Vikramarkacaritra 7.1-2
Vikramārkacaritra 7.1-2
- Language
- Sanskrit
7.1-2
iti
itthaṃ daivajñavacanamākarṇya rājānāvṛṣṭinivāraṇārthaṃ kamapyupāyaṃ tamapṛcchat
tato daivajñaḥ prāha—'sūryādīnnava grahānuddiśya kalpoktaprakāreṇa homo'nuṣṭhitaścedanāvṛṣṭisteṣāmanugraheṇa nivarteta' iti | anantaraṃ vikramaḥ śrotriyānbrāhmaṇānāhūya tebhyaḥ pūrvavṛttāntamuktvā tairhomaṃ kārayitumupacakrame | homasāmagrī sarvāpi saṃpāditā | brāhmaṇaiḥ kalpoktaprakāreṇa navagrahahavanamapi kṛtam | homasādguṇyārthaṃ pūrṇāhutirapi nirvartitā | divyavastrābharaṇādinā brāhmaṇāstoṣitāḥ | bhūridānena dīnāndhabadhirādayaśca saṃtuṣṭā babhūvuḥ | tathāpi
vṛṣṭirna babhūva | sarve'pi lokāstathānāvṛṣṭyā paramaṃ kleśaṃ yayuḥ | rājāpi teṣāṃ
kleśena svayaṃ kleśitaḥ sankadācidyajñaśālācchāyāmupaviśya cintākulaḥ samabhavat
tadā kācidaśarīriṇī vāgevamudapadyata — 'rājanyadi vṛṣṭimabhilaṣasi tarhi
puraḥ sthitadevālayavāsinyā āśāpūraṇīsamākhyāyā devatāyāḥ puro dvātriṃśallakṣaṇalakṣitasya mahāpuruṣasya kaṇṭharudhireṇa baliṃ dehi | tato vṛṣṭirbhaviṣyati' iti | tacchrutvā rājā devālayaṃ gatvā devatāṃ namaskṛtya kaṇṭhe
khaḍgaṃ nyadadhāt | tāvattā devatā pratyakṣībhūya rājño hastaṃ gṛhītvā 'bho mahāvīra mahatānena tava dhairyeṇa prasannāsmi | īpsitaṃ prārthayasva' ityabhyabhāṣata
rājāpi 'devi yadi prasannā bhavasi tademāmanāvṛṣṭiṃ nivāraya' iti prārthayāṃcakre | anantaraṃ devatā 'tathā kariṣyāmi' ityabhidhāyontaradhāt | tadanantarameva mahatī vṛṣṭiḥ prādurabhūt | lokāśca saṃtuṣṭā babhūvuḥ" iti kathāṃ pāñcālikāprapañcitāṃ samākarṇya dhārādhipatirbhojo nivṛttāśo vācaṃyamo babhūva
iti pañcaviṃśamupākhyānam
atha ṣaḍviṃśamupākhyānam
bhūyo'pi kadācitsamupajātakūtūhale dhārādharaṇīdhurandhare siṃhāsanaṃ samadhiroḍhuṃ samupāgate kāpi pāñcālikā sopahāsamevaṃ jagāda — “ mahīpāla
kimevaṃ nivṛttāśo gato'pi punaridaṃ vikramīyaṃ bhadrāsanaṃ samadhiroḍhuṃ samupāgato'si ? | adyāpi śṛṇu tasya mahimānam | sa hi bhūpālaḥ śauryaudāryadhairyādiṣu guṇeṣu devarājamapyatiśete | anyacca , yaduktaṃ tadanyathā na karoti
yaccitte tiṣṭhati tadeva vadati | yadvācā vadati tadeva karmaṇā karoti | ataḥ
sādhutamo'yaṃ vikramamahīpatiḥ | uktaṃ ca—
yathā cittaṃ tathā vācā yathā vācā tathā kriyā
citte vāci kriyāyāṃ ca sādhūnāmekarūpatā
Linked texts (1)
- Southern recension — Sanskrit