Pramāṇa · Search · About · API

Rupakashatka 13.12

Rūpakaṣaṭka 13.12

Language
Sanskrit

13.12

uajjhāa ! thoaṃ khu aṃjaṇaṃ | tā avareṇa raseṇa tumaṃ maha kaṇiṭṭho uṇa pārāvaassa aṃjadu loaṇe jahā samaaṃcia ṇihāṇe pecchamhe
( ubhau tathā kurutaḥ| kaukilapārāvatau gāḍhaṃ nipīḍyobhayorapyakṣiṇī nijākṣibhyāṃ sāndraṃ vimardayataḥ )
jñānagagi kauṇḍinyau—(pīḍāmabhināya) kṛṣṇa kṛṣṇa ! sphuṭato vilocane
kokilapārāvatau—haāsā ! geṇhadha geṇhadha ṇihaṇaṃ2
jñāna0—āḥ kauṇḍinya ! upaviṣaṃ kimapyetadānītaṃ tvayā ! | anya eva
sa netrāñjanaḥ
kauṇḍinyaḥ—uajjhāa ! kiṃ maṃ māredumicchasi | evaṃ vveva phuṭṭaloaṇo mudohaṃ3
pārā0--(pīḍātiśayamabhināya ) haddhī haddhī aṭhṭhāṇe mudomhiai
kokilaḥ—pārāvaā ! kiṃ soeṃsi | tahā aṃ—
apīḍaapuvvaṃ kimu kiṃpi majjaṃ
viṭṭhāālidā kiṃ mahilā ṇa kāvi
jūeṇa suṇṇo diaho gado kiṃ
ko amha soāvasaro jaammi

13.12.p1

jñāna0—( svagataṃ sopahāsama ) matyametat
kṛtakṛtyāḥ pratīkṣante mṛtyuṃ priyamivātithim
( prakāśama ) vatsau kokilapārāvatau ! asti kvāpīha pratyāsanno jalāśayaḥ | nayanaprakṣālanamātreṇeva praśāmyatyeṣo'pamṛtyuḥ
kokilaḥ-atthi ettha paccāsannaṃ maaṇujjāṇaṃ, jahiṃ sāmī kalākaraṃḍao pāṇagoṭṭhīvilāsaṃ karedi
pārā0-tā kathaṃ maggaṃ puloamha̍
kokilaḥ-edha dāva riṃgantā vi gacchamheṃ

13.12.p2

sarve śanaiḥ parikrāmanti| kauṇḍinyaḥ kokilopari patanaṃ nāṭayati

13.12.p3

kokilaḥ-(sakrodhaṃ caraṇena prerya) haāsa! kiṃ idha ṇihāṇaṃ? kokilo khu
ahaṃ| tā parado gaccha4
kapaṭa0-(patanaṃ nāṭayantī) vaccha kokilaā! avalaṃbasu avalaṃbasu maṃ5
kokilaḥ-ambe! ṇivaḍidavveya viṭṭha| ko tumaṃ uddhariduṃ pāredi
hatthipaḍaṇaṃ tuha saṃvuttaṃ6

13.12.p4

kapaṭakeliḥ kathañcidutthāya punaḥ punaḥ patanaṃ nāṭayati

13.12.p5

pārā0-(sopahāsam) pāvedu dāva ajjaā pae pae ṇihāṇāīṃ7
kokilaḥ-(pīḍātiśayaṃ nāṭayan) haddhī haddhī eso ṇavari aṇusao jaṃ ṇa
pāvido maraṇasamaammi pāaphaṃso pahuṇo kalākaraṃḍaassa̍
kapaṭa0-(sākrandaṃ sorastāḍamākāśe lakṣyaṃ baddhvā) putti maaṇasuṃdari! kahiṃsi
kahiṃsi?| dehi me paḍivaaṇaṃ| esā khu aṇāhā adiṭṭhatuhamuhaaṃdā vivajjāmi̍ṃ
(tataḥ praviśati saparivārā sambhrāntā madanasundarī kalākaraṇḍakaśca)
madanasundarī—atte! kiṃ nedaṃ 1 !

13.12.p6

kapaṭakeliḥ kaṇṭhe gṛhītvā roditi

13.12.p7

kalākaraṇḍakaḥ—(valokya sasambhramamupasṛtya) bhagavan jñānarāśe ! kimetat ?
jñāna0—( svareṇa jñātvā ) vatsa kalākaraṇḍaka ! durdevahato'haṃ, kiṃ˙ kathayāmi
kokilapārāvatau—( sakrodham ) ṇāha kalākaraṃḍaa ! | edaṃ māāvaṃcidasaalabhuaṇaṃ saṃbhāvesu ṇaṭṭhaṃ2
kalākaraṇḍakaḥ—( sasambhramam ) āḥ pāpau ! alamalaṃ cāpalena | ( jñānarāśiṃ prati ) bhagavan ! kathaya kimetat | sajjojyaṃ tvatpreṣyo janaḥ
jñāna0—vatsa ! tāvadambhaḥ samānīya prakṣālyantāṃ sarveṣāmakṣīṇi
kalākaraṇḍakaḥ—kusumake ! mudgaraka ! nanu pratyāsannaiva dīrghikā, tadānīyatāṃ pānīyam
ubhau—jaṃ sāmī samādisadi | ( iti niṣkramya punaḥ praviśya ) uvaṇīdaṃ jalaṃ3
kalākaraṇḍakaḥ—prakṣālyantāṃ sarveṣāmakṣīṇi | ( iti tathā kurutaḥ )
jñāna0—( mukhaṃ prakṣālya unmīlya cakṣuṣī ) vatsa kalākaraṇḍaka ! diṣṭyā
dṛṣṭo'si diṣṭyā praśāntamāpadā
kapaṭa0—( saharṣam ) diṭṭhiā diṭṭho mae tuha muhasasī | ( iti madanasundarīṃ
cumbati )
kokilapārāvatau—( kalākaraṇḍakaṃ padayorgṛhītvā ) diṣṭyā jīvatornau nayanātithirjāto'si
kalākaraṇḍakaḥ—vatsau ! praṇamyatāṃ tāvadayaṃ jagadgururbhagavān

13.12.p8

ubhau tathā kurutaḥ