Vikramarkacaritra 5.1-5
Vikramārkacaritra 5.1-5
- Language
- Sanskrit
5.1-5
iti
evaṃ vicārya vārāṇasīṃ jagāma | tatra gaṅgāyāṃ yathāvidhi snātvā viśveśvaraṃ
mādhavaṃ ca praṇamyāmyarcya pañcakrośayātrāṃ vidhāya punaḥ prayāge māghasnānaṃ gaṃyāśrāddhaṃ ca vidhāya svanagarābhimukhamāgacchanmadhyemārgamekaṃ nagaramagamat
tatra ca nagare śāpadagdhā surāṅganā kācidrājyamakarot | tasyāḥ patirnāsīt | tatra lakṣmīnārāyaṇasya mahāprāsādo'dṛśyata | tasya ca gopuro pre
cirantane mahati lohakaṭāhe tailaṃ santapyate sma | tatra niyuktāḥ puruṣāḥ
vaideśikānjanānevaṃ bruvanto'vartanta- 'yaḥ ko'pi sattvādhikaḥ puruṣo'smintahasi nipatettasyeyaṃ manmathasañjīvinī nāmāpsarāḥ kaṇṭhe mālāṃ samarpayiṣyati' iti | vasumitro'pi taṃ vṛttāntaṃ śrutvā tatsarvaṃ dṛṣṭvā svama
jaṃgama | āgatya ca sarvairbandhubhiḥsaha prabhāte rājamandiraṃ gatvā rājā
rājñe gaṅgodakaṃ viśveśvaraprasādaṃ ca dattvā rājājñayā samucita āsane samu
veśa | tadā rājā tamapṛcchat — 'bho diṣṭyā bhavantaṃ cirādapaśyam
sukhena nirvartitā puṇyatīrthayātrā ?' iti | vasumitraḥ prāha- 'bhoḥ sva
stava prasādāttīrthayātrāṃ vidhāya kṣemeṇa samāgato'smi' iti | tato
'deśāntare kiṃ kimapūrvamadrākṣīḥ ?' iti pṛṣṭo vasumitraḥ surāṅganātaptatailava
ntamakathayat | anantaraṃ rājā tena saha tatsthānaṃ gatvā tatra nadyāṃ kṛta
ṣeko lakṣmīnārāyaṇaṃ namaskṛtya taptatailamadhye papāta | tatratyā janā ma
kolāhalamakūrvan | rājñaḥ śarīraṃ māṃsapiṇḍākāramabhūt | tacchrutvā
sañjīvinī pīyūṣamānīya māṃsapiṇḍamabhiṣiṣeca | tato rājā divyarū
kumāraḥ saṃvṛttaḥ | tato manmathasañjīvinī kusumamālāṃ mahīpateḥ kaṇṭhe
śayitumājagāma | tadā rājā 'bhadre madīyāsi māmakaṃ chandamanuvartasva'
jagāda | sāpi 'ādiśatvāryaputraḥ' ityāha | rājā 'amuṃ mama puro
vṛṇīṣva' ityādiśat | sā ca 'mahānprasādaḥ' ityuktvo purohitakaṇṭhe
mamālāmakṣipat | rājāpi tayorvivāhaṃ kṛtvā taṃ vasumitraṃ tatraiva rājye'bhi
cya nijanagaramagamat |" iti kathāṃ kathayitvā sālabhañjikā 'kiṃ
rṇirtaṃ vikramasyaudāryaṃ dhairyaṃ ca ?' iti bhojamaprākṣīt | so'pi tūṣṇa
tastasthau
iti pañcadaśamupākhyānam
atha ṣoḍaśamupākhyānam
bhūyo'pi kadācitsasambhramamāgacchantaṃ bhojamaparā pāñcālikā babhāṣa
'rājannupasaṃhara sambhramam | tiṣṭha | sarvamapyākarṇaya vikramasya vadānyamā
paścādyadi rocate tadupaviśa | "rājā vikramaḥ kadāciddigvijayartha
ntaḥpu nirgatya pūrvadakṣiṇapaścimottarā diśo vidiśaśca paribhramya sava
nṛpatīnsvapādapadmasamākrāntānvidhāya taiḥ samarpitā rathagajāśvādīrupadāḥ svīkṛtyojjayinīṃ samāgamya yāvatpraviveśa tāvatpradhāno daivajñaḥ prāha - 'deva
catvāro divasā nārhanti purapraveśam' iti | tacchrutvā rājā 'nagarādbahirudyāne nivāsaṃ parikalpaya.' iti sacivamādideśa | sumantranāmā sa ca sacivaḥ sasambhramaṃ samucitaṃ nivāsaṃ kārayāmāsa | tatrāntare ṛturvasanto'pi
śanairudyānaṃ siṣeve | vakulaśākhino mukulitāḥ | mākandāḥ kusumitāḥ | mandānilā vānti sma | itastato bhramarāśca mākandamakarandamattābhirbhramarībhiḥ saha
jhaṅkāramakurvan | sarvā api latāḥ kusumabhūṣitā aśobhanta | itthaṃ vasantavaibhavenātimanohare tasminnupavane vikramādityaḥ katicana divasānsukhena yāpayannavartata | tasminnavasare kaścidbrāhmaṇaḥ kāñcana kanyāṃ gṛhītvā rājasamīpamāgatya ,
kalyāṇadāyi bhavato'stu pinākapāṇeḥ
pāṇigrahe bhujagakaṃkaṇabhīṣitāyāḥ
saṃbhrāntadṛṣṭi sahasaiva namaḥ śivāyaityuktavārdhalajjitanataṃ mukhamambikāyāḥ
5.1-5.p1
ityāśiṣaṃ prayujya rājñā nirdiṣṭāṃ brasīmāsthāya ‘rājankiṃcidvijñāpanamasti' iti vikramamavādīt | so'pi 'niḥśaṅkaṃ nivedyatām' ityāha | brāhmaṇaḥ
Linked texts (1)
- Southern recension — Sanskrit