Vikramarkacaritra 6.1-4
Vikramārkacaritra 6.1-4
- Language
- Sanskrit
6.1-4
'
iti bhaṇitvā vikramāya rasaṃ rasāyanaṃ ca dadau | vikramo'pi taddvayaṃ gṛhītvā
tasmādanujñāmavāpya bilānnirgatyāśvamāruhya nijapuraṃ pratyāgatya rājamārge samāgacchati mahādurgatipīḍitaḥ saputraḥ kaścidbrāhmaṇaḥ samāgatya tasmai āśīśaṃ
prayujya bhaṇati sma–' bho rājannahaṃ kevalaṃ daridraḥ | adya sakuṭumbasya mama kimapi bhojanaparyāptaṃ dhanaṃ dīyatām | mahatyā bubhukṣayā pīḍitāḥ smaḥ | diṣṭyādya
bhavaddarśanaṃ sañjātam' iti | tato rājā tamabravīt – ' bho brāhmaṇa, idānīṃ mama
haste kimapi dhanaṃ nāsti | paraṃ tu raso rasāyanaṃ ceti vastudvayamasti | tatra
rasena saṃparke sāte sapta dhātavaḥ suvarṇāni bhavanti | rasāyanasevanena ca puruṣo
jarāmaraṇavarjito bhaviṣyati | tadanayorubhayorekaṃ gṛhāṇa' iti | tadā brāhmaṇaḥ 'yena pumānjarāmaraṇavarjito bhaviṣyati taddīyatām' ityāha | tatputrastu 'kiṃ kriyate tātena rasāyanena ? | jarāmaraṇavarjitenāpi dāridryamevānubhavitavyam | ato yena sapta dhātavaḥ suvarṇāni bhavanti sa rasa eva
grāhyaḥ' iti | itthaṃ pitṛputrayorvivādo rājasamakṣameva samabhūt | rājā tūbhayorvivādaṃ dṛṣṭvā rasaṃ rasāyanaṃ ca tābhyāṃ pradadau | tau ca paramasantuṣṭau rājānaṃ stutvā nijālayaṃ jagmatuḥ | rājāpi nijanivāsamājagāma | iti
kathāṃ sālabhañjikayā kathitāṃ śrutvā bhojabhūpālastūṣṇīṃ nivavṛte
ityekonaviṃśamupākhyānam
atha viṃśamupākhyānam
punarapi kadācidbhoje siṃhāsanasamārurukṣayā samāgate'parā sālabhañjikā
samākṣipya jagāda– bho rājanrikramasyaudāryādiguṇā yasya santi sa evāsminnupaveṣṭumarhati | śrūyatāṃ tasya te guṇāḥ – "sa hi bhūpālaḥ ṣaṇmāsānrājye vasan ṣaṇmāsāndeśāntarāṇi paribhramaṃśca kadācidāsīt | tadā ca
nānādeśānparikramya padmālayaṃ nāma nagaramekamagacchat | tannagarādvahiḥsthite
copavane manoharaṃ vimalodakaṃ ca sarovaraṃ dṛṣṭvā tatrodakaṃ pītvā kutrāpi tarutale sukhamupaviveśa | tatrānye kecana vaideśikāḥ samāgatya jalaṃ pītvopaviśya
parasparaṃ goṣṭhīmakurvanta | tatra ca kecidevamabruvan – 'aho asmābhirbahavo
deśā dṛṣṭāḥ | bahūni tīrthāni sevitāni | atidurgamāḥ parvatāḥ samārūḍhāḥ
pa̍smekatrāpi mahāpuruṣadarśanaṃ nābhūt' iti | anye kecanaivaṃ pratyabruvan'kathaṃ nāmāsmākaṃ mahāpuruṣadarśanaṃ bhavet ? | yatra hi sthāne mahāpuruṣo vartate
tadatīva durgamameva bhavet | madhye ca bahavaḥ pratyūhāḥ samāpateyuḥ | dehasyāpi
kadācinnāśo bhavet | ato mahāpuruṣadarśane prayatno na kāryaḥ | tathā coktamaphalāni durantāni samavyayaphalāni ca
aśakyāni ca kāryāṇi nārabheta vicakṣaṇaḥ
Linked texts (1)
- Southern recension — Sanskrit