Hridayapriya 63
Hṛdayapriyā 63
- Language
- Sanskrit
Contents
- 63.1 — 1 part
- 63.2 — 1 part
- 63.3 — 1 part
- 63.4 — 1 part
- 63.5 — 1 part
- 63.6 — 2 parts
- 63.7 — 2 parts
- 63.8 — 2 parts
- 63.9 — 2 parts
- 63.10 — 1 part
- 63.11 — 1 part
- 63.12 — 2 parts
- 63.13 — 2 parts
- 63.16 — 2 parts
- 63.18 — 2 parts
- 63.23 — 2 parts
- 63.26 — 2 parts
- 63.27 — 2 parts
- 63.28 — 2 parts
- 63.29 — 2 parts
- 63.30 — 1 part
- 63.32 — 1 part
- 63.33 — 1 part
- 63.34 — 1 part
- 63.36 — 2 parts
- 63.42 — 1 part
- 63.45 — 2 parts
- 63.49 — 1 part
- 63.51 — 1 part
- 63.52 — 1 part
- 63.3-2 — 1 part
- 63.4-2 — 1 part
- 63.15-2 — 4 parts
- 63.18-2 — 2 parts
- 63.19-2 — 1 part
- 63.20-2 — 1 part
- 63.32-2 — 1 part
- 63.34-2 — 1 part
- 63.35-2 — 1 part
63.p1
kuṣṭhāmayaghnaḥ gaṇaḥ
63.1
sānantātiviṣā'gnimitrahutabhukpāṭhāvacā'taskolodhrāmbaṣṭhakaṭaṅkaṭorasaniśāpāṭhāsamaṅgāmayāḥ
elāmocarasājamocacapalāsthauleyakumbhīṣaṇaṃ
bilvaṃ ceti bahuprakāravihitaḥ kuṣṭhāmayaghno gaṇaḥ
63.1.p1
atisāre trayaḥ kaṣāyayogāḥ
63.2
bilvāmbudātiviṣavatsakapañcakolairgranthyabdabilvaviṣavatsamahauṣadhairvā
mustāmbuvatsaviṣabilvahareṇubhirvā
sāme saśūlarudhire ca hito'tisāre
63.2.p1
āmātisāre pathyādikvāthaḥ
63.3
pathyādāruvacāmustairnāgarātiviṣānvitaiḥ
āmātisāranāśāya kvāthaṃ koṣṇaṃ prapāyayet
63.3.p1
śuṇṭhīsamaṅgādikvāthaḥ
63.4
śuṇṭhīsamaṅgātiviṣābdabilvapāṭhākaṇāvatsakadīpyakotthaḥ
kvātho nihanyādatisāramāśu sāmaṃ saśūlaṃ sakaphaṃ saraktam
63.4.p1
pācanakvāthaḥ
63.5
pippalyātiviṣā mustā nāgaraṃ ceti pācanam
pakve cāpi praśaṃsanti munayo gautamādayaḥ
63.5.p1
atisāre dvau kaṣāyayogau
63.6
samaṅgā dhātakīpuṣpamambaṣṭhaṃ lodhrameva ca
āmrāsthi padmalodhraṃ ca bilvamadhyaṃ priyaṅguvaḥ
63.6.p1
dvāvimāvupayoktavyau sakṣaudrau taṇḍulāmbunā
63.6.p2
atisāre mustāvatsakādiḥ
63.7
mustāvatsakabījaṃ mocaraso bilvadhātakīlodhram
63.7.p1
gulamadhitasamprayuktaṃ gaṅgāmapi vāhinīṃ rundhyāt
63.7.p2
vātatisāre samaṅgādikvāthaḥ
63.8
samaṅgādhātakīpāṭhābilvapeśīvalāhakaiḥ
63.8.p1
kvātho raktātisāraghnaḥ sāme pakke ca śasyate
63.8.p2
pittātisāre dhanvayāṣādiḥ
63.9
dhanvayāṣauṣadhāmbhodapāṭhāvālakavatsakaiḥ
63.9.p1
pittātisāraṃ śamayenniṣkvātho'yaṃ tribhirdinaiḥ
63.9.p2
kṛṣṇagranthikādikvāthaḥ
63.10
kṛṣṇagranthikacavyacitrakaviṣāviśvā bhayādhātakīpāṭhātāmalakīkarañjarajanī bhārṅgyabdabilvadrumaiḥ
dusparśadīpyakatindukauṣaṇamahānimbaiḥ prasiddho haret
kvātho'yaṃ grahaṇīgadāgnisadana śleṣmapravāhādikān
63.10.p1
śoṇitātisāre pāṭhādiḥ
63.11
pāṭhākāliṅgamativiṣābdabilvaduḥsparśavālauṣadhasambhṛtāmbhaḥ
praśasyate śoṇitaje'tisāre sāme nirāme jvarasayute ca
63.11.p1
sauvarcalādicūrṇam
63.12
sauvarcalavacāvyoṣahiṅguprativiṣābhayāḥ
63.12.p1
pibecchleṣmātisārārtaścūrṇitāḥ koṣṇavāriṇā
63.12.p2
pāṭhāmocarasādiḥ
63.13
pāṭhāmocarasāmbhodadhātakībilvanāgaram
63.13.p1
sukṛcchramapyatīsāraṃ gulatakreṇa nāśayet
63.13.p2
yavānyādicūrṇaṃ athavā kapitthāṣṭakaḥ
63.14
yavānīpippalīmūlacaturjātakanāgaraiḥ
63.15
maricāgni balājājidhānyasauvarcalaiḥ samaiḥ
vṛkṣāmladhātakīkṛṣṇābilvaḍāḍimadīpyakaiḥ
63.16
triguṇaiḥ ṣaḍguṇāsitaiḥ kapitthāṣṭaguṇaiḥ kṛtaḥ
cūrṇo'tisāragrahaṇīkṣayagulmagalāmayān
63.16.p1
kāsaśvāsāgnisārdāśaḥpīnasārocakān jayet
63.16.p2
ḍāḍimāṣṭakaḥ
63.17
karṣonmitā tugākṣīrī caturjātaṃ dvikārṣikam
63.18
yavānīdhānyakājājīgranthivyopaṃ palāṃśikam
palāni dāḍimādaṣṭau sitāyāścaikaśaḥ kṛtaḥ
63.18.p1
guṇaiḥ kapitthāṣṭakavaccūrṇo'yaṃ dāḍimāṣṭakaḥ
63.18.p2
pāṭhākarañjādighṛtam
63.19
pāṭhākarañjayugmāmiśarapuṅkhopathāmbudāt
63.20
rase sārdrakacāṅgerīrase dadhni caturguṇe
ājamājyamatho gavyaṃ kalkairebhirvipācayet
63.21
hiṅguprativiṣāvyoṣayavakṣārakaṇāṅghribhiḥ
cavikājīrakājājīvālabilvasurādrumaiḥ
63.22
dhātakīlodhramadhukamañjiṣṭhadvyaṅgavatsakaiḥ
niśādāḍimavatsaiśca tatsiddhaṃ grahaṇīgadam
63.23
caturvidhaṃ praśamayedatisāraṃ pravāhikām
picchāsrāvaṃ gudabhraṃśaṃ pratiśyāyodarakrimīn
63.23.p1
gulmaśūlāruciharaṃ paramagnivalapradam
63.23.p2
picchāvastiḥ
63.24
pariveṣṭya kuśairādvairādvaivṛntāni śālmaleḥ
63.25
kṛṣṇamṛttikayālipya svedayed gomayāgninā
mṛcchoṣe tāni saṃkṣudya tatpiṇḍaṃ muṣṭisammitam
63.26
mardayet payasaḥ prasthe pūtenāsthāpayet tataḥ
tena yaṣṭyāhvakalkājyakṣaudratailavṛtānu ca
63.26.p1
ityādi svalpamātraṃ yat picchāvastinirūpaṇam
63.26.p2
aṣṭavargaḥ
63.27
mustā kuṣṭhaṃ haridre dve pippalī devadāru ca
63.27.p1
śuṇṭhī ca pippalīmūlaṃ mustā cetyaṣṭavargikaḥ
63.27.p2
aralvādiḥ
63.28
aralvativiṣā śuṇṭhī mustā vilvaṃ sadāḍimam
63.28.p1
sarvajvaraharo yogaḥ sarvātīsāranāśanaḥ
63.28.p2
śāntodarāmayalakṣaṇam
63.29
yasyoccārād vinā mūtraṃ pavano vā pravartate
63.29.p1
dīptāgnerlaghukoṣṭhasya śāntastasyodaramayaḥ
63.29.p2
pāṭhākarañjādikvāthaḥ
63.30
pāṭhākarañjadvayapañcakolakaiḍaryyapathyāśarapuṅkhabilvaiḥ
kvātho nihanyāt kaṇacūrṇayukto gulmātisāragrahaṇīgudotthān
63.30.p1
nāgarādikvāthaḥ
63.31
nāgaraṃ pippalīmūlaṃ citrakaṃ devadāru ca
63.32
bilvapeścī kaṇā caiva siddhamebhirjalaṃ jayet
hiṅgusaindhavasaṃyuktaṃ grahaṇī dīpanaṃ param
63.32.p1
kaiḍaryādikvāthaḥ
63.33
kaiḍaryānalapathyāvyoṣarasonājamojasiddhāmbhaḥ
paṭuhiṅguvyomiśraṃ śīlayataḥ kā kathāgnimāndyasya
63.33.p1
abhayādikaṣāyaḥ
63.34
abhayāciribilvabilvaśuṇṭhīśarapuṅkhāgnikapunarnavauṣaṇānām
kṣapayed gudakīla gulmaśūlagrahaṇīdoṣamaśeṣataḥ kaṣāyaḥ
63.34.p1
pippalyādigulikā, cūrṇaṃ vā
63.35
pippalī nāgaraṃ pāṭhā śārivā bṛhatīdvayam
paṭūni pañca dvau kṣārau maricaṃ pañcakolakam
63.36
dīpyake hiṅgu gulikā bījapūrarase kṛtā
cūrṇaṃ kṛtaṃ dadhisurā tanmaṇḍoṣṇambukāñjikaiḥ
63.36.p1
pibedagnivivṛddhyarthaṃ koṣṭhavātaharaṃ param
63.36.p2
tālīsādyādivaṭakam
63.37
tālīsanapatramaricacavikānāṃ palaṃ palam
63.38
kṛṣṇātanmūlayordve dve pale śuṇṭhyāḥ palatrayam
caturjātamuśīraṃ ca karṣārśaṃ ślakṣṇacūrṇitam
63.39
gulena vaṭakān kṛtvā triguṇena sadā bhajet
madyayūparasārīṣṭamastupeyāpayonupaḥ
63.40
vātaśleṣmātmanāṃ chardigrahaṇīpārśvahṛdrujām
prasekapīnasaśvāsakāsānāṃ ca nivṛttaye
63.41
abhayāṃ nāgarasthāne dadyādatraiva viḍgrahe
chardyādiṣu ca paitteṣu caturguṇasitānvitāḥ
63.42
pakena vaṭakāḥ kāryā guḍena sitayāthavā
paraṃ hi vahnisamparkāllaghimānaṃ bhajanti te
63.42.p1
pañcamūlābhayādighṛtam
63.43
pañcamūlābhayāvyoṣapippalīmūlasaindhavaiḥ
rāsnākṣāradvayājājīvilaṅgāṭhibhirghṛtam
63.44
śuktena mātuluṅgasya svarasenāīrakasya ca
śuṣkamūlakakolāmlacukrikādāḍimatvacaḥ
63.45
takramastusurāmaṇḍasauvīrakatuṣodakaiḥ
kāñjikena ca tat pakvamagnidīptikaraṃ param
63.45.p1
śūlagulmodaraśvāsakāsānilaharaṃ param
63.45.p2
paṭolanimbādicūrṇam
63.46
paṭolanimbatrāyantītikatātiktakaparyaṭam
63.47
kuṭacatvakphalaṃ mūrvā madhuśigruphalaṃ vacā
dārbītvakpadmakośīrayavānīmustacandanam
63.48
saurāṣṭryativiṣā vyoṣatvagelāpatradāru ca
cūrṇitaṃ madhunā lehyaṃ peyaṃ madyairjalena vā
63.49
hṛtpāṇḍugrahaṇīdoṣagulmaśūlārucijvarān
kāmilāṃ sannipātaṃ ca mukharogāṃśca nāśayet
63.49.p1
bhūnimbādicūrṇam
63.50
bhūnimbakaṭukāmustatryūṣaṇendrayavān samān
dvau citrakād vatsakatvagbhāgān ṣoḍaśa cūrṇayet
63.51
guḍaśītāmbupītaṃ tad grahaṇīdoṣagulmajit
kāmilājvarapāṇḍutvamehārucyatisāranut
63.51.p1
candanādisarpiḥ
63.52
candanaṃ padmakośīraṃ pāṭhāmūrvākuṭannaṭam
ṣaḍgranthāśārivāsphoṭasaptaparṇārūṣakān
63.52.p1
elopakulpādiḥkvāthaḥ
63.3-2
elopakulyāmadhukāśmabhedakauntīśvadaṃṣṭrāvṛṣakograpūgaiḥ
kvāthaṃ pibeccharkarayāvagāḍhaṃ kṛcchre sadāhe saruje vibandhe
63.3-2.p1
elāśmabhedakādicūrṇam
63.4-2
elāśmabhedakaśilājatupippalīnāṃ
cūrṇāni taṇḍulajale lulitāni pītvā
yadvā gulena sahitānyavalihya māno (?)
āsannamṛtyurapi jīvati mūtrakṛcchrī
63.4-2.p1
vastyāmayāntakaghṛtam
63.5-2
dārvīmadhukamatsyākṣīpadmapāṣāṇabhedakam
bṛhatyaṃśumatīdvandvaśārivaikṣukaśerukam
63.6-2
kapotavaṅgekṣurakaṃ vasiṃraṃ śigru vālakam
vārāhī varagaṃ drākṣā bhadrā yaṣṭī palaṅkaṣā
63.7-2
pṛthak tripalikaṃ kṣuṇṇaṃ sarvatulyaṃ ca gokṣuram
droṇe'pāṃ sādhayet sarvaṃ pādaśiṣṭe parisrute
63.8-2
prakṣipya sarpiṣaḥ prasthaṃ dattvā kṣīraṃ varīrasam
dhātrījambīrajaṃ cāpi nālikerodakaṃ tathā
63.9-2
kūṣmāṇḍorvārukajalaṃ snehadviguṇite pṛthak
dravyaiḥ supiṣṭaiḥ saṃyuktametairmṛdvagninā pacet
63.10-2
parūṣakotpalatuṭīmaghūkahimadārubhiḥ
triphalāpippalīkauntībhṛṅgiveraiḥ sasaindhavaiḥ
63.11-2
hastipippalyapāmārgamañjiṣṭhāpadmakesaraiḥ
mustākustumbarīlodhrasāśvagandhāpunarnavaiḥ
63.12-2
svayaṃguptekṣuraphalairvṛddhipatrakabhṛddhibhiḥ
śilājatvardhabhāgaistaiḥ siddhaṃ tat sevitaṃ ghṛtam
63.13-2
mūtrakṛcchrāṇi sarvāṇi śarkarāmaśmarīmapi
pānavastyādibhiryuktaṃ nāśayennātra saṃśayaḥ
63.14-2
vātapittasamutpannān sarvān bastigatān gadān
prameheṇa saha kṣipramapāvartayate dhruvam
63.15-2
gulmāgnisārdagrahaṇīdurṇāmajaṭharāmayam
kṣayaṃ kṣayakṛtān vyādhīn hṛtpārśvoruśirograham
63.15-2.p1
vastyāmayāntakāmidaṃ devadevena bhāṣitam
63.15-2.p2
traikaṇṭakādighṛtam
63.15-2.p3
kvāthe traikaṇṭakailāgirijatuśaśilābhedayaṣṭīvarīṇāṃ
darbhadrākṣāmbuśauṇḍīvasukavasirakāśekṣumatsyākṣikāṇām
kalkaiḥ siddhaṃ sadigdhaṃ harati ghṛtamidaṃ sevitaṃ mūtradoṣān
mehān kṛcchrāṇi sarvāṇyanilamapi tathā śarkarāmaśmarīṃ ca
63.15-2.p4
nirguṇḍyādiniryūhaḥ
63.17-2
nirguṇḍyeraṇḍakoraṇḍagokṣuradvipunarnavaiḥ
63.18-2
siṃhāgniśiśruvaraṇakṛṣṇāpāṣāṇabhedakaiḥ
niryūhaḥ pātayet pītaḥ śarkarāmaśmarīmapi
63.18-2.p1
śūlārtividradhiplīhajaṭharāmayanāśanaḥ
63.18-2.p2
katakāditoyam
63.19-2
katakakhadiradhātrīvairivaidārvīsamaṅgāvidularajanipāṭhācūtabījābhayābdaiḥ
prasavarasasanāthaistoyamebhiḥ prasiddhaṃ
harati sakalamehān saptarātraprayogāt
63.19-2.p1
ākulyādikvāthaḥ
63.20-2
ākulyabdaphalatrayādvirajanījambvarjunakṣīrijatvakpāṭhākatakāgnimanthakhadirāmbaṣṭhāsanendradrumaiḥ
kvātho vāridhikoṭhakiṃśukayutairebhiḥ kṛtaḥ śītalaḥ
sakṣaudro'drijatūtthacūrṇasahitaḥ sarvapramehāpahaḥ
63.20-2.p1
lodhrāsavaḥ
63.21-2
lodhramūrvāśaṭhīvellabhāṅgīṃnatanakhaplavān
63.22-2
kaliṅgakuṣṭhakramukapriyaṅgvativiṣādhikān
dve viśāle caturjātaṃ bhūnimbaṃ kaṭurohiṇīm
63.23-2
yavānīṃ pauṣkaraṃ pāṭhāṃ granthi cavyaṃ phalatrayam
karṣāṃśamambukalaśe pādaśeṣe sute hime
63.24-2
dvau prasthau mākṣikāt kṣiptvā rakṣet pakṣamupekṣayā
lodhrāsavo'yaṃ mehārśaḥśvitrakuṣṭhārucikimīn
63.25-2
pāṇḍutvaṃ grahaṇīdoṣaṃ sthūlatāṃ ca niyacchati
daśamūlaśaṭīdantīsurāhvadvipunarnavam
63.26-2
mūlaṃ snuhyarkayoḥ pathyā bhūtakadvambapuṣkaram
karañjavaruṇānmūlaṃ pippalyāḥ pauṣkaraṃ ca yat
63.27-2
pṛthag daśapalaṃ prasthān yavakolakulatthataḥ
trīṃścāṣṭaguṇite toye vipacet pādavartinā
63.28-2
tena dvipippalīcavyabacā nicularogihaiḥ
trivṛdvilaṅgakampilya bhārṅgī viśvaiśca sādhayet
63.29-2
prasthaṃ ghṛtājjayat sarvāṃstanmehāpiṭakāpacīḥ
pāṇḍuvidradhigulmārśaśśoṣaśophagarodaram
63.30-2
śvāsaṃ kāsaṃ vamiṃ vṛddhi plīhānaṃ vātaśoṇitam
kuṣṭhonmādamapasmāraṃ dhānvantaramidaṃ ghṛtam
63.31-2
nimbasya valkamamṛtā rajanī ca śuṇṭhī
vāśāphalatrayapaṭolanidigdhikāstaiḥ
kvāthaṃ samākṣikapuraṃ pivatāṃ prabhāte
naśyanti dehapiṭakāḥ sakalāḥ samūlam
63.32-2
jīvantīhriverikāmikalikāvāśāmṛtāśārivāśuṇṭhīyaṣṭipayodacandanapaṭolośīranimbaiḥ śrutaḥ
niṣkvātho'ṣṭamaśeṣito madhugulaprakṣepaṇāt saṃskṛtaḥ
pītaścejjvaritasya tasya piṭakotpatteḥ prasaṅgaḥ kutaḥ
63.32-2.p1
mṛṇālādilepaḥ
63.33-2
mṛṇālamṛdukuñcikākuṭacavalkanimvāmṛtāvarārajanisarṣapājalajasevyapūtītilaiḥ
yodhghanacandanabhramaragehadūrvekṣubhirvaṭāṅkurakaśāribālavaṇalakṣmaṇārpaṭṭaiḥ
63.34-2
eraṇḍavījakuhalīsaṃyuktaiḥ kṣīrapoṣitaiḥ
tailājyamadhumālepaḥ sarvaśophanivarhaṇaḥ
63.34-2.p1
śatadhautaghṛtam
63.35-2
kṣīridruvalkalakvāthe śataśo mathitaṃ ghṛtam
śatadhautāmiti prāhuḥ piṭakāmehadāhanut
63.35-2.p1
iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe saptamo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Sahasrayoga — Sanskrit
- Vaidyamanoramā — Kālidāsa, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Paṇḍit Dāmodara) — Paṇḍit Dāmodara, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla 1575, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Yogaratnasamuccaya (Anantakumāra) — Anantakumāra, Sanskrit