Pramāṇa · Search · About · API

Vikramarkacaritra 6.1-2

Vikramārkacaritra 6.1-2

Language
Sanskrit

6.1-2

iti
vikramasya maudārya vācāmagocaram | ekadā paramaṇḍale kasyacidrājñaḥ purataḥ
kenacitstutipāṭhakena vikramasya guṇāvaliḥpāṭhi | tāṃ śrutvā rājā vitarāmasūryayā bandinamuvācaṃ 're bandinkuto vikramārkaṃ stauṣi ? kimanyo rājā
tādṛśo nāsti ? iti | vandī prāha — 'deva dhairya tyāge paropakāre sāhase
dayāyāṃ ca tena sadṛśo rājā tribhuvane'pi nāsti' iti | tacchrutvā sa
rājā 'ahamapi vikrama iva pareṣāmupakariṣyāmi' iti manasi nidhāya kañcana yoginamāhūyovāca — 'bho yoginparopakārakaraṇe mama prītiranudinamabhivardhate | yadi kaścidupāyaḥ syāttannivedayatu bhavān' iti | yogī prāha'kṛṣṇacaturdaśyāṃ catuḥṣaṣṭiyoginīcakraṃ pūjaya | tatpurato mantraṃ japtvā taddaśāṃśaṃ tarpaṇaṃ taddaśāṃśaṃ homaṃ ca vidhehi | homāvasāne pūrṇāhūtinimittaṃ svaśarīramevopaklpaya | tato yoginīcakraṃ prasannaṃ bhaviṣyati | yattvaṃ prārthayate
taśca dāsyati | punarapratimaṃ śarīraṃ tava bhaviṣyati' iti | itthamabhidhāya
sa yogī rahasyuktaṃ mantramupadiśya pūrvoktaṃ cakre pradarśayāmāsa | tato rājā
tatsa̱rvaṃ samyagavadhārya tathaivānuṣṭhāya pūrṇāhutinimittaṃ svayamevāgnau papāta
tato yoginīcakradevatā prasannā bhūtvā rāje'bhinavaṃ śarīraṃ dattvā bhaṇati sma
'rājanprasannāsmi | varaṃ vṛṇīṣva' iti | rājā prārthayata —' amba yadi prasannāsi tarhi pratidinaṃ mama gṛhaṃ saptaghaṭasuvarṇaparipūrṇa vidhehi' iti | devatā
prāha — ' yadi tvaṃ pratidinamevaṃ śarīramagnau hoṣyasi tadāhaṃ tathā kariṣyāmi' iti | rājñāpi 'tathā karomi' ityaṅgīkṛtya nityamagnau śarīraṃ suvarṇārthaṃ
juhvatsuvarṇaṃ cārthibhyo yathecchaṃ prayacchannāsta | ekadā vikramastaṃ vṛttāntamākarṇyaṃ nitāntaṃ dayayā samāviṣṭastatsthānaṃ samāgatya pūrṇāhutisamaye svayamenāgnau papāta | tato yoginī svayamacintayat — 'kimayyatanaṃ māṃsamatīva svādu
vartate ? asya hṛdayamatīva sārabhūtamiva bhāti' iti | itthaṃ cintayitvā vikramāya punaḥ śarīraṃ dattvā jagāda — 'bho mahāsattva ko bhavān ? tava śarīratyāge ko hetuḥ ? abhilaṣitaṃ varaṃ vṛṇīṣva' iti | tato vikramaḥ prārthayata —
' bhagavati yadi prasannāsi tarhi rājānamamuṃ pratidinaṃ saptaghaṭaparimitasuvarṇapradānena pūrṇamanorathaṃ kuru | pratidinaṃ śarīrahomaduḥkhaṃ ca yathāsya na syāttathāmumanugṛhāṇa' iti | yoginī ca ' tathā karomi' ityaṅgīkṛtya tasya gṛhe
pratidinaṃ sapta mahāghaṭānsuvarṇena pūrayāmāsa | rājānaṃ ca homānnivārayāmāsa
vikramo'pi tena rājñā tadīyaprakṛtibhiśca sutarāṃ saṃstūyamāno nijaṃ nagaramājagāma | ” iti kathāṃ sālabhañjikayā kathitāṃ niśamya bhojaḥ śrūyotsāho bivavṛte
iti saptadaśamupākhyānam
athāṣṭādaśamupākhyānam
punarapi kadācidbhojabhūpāla siṃhāsanamāroḍhumāgacchati pāñcālikāparā
trivikramāvocat —' bho rājanikrayasyaudāryādiguṇā yasya santi tenaivaitasmiṃhāsanamadhyāsitavyam | ataḥ śrūyatāṃ tasya te guṇāḥ | anantaraṃ yadi rocate
tarhyasminnāsane samupaviśa | " vikramo rājanītisaṇumātramapi nollaṅghayet
tasya prakṛtayo'pi manvādīnāṃ prajāparipālanasamaya iva nītimārgādrekhāmātramapi naiva calanti sma | tasya ca prajāsu govindaśarmā nāma brāhmaṇaḥ kaścinmaṇipuranivāsī svaputrāya nītimevamupadideśa | ahamapyaśrauṣam | tattubhyaṃ
nivedayāmi - ' putra matimatā puruṣeṇa durjanaiḥ saṃsargo na vidheyaḥ | yato
mahānto'narthāḥ sambhavanti | sajjanaistu saṅgo vidheyaḥ | yato bahūni kalyāṇāni bhavanti | kiṃca buddhimānnaraḥ kenāpi vairaṃ na kurvīta | pareṣāṃ santāpaṃ
na janayet | aparādhaṃ vinā bhṛtyānna nindet | mahādoṣaṃ vinā bhāryā na parityajet | cañcalāṃ lakṣmīṃ sthirāṃ na manyeta | strībhyo guhyaṃ na nivedayet
bhaviṣyaccintāṃ na kuryāt | vairiṇāmapi hitameva cintayet | dānādhyayanādibhirvinā divasaṃ mudhā nāpanayet | pitarau bhaktyā seveta | coraiḥ saha na
saṃlapet | sarvadā niṣṭhurāṇi vacanāni na bhāṣeta | alpanimittaṃ bahuvyayaṃ na
kuryāt | tathā ca vadanti -
na svalpasya kṛte bhūri nāśayenmatimānnaraḥ
etadeva hi pāṇḍityaṃ yatsvalpādbhūrirakṣaṇam

Linked texts (1)