Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Kāśyapa 5.9.37

Kāśyapasaṃhitā (Vṛddhajīvakīyatantra) 5.9.37

Language
Sanskrit

5.9.37

yadi tu snihyamānasya vātagulmo na śāmyati
hitamāsthāpanaṃ tasya tathaivāpyanuvāsanam
kṣīrānupānāmabhayāṃ saguḍāṃ saṃprayojayet

If, however, the vāta-gulma does not subside in one undergoing unction, / non-unctuous enema is beneficial for him, as is unctuous enema; / one should administer chebulic myrobalan with jaggery, followed by a drink of milk.

English (machine translation) (machine translation)

5.9.37.p1

gulmināṃ baddhavarcānāṃ --kuṣṭhacikitsitādhyāyaḥ

5.9.37.p2

svedo vā'tikharatvamaṅgānāmatiślakṣṇatā vā vaivarṇyaṃ

5.9.37.p3

raukṣyaṃ lomaharṣaḥ pipāsā gauravaṃ rāgo daurbalyaṃ vepathuḥ

5.9.37.p4

piḍakāruṣāṃ saṃbhavaścātivedanā ca kṣatavisarpaṇamiti

5.9.37.p5

tata ūrdhvamakriyāvatāṃ kuṣṭhāni jāyante | tatra śyāvāruṇaśūlakaṇḍūcimicimakharatvapāruṣyasaṃstambhāyāmairvātottarāṇi vidyāt dāhavedanājvaraviḍbhedoṣāyanapākasrāvakoṭhānikarṇā kṣiprotthānaiḥ śītamadhurakaṣāyasarpiranuśayaiśca pittottarāṇi vidyāt śvetapāṇḍughanotsedhagurustaimityastambhamahāparigrahāgnisādaiḥ śītāditarānuśayaiḥ kaphottarāṇi vidyāt vyāviddharūpabahusphuṭitaparisrāvakṛmidāharujopetaśarīrāvayavapātanamaśucivigandhiśothabahulamanekopadravaṃ sānnipātikaṃ

5.9.37.p6

raktatvāt kākaṇamityucyate | dvidoṣajānītarāṇi tānyanuvyākhyāmaḥ

5.9.37.p7

-- vātottare kapālakuṣṭhaṃ pittottare tvaudumbaraṃ kaphottare maṇḍalakuṣṭhaṃ

5.9.37.p8

vātapaittikamṛṣyajihve pittaślaiṣmikaṃ pauṇḍarīkaṃ sidhmaṃ ca iti

5.9.37.p9

samāsalakṣaṇam | vistaratastvaṣṭādaśa kuṣṭhāni tānyanuvyākhyāsyāmaḥ--sidhmaṃ ca vicarcikā ca pāmā ca dadruśca kiṭibhaṃ ca kapālaṃ

5.9.37.p10

ca sthūlāruṣkaṃ ca maṇḍalakuṣṭhaṃ ca viṣajaṃ ceti nava sādhyāni pauṇḍarīkaṃ

5.9.37.p11

ca śvitraṃ ca ṛṣyajihve ca śatāruṣkaṃ caudumbaraṃ ca kākaṇaṃ ca carmadalaṃ

5.9.37.p12

caikakuṣṭhaṃ ca vipādikā ceti navāsādhyāni | sarvaṃ tu kuṣṭhaṃ tvaṅmāṃsarudhiralasīkāśrayaṃ sparśaghnaṃ ceti vardhamāna ca vairūpyakaraṃ bhavati

5.9.37.p13

tattu rajodhvastamalābuvāraṇapuṣpīpuṣpasadṛśaṃ sidhmaṃ śyāmalohitavraṇavedanāsrāvapākavatī vicarcikā kaṇḍūtodapākasrāvāruṣmatī

5.9.37.p14

pāmā raukṣyakaṇḍūdāhasrāvavanti maṇḍalāni vṛddhimanti dadruḥ kṛṣṇaśyāvāruṇakharaparuṣasrāvavṛddhimanti gurūṇi praśāntāni ca punaḥ punarutpadyante kiṭibhāni kṛṣṇakharaparuṣamalinamanekasaṃsthānamaṇḍalaṃ

5.9.37.p15

maṇḍūlamṛtusandhiṣūṣṇe cātibādhate kapālākṛti kapālaṃ picchāsrāvavedanādāhakaṇḍūtodajvaravaisarpamahābraṇaparigrahaṃ mṛdukharanibhaṃ mahāruṣkaṃ maṇḍalairbandhujīvakusumopamairdāhakaṇḍūvedanāsrāvavadbhirmaṇḍalakuṣṭhaṃ lūtākīṭapataṅgasarpadaśanadaṣṭamupekṣitaṃ vyabhicāreṇa kharībhavati kṛcchrasādhyaṃ viṣajaṃ mahāśayasamutsedhaṃ jātaṃ cirādbhedi puṇḍarīkapalāśavarṇaṃ pauṇḍarīkaṃ śvetabhāvācchvitraṃ pañcavidhamuttaratropadekṣyāmaḥ

5.9.37.p16

ṛṣyajihvopamaṃ pāruṣyavaivarṇyagauravarṇavilkedairṛṣyajihve nīlalohitapītāsitairanekairarudbhiḥ kharaiḥ srāvibhirupadrutaṃ śatāruṣkaṃ pakvodumbaraphalasadṛśamasrāvi jaḍamanekamaudumbaraṃ vyākhyātaṃ kākaṇaṃ

5.9.37.p17

hasticarmasadṛśaṃ kharaṃ vṛddhimaccarmadalaṃ vaisarpodbhavaṃ nityavisarpi srāvavedanākrimimadekakuṣṭhaṃ pāṇipādāṅguṣṭhauṣṭhajaṅghādaṇḍadeśeṣusphuṭitasrāvivedanāvatīmavipākinīṃ vipādikāṃ vidyāt | sarvarogāścaiva

5.9.37.p18

mohādupekṣyamāṇā asādhyatāṃ yānti asādhyāstvāśu nṛṇāṃ ghnanti

5.9.37.p19

tasmādātmahitāyāśu prayateta | kuṣṭheṣvādau vātottareṣu ghṛtācchapānamanekaśo maṇḍāntaritaṃ praśasyate tiktasarpiṣa itarottarayoḥ vamanavirecanāsthāpana --mūtrakṛcchracikitsitādhyāyaḥ

5.9.37.p20

--kaṭīskandhātidharaṇāt pittaṃ kruddhaṃ kaphānilau

5.9.37.p21

anusṛtya yadā bastiṃ dūṣayanti tadāśrayāḥ

5.9.37.p22

mūtrakṛcchraṃ tadā jantordāruṇaṃ saṃpravartate

5.9.37.p23

saphenamalpamaruṇaṃ kālaṃ vā śūlasaṃtatam

5.9.37.p24

mūtramānaddhavarcastvaṃ vātāghātasya lakṣaṇam

5.9.37.p25

sadāhavedanaṃ pītamatyuṣṇaṃ bāṣpasaṃhitam

5.9.37.p26

svidyamānamukho mūtraṃ kurute paittike śiśuḥ

5.9.37.p27

bahulaṃ kurute mūtramalpabādhaṃ sitaṃ ghanam

5.9.37.p28

bastigauravaśothau ca mūtrāghāte kaphātmake

5.9.37.p29

dvandvajaṃ dvandvarūpebhyaḥ sarvebhyaḥ sānnipātikam

5.9.37.p30

raktajaṃ pittavajjñeyaṃ saraktasya ca mūtraṇāt

5.9.37.p31

viśeṣāḥ sannipātotthe mūrcchābhramavilāpakāḥ

5.9.37.p32

sarveṣu kārśyamaratiraruciḥ sānavasthitiḥ

5.9.37.p33

tṛṣṇāśūlaviṣādātista eva syurupadravāḥ

5.9.37.p34

cirāt pramehāḥ kupyanti sadyaḥ kṛcchrāṇi dehinām

5.9.37.p35

viśeṣaḥ kṛcchramehānāṃ kṛcchre dāho'ti cendriye

5.9.37.p36

kucchrāṇyāśu nivartante pramehāstu prasaṅginaḥ

5.9.37.p37

pittaprāyāṇi kṛcchrāṇi vātasthānāśrayāṇi ca

5.9.37.p38

tasmātsāmānyayogena cikitsā hyupadekṣyate

5.9.37.p39

śaramūlāni niṣkvāthya śītaṃ pūtaṃ ca tajjalam

5.9.37.p40

śarkarāmadhusaṃyuktaṃ pibet kṛcchropaśāntaye

5.9.37.p41

madhukaṃ śaramūlaṃ ca triphalā sitavārikā

5.9.37.p42

śṛtaṃ saśarkarākṣaudraṃ mūtrakṛcchranivāraṇam

5.9.37.p43

tārṇasya pañcamūlasya rasaṃ niṣkvāthya pāyayet

5.9.37.p44

śarkarākṣaudrasaṃyuktaṃ sarvakṛcchranivāraṇam

5.9.37.p45

śatāvarī pṛthakparṇī kulatthabadarāṇi ca

5.9.37.p46

śarkarāmadhusaṃyukto leho mūtragrahāpahaḥ

5.9.37.p47

viparītaṃ pramehebhyo mūtrakṛcchreṣu kalpayet

5.9.37.p48

auṣadhaṃ pānamannaṃ ca susnigdhaṃ mṛdu śodhayet

5.9.37.p49

madhurāṇīkṣuvikṛtīstrapusāni ghṛtaṃ payaḥ

5.9.37.p50

seveta varjayennityaṃ yat saṃgrāhi vidāhi ca

5.9.37.p51

ūṣako'tha bṛhatyau dve śvadaṃṣṭrā vasukāvubhau

5.9.37.p52

śṛṅgaveraṃ yavāścaiva darbho vṛkṣādanī balā

5.9.37.p53

pippalī taiḥ śṛtaṃ kṣīraṃ ghṛtamātrādimūrcchitam

5.9.37.p54

sarakte pāyayetkṛcchre kṣiprametena sidhyati

5.9.37.p55

kanīyasīṃ pañcamūlīṃ kulatthaṃ badarāṇi ca

5.9.37.p56

śarkarāmadhusaṃyukto leho mūtragrahe hitaḥ

5.9.37.p57

sasaindhavo rasaḥ kāryo mūtrāghāte ghṛtāyutaḥ

5.9.37.p58

satārṇapañcamūlo vā rāsnāgokṣurakeṇa vā

5.9.37.p59

dvau karañjau nigarbhā ca kārpāso madhuśigrukaḥ

5.9.37.p60

śvadaṃṣṭrā vasukau dvau ca mṛṇālaṃ cotpalāni ca

5.9.37.p61

pippalyaḥ saindhavaṃ caiva sūkṣmailā maricāni ca

5.9.37.p62

etaiḥ siddhāṃ pibedbālo yavāgūṃ sasuvarcalām

5.9.37.p63

etairevauṣadhairlehaṃ śarkarāmadhusaṃyutam

5.9.37.p64

prayuñjīta ghṛtaṃ caiva pakvaṃ kṛcchranivāraṇam

5.9.37.p65

kanīyasī pañcamūlī pañcakolayavaiḥ saha

5.9.37.p66

kulatthamadhuśigrūṇi kāryaśca satilo bhavet

5.9.37.p67

mandasneho rasastveṣa sauvarcalayuto bhavet

5.9.37.p68

mūtrāghāte prayoktavyaḥ śarkarāsu viśeṣataḥ

5.9.37.p69

ekatridoṣajaiḥ kṛcchraiḥ śarkarāstulyalakṣaṇāḥ

5.9.37.p70

suvarṇacūrṇasadṛśāstathā sarṣapasannibhāḥ

5.9.37.p71

rocaneva gavāṃ pitte saṃbhavantyanilātmanām

5.9.37.p72

vātenonmathitaṃ mūtraṃ khajitaṃ pāpakarmaṇām

5.9.37.p73

śarkarāḥ syurvivṛddhāstā aśmaryaḥ saṃbhavantyatha

5.9.37.p74

tadetallakṣaṇaṃ tāsāṃ nityameva tu vedanā

5.9.37.p75

śarkarā sahamūtreṇa nirdhāvatyapi kasyacit

5.9.37.p76

śalyavatyaśmarī bastau vardhamānā'vatiṣṭhate

5.9.37.p77

kṣīyate kṣīyamāṇasya puṣyamāṇasya puṣyati

5.9.37.p78

tasmānna nityaṃ rujati tasyoddharaṇamiṣyate

5.9.37.p79

aśmaryuddharaṇaṃ tīkṣṇamauṣadhaṃ srota īraṇam

5.9.37.p80

sāhasādatibāleṣu sarvaṃ necchati kaśyapaḥ

5.9.37.p81

iti ha smāha bhagavān kaśyapaḥ iti cikitsāsthāne mūtrakṛcchracikitsitādhyāyaḥ

Thus ends the chapter on the treatment of dysuria in the Section on Therapeutics.

English (machine translation) (machine translation)

Translations (1)