Vikramarkacaritra 5.1

5.1

iti
ato vayasya tavāhaṃ tuṣṭo'smi| varaṃ vṛṇīṣva' ityabravīt| rājā—'yadi
prasanno'si tarhyadyaprabhṛti manuṣyabhakṣaṇaṃ parityaja| atratyānviprānparitrāyasva| ātmānamiva tānpaśya' ityāha| tacchrutvā so'pi rākṣasastadāprabhṛti prāṇivadhaṃ parityaja| rājāpi kṛtārtho bhūsurānpraṇamya tairabhinanditaḥ
svanagaramagamat”| itīmāṃ kathāṃ sālabhañjikākathitāmākarṇya trapāvanatavadano bhojo niśāntaḥpuramayāsīt
ityekādaśamupākhyānam
atha dvādaśamupākhyānam
bhūyo'pyekadā bhoje siṃhāsanamāroḍhumāyātyaparā sālabhañjikā jagāda
‘etatsiṃhāsanaṃ vikramasyaudāryaṃ prathamamākarṇyantaramāroḍhavyam’ iti| tato
bhoje ‘kathaya tasyaudāryam’ iti pṛcchati sābravīt—“vikrame rājyaṃ kurvati
tasya nagare bhadraseno nāma vaṇigāsīt| tasya purandaro nāma putro'bhūt
tasya bhadrasenasya saṃpadāṃ paricchedo nādṛśyata| paraṃ tu vyayaśīlo nāsīt
tataścirādbhadrasene mṛte purandaraḥ pituḥ sarvasvaṃ prāpya kālocitaṃ tyāgaṃ kartumārabhata| athaivaṃvidhamenaṃ dhanado nāma suhṛdabhāṣata—‘sakhe purandara vaṇikputro bhūtvāpi mahākṣatriyakumāra iva vyayaṃ karoṣi| etadvaṇikulasambhavasya
tava nocitam| vaṇikputreṇaikākināpi dravyasaṅgrahaḥ kartavyaḥ| varāṭikāyā
api vyayo na kartavyaḥ| upārjitaṃ dravyaṃ kasyāṃ cidāpadyupakuryāt’ iti
etaddhanadavacanaṃ śrutvā purandaraḥ prāha—‘sakhe dhanada samupārjitaṃ vittaṃ kasyāṃ cidāpadyupayogāya bhavatīti yo vadati sa vicāraśūnyaḥ| yadā tvāpadaḥ
samāyānti tadopārjitaṃ dhanamapi naśyati| ato vivekinā puruṣeṇocito
vyayaḥ kārya eva’ iti| etacchrutvā niruttarībhūto dhanadastūṣṇīmāsīt| tataḥ
purandaraḥ paitṛkaṃ sarvamapi svaṃ satpātrebhyo viniyuktavān| tato vittahīnaṃ
purandaraṃ bandhumitrādayo na mānayanti sma| tena saha goṣṭhīmapi nākurvan
tadā purandaraḥ svamanasyacintayat — 'yāvaddhaste dhanamāsīttāvadeva sarve
trādayo māmasevanta | idānīṃ mayā saha goṣṭhīmapi na kurvanti | nītirapi
satyā ' yasyārthāstasya mitrāṇi ' iti | tacca ca—
vanāni dahato vahneḥ sakhā bhavati mārutaḥ
sa eva dīpanāśāya kṛśe kasyāsti sauhṛdam