Pramāṇa · Search · About · API

Bhaishajyaratnavali 6: atha cūrṇaprakaraṇam

Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī) 6

Language
Sanskrit

Contents

atha cūrṇaprakaraṇam

6.446

sudarśanacūrṇamkālīyakāntu rajanī devadāru vacā ghanam
abhayā dhanvayāsaśca śṛṅgī kṣudrā mahauṣadhama '445
trāyantī parpaṭaṃ nimbaṃ granthikaṃ bālakaṃ śaṭī
pauṣkaraṃ māgadhī mūrvā kuṭajaṃ madhayaṣṭikā

6.447

śigrūdbhavaṃ sendrayavaṃ varī dārvī kucandanam
padmakaṃ saralośīraṃ tvacaṃ saurāṣṭriyakā sthirā

6.448

yavānyativiṣā bilvaṃ maricaṃ gandhapatrakam
dhātrī guḍūcī kaṭukaṃ sacitrakapaṭīlakama

6.446-2

kalasī caiva sarvāṇi samabhāgāni kārayeta
sarvadravyasya cārddhantu kairātaṃ samprakampayet

6.450

etat sudarśanaṃ nāma jvarāna hanti na saṃśayaḥ
pṛthagdoṣaॉśca vividhān samastān viṣamajvarān

6.451

prākṛtaṃ vaikṛtañcāpi saumyaṃ tīkṣṇamathāpi vā
antargataṃ bahiḥsthañca nirāmaṃ sāmameva ca

6.452

jvarasaptavidhaṃ hanti sādhyāmādhyamathāpi vā
nānādoṣodbhavañcaiva vāride bhamavantathā

6.453

viruddhabheṣajabhavaṃ jvaramāśu vyapohati
plīhānaṃ yakṛtaṃ gulmaṃ hantyavaśyaṃ na saṃśayaḥ

6.454

yathā sudarśanaṃ cakraṃ dānavānāṃ niṣūdanam
tathā jvarāṇāṃ sarveṣāmidameva nigadyate

6.455

jvarabhairavacūrṇam -
nāgaraṃ trāyamāṇā ca picumardo durālabhā
pathyā mustaṃ vacā dāru vyāghrī śṛṅgī śatāvarī

6.456

parpaṭaṃ pippalīmūlaṃ viśālā puṣkaraṃ śaṭī
mūrvā kṛṣṇā haridre dve lodhrañcandanamutpalam

6.457

kuṭajasya phalaṃ valkaṃ yaṣṭīmadhukacitrakam
śobhāñjanaṃ balā cātiviṣā ca kaṭurohiṇī

6.458

suṣalī padmākāṣṭhañca yamānī śālaparṇikā
maricaṃ cāmṛtā bilvaṃ bālaṃ paṅkasya parpaṭī

6.456-2

tejapatraṃ tvacaṃ dhātrī pṛśniparṇī paṭolakam
gandhakaṃ pāradaṃ lauhamabhrakañca manaḥśilā

6.460

eteṣāṃ samabhāgena cūrṇamevaṃ vinirdiśet
tadarddhaṃ prakṣipettatra cūrṇa bhū nimbasambhavam

6.461

mātrāmasya prayuñjīta dṛṣṭvā doṣabalābalam
cūrṇa bhairavasaṃjñanta jvarān hanti na saṃśayaḥ

6.462

thagdoṣāṃśca vividhān samastān viṣamajvarān
ndajān sannipātotthān mānasānapi nāśayet

6.463

prākṛtaṃ vaikṛtañcaiva saumyantīkṣṇamathāpi vā
antargataṃ bahiḥsthaṃ ca nirāmaṃ sāmameva ca

6.464

jvaramaṣṭavidhaṃ hanti sādhyāsādhyanna saṃśayaḥ
nānādoṣodbhavañcaiva vāridoṣabhavantathā

6.465

viruddhabheṣajabhavaṃ jvaramāśu vyapohati
agnimāndyañca plīhāṇḍarogamarocakam

6.466

kāsañca śvāsañca vātaraktaṃ tathārddanam
śūlañca śiraḥśūlaṃ vātopadravanāśanam
jvarabhairavasaṃjñantaṃ śaṃbhunā kṛtaṃ śubham

6.467

jvaranāgamayūracūrṇamlauhābhraṭaṅgaṇaṃ tāmraṃ tālakaṃ vaṅgameva ca
śuddhasūtaṃ gandhakañca śigrubījaṃ phalatrikam

6.468

candanātiviṣāpāṭhā vacā ca rajanīdvayam
uśīraṃ citrakaṃ devakāṣṭhañca sapavolakam

6.466-2

jīvakarṣabhakājājyastālīśaṃ vaṃśalocanā
kaṇṭakāryāḥ phalaṃ mūlaṃ śaṭī patraṃ kaṭutrayam

6.470

guḍūcīrasadhanyākaṃ kaṭukā kṣetraparpaṭī
mustakaṃ bālakaṃ bilvaṃ yaṣṭīmadhu samaṃ samam

6.471

bhāgāścaturguṇaṃ deyaṃ kṛṣṇajīrasya cūrṇakam
tatsabhaṃ tālapuṣpañca cūrṇaṃ daṇḍotpalābhavam

6.472

kairāpaṃ tatsamaṃ deyaṃ tatsamaṃ capalābhavam
etaccūrṇa samākhyātaṃ jvaranāgamayūrakam

6.473

pratimāṣamitaṃ khādyaṃ yuktyā vā truṭivardhanam
santatādijvaraṃ hanti sādhyāsādhyaṃ na saṃśayaḥ

6.474

kṣayodbhavañca dhātusthaṃ kāmaśokodbhavaṃ jvaram
bhūtāveśajvarañcaivamabhicārasamudbhavam

6.475

dāhaśītajvaraṃ ghoraṃ caturthādiviparyayam
jīrṇañca viṣamaṃ sarvaṃ plīhānamudaraṃ tathā

6.76

kāmalāṃ pāṇḍurogañca śothaṃ hanti na saṃśayaḥ
bhramaṃ tṛṣṇāṃ ca kāsaṃ ca śūlānāhau kṣayantathā

6.477

yakṛtaṃ gulmaśūlañca āmavātaṃ nihanti ca
trikapṛṣṭhakaṭījānupārśvānāṃ śūlanāśanam

6.478

anupānaṃ śītalajalaṃ na deyamuṣṇavāriṇā

6.476

na doṣāṇāṃ na rogāṇāṃ na puṃsāñca parīkṣaṇam
na deśasya na kālasya kāryaṃ rasacikitsite

6.480

sarvaśāstrārthatattvajño na jānāti rasaṃ yadā
sarvaṃ tasyopahāsāya dharmahīno yathā budhaḥ

6.481

rasaghaṭitadhātavādifeedśodhanopadeśaḥsaṃśodhya vidhinā dhātūnupadhātūna viṣāṇyapi
yojayet karmaṇi prājño doṣa saṃjāyate'nyathā

6.482

rasasevane'nupānaprakāranirdeśaḥanupānai rasā yojyā deśakālānusāribhiḥ
doṣaghnairmadhunā vā'pi kevalena jalena vā

6.483

hiṅgaleśvara rasaḥtulyāṃśa mardayet khalle pippalīṃ hiṅgulaṃ viṣam
guñjā'rddhaṃ madhunā deyaṃ vātajvaranivṛttaye

6.484

bṛhaddhiṅgaleśvaraḥ -
hiṅgulañca viṣaṃ vyoṣaṃ ṭaṅgaṇaṃ nāgarāhvayam
jayapālasamāyuktaṃ sadyojvaravināśanam

6.485

śītabhañjī rasaḥ -
rasaṃ hiṅgulagandhañca jayapālaṃ samaṃ samam
dantīkvāthena sammardya raso jvaraharaḥ paraḥ

6.486

ārdrakasvarasenāya dāpayedraktikāsamitam
navajvaraṃ mahāghoraṃ nāśayedyāmamātrataḥ

6.487

śītatoyaṃ piveccānu icchumudgūso hitaḥ
śītabhañjī raso nāmnā sarvajvarakulāntakṛt

6.490

taruṇajvarārirasaḥjaipālagandhaṃ viṣapāradañca tulyaṃ kumārīsvarasena mardyam
asya dviguṃjā hisitodakena khyāto raso'yaṃ taruṇajvarāri
dātavya eṣo'hanipañcame vā ṣaṣṭhe'thavā saptama eva vāpi
jāte vireke vigatajvaraḥ syāt paṭolamudgānnaniṣevaṇena
svacchandabhairavarasaḥ -
tāmramasma viṣaṃ hemnaḥ śatadhā bhāvitaṃ rasaiḥ
guñjā'rddhaṃ sannipātādi-navajvaraharaṃ param

6.491

ārdrāmbuśarkarāsindhu yutaḥ svacchandabhairavaḥ
ikṣudrākṣāsitairvāludadhi pathyaṃ ruji smṛtam

6.492

svacchandabhairavarasaḥ (dvitīyaḥ )pippalīṃ jātikoṣaṃ ca pāradaṃ gandhakaṃ viṣam
vāriṇā mardayet khalle raktikā'ddhaṃ prayojayet

6.493

svacchandabhairavo nāma bhairaveṇa vinirmitaḥ
navajvaraṃ mahāghoraṃ nāśayennātra saṃśayaḥ

6.495

navajvarebhāṅkuśarasaḥ -
sagandhaṭaṅkaṃ rasatālakañca vimardayedbhāvayenmīnapittaiḥ
dinadvayaṃ vallamitaṃ prādyāt vṛntākatakraudanameva pathyam
navajvarebhāṅkuśanāmadheyaḥ kṣaṇena gharmodgamamātanoti 494
navajvarebhasiṃho rasaḥśuddhasūtaṃ tathā gandhaṃ lauhaṃ tāmrañca sīsakam
maricaṃ pippalīṃ viśvaṃ samabhāgāni kārayet

6.496

arddhabhāgaṃ viṣaṃ dattvā mardayed vāsaradvayam
śṛṅgaverāmbupānena dadyād guñjādvayaṃ bhiṣak

6.497

navajvare mahāghore dhātusthe grahaṇīgade
navajvarebhasiṃho'yaṃ sarvajvarakulāntakṛt

6.498

navajvaraharī vaṭīrasagandhau viṣaṃ śuṇṭhī pippalī maricāni ca
pathyā vibhītakaṃ dhātrī dantībījaṃ ca śodhitam

6.496-2

cūrṇameṣāṃ samāṃśānāṃ droṇapuṣpīrasaiḥ puṭet
vaṭīṃ māṣābhibhāṃ kuryād bhakṣayettannavajvare

6.500

navajvarārisa:ekabhāgo raso bhāgadvayaṃ ca śuddhagandhakam
garalasya trayo bhāgāścaturbhāgā himāvatī

6.501

jayapālaḥ pañcabhāgo nimbudravavimarditaḥ
krimighnapramitā vaṭyaḥ kāryāḥ sarvajvaracchidaḥ

6.502

śṛṅgavereṇa dātavyā vaṭikaikā dine dine
jīrṇajvare tathā'jīrṇe same vā viṣame'pi vā
nihantyasau jvaraṃ sarvaṃ dāvo vanamivānalaḥ

6.503

sarvāṅgasundararasaḥśuddhasūtaṃ ca gandhaṃ ca viṣaṃ ca jayapālakam
kaṭutrayaṃ ca triphalā ṭaṅkaṇaṃ ca samāṃśakam

6.504

asya mātrā prayoktavyā raktikaikāsamā tataḥ
sarveṣu jvararogeṣu sāmavāte viśeṣataḥ

6.505

nāśayecchvāsakāsaṃ ca hyagnisādaṃ viśeṣataḥ
brahmaṇā nirmitaṃ pūrvaṃ rasaḥ sarvāṅgasundaraḥ

6.506

tripurabhairavo rasaḥ -
viṣaṭaṅkavahnillocañcadantīvojaṃ kramādvṛhu
damyambumaditaṃ yāmaṃ rasastripurabhairavaḥ

6.507

vallaṃ vyoṣeṇa cā'rdrasya rasena sitayā'thavā
datto navajvaraṃ hanti māndyāmānilaśothahā

6.508

hanti śūlaṃ saviṣṭambhamarśāṃsi kṛmijān gadān
pathyaṃ takreṇa bhoktavyaṃ rase'smin rogahāriṇi

6.510

jvaradhūmaketūrasaḥbhavetsamaṃ sūtasamudraphenahiṅgulagandhaṃ parimardya yatnāt
navajvare vallamitaṃ trighasramādīmbunā'yaṃ jvaradhūmaketuḥ
mṛtyuñjayo rasaḥviṣasyaikastathā bhāgo marica pippalī kaṇā
gandhakasya tathā bhāgo bhāgaḥ syāṭṭaṅgaṇasya vai

6.511

sarvatra samabhāgaḥ syād dvibhāgaṃ hiṅgulaṃ bhavet
jambīrasya rasenātra hiṅgulaṃ bhāvayedddvipak

6.512

rasaścetsamabhāgaḥ syād hiṅgulaṃ neṣyate tadā
gomūtraśodhitañcātra viṣaṃ sauraviśodhitam

6.513

cūrṇayet khallamadhya tu mudramātrāṃ vaṭīṃ caret
madhunā lehanaṃ proktaṃ sarvajvaranivṛttaye

6.514

dadhyudakānupānena vātajvaranibarhaṇaḥ
ārdrakasya rasaiḥ pānaṃ dāruṇe sannipātike

6.515

jambīrarasayogena ajīrṇajvaranāśanaḥ
ajājīgur̤asaṃyukto viṣamajvaranāśanaḥ

6.516

jīrṇajvare mahāġore puruṣe yauvanānvite
pūrṇamātrā pradātavyā pūrṇa vaṭicatuṣṭayam

6.517

atikṣīṇe'tivṛddhe ca śiśau cālpavayasyapi
turyamātrā pradātavyā vyavasthāsāraniścitā

6.518

navajvare pradānena yāmaikātrāśayejjvaram
akṣīṇe ca kaphābhāve dāhe ca vātapaittike

6.516-2

sitāṃ dadyāt prayatnena nārikelāmbu nirbhayam
ayaṃ mṛtyuñjayo nāma rasaḥ sarvajvarāpahaḥ
anupānaprabhedena nihanti sakalān gadān

6.520

śrīrāmarasaḥgandhakaṃ pāradaṃ tulyaṃ maricañca tribhiḥ samam

6.521

bījaṃ naikumbhakaṃ martyaṃ dantīkvāthena yāmakam
dviguñjaḥ śūlaviṣṭambhānilamāmajvaraṃ jayet

6.522

navajvarāṅkuśo rasaḥkrameṇa vṛddhān rasagandhahiṅgulān
naikumbhabījānyatha dantivāriṇā
piṣṭvā'sya guñjā'bhinavajvarāpahā
jalena cāhā sitayā prayojitā

6.523

pracaṇḍeśvararasaḥamṛtaṃ pāradaṃ gandhaṃ mardayet praharadvayam
sinduvārarasaiḥ paścād bhāvayedekaviṃśatim

6.524

tilapramāṇaṃ dātavyaṃ navajvaravināśanam
udvege mastake tailaṃ takrañcāpi pradāpayet
anupānaṃ cārdrarasaḥ pracaṇḍeśvarasaṃjñakaḥ

6.228

vaidyanāthavaṭīśāṇaṃ gandhamatho rasasya ca tathā kṛtvā dvayoḥ kajjalīṃtiktācūrṇamathākṣameva sakalaṃ raudre tridhā bhāvayet
paścāttatsupavīrasena na tu vā kvāthe'male traiphale
saṃśoṣya guṭikā kalāyasadṛśī kāryā budhairyatnataḥ 525
jñātvā doṣabalaṃ rasena supavīpatrasya parṇasya vā
ekadvitricatuḥkrameṇa vaṭikāṃ dadyāt kaduṣṇāmbunā 526
hanti śūlanicayaṃ navajvaraṃ pāṇḍutāmaruciśothasañcayam
recane ca dadhibhaktabhojanaṃ vaidyanāthasukumārarecanam 527
agnikumāro rasaḥmaricogrārukṣamustaiḥ sarvaireva samaṃ viṣam
piṣṭvā cārdrarasenaiva vāṭikā raktikāmitā

6.526

āmajvare prathamataḥ śuṇṭhyā ca madhupiṣṭayā
ārdrakasya rasenāpi nirguṇḍyāśca kaphajvare

6.530

pīnese ca pratiśyāye ārdrakasya ca vāriṇā
agnimāndye lavaṅgena śothe sadaśamūlakaḥ

6.531

dadyādgrahaṇyāṃ śuṇṭhyā ca mustakenātisārake
sāme ca dhānyaśuṇṭhībhyāṃ pakke ca kuṭajaṃ madhu

6.532

sannipātajvarārambhe pippalyārdrakavāriṇā
kaṇṭakāryā rasaiḥ kāse śvāse tailaguḍānvitam

6.533

pītvā vaṭīdvayaṃ rogī svāsthyaṃ samupagacchati
sarveṣāmeva rogāṇāmāmadoṣapraśāntaye
abhivṛddhikaro nāmnā vikhyāto'gnikumārakaḥ

6.534

jayā vaṭīviṣaṃ trikaṭukaṃ mustaṃ haridrā nimbapatrakam
viḍaṅgamaṣṭamaṃ cūrṇaṃ chāgamūtraiḥ samaṃ samam

6.535

caṇakābhā vaṭī kāryā syājjayā yogavāhikā
jayantīmūlacūrṇaṃ ca sarvatulyaṃ kṣiped budhaḥ

6.536

jayantī vaṭīviṣaṃ pāṭhā'śvagandhā ca vasā tālīśapatrakam
maricaṃ pippalī nimbamajāmūtreṇa tulyakam
vaṭikā pūrvavat kāryā jayantī yogavāhikā

6.537

yogavāhikayorjayantyādidvividhaprayogavidhiḥjayantī vā jayā vā'tha kṣīraiḥ pittajvarāpahā
mudrāmalakayūṣeṇa pathyaṃ deyaṃ ghṛtaṃ vinā

6.538

jayantī vā jayā vā'tha sakṣaudrā maricānvitā
sannipātajvaraṃ hanti rasaścānandabhairavaḥ

6.536-2

jayantī vā jayā vā'tha viṣamajvaranud ghṛtaiḥ
sarvajvaraṃ madhuvyoṣairgavāṃ mūtreṇa śītakam

6.540

candanasya kaṣāyeṇa raktapittajvarāpahā
jayantī vā jayā vā'tha mākṣikeṇa ca kāsajit

6.541

jayantī vā jayā vā'tha kṣīraiḥ pāṇḍuvināśinī
jayantī vā jayā vā'tha taṇḍulodakapānataḥ

6.542

aśmarīṃ hanti no citraṃ mūtrakṛcchraṃ sudāruṇam
jayantī vā jayā vā'tha gomūtreṇa yutāṃ pibet

6.543

hantyāśu kākaṇaṃ kuṣṭhaṃ tallepena ca tad dhruvam
dviniṣkaṃ ketakīmūlaṃ piṣṭvā toyena pāyayet

6.544

jayantī vā jayā vā'tha mehaṃ hanti hyasaṃśayam
jayantī vā jayā vā'tha madhunā sarvamehanut

6.545

lodhraṃ mustā'bhayā tulyaṃ kaṭphalaṃ ca jalaiḥ saha
kvāthayitvā pibennānu madhunā sarvamehamut

6.546

jayantī vā jayā vā'tha guḍaiḥ koṣṇajalaiḥ saha
tridoṣotthaṃ hared gulmaṃ raso vā''nandabhairavaḥ

6.547

jayantī vā jayā vā'tha hanti śuṇṭhyā bhagandaram
jayantī vā jayā vā'tha takreṇa grahaṇīpraṇut

6.548

jayantī vā jayā vā'tha rasaścānandabhairavaḥ
raktapitte tridoṣotthe śītatoyena pāyayet

6.546-2

jayantī vā jayā vā'tha bhṛṅgadrāvairniśā''ndhyanut
jayantī vā jayā vā'tha ghṛṣṭā stanyena cāñjanam
srāvaṇaṃ sarvadoṣotthaṃ māṃsavṛddhiṃ ca nāśayet

6.550

amṛttamañjarīrasaḥhiṃgulaṃ maricaṃ ṭaṅgaṃ pippalī viṣameva ca
jātīkoṣaṃ samaṃ sarvaṃ jambīrādbhirvimardditam

6.551

guñjādvayaṃ trayaṃ vā'pi pradeyaṃ sānnipātike
kāsaśvāsau jayatyāśu sarvajvaravināśanaḥ

6.552

jvarasiṃho rasaḥpāradaṃ gandhakaṃ tālaṃ bhallātañca tathaiva ca
vajrīkṣīrasamāyuktamekatra ca vimarddayet

6.553

mṛttikābhājane sthāpyaṃ mudritavyaṃ vicakṣaṇaiḥ
agniṃ prajvālayettatra praharadvayasaṃkhyayā

6.554

śītalaṃ khallayettatra bhāvanā ca pradīyate
bhṛṅgarājarasaiśca gaṇḍadūrvābhavai rasaiḥ

6.555

citrakasya rasenāpi bhāvanā dīyate punaḥ
paścāttaccūrṇayetprājñaḥ kūpikāyāñca dhārayet

6.556

jvara utpadyate yasya caturthe cāpare punaḥ
dviguñjaśca raso deyastatkṣaṇātrāśayejjvaram

6.557

jvare śānte paraṃ pathyaṃ deyaṃ muddraudanaṃ payaḥ

6.558

trailokyaḍumbararasaḥsūtārkagandhacapalājayapālatiktāḥpathyā trivṛcca viṣatindukajaṃ samāṃśam
saṃmardya vajripayasā madhunā triguñjastrailokyaḍumbararaso'bhinavajvaraghnaḥ

6.556-2

gadamuśarirasaḥrasavaliśilalauhavyoṣatāmrāṇi tulyānyatha sadṛśadanāgaṃ bhāgametatpradiṣṭam
bhavati gadasurāriścāsya guñjādvayaṃ vai
kṣapayati divasena prauḍhamāmajvarākhyam

6.560

jvaraharī vaṭīsīsakaṃ rasasindūraṃ haritālaṃ viṣaṃ samam
ekatra mardayet sarvaṃ sarṣapābhāṃ vaṭīṃ caret

6.561

jvaravicchedakāle ca sitayā saha yojayet
dvitrivaṭīprayogeṇa jvaraśāntirna saṃśayaḥ

6.562

ratnagirirasaḥśuddhasūtaṃ samaṃ gandhaṃ mṛtatāmrābhrahāṭakam
pratyekaṃ sūtatulyaṃ syāt sūtārddha mṛtalauhakam

6.563

lauhārddha mṛtavaikrāntaṃ mardayed bhṛṅgajadravaiḥ
parpaṭīrasavatyācyaṃ cūrṇitaṃ bhāvayet pṛthak

6.564

śigruvāsakanirguṇḍīvacā'gnikusumiṇḍakaiḥ
drākṣā'mṛtājayantībhirmunibrāhmīsutiktakaiḥ

6.565

kanyāyāśca dravaiḥso'yaṃ prativāraistridhā tridhā
ruddhvā laghupuṭe pācyaṃ bālukāyantramadhyagam

6.566

yantraṃ niruddhya yatnena svāṅgaśītaṃ samuddharet
cūrṇaṃ navajvare deyaṃ māṣamātraṃ rasasya vai

6.567

kṛṣṇādhānyasamāyuktaṃ muhurttānnāśayejjvaram
ayaṃ ratnagirirnāma raso yogasya vāhakaḥ

6.568

pratāpamāttaṃṇḍo rasaḥviṣahiṅgulajaipālaṭaṅgaṇaṃ kramavarddhitam
rasaḥ pratāpamārttaṇḍaḥ sadyo jvaravināśanaḥ

6.566-2

caṇḍeśvaro rasaḥrasaṃ gandhaṃ viṣaṃ tāmraṃ mardayedekayāmakam
ārdrakasya rasenaiva mardayetsaptavārakam

6.570

nirguṇyāḥ svarase paścānmardayetsaptavārakam
guñjaikārdrakarasairnaiva datto hanti jvaraṃ kṣaṇāt

6.571

vātajaṃ pittajaṃ ślaiṣmaṃ dvidoṣajamapi kṣaṇāt
suśītalajale snānaṃ tṛṣā''rtte kṣīrabhojanam

6.572

āmrañca panasañcaiva candanāgurūlepanam
etatsamo raso nāsti vaidyānāṃ hṛdayaṅgamaḥ
eṣa caṇḍeśvaro nāma sarvajvarakulāntakṛt

6.573

sūto gandhaṣṭaṅgaṇaḥ soṣaṇaḥ syādetaistulyā śarkarā matsyapittaiḥ
bhūyo bhūyo bhāvayecca trirātraṃ
valloḥ deyaḥ śṛṅgaverasya vārā

6.574

samyak tāpe vāribhaktaṃ satakraṃvṛntākāḍhyaṃ pathyamatra pradiṣṭam
ahnāyograṃ hanti sāmaṃ prabhāvāt
pittādhikye mūrdhni vāriprayogaḥ

6.575

rasagandhakayorgrāhyaṃ pratyekaṃ māṣakadvayam
bhṛṅgakeśāravyanirguṇḍīmaṇḍūkīpatrasundaraḥ

6.576

śvetāparājitāmūlaṃ śāliñca kālamāriṣam
sūryāvartaḥ sitaścaiṣāṃ caturmāṣakasammitaiḥ

6.577

pratyekaṃ svarasaiḥ khallaśilāyāmavadhānataḥ
svarṇamākṣikamāṣañca dattvā maricamāṣakam

6.578

nepālatāmradaṇḍena dṛṣṭvā tatkajjalīdyuti
vaṭī mudgopamā kāryā chāyāśuṣkā tu rakṣitā

6.576-2

prathame vaṭikāstisraḥ kṛtvā navaśarāvake
tataḥ khasarpaṇaṃ sūryaṃ pūjayitvā praṇamya ca

6.580

vāriṇā golayitvā tu pātuṃ deyañca rogiṇe
sveddoṣavāsaracite klānte cālpabale tathā

6.581

dvitīye'hni vaṭīyugmaṃ vaṭīmekāṃ tṛtīframe
yāvatyo vaṭikā deyāstāvajjalaśarāvakam

6.582

tṛṣṇāyāñca rasaṃ dadyājjāṅgalānāṃ jalaṃ tṛṣi
tulāyadadhisaṃyuktaṃ bhaktaṃ bhojyaṃ yathepsitam

6.583

lāvapakṣiraso deyaḥ saṃskṛtaḥ saindhavādibhiḥ
pathyamagnibalaṃ vīkṣya vāribhaktarasaṃ tathā

6.584

śiraścalanaśūlādau tailaṃ nārāyaṇādi ca

6.585

jvarakeśarī rasaśuddhasūtaṃ viṣaṃ vyoṣaṃ gandhaṃ caiva phalatrayam
jayapālaṃ samaṃ kuryād bhṛṅgatoyena mardayet

6.586

guñjāmātrāntu vaṭikāṃ kṛtvā vaidyaḥ prayatnataḥ
pramāṇaṃ sarṣapākāraṃ bālānāñca praśasyate

6.587

nārikelāmbunā vā'pi sarvajvaravināśinī
nārikelajalaṃ śastaṃ trikarṣa pāyayedanu

6.588

sitayā vā samaṃ pītā pittajvaravināśinī
maricena ca pītā sā sannipātajvaraṃ jayet

6.586-2

pippalījorakābhyāntu dāhajvaravināśinī
viṣamajvaraṃ ca bhūtotthaṃ jvaraṃ plīhānameva ca

6.560-2

agnimāndyamajīrṇañca śvayathuñca sudāruṇam
śūlājīrṇaṃ tathā gulmaṃ pittakuṣṭhamaśeṣataḥ
jvarakeśarī raso'sau taruṇajvaranāśakṛd

6.562-2

mahājvarāṅkuśarasaḥśuddhasūto viṣaṃ gandhaḥ pratyekaṃ śāṇasaṃmitaḥ
dhūrttabījaṃ triśāṇaṃ syāt sarvebhyo dviguṇā bhavet 561
hemāhvā kārayedeṣāṃ sūkṣmacūrṇa prayatnataḥ
deyaṃ jambīramajjābhibordercūrṇaṃ guñjādvayonmitam

6.563-2

ārdrakasvarasairvā'pi jvaraṃ hanti tridoṣajam
aikāhikaṃ dvayāhikaṃ vā tryāhikaṃ ca caturthakam
viṣamaṃ ca jvaraṃ hanyājjvarāṅkuśaraso mahān

6.594

sannipātajvarādau mohāndhasūryo rasaḥ (nasye) -
gandheśau laśunāmbhobhirmardayedyāmamātrakam

6.565-2

tasyodakena saṃyuktaṃ nasyaṃ tanpratibodhayet
maricena samāyaktaṃ hanti tandrāpralāpakam

6.566-3

kulavadhūrasaḥ (nasye ) -
śuddhasūtaṃ mṛtaṃ nāgaṃ mṛtaṃ tāmraṃ manaḥśilā
tutthakaṃ tulyatulyāṃśaṃ dinamekaṃ vimardayet

6.597

rasaiścottaravāruṇyāścaṇamātrā vaṭī kṛtā
sannipātaṃ nihantyāśu nasyamātreṇa dāruṇam
eṣā kūlavadhūrnāma jalairghṛṣṭā pradāpitā

6.568-2

nasyabhairavaḥ -
mṛtasūtārkatīkṣṇāgni ṭaṅkaṇaṃ kharparaṃ samam
savyoṣamarkadugdhena dinaṃ saṃmardayed dṛḍham

6.566-4

arkakṣīrayutaṃ nasyaṃ sannipātaharaṃ param

6.600

unmattarasaḥ (nasye )rasaṃ gandhaṃ ca tulyāṃśaṃ dhustūraphalajairdravaiḥ
mardayeddinamekantu tulyaṃ trikaṭukaṃ kṣipet
unmattākhyo raso nāma nasye syāt sannipātajit

6.601

añjanabhairavarasaḥsūtatīkṣṇakaṇāgandhamekāṃśaṃ jayapālakam
sarvaistriguṇitaṃ jambhavārīṇā ca supeṣitam

6.602

netrāñjanena hantyāśu sarvopadravamuddhatam

6.603

saubhāgyavaṭīsaubhāgyāmṛtajīrapañcalavaṇavyoṣābhayā'kṣāmalāniścandrābhrakaśuddhagandhakarasānekīkṛtān bhāvayet
nirguṇḍīyugabhṛṅgarājakavṛṣāpāmārgapatrodbhavatpratyekasvarasena siddhavaṭikā hanti tridoṣodayam

6.605

yeṣāṃ śītamatīva dāhamathilaṃ svedadravārdrīkṛtaṃnidrāṃ ghoratarāṃ samastakaraṇavyāmohasūṃḍhaṃ manaḥ
śūlaṃ śvāsabalāsakāsasahitaṃ mūrcchā'rucitṛḍjvaraṃ
teṣāṃ vai parihṛtya jīvitamasau gṛhṇāti mṛtyormukhāt 604
vetālarasaḥśuddhaṃ sūtaṃ viṣaṃ gandhamaricāṃlaṃ samāṃśakam
mardayecchilayā tāvadyāvajjāyeta kajjalī

6.606

ārdrakasya rasenāātha kārayedghaṭikāḥ śubhāḥ
guñjāmātrā pradātavyā sannipāte sudāruṇe

6.607

sādhyāsādhyaṃ nihantyāśu sannipātaṃ bhayaṅkaram
īśena kathito hyeṣa vetālākhyo mahārasaḥ

6.608

guñjāmitā cāsya mātrā pippalīmadhusaṃyutā
yojyā vāte tathā śigrurasenādrarasena vā

6.606-2

sitayā jīrakeṇāpi deyā pittajvare budhaiḥ
śarkarāmadhuyaṣṭībhyāṃ bhūnimbasitayā'thavā

6.610

śītajvareṣu yojyā sā pippalīmadhusaṃyutā
athavā madhuśuṇṭhībhyāmanupānena rogavit

6.611

dantapaṅktirdṛḍhā yasya locane bhrāntatārake
calite cendriyagrāme vetālaṃ viniyojayet

6.612

mlāneṣu liptadeheṣu mohamagneṣu dehiṣu
dātumarhati vetālaṃ yamadūtanivārakam

6.613

sannipāte śreṣṭhataraḥ, pralāpe cacakrikārasaḥrasaṃ gandhaṃ viṣañcaiva dhustūraṃ maricaṃ tathā
śodhitañca tathā tālaṃ mākṣikañca samāṃśakam

6.614

dantīkvāthena sambhāvya guñjāmātrā tu cakrikā
sādhyāsādhyānrihantyāśu sannipātāṃstrayodaśa

6.615

cakrīrasaḥśambhoḥ kaṇṭhavibhūṣaṇaṃ samaricaṃ tālaṃ tathā pāradaṃdevībījayutaṃ suśodhitatamaṃ jaipālabījottamam

6.616

dantīmūlayutaṃ samāṃgadhiphalaṃ sarvaṃ samāṃśaṃ nayettatsarvaṃ parimardya cārdrakarasairguñjāpramāṇaṃ rasam
dadyāddhoratare trayodaśavidhe doṣe ca cakrayāhvayaṃtandrādāhasamanvite ca tṛṣayā sampīḍite mānave

6.617

brahmarandhrarasaḥrasāmragandhakaṃ tālaṃ hiṅgulaṃ maricaṃ tathā
ṭaṅkaṇaṃ saindhavopetaṃ sarvāṃśamamṛtaṃ tathā

6.618

sarvaṃ pādasamāpetaṃ mahiṣīpittamarditam
brahmarandhre prayoktavyaṃ saṃnyāsajñānasaṅgame

6.616-2

sahasrakalaśaiḥ snānaṃ lepanaṃ candanādibhi
ikṣumudgarasairbhojyaṃ takrabhaktaṃ yathepsitam

6.620

ānandabhairavī vaṭikāviṣaṃ trikaṭukaṃ gandhaṃ ṭaṅkaṇa mṛtaśulbakam
dhustūrasya ca bījāni hiṅgulaṃ navamaṃ smṛtam

6.621

etāni samabhāgāni dinaikaṃ vijayārasaḥ
mardyayeccaṇakābhāṃ tu vaṭikā''nandabhairavī

6.623

abhakṣayitvā piveccānu ravimūlakaṣāyakam
sadyopaṃ hanti no citraṃ sannipātaṃ sudāruṇam
trailokyasundararasaḥrasagandhakayoḥ karṣoṃ pratyekaṃ kajjalīkṛtau
śakraṃ ca muśalī caiva ghustūraṃ keśarājakam

6.624

devadālī jayantī ca tathā maṇḍūkaparṇikā
pṛthagguṇamitaiḥ karṣe rasairāsāṃ vimardayet

6.625

māṣamātrāṃ vaṭīṃ kṛtvā svānupānai prayojitā
tridoṣajaṃ jvaraṃ hanti tathā pavanakoṣṭhakam

6.626

dāhe tu nārikelasya jalaṃ deyaṃ prayatnataḥ
trailokyasundaro nāma sannipātaharo rasaḥ

6.627

mṛtotthāpano rasaḥśuddhasūtaṃ dvidhā gandhaṃ śilā ca viṣahiṅgulam
mṛtakāntābhratāmrāmnāyastālakaṃ mākṣikaṃ samam

6.628

amlavetasajambīracāṅgerīṇāṃ rasena ca
nirguṇḍīhastiśuṇḍyāśca dravairmadyaṃ dinatrayam

6.626-2

ruddhvā tu bhūdhara pācya dinānte tat samuddharet
citrakasya kaṣāyeṇa mardayetpraharadvayam

6.630

māṣamātra pradātavyaṃ hiṅguvyoṣādrakadravaiḥ
sakarpūrānupānaṃ syānmṛtasyātthāpane rase

6.631

pīḍita sannipātena gata vā'pi yamālayam
tatkṣaṇājjīvayatyeṣa pathya kṣāraiḥ prayājayat

6.632

mṛtasañjīvanī rasaḥśuddhasūtaṃ dvidhā gandhaṃ khalle tat kajjalīkṛtam
abhraṃlauhakayorbhasma tāmrabhasma samaṃ samam

6.633

viṣaṃ tālaṃ varāṭī ca śilāhiṅgulacitrakam
hastiśuṇḍaṃ cātiviṣā tryūṣaṇaṃ hemamākṣikam

6.634

cūrṇaṃ vimardayed drāvairādrakasya dinatrayam
nirguṇḍīvijayādrāvaistridinaṃ mardayet punaḥ

6.635

kācakūpyāṃ niveśyātha bālukāyantrake pacet
dviyāmānte samuddhṛtya mardayedārdrakadravaiḥ

6.636

mṛtasañjīvano nāma raso'yaṃ śaṅkarāditaḥ
mṛto'pi sannipātārtto jīvatyeva na saṃśayaḥ
nātaḥ parataraḥ kaścit sannipātaharo rasaḥ
aghoramantramuccārya pūjāṃ rakṣāñca kārayet

6.637

aghoramantro yathāoṃ aghorebhyaśca ghorebhyo ghoraghoratarebhyaśca
sarvataḥ sarvasarvebhyo namaste'stu rudrarūpebhyaḥ

6.638

sannipātabhairavo rasaḥhiṅgulasya viśuddhasya sārddhatolacatuṣṭayam
gandhakasya viṣasyāpi pratyekaṃ tolakadvayam

6.636-2

samāṣakadvayañcaiva kanakasyottolakatrayam
māṣekādhikatolaikaṃ ṭaṅkaṇasya tathaiva ca

6.640

sammadyaṃ jambīre rasairvaṭīśchāyāviśoṣitāḥ
guñjāparimāṇāstu kārayet kuśalo bhiṣak

6.641

ekāntu bhakṣayettasya golayitvā''rdrakadravaiḥ
ghāra tridoṣe dātavyaḥ sannipātajvarāpahaḥ

6.642

sūcikābharaṇo rasaḥrasagandhakanāgāñca viṣaṃ sthāvarajaṅgamam
mātsyavārāhamāyūracchāgapittaiśca bhāvayet

6.643

sūcikābharaṇo nāma bhairaveṇa prakīrtitaḥ
sūcikāgreṇa dātavyaḥ sannipātakulāntakaḥ

6.644

amṛtaṃ garalaṃ dāru samatulyañca hiṅgulam
pañcapittena sammardha sarṣapābhāṃ vaṭīṃ caret

6.645

vaṭikā sūcikā'greṇa sāṃnnipātākulāntakṛt
tilañca tilatailañca bhojanaṃ dadhibhaktakam

6.646

rasagandhakanāgābhraṃ viṣaṃ sthāvarajaṅgamam
mātsyavārāhamāyūracchāgapittairvibhāvitaṃ

6.647

sūcikābharaṇo nāma bhairaveṇa prakīrtitaḥ
dātavyaḥ sūcikā'greṇa payaḥpeṭīrasena ca

6.648

trayodaśasannipāte visūcyāmātisārake
tridoṣaje tathā kāse dāpayat kuśalo bhiṣak

6.646-2

payaḥpeṭījalaṃ dadyādbhojanaṃ dadhibhaktakam
tathā subharjitaṃ māṃsaṃ lepanaṃ tilacandanaiḥ
rogiṇā yat priyaṃ dravyaṃ tasmai tacca pradāpayet

6.650

rasamāṣakacatvāri iṣṭakāguṇḍake tryaham
śodhayitvā tataḥ śodhyaṃ tīkṣṇaparṇe tathā''rdraka

6.651

svarṇadhustūrasatve ca vṛddhadāradrave tathā
kanyakā [najasattve ca rasaśodhanamuktamam

6.652

gandhakaṃ rasasulyantu prakṣālya taṇḍulāmbunā
kṛtvā tailasamaṃ darvyāṃ nirvāpya citrakadrave

6.653

dvābhyāṃ kajjalikāṃ kṛtvā lauhacūrṇasya māṣakam
suvarṇamākṣikamapi tatra lauhasamaṃ dahet

6.654

kṛtvā kaṇṭakavedhyantu tāmraṃ kajjalalepitam
muhūrttamadhyatastāmraṃ drutaṃ cūrṇatvamāpnuyāt

6.655

ekīkṛtya tu tatsarvaṃ tataḥ prastarabhājane
mardayettāmradaṇḍena dattvā caiṣāṃ nijadravam

First 200 of 858 passages. Read on

Linked texts (10)