaśraddhā
tāṇḍyāyanaḥ—nivṛttā
jāmadagnyaḥ—(saharṣam |) nivṛttā
tāṇḍyāyanaḥ—bhagavan, nivṛttā sahaiva cāpena
jāmadagnyaḥ—(sasaṃbhramam |) kimāttha sahaiva cāpena nivṛtteti
tāṇḍyāyanaḥ—atha kim
jāmadagnyaḥ—sphuṭaṃ kathaya tāvatkiṃ vṛttamiti
tāṇḍyāyanaḥ—kasyacid
akhaṇḍacaṇḍimoddaṇḍabhujadaṇḍanipīḍitam
bhagavanbhṛgumārtaṇḍa bhagnaṃ bhargaśarāsanam

4.12

jāmadagnyaḥ—(sakrodham |) kasya
tāṇḍyāyanaḥ—
subāhumārīcapuraḥsarā amī
niśācarāḥ kauśikayajñaghātinaḥ
vaśe sthitā yasya
jāmadagnyaḥ—alam | ataḥ paraṃ jñātaḥ khalu khalānāmagraṇīrniśācaragrāmaṇīḥ
tāṇḍyāyanaḥ—(svagatam |) kathaṃ daśakaṇṭhena dhanurbhagnamiti pratītaṃta
bhagavatā | bhavatu tāvat
teṣāmayaṃ nirupamaḥ prathamaḥ kumāro
rāmābhidhaḥ kuśikarājatanūjaśiṣyaḥ

4.13

jāmadagnyaḥ—(kṣaṇaṃ vibhāvya| sāmarṣam |)
durgharṣāḥ surasiddhakiṃnaranaraistyaktakramaṃ vakratāṃ
prāpte yatra vidhātarīva tarasā tisro'pi dagdhāḥ puraḥ
tadbhagnaṃ yadi rāghaveṇa śiśunā caṇḍīpateḥ kārmukaṃ
tāṇḍyāyanaḥ—(svagatam |) kimadhunā vakṣyati
jāmadagnyaḥ—
tanmagnaṃ kulameva tarkaya raghorucchastradhārāmbhasi

4.14

tāṇḍyāyanaḥ—saṃrabdho'yaṃ bhagavān | tamimaṃ vṛttāntamupādhyāyasya kathayāmi | (iti niṣkrāntaḥ |)
jāmadagnyaḥ—(vilokya |) abhinavavivāhamaṅgalatayā tarkayāmi
sa eṣa rāmaḥ sānuja iti | (saharṣam | nirvarṇya|) ardhamugdhaḥ khalvayaṃ
jano yadenaṃ kāma iti vaktavye rāma iti jalpati | (punarnirvarṇya)
saundaryaṃ madanādapi prathayati prauḍhiprakarṣaṃ purāṃ
bhettāraṃ madanārimapyadharayatyuddāmadoḥkrīḍitam
mugdhatvaṃ madanārimauliśaśino'pyutkarṣamālambate
mūrttastatkimaso rasairviracitaḥ śṛṅgāravīrādbhutaiḥ

4.14.p1

tataḥ praviśato rāmalakṣmaṇau

4.15

lakṣmaṇaḥ—(sakautukam |)
maurvī dhanustanuriyaṃ ca vibharti mauñjīṃ
bāṇāḥ kuśāśca vilasanti kare sitāyāḥ
dhārojvalaḥ paraśureṣa kamaṇḍaluśca
tadvīraśāntarasayoḥ kimayaṃ vikāraḥ

4.16

ārya, kiṃ punaridaṃ brahmakṣatravarṇātmakaṃ citramiva sphurati
rāmaḥ—vatsa, na viditaṃ te | nanvayaṃ sa bhagavānbhārgavaḥ
vedhyaṃ krauñcamahīdharasya śikharaṃ deyaṃ dharitrītalaṃ
pratyagrakṣitikhaṇḍadaṇḍanavidhikrīḍāvidheyo'mbudhiḥ
jeyastārakasūdano yudhi karakrīḍākuṭhārasya ca
cchedyaṃ yasya babhūva haihayapateruddāmadoḥkānanam

4.17

lakṣmaṇaḥ—tarhi vismayanīyaśīlo'yaṃ bhagavān
rāmaḥ—vismayanīyaśīlānāṃ śikhāmaṇiriti vaktavyam | ayaṃ hi
ekaḥ svarṇamahīdharāṃ kṣitimimāṃ kharṇaikaśṛṅgīṃ yathā
gāmekāṃ pratipādya kaśyapamunau na svātmane ślāghate
kiṃca krauñcagiriṃ girīśatanayasyāviddhaśaktiśataṃ
viddhā bāṇagaṇairudārahṛdayo vailakṣyamālambate

4.17.p1

ubhau parikrāmataḥ

4.17.p2

rāmaḥ—(añjaliṃ baddhvā ) bhagavan, bhṛgukulaśiraḥśekharaśikhaṇḍaka,
eṣa sānujasya me paramonnatiramaṇīpariṇāmaḥ praṇāmaḥ
jāmadagnyaḥ—samaravijayī bhūyāḥ
rāmaḥ—bhagavan, bhṛgukulamaulimāṇikya, anugṛhīto'smi
bhārgavaḥ—(svagatam | sakaruṇam |)
rāme candrābhirāme vinayavati śiśau kiṃ prakupyātimātraṃ

4.17.p3

vimṛśya | sakrodham

4.17.p4

huṃ cāpaṃ candramauleścapalamatirasāvikṣudaṇḍaṃ babhañja

4.17.p5

punaḥ sānukrośam

4.17.p6

bālā vaidhavyadīkṣāṃ janakanṛpasutā nārhatīyaṃ madasrāt

4.17.p7

punarvicintya | sāmarṣam

4.18

āḥ śānto me kuṭhāraḥ kathamayamadhunā reṇukākaṇṭhaśatruḥ

4.19

(prakāśam) dāśarathe, iyamasau me tvayi samudācārānusāriṇī
vāgvṛttireva
rāmaḥ—(vihasya |) manovṛttistu kīdṛśī
bhārgavaḥ—
caṇḍīśakārmukavimarddavivardhamānadarpāvalepasaviśeṣavikāśabhājoḥ
bāhnostavaivāhamadhunā madhunā samānairārādhayāmi rudhiraiḥ kaṭhinaṃ kuṭhāram

4.20

rāmaḥ—bhagavan, nigrahānugrahayoḥ svādhīno'yaṃ janaḥ | paraṃ te
kopabījaṃ jñātumicchāmi
bhārgavaḥ—aho darpāndhatā yadātmanā kṛtamasmābhiruktamapi nāvadhārayati nijadurvinayam | nanu re,
yenopadiṣṭamadyāpi purastrīvirahavratam
na śubhraṃ tattvayā bhagnaṃ jagadguruśarāsanam

4.21

rāmaḥ—bhagavan, alīkalokavārtayā niraparādhe mayi mudhā
kopakalaṅkito'si
bhārgavaḥ—tatkiṃ svasti harakārmukāya
rāmaḥ—nahi nahi
bhārgavaḥ—tatkathaṃ niraparādho'si
rāmaḥ—
mayā spṛṣṭaṃ na vā spṛṣṭaṃ kārmukaṃ puravairiṇaḥ
bhagavannātmanaivedamabhajyata karomi kim

4.22

bhārgavaḥ—āḥ, kathaṃ re candanadigdhaṃ nārācaṃ nidhāya hṛdayaṃ me
śītalayasi | tadalrmanena | (kuṭhāramudyamya |)
he rāma kāmaripukārmukakarmaghātasaṃjātapātaka tavaiṣa kaṭhoradhāraḥ
sītākaravyatikarapratikūlabandhuḥ
kaṇṭhaṃ purā viśatu niṣkaruṇaḥ kuṭhāraḥ

4.23

tatpravīro bhava
rāmaḥ—
hāraḥ kaṇṭhaṃ viśatu yadi vā tīkṣṇadhāraḥ kuṭhāraḥ
strīṇāṃ netrāṇyadhivasatu naḥ kajjalaṃ vā jalaṃ vā
saṃpaśyāmro dhruvamiha sukhaṃ pretabharturmukhaṃ vā
yadvā tadvā bhavatu na vayaṃ brāhmaṇepu pravīrāḥ

4.24

jāmadagnyaḥ—āḥ, kathaṃ māmapi praṇatipātraṃ brāhmaṇamātramiva
manyase | (punaḥ sāmarṣam |)
jānīṣe nahi jāmadagnyamapi re yaddīrghadoḥkandaladvandvāskanditabāhunā raṇabhuvi skandena mandaujasā
nākṣākṣīdbhujasaṃpadaṃ mama kathaṃ vaktrānusārāditi
kruddhenoddhatamaikṣi śaṃkarakaranyastaṃ vidhātuḥ śiraḥ

4.25

(punaḥ sāmarṣam |) kimāttha re, kimāttha | 'na vayaṃ brāhmaṇeṣu pravīrāḥ'
iti | kathaṃ kṣatriyajātigarvito brāhmaṇajātiṃ tṛṇāya manyase | tadidānīmāvayoḥ kā garīyasīti saṅgrāmatulaiva nirṇeṣyate
rāmaḥbho brahmanbhavatā samaṃ na ghaṭate saṃgrāmavārtāpi naḥ
sarve hīnabalā vayaṃ balavatāṃ yūyaṃ sthitā mūrdhani
lakṣmaṇaḥ-jāmadagnya, evametat
yasmādekaguṇaṃ śarāsanamidaṃ suvyaktamurvībhujāmasmākaṃ bhavatāṃ punarnavaguṇaṃ yajñopavītaṃ balam

4.26

rāmaḥ-vatsa, alamiha mānanīye munau durvinayavaidagdhyena
jāmadagnyaḥ-asya ko doṣaḥ
dārairmuktakucāṃśukaiḥ parivṛtaṃ prācīnameṣāṃ nṛpaṃ
nāhiṃsīdyadasau kuṭhārahatakastasyaitadujjṛmbhitam
yannārīkavacānvayapraṇayināṃ kṣattādhamānāmimā
durvācaḥ praviśanti me śravaṇayordhikkṣatragotre kṛpām

4.27

rāmaḥ-alamiha kṣīrakaṇṭhe kaṭhorakopatayā | tatkṣamyatām
jāmadagnyaḥ-āḥ, kimucyate kṣīrakaṇṭha iti | viṣakaṇṭhaḥ
khalvasau
lakṣmaṇaḥ-bhagavan, śitikaṇṭhaśiṣyeṇa viśeṣataḥ kṣantavyam
jāmadagnyaḥ-āḥ, kathaṃ viṣakaṇṭhanāmasāmyena tvamapi me guruḥ
lakṣmaṇaḥ-(vihasya |) 'bhagavan, anyābhisaṃdhānena mayedamuktaṃ
yatkila
kirīṭamadhirūḍhe'pi bāle prāleyarociṣi
śitikaṇṭhasya kiṃ citte dhatte kopāṅkuraḥ padam

4.28

tadbhagavānstadantevāsīti viśeṣataḥ kṣantumarhati
jāmadagnyaḥ—(svagatam |) aho asya kṣatriyabaṭorvākparipāṭīpāṭavam | bhavatu | (prakāśam ) tadidaṃ kṣāntameva mayā | ayaṃ tu na
kṣamate prakṛtikaṭhoraḥ kuṭhāraḥ | śīlaṃ na vetsi kathamasya
krīḍāvinirmitasudurmadadorvilāsaniḥśeṣarājakavadhasya paraśvadhasya
kīlālakīkasakacaiḥ parito vicitya
yena tridhāpi vidadhe pṛthivī trivarṇā

4.29

(punaḥ sāmarṣam |) kathamasya haraprasādaparaśoḥ śīlamapariśīlitaṃ te
yatra krāmati saṃgarāṅgaṇabhuvaṃ durvāradhārāñcalakṣuṇṇakṣatrakiśorakaṇṭharudhirairnīreṇukā bhūrbabhūt
tāddagvīravarasvayaṃvaraparasvarlokakanyākarakrīḍāpuṣkaradāmareṇubhirabhūddyaureva reṇūtkaṭā

4.29.p1

lakṣmaṇaḥ—bhagavan, etatsatyam | yatkila bhavatkuṭhāradhārājvalavilasitena nīreṇukā bhūrbhūditi
jāmadagnyaḥ—(svagatam |) āḥ, kathaṃ reṇukāvṛttāntena marma vidhyati | bhavatu | (prakāśam |) aye kṣatriyapota, alamiha niraparādhe
bhavati mudhā paraśvadhapātena | tadayaṃ me prakṛtikaṭhorabhāṣiṇaṃ bhavatkaṇṭhameva śātayati kuṭhāraḥ

4.29.p2

nepathye

4.29.p3

aye jāmadagnya, kathamatipragalbhase | tadidamidānīṃ bhavacchāsanāya śarāsanamānīyate
jāmadagnyaḥ—(vihasya |) kathamayaṃ janakaḥ | (uccaiḥ |) aye yājñavalkyaśiṣya, kiṃ bhavataḥ śarāsanena | padmāsanamevāvalambasva

4.29.p4

punaḥ sotprāsam

4.30

yuṣmākaṃ bhoḥ sughaṭitabahunyastapadmākṣakaṇṭhā
mithyotkaṇṭhā kimiti samiti kṣatriyaśrotriyāṇām
te'nye cañcatkaratalacalaccaṇḍanistriṃśadhārādhautārātidviṣamadamaṣīpaṅkapūṃrāḥ pravīrāḥ

4.30.p1

tadalaṃ bhavatā | etāveva tāvatkṣatriyasphuliṅgau nirvāpayāmi

4.30.p2

punarnepathye

4.30.p3

aye jāmadagnya, kathaṃ tathā śamadhanasamṛddhasya jamadagnestanayo'pi
śamadurgaṃto'si saṃvṛttaḥ
jāmadagnyaḥ—kathamayamāṅgirasaḥ | (uccaiḥ |) aye śatānanda, kathaya
tāvat | idamevaṃvidhaṃ śamābhidhānaṃ kasmādupāttam | bhagavato gautamādvā
gotrabhido vā

4.30.p4

nepathye

4.31

āḥ, kṣatriyāputra, nijajananīkaṇṭhatāṇḍavitakuṭhāra kulāṅgāra, kathaṃ
tapastuṅgamaṅgirasamapi kulaṃ kalaṅkayasi
jāmadagnyaḥ—āḥ pāpa kulapāṃsana pāṃsulāputra, kathaṃ bhṛgūṇāmagre
tapastāṇḍavaṃ maṇḍayasi
rāmaḥ—bhagavan, sakalalokavikhyāṃtamidaṃ bhṛgūṇāmāṅgirasāṃ
kulam | tapoviśeṣatastu bhargaśiṣyasya | ata eva vijñāpayāmi
tapaḥśāntaṃ cetaḥ sphaṭikamaṇimālāparikaraḥ
kuśāḥ kuṇḍī daṇḍaḥ satatamuṭajāvāsaniratiḥ
munīnāmetadvaḥ samucitamudagraṃ na vacanaṃ
na vakrabhrūbhaṅgo na śaradhanuṣī nāpi paraśuḥ

4.32

(punaḥ savismayam |) bhavāneva tāvadvicārayatu
kva paraśuraśubhaste kutra gotraṃ pavitraṃ
kva nu dhanuridamugraṃ nirmalaṃ kutra śīlam
ghanasamarakarālā kutra nārācahelā
kuśakisalayalīlā kutra sā parṇaśālā

4.33

jāmadagnyaḥ—kathamanyamiva māṃ praṇatipātraṃ munimātraṃ manyase
sa eṣa jāmadagnyaḥ khalvahaṃ
kṣuṇṇakṣatrakaṭhorakaṇṭhavigalatkīlāladhārāsarinnirvṛttābhiṣavasya kṛttaśirasāṃ keśānkuśānkurvataḥ
gṛhṇanraktajalāñjalīnpitṛgaṇo yasya kṣaṇaṃ vismitaḥ
saṃtoṣeṇa jugupsayā karuṇayā trāsena hāsena ca

4.34

tadalamidānīmapi
kṛtvā triḥsaptakṛtvaḥ samiti viśasanaṃ pūrvamurvīpatīnāṃ
kṛtvānyatsaptakṛtvaḥ punarapi kadanaṃ durmadānāṃ nṛpāṇām
nirmāya kṣmāpatīnāṃ pratisamarahṛtairuttamairuttamāṅgaiḥ
kāpālīmakṣamālāṃ jhaṭiti bhagavato bhairavasyārpayāmi

4.35

rāmaḥ—
prasīda tvaṃ roṣādvirama kuru me cetasi giraṃ
ciraṃ yaccāyā sairbahubhiriha vārairjitamabhūt
yaśovittaṃ vṛttaṃ kitava iva vikṣobhataralaṃ
tadetatsinvāre bhṛgutilaka mā hāraya mudhā

4.36

jāmadagnyaḥ—kathaṃ re hārayiṣyāmi | (vimṛśya |) athavā
kiṃ nāma vāgḍambarapaṇḍiteṣu yuṣmāsu vāṇīḥ pracurāḥ prayuñje
bāṇānripuprāṇaharānmadīyānsarve'pi yūyaṃ sahitāḥ sahadhvam

4.37

rāmaḥ—kimanyairnanvahameva haraśarāsanāropaṇopanītajānakīkarakisalayalīlā nihitakamalamālikāmiladalipaṭalakolāhala saṃgītayaśaḥparimalena
vakṣaḥsthalena sahiṣye
jāmadagnyaḥ—
īśatyaktapurāṇacāpa dalanaprodbhūtagarboddhativyagrastvaṃ kataraḥ sa me tava guruḥ soḍhuṃ na śaktaḥ śarān
tuṣṭādiṣṭavarapradādbhagavataḥ padmāsanātsādaraṃ
mannārācabhayādyācata kila brāhmīṃ tanūṃ kauśikaḥ

4.38

rāmaḥ—(svagatam |) kathaṃ bhagavantaṃ viśvāmitramadhikṣipati
tadataḥparaṃ na sahiṣye | (prakāśam |)
īśatyaktapurāṇacāpa dalanaprodbhūtagarboddhativyagro'haṃ kataraḥ sa te mama guruḥ soḍhuṃ na śaktaḥ śarān
tuṣṭādiṣṭavarapradādbhagavataḥ padmāsanātsādaraṃ
tvannārācabhayādyācata kila brāhmīṃ tanūṃ kauśikaḥ

4.39-2

(iti padavyatyāsena punaḥ ślokaṃ paṭhati | punaḥ sāṭopam |) aye jāmadagnya,
tatkodaṇḍaṃ kuliśakaṭhinaṃ bhagnametena bhagnaṃ
mama śalyaṃ tava hṛdi mahadbhagnametāvatā kim
traiyakṣaṃ vā bhavatu yadi vā nāma nārāyaṇīyaṃ
naitatkiṃcidraṇayati sa me durmado durvilāsaḥ

4.40

jāmadagnyaḥ—(saharṣam |) sādhu re kṣatriyapota, sādhu | yatkila
jāmadagnyanāmnaścaṇḍadhāmnaḥ purataḥ khadyota iva vidyotase | kimāttha
re, kimāttha
rāmaḥ—(tadeva paṭhati |) nanvidaṃ bhūyo'pyucyate | (punastadeva paṭhati|)
jāmadagnyaḥ—sādhu smārito'smi
rāmaḥ—kiṃ tat
jāmadagnyaḥ—
karāghātādviṣṇostaraḷavanamālāparimalabhramattṛṅgadhvānadviguṇitavikāsaḥ samajati
sa yasya jyāghoṣaḥ suraripuvadhūvargaruditadhvanisvādhyāyānāṃ praṇava iva tatkārmukamidam

4.41

rāmaḥ—
karapaṅkeruhakroḍe krīḍitaṃ yena śārṅgiṇaḥ
tadetat
jāmadagnyaḥ—
atha kiṃ yadi śakto'si gṛhāṇa vigṛhāṇa vā

4.41.p1

rāmaḥ—gṛhṇāmi
jāmadagnyaḥ—tadehi | bāṣpāyamāṇabhavadbandhujanabandhurāṃ vasuṃdharāmatikramya samarakṣamāṃ kṣamāmavatarāvaḥ

4.41.p2

iti niṣkrāntau

4.42

lakṣmaṇaḥ—(vilokya saharṣaṃ sakautukaṃ ca |)
mā śāṃbhavaṃ dhanurivedapi prayātu
bhaṅgaprasaṅgamiva mandacaladbhujena
āryeṇa kārmukamapīdamaho sahelaṃ
cakrīkṛtaṃ bhagavato garuḍadhvajasya

4.42.p1

nepathye

4.43

aho kautukam
udbhinnaśvāpacakrādamaraparihṛtavyomarandhrāvagāhī
bāṇo'yaṃ rāghavasya tridaśapuragaticchedakṛdgārgavasya
haṃsībhūtaḥ surastrīkarakamalagalatpuṣpasaurabhyalubdhabhṛṅgīsaṃgītamaṅgīparicalitayaśāḥ svargaparyaṅkameti

4.43.p1

tataḥ praviśato rāmajāmadagnyau

4.44

jāmadagnyaḥ—(rāmaṃ vilokya nirvarṇya ca svagatam |)
trilokī kokīya mudamudayatānena labhate
vikāśaṃ vā dhatte munijanamanaḥpaṅkajavanam
aye ko'yaṃ bālaḥ kuvalayadaḷaśyāmaḷatanurjagadyonirjyotiḥ kathamidamaho tatpariṇatam

4.44.p1

punarvimṛśya

4.45

āpūraṇāya puravairiśarāsanasya
bāṇātmanā pariṇataḥ kila līlayā yaḥ
āropaṇāya punarasya sa eva śaṅke
bālātmanā pariṇataḥ puruṣaḥ purāṇaḥ

4.45.p1

(prakāśam |) vatsa, itaḥ

4.45.p2

rāmaḥ salajjamadhomukhastiṣṭhati

4.46

jāmadagnyaḥ—(upasṛtya | rāmasya cibukamunnamayya |) kimiti lajjāsthānam
kamalabandhuvilocana yastvayā svamahimonnamanairadharīkṛtaḥ
na kimasāvadharīkurute narastridaśakoṭikirīṭamaṇīnapi

4.47

rāmaḥ—(añjaliṃ baddhvā |) bhagavan, alamanena | durbinayapaṅkamalinīkṛtamātmānaṃ tāvadbhavaccaraṇanakhakiraṇataraṅgiṇījalena kṣālayāmi
caṇḍameva kila tigmarociṣaḥ saumyameva kila śītarrociṣaḥ
caṇḍasaumyamiti kautukāvahaṃ naumi tāvakamahaṃ mahanmahaḥ

4.47.p1

iti pādayoḥ patati

4.48

jāmadagnyaḥ—ayi kalyāṇanidhe, āśīruktirapi tvayi punaruktireva | tathāpīdamāśāsmahe
yaśaḥpūraṃ dūraṃ tanu sutanunetrotpalavanītamastandrācaṇḍā‌tapa tapa sahasrāṇi śaradām
iyaṃ cāstāṃ yuṣmaccharaśamitalaṅkeśvaraśiraḥśritotsaṅgā nandatsuranarabhujaṅgā trijagatī

4.48.p1

tadanujānīhi mām| (iti niṣkrāntaḥ |)
rāmaḥ- (lakṣmaṇaṃ prati |) nanu kathaṃ nayanapathamatikrānta eva bhagavān | tadehi | bhṛgukulatilakaviyogakhinnamātmānaṃ bandhujanavilokanena vinodayāvaḥ

4.48.p2

iti niṣkrāntāḥ sarve

4.48.p3

iti caturtho'ṅkaḥ
gaṅgā—hā indumatinandana, hā sakalalokahṛdayānandanacandana, hā
mahākodaṇḍapaṇḍita, hā ākhaṇḍalapriyasakha, hā nijatanayanirviśeṣaprītiparipālitasakalaloka, hā rāmabhadraikajīvita | (iti mūrcchati |)
sarayūḥ—(svagatam |) asyaiva vilasitametat
gaṅgā—hā mahārāja daśaratha | (iti mūrcchitā patati |)
yamunā—(aṃśukāñcalena vījayantī |) bha̍avadi, samassasihi samassasihi | ṇaṃ imehiṃ jeva guṇehiṃ asoaṇijjo so rāā
gaṅgā—(sarayūṃ prati |) sakhi, tavaiva na kevalamayaṃ tāpaḥ, sarvajanasādhāraṇaḥ khalvasau | tadenaṃ rāmabhadracchatracchāyāyāpanodayāmaḥ
sarayūḥ—(niḥśvasya |) bhagavati, na khalvaproṣitasalilasekaḥ kamalakedāraḥ pariśuṣyati
gaṅgā—spaṣṭaṃ tāvatkathaya

4.48.p4

sarayūradharasphuraṇaṃ nāṭayati

Linked texts (1)