Vikramarkacaritra 5.1-2
Vikramārkacaritra 5.1-2
- Language
- Sanskrit
5.1-2
iti vadansvanagarānnirgatya deśāddeśamaṭanhimācalasamīpasthaṃ nagaramekamagamat
tatra rātrau kasyacidgṛhasya bahirvedikāryā suṣvāpa | ardharātrasamaye ca nāti
rasthaveṇuvanamadhye rudantyāḥ kasyāścidbalāyā hāhākāraṃ śrutvā 'kimetat
iti purandare dattakarṇe sati 'bho mahājanā māṃ paritrāyadhvam | eṣa ko
rākṣaso māṃ mārayati' iti varṇāvaliraśrūyata | tataḥ prabhātasamaye savisma
purandarastannagaravāsino janān ' kimetat' ityapṛcchat | tataḥ ' atra veṇu
madhye pratidinamevaṃ rātrau rodanadhvaniḥ śrūyate | paraṃ tu ko'pi yathānna nirgaccha
ti na vicārayati ca' iti bruvadbhirjanairviditavṛttāntaḥ purandarastato
ṣkramya svecchayā kañcitkālaṃ paryaṭansvanagaramāgatya rājānamadrākṣīt | rā
'vatsa purandara deśānparyaṭanbahūni divasānnayamayaḥ | atimahatā cānena
yena kiṃ kimadbhutamadrākṣīḥ ? kiṃ kimaśroṣīḥ?' ityapṛcchat | purandarastu
ṇuvanavṛttāntamakathayat | anantaraṃ rājā tena saha tannagaramavagāhya niśīthe
madhyevanamākrandadhvanimākarṇya kṛpāṇapāṇiḥ svayameka eva tadaraṇyaṃ viveśa
tatra cātikaruṇaṃ rudantīmanāthāṃ mānuṣīṃ pīḍayantamekaṃ rākṣasamapaśyat
avīcca—'re pāpiṣṭha striyamanāthāṃ kimevaṃ mārayasi ?' iti | rākṣasaḥ
tyāha— tava kimenena vicāreṇa | yathāgatamapasara | anyathā tvamapi vṛthā
mariṣyasi iti | tata ubhayorvivādo mahānabhūt | tato rājā kṛpāṇamutkṛṣya
pya rākṣasaṃ jaghāna | hate ca tasmiñchintramūla iva mahīruhe nipatite prahṛṣṭā
sā vanitā sasambhramaṃ samāgatya rājñaḥ pādayornipatya babhāṣe | 'svāmiṃstave prasādānmama śāpāvasānamabhūt | mahato duḥkhasāgarāduddhṛtāsmi' iti | tato rājā
'kā tvam ? kutastvāmeṣa pāpīyānapīḍayat ? kiyatā ca kālenaivaṃvidhāmavasthāmanubhavasi ?' ityapṛcchat | vanitā "deva vijñāpayāmi | asminnagare mahādhanasaṃpannaḥ kaścidbrāhmaṇo'bhūt | tasya bhāryāham | vyabhicāriṇī
mama tasminprītileśo'pi nāsīt | tasya tu mayi mahānanurāgo'vartata | sa
ca yāvajjīvaṃ kāmasantaptaḥ patirdehāvasānasamaye māmaśapat | 'ayi durācāre
tvameva mama mṛtyormūlamasi | yadevaṃ mama manorathaṃ vitathamakārṣīḥ | anubhava
tadadyaprabhṛti tatphalam | 'veṇuvanavāsī kaścidrākṣasaḥ atibhayaṅkararūpo rātrau
tvāmanicchantīmapi balātpratidinaṃ pīḍayiṣyati' iti | evaṃ śaptayā mayā
sapādapatanamayimabhyarthito 'yadā mahopakārī mahādhairyasaṃpannaḥ kaścinmahāpuruṣaḥ
samāgatya taṃ rākṣasaṃ mārayiṣyati tadā tava śāpāvasānaṃ bhaviṣyati' ityuktvā
tanuṃ tatyāja | tadāprabhṛti bhavadāgamanamabhikāṅkṣantī daivādadya bhavatāhaṃ śāpānmocitā | adya mama prāṇā nirgamiṣyanti | mama navaghaṭaparimitaṃ suvarṇamasti | tvaṃ tadgṛhāṇa" iti | evaṃ vijñāpya dhanasthānaṃ rājñe nivedya sā prāṇāṃstatyāja | rājā ca taddhanaṃ purandarāya vaṇije samarpya tena sahojjayinīmavāpa |" iti sālabhañjikayā kathitāṃ kathāṃ śrutvā bhojastādṛśamaudāryādikamātmanyapaśyaṃstūṣṇīṃ nivavṛte
iti dvādaśamupākhyānam
atha trayodaśamupākhyānam
punarapi siṃhāsanasamārūḍhatayā samāgataṃ bhojabhūpatiṃ pratimāparā jagāda—
"prathamaṃ vikramaguṇānākarṇaya | tato yadi rocate tarhyasminsamupaviśa | ekadā vikramārko mantriṣu rājyabhāraṃ nidhāya svayaṃ bhūmikāntaratirohitaḥ pṛthivīparyaṭanāya niṣkrakrāma | niṣkramya ca pratinagaraṃ trīṇi trīṇi divasāni
nayannagaramekamagamat | tannagarasamīpasthitanadītaṭe devālaye sarve'pi mahājanāḥ
kasmādapi paurāṇikātpurāṇaṃ śṛṇvantīti niśamya nadyāṃ snātvā devālayaṃ gatvā devaṃ namaskṛtya mahājanasamīpe svayamupaviśya purāṇaślokāṃstānaśṛṇotanityāni śarīrāṇi vibhavo naiva śāśvataḥ
nityaṃ saṃnihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṅgrahaḥ