Shukasaptati 3.2
Śukasaptati (ed. Richard Schmidt) 3.2
- Language
- Sanskrit
3.2.1
tatra nandananāmā narapatiḥ pālayati bhūtadhātrīm | tasya tanayo rājaśekharaḥ | tasya bhāryā śaśaprabhā
saikrena vaṇiṅgandanena nayanaviṣayamāpāditā | taddarśanasamayasamanantaramevāsī madanamārgagaṇaprahatijñjhaṃritaśarīraparirahtadhairyo bhūtvā yugapadvasthāviśeṣānanubhavannuttarasthitahṛdayaḥ sadā tadāptyupāyaṃ paricinvaṃstadekatānatāpadavīmavagāhamāno vibate | paraṃ samarthasya yuvatiḥ kathaṃ kena prakāreṇa samāsādyate
iti pratidinaṃ cintayā śuṣkaśarīro galitakalādhanaḥ kṛṣṇapakṣaśaśīva pariśeṣitanāmadheyāgrayo 35
bhūtvāvatiṣṭhate | itthaṃ tajjananī tādṛśīmavasthāvavekṣya tamaprākṣīt | putra tvamityaṃ vartase | tava manasi
yaduditamasti tanmatpurastādastratrapaṃ bhavānvadaliti mātrābhihite 'sau cittasthitaṃ sarvamabhiprāyaṃ tasyā
agre ujjagāra| yadi śaśiprabhā madaṅgasaṃgamaṅgīkurute tadānīṃ majjīvitamasti netarathā| tarhi prabhāvati
tvameva pūrvamupavarṇaya| tasyābhilāṣo yaśodayā kathamapūri| yaśodā śaśiprabhāṃ kathaṃ saṃyojitavatī
etadabhidhāya yathoddiṣṭaṃ vrajatu bhavatī| tadākarṇya prabhāvatī tadvicāracintāsaṃtānavitānaikarasā pravṛttā
5 paraṃ na viveda| tataḥ prātaḥ pañcarathaṃ papraccha| so 'pi jagāda| ākarṇaya prabhāvati| tadānīṃ yaśodayā
tapasvinīveṣamālambya kāṣāyadhāraṃ tripuṇḍratilakāṅkitaṃ galagṛhītarudrākṣamālaṃ tathātmanā samamekaṃ
bandhumānīya tasya skandhe 'ṣṭadalakalāvaṣṭabdhadevasaṃpuṭaṃ kusumakaraṇḍaṃ cāvasthāpya garīyāṃsaṃ samārambhaṃ
parikalpya tathā caikā śunī samānītā| iti parikalpitaparikarā śaśiprabhāyā dvāradeśamamacchata
3.2.2
tatrāgatya dvārapālakānabravīt| vayaṃ saurāṣṭrasomanāthayātrāyai gatvā mārge tīrthaviśeṣānālokamānāḥ
10 samāgatāḥ| adya tu bhṛśaṃ pariśrāntāḥ| aparato gantuṃ na prabhavāmaḥ| tarhi adyatanaṃ divasamatraiva nivasāmaḥ| prabhātasamaye purogamanāya mārgamupalabhyamavalambāmahe| ityabhidhāya tatraiva sthitavatī| tatasteṣāṃ
pañcatāṃ tatraiva gomayopalepanaṃ nirmāya niramāyi tathā devārcanaṃ devatāvanejanaṃ kṛtvā dhūpadīpanaivedyāni
vidhāya daṇḍavatpraṇipatya saṃnidhāyinīṃ śunīṃ samapūjayatsamastopahāranamaskārādinā| taccaritaṃ sarve
'pyabhivīkṣya visikhire| itthaṃ pratidinaṃ tatrāvasthāya śunīsaparyāṃ vidhāyānte daṇḍavatpraṇipātanādikaṃ
15 karoti| tāṃ vārttā śaśiprabhā śuśrāva| tatastatkautukālokanāya ekasmindivase śaśiprabhā tatrājuḍhaukata
tadanu taccaritaṃ yaśodāmapṛcchat| kaiṣā śunī| etadvṛttāntaṃ mahyamāvedayatu bhavatī| tato 'syāḥ prajñānugrahaṃ
dṛṣṭvā yaśodayā netre aśruḥpūrṇī akāriṣātām| avādi ca| śaśiprabhe kasmādetatpṛcchasi| etatsvarūpe
'bhihite tavāpi garīyān bhramo bhaviṣyati| tayā tathābhihite sati śaśiprabhā tatprajñāvabodhāyayāgrahaṃ
bhūyāṃsamakarot| tatastadāyahatāratamyamālokya yaśodā tadvaktavyāya viviktapradeśamayācata
20 yato 'bhihitam
āyurvittaṃ gṛhacchidraṃ rahasyaṃ mantramaithune
pāyurdhvaniṃ cāvamānaṃ matimānna prakāśayet
ityabhidhāya rahasi vaktuṃ pravṛttā| śṛṇu śaśiprabhe| pūrvamahamiyaṃ tvaṃ ca śunī ceti tisraḥ sodaryyaḥ
svasāra ekasya vaṇijo niketane vartāmahe| iti satyahaṃ vyabhicāraparāyaṇā nijecchayā pravṛttā| yaṃ tu
3.2.3
pumāṃsaṃ kāmārtaṃ paśyāmi tasmai suratopabhogaṃ prayacchāmi| tvamapi yasyopari mānasamullasati tasmai
25 surataṃ dadāsi nānyasmai prayacchasi| etāvadeva tvayi vaiguṇyaṃ pratiṣṭhitam| ārteṣu dīyate dānamiti
vākyaparipālanasāmarthyopabṛṃhitaṃ mama pūrvajātismaraṇalakṣaṇaṃ jñānamudiyāya tvaṃ tu nijāyahavyagramānasā
etāvadvaiguṇyāṅgogaviśeṣaṃ prāptāsi paraṃ na bhāgyasaṃpado jñānaviśeṣasya| anyā caiṣā dvayorapyāvayojryāyasī
nijena pātivratyaviśeṣeṇa nigīrṇā na kasmai cārtāya ratiṃ prayacchati| tatpātakatrātenaiṣā śunītvamanīyata
tarhi śaśiprabhe tavāpāradustarasaṃsārottaraṇākāṅkṣā jāgarti yadi tadā tvayāpyārtāya puruṣāya upabhogaḥ
30 prayoktavyaḥ| etāvatā svata eva jñānamutpatsyate| tadānīṃ śaśiprabhā vyābhāṣata| atidustaramasāraṃ saṃsāraṃ
nistarāmi tatrabhavatyā eva prasādo 'bhyudayanīyaḥ| tvamasmadīyakuladevatā| tarhi tvayā yaḥ ko 'pi
kandarpakaṅkaṇacakrakarkaśaprahāranipariṃgalitanikhiladhairyagāmbhīryaḥ pumāṃścakṣuṣā viṣayīkriyate sa matsaṃnidhānamānetavya ityabhidhāya daṇḍavatpraṇipatitavatī| tata itarasmindine yaśodā ākrāntaprāntadaśābhyudayopakramaṃ nijatanayamānīya atithirabhyupagato 'stīti śaśiprabhāṃ jñāpitavatī| sā tamāgatamatithiṃ
35 pariṇatirasanibhṛtopacāraiḥ cārutayā paricitavatī| tarhi prabhāvatyetādṛśaprapañcitopāyacāturyaṃ parikalpasi yadi tathā vidheyaviśeṣe 'muṣminsādhanabuddhirbhava
iti dvitīyā kathā