Vikramarkacaritra 8.4-2

Vikramārkacaritra 8.4-2

Language: Sanskrit

8.4-2.p1 — 5 parts

8.4-2

ato brāhmaṇāḥ sarve'pi pūjanīyāḥ | tathā ca bhagavān—
yaśca māṃ parayā bhaktyā hyārādhayitumicchati
tena pūjyā dvijāḥ samyaktena tuṣṭo bhavāmyaham

iti
evamuktvā sa rājā svaputro yena hastena brāhmaṇamatāḍayattasya hastasya chedena tatpratīkāraṃ nirṇināya | tadā ca brāhmaṇo rājasamīpametya 'bho mahārāja bāliśo'yaṃ bhavataḥ suto'jñānādeva kṛtavān | itaḥparamīdṛśamanucitaṃ na
kuryāt | ādyo'yamasyāparādho marṣaṇīyaḥ' iti vijñāpayāmāsa | tato rājā
tadvacanamanurudhya svaputraṃ visasarja | brāhmaṇo'pi yathāgatamagāt ” iti | itthaṃ
kathāṃ kathayitvā vetālo rājānamapṛcchat — ' anayorbrāhmaṇabhūpālayoḥ kataro guṇādhikaḥ ?' iti | rājā ' bhūpāla eva guṇādhikaḥ' iti pratyabravīt | tacchrutvā vetālo maunabhaṅgo jāta iti nivṛtya śamītaruṃ jagāma
rājāpi punastatra gatvā taṃ skandhe samāropya yāvadājagāma tāvadvetālaḥ punarapyekāṃ kathāṃ kathayāmāsa | avasāne ca rājñā maunabhaṅgaḥ kṛtaḥ | vetālo'pi nivṛtya śamītarumāsasāda | punastatra gatvā rājā taṃ skandhe samāropya
yāvadājagāma tāvadvetālaḥ kathāmanyāṃ kathayati sma | itthaṃ sumanoharāḥ pañcaviṃśatiṃ kathāḥ kathayitvā vetālo vikramasya buddhikauśalaṃ kathāgrahaṇavaidagdhyaṃ
kṛpārasaudāryādīnguṇāṃśca nirīkṣya paraṃ santuṣṭo vikramamavādīt — “bho
rājannayaṃ digambarastvāṃ hantuṃ prayatate | yadā tvaṃ māṃ tatra neṣyasi tadā sa
tvamevaṃ vadiṣyati — 'rājannatiśrānto'si | tadimamagnikuṇḍaṃ pradakṣiṇīkṛtya daṇḍavatpraṇamya nijasthānaṃ gaccha' iti | tataḥ praṇāmāya namraṃ bhavantaṃ
prahṛtya tāvakena māṃsena homaṃ kṛtvā pūrṇāhutiṃ ca vidhāya tatra home māṃ brahmaṇaṃ kṛtvānte svānuṣṭhitaṃ karma brahmārpaṇaṃ kariṣyati | evaṃ kriyamāṇe'sya

8.4-2.p1.2

digambarasyāṇimādayo'ṣṭa siddhayo bhaviṣyanti | ato yadā sa digambaro namaskartuṃ tvāmādiśati tadā tvam 'ahaṃ sārvabhaumaḥ | sarve rājāno māṃ praṇamanti
mayā tu na kadāpi praṇāmaḥ kṛtaḥ | ato'haṃ praṇantuṃ na jāne | prathamaṃ tvameva
praṇāmamanuṣṭhāya darśaya' iti brūhi | tataḥ sa yadā praṇāmāya namro bhaviṣyati tadā tvaṃ tasya śiraśchinddhi | ahaṃ tatra brahmā bhūtvā havanaṃ pūrayiṣyāmi
tena ca tavāṣṭa mahāsiddhayo vaśaṃvadā bhaviṣyanti ” | iti | evaṃ vetālena
bodhito vikramastathaiva kṛtavān | tato vetālaḥ svayaṃ havanaṃ nirvartya digambarasya śiraḥ pūrṇāhutiṃ kṛtvā sarvaṃ brahmārpaṇaṃ vidhāyāṇimādīraṣṭa mahāsiddhī rājasātkṛtvā jagāda — ‘vikramamahīpāla tavāhaṃ prasanno'smi varaṃ vṛṇīṣva’
iti | rājāpi ‘yadi mama prasanno jāto'si tarhīmaṃ digambaraṃ samuddhara | yadā
cāhaṃ tvāṃ smariṣyāmi tadā tvaṃ saṃnidhātumarhasi’ iti prārthayata | vetālo'pi tatheti pratijñāya digambaraṃ samuddhṛtya nijaniveśaṃ viveśa | vikramo'pi
tasmai digambarāya tā aṣṭa mahāsiddhīrdattvā svanagaraṃ viveśa ” | iti sāḷabhañjikākathitāṃ kathāṃ śrutvā bhojastāmāha — ‘satyamāha bhavatī | nāhaṃ vikramasārvabhaumasya śatatamīmapi kalāmarhāmi | vṛthaivāyamudyamo mayā bahuvāramakāri’ iti | evamuktvā mlānavadano nijajanma garhayanyathāgataṃ nivṛvṛte
ityekatriṃśamupākhyānam
atha dvātriṃśamupākhyānam
bhūyo'pi bhojabhūpālaṃ jñātvāpi vikramamahimānaṃ tadīyasiṃhāsanamāroḍhuṃ samāgate kāpi pāñcālikā nivārya jagāda — hanta, kathamiyaṃ te durāśā

8.4-2.p1.3

nivṛttakāmo gato'pi punarāgato'si | adyāpi samākarṇaya tadīyadivyaguṇān — tasya vikramasya sadṛśaṃ kamapi bhūmaṇḍale na paśyāmi | yaḥ kāṣṭhamayakhaṅgena sarvānnṛpatīnvijitya niḥsapatnaṃ rājyaṃ kṛtavān | yaḥ pareṣāṃ śakaṃ
nirākṛtyātmaśakaṃ pravartayāmāsa | yaḥ samastāndurjaṇānnigṛhītavān , yācakalokadurgatiṃ ca parihṛtavān | avagrahādikaṃ ca nirasitavān | etādṛśasyāparimeyamahimasamalaṃkṛtasya vikramasārvabhaumasya sadṛśaḥ puruṣaḥ ko'pi nāstyeveti samābhiprāyaḥ | yadi tvaṃ tādṛśaguṇamātmānaṃ jānāsi tarhi kāmamasminbhadrāsane samupaviśa’ iti | tacchrutvā rājāvanatamukhastūṣṇīmavatasthe
iti dvātriṃśamupākhyānam
atrāntare kācana putrikā apābhrārcitrāpitamiva sthitaṃ bhojamavādīt —
‘bho bhojabhūpa bhavānapi vikramārkapratīkāśa ityevaṃ manye | ato yuvāṃ dvāvapi naranārāyaṇātmadhāriṇau | idānīṃ tvattaḥ paraḥ pavitracaritraḥ sakalaka‌lāpravīṇaḥ śauryaudāryādiguṇabhūṣaṇo rājā ko'pi nāsti | adhunā tava prasādādasmākaṃ dvātriṃśataḥ putrikāṇāṃ pāpaparihāro jātaḥ | śāpācca vimuktāḥ
smaḥ’ iti | anantaraṃ bhojaḥ ‘kathaṃ vaḥ śāpo jātaḥ ?’ iti putrikāmapṛcchata | sāpyevaṃ kathayāmāsa — ‘rājanvayaṃ dvātriṃśatsurāṅganāḥ pārvatyāḥ
sakhyaḥ | tasyāḥ paramapremāspadabhūtāḥ | asmākaṃ pratyekaṃ nāmadheyāni śrūyantām — sukeśī, prabhāvatī, suprabhā, indrasenā, anaṅgajayā, indumatī,

8.4-2.p1.4

kuraṅganayanā, lāvaṇyavatī, kāmakārikā, candrikā, vidyādharī, prabodhavatī, nirupamā, harimadhyā, madanasundarī, vilāsarasikā, manmathajīvanī, ratilīlā, madanavatī, citrarekhā, suratagahvarā, priyadarśanī, kāmonmādinī, candrarekhā, haṃsaprabodhā, kāmaśaronmādinī, sukhasāgarā,
madanamohinī, candramukhī, lāvaṇyalaharī, marālagamanā, jaganmohinī,
iti | vayamekadā kutrāpi rajatācalaśilātale samupaviṣṭāḥ kimapi kimapi
saṃlapantyaḥ sukhamāsma | tadā parameśvaraḥ sānando'smāsvanurāgaramaṇīyāṃ dṛṣṭiṃ
nyaveśayat | atrāntare taṃ dṛṣṭvā devī pārvatī sakopāsmānevamaśapat — ‘bhoḥ
sakhyaḥ, bhavatyo nirjīvāḥ putrikā bhūtvā vāsavāsiṃhmāsane tiṣṭhantu’ iti
tato'smābhiḥ praṇipatya śāpāvasānaṃ yācitā devī kṛpārasārdrāntaḥkaraṇāsmānevamavadat — ‘kaliyuge vikramādityastatsiṃhāsanaṃ vāsavāllokādbhūlokaṃ nītvā tatropaviṣṭo bahūni varṣāṇi rājyaṃ pālayiṣyati | tasmiṃśca paralokaṃ gate
tatsacivāstatsiṃhāsanaṃ kutrāpi pavitre kṣetre niveśayiṣyanti | tataḥ katipayairdivasaistadbhojarājahastagataṃ bhaviṣyati | bhojo'pi tannagaraṃ nītvā pratiṣṭhāpya tadāroḍhuṃ samāgamiṣyati | tadā ca vikramasya caritraṃ tasmai kathayitvā
śāpādvimuktā bhaviṣyatha' iti | ato bahoḥ kālādbhavantaṃ pratīkṣamāṇānāmasmākamadya bhavadanugraheṇa śāpādvimocanamāsīt | idānīṃ tvayi vayaṃ prasannāḥ
smaḥ | varaṃ vṛṇīṣva' iti | anantaraṃ bhojaḥ ‘mama kiṃ nāmāpekṣaṇīyam ?
saṃpūrṇakāmo'smi | tathāpi paropakārārthamidaṃ mayā prārthyate — 'ye martyā

8.4-2.p1.5

etaccaritraṃ śṛṇvanti likhanti vā teṣāṃ prauḍhapratāpakīrttidhairyādāryādiguṇāḥ pravardhantām | etaccaritramākalpamavicchinnaṃ mahīmaṇḍale vartatām | śrotṝṇāṃ bhūtapretapiśācaḍhākinīśākinīmārikāyakṣarākṣasādibhyo bhayaṃ manāgapi mā bhūt
vyāghrabhallūkapramukhaśarārunikarādapi bhītirmā jāyatām' iti | evaṃ prārthitāḥ sālabhañjikāḥ ‘yathābhilaṣitamastu' iti rājñe varaṃ dattvā sarvā api
parigṛhītasurasundarīvigrahā divamutpetuḥ | tato bhojarājastatsiṃhāsanaṃ navaratnakhacite hāṭakamaye vicitre prāsādasya śikhare saṃsthāpya tadupari parameśvaraṃ
nidhāya devaṃ siṃhāsanaṃ ca pratidinamarcayansukhena mahīṃ suciraṃ śaśāsa

Linked texts (1)

Southern recension — Sanskrit