Vikramarkacaritra 1.12
Vikramārkacaritra 1.12
- Language
- Sanskrit
1.12
iti '
tadākarṇya rājābravīt — 'bho daivajñāḥ purā parameśvaraḥ santoṣito māmāha | ' bho rājanprasanno'smi | vināmṛtvaṃ yācasva ' iti | tato'hamavocam —' sārdhadvihāyanāyāṃ kanyāyāmutpannātputrānmama maraṇaṃ bhavatu ' iti
tacchrutvā devastathetyanujagrāha ' iti | tacchrutvā ' tarhi tādṛśaḥ putro bhaviṣyati ' iti daivajñairapyuktam | rājāpi ' hā daivasṛṣṭiracintyā | tādṛśaḥ kasmindeśe kathamutpanno bhaviṣyati' iti vyākulitacitto vetālamāhūyaitatsarvaṃ
tasmai nivedyābravīt -- ' bho yakṣa pṛthivīṃ pariśrama | evaṃvidhaḥ putraḥ kasmindeśe kutra nagare samutpanna iti jñātvā jhaḍiti samāgaccha ' iti | vetālo'pi ' mahānprasādaḥ ' iti nirgatya sāgaravelāvalāyitāṃ sagirikānanāṃ vasundharāṃ paryaṭanpratiṣṭhānagaraṃ praviśya kutrāpi kumbhakāragṛhe kañcinmāṇavakaṃ kāñcitkanyakāṃ ca krīḍantau dṛṣṭvāpṛcchata -' kau yuvām ?' iti | kanyā ' ayaṃ
mama putraḥ' iti pratyāha | vetālaḥ 'kaste pitā ?' iti punarapṛcchat | kanyā tu kañcana brāhmaṇamadarśayat | tato brāhmaṇamapṛcchat | brāhmaṇaḥ 'iyaṃ
mama kanyā, asyāḥ putro'yaṃ bālaḥ' iti pratijagāda | tacchrutvā paraṃ vismayaṃ gato vetālo brāhmaṇaṃ punarabravīt — 'bho brāhmaṇa kathametat' iti
so'bravīt — 'devānāṃ caritramagocaram | asyāḥ rūpalāvaṇyātiśayamohitaḥ śeṣo nāgendro'nayā saṅgama | tasmādasyāṃ jātaḥ putro'yaṃ śālīvāhananāmā' iti | tadākarṇya vetālaḥ satvaramujjayinīmāgatya vikramādityāya sarvamapi vṛttāntamakathayat | rājāpi tasmai pāritoṣikaṃ dattvā khaṅgamādāya
pratiṣṭhānagaraṃ praviśya yāvatkhaṅgaṃ śālīvāhane cikṣepa tāvattena svayameva hataḥ
pratiṣṭhānagarādujjayinyāṃ nipapāta | kṣatavedanādahyamānaśarīro'nantarameva jīvitamutsasarja | tato mantriṣu 'rājāyamaputraḥ kathaṃ kartavyam' iti vicārayatsu bhaṭṭiḥ prāha — 'vicāryetāmāsāṃ rājamahiṣīṇāṃ kāpi garbhiṇī syāt'
iti | tato vicāryamāṇe kāpi saptamāsagarbhiṇī samabhūt | tadā sarve mantriṇo militvā garbhasyābhiṣekaṃ kṛtvā svayaṃ rājyaṃ paryapālayan | tadindradattaṃ siṃhāsanaṃ yadaiva śūnyamāsīttadā madhyesabhaṃ kāpyaśarīriṇī vāgudabhūt -
'bho mantriṇo'sminsiṃhāsane samupaveṣṭuṃ vikramārkasadṛśo rājā ko'pi nāsti
tasmādidaṃ sukṣetre nikṣipyatām' iti | tacchrutvā mantriṇaḥ kutrāpi pavitre
kṣetre tatsiṃhāsanaṃ nikṣipya tatkṣetraṃ yāvanālacaṇakasamṛddhaṃ kasmaicidbrāhmaṇāya
daduḥ | brāhmaṇo'pi yatra siṃhāsanaṃ nikṣiptaṃ taduccasthānamiti pakṣiṇāmutthāpavārthaṃ tadupari mañcaṃ nikṣipya tatropaviśya pakṣiṇaḥ samutthāpayannavartata | tataḥ
kadācidbhojarājaḥ sasainyo mṛgayārthamaṭanarājakumāraiḥ sametastatkṣetrasamīpe yāvadājagāma tāvanmañcopari sthito brāhmaṇaḥ prāha - 'bho rājannetatkṣetraṃ phalitamasti | sasainyena samāgatya tatrabhavatā yathecchaṃ bhujyatām | aśvebhyaścaṇakādayo dīyantām | adya mama jīvitaṃ saphalamāsīdyato bhavānmamātithirjātaḥ | īdṛśāstvatithibhiḥ kadāpi na sandṛśyate' iti | tacchrutvā rājā sasainyaḥ kṣetramadhyaṃ praviveśa | tato brāhmaṇaḥ pakṣyutthāpanāya mañcādavaruhya kṣetramadhye praviṣṭaṃ rājānaṃ dṛṣṭvā bhīto'bhaṇat - 'rājankimayamadharmaḥ kriyate ? | brāhmaṇakṣetramidaṃ vināśayate | yadyanyairadharmaḥ kriyeta tadrājñe nivedanīyam | evaṃ sati
tvamevānyāyyaṃ kartuṃ pravṛttaḥ | idānīṃ ko vā nivārayiṣyati ? | uktaṃ cagaje kaḍaṅgarīye tu jāre rājani vā punaḥ
pāpakṛtsu ca vidvatsu niyantā janturatra kaḥ
Linked texts (1)
- Southern recension — Sanskrit