Pramāṇa · Search · About · API

Naditarangini 1

Nāḍītaraṅgiṇī 1

Language
Sanskrit

1.1

natvā śrīrāghavaṃ devaṃ bhūmijāramaṇaṃ harim
racayāmyatha lolākṣināḍījñānataraṃgiṇīm

1.2

jñātvā kālaṃ balaṃ bāle nṛṇāmādhunikaṃ vayaḥ || parāśarādikarṣīṇāṃ vākyaiḥ
siddhāṃtināmapi

1.3

nīratīrādirūpaiśca
svarṇaratnādikairyathā || kirīṭaṃ bhūmipālānāṃ maharghaiḥ suṣamāpradam

1.4

cāpalyaṃ me kṣamiṣyaṃti vidvāṃso gatamatsarāḥ || mūrkhāṇāṃ matsaravatāṃ virodhaiḥ kā kṣatirmama

1.5

lolākṣī pṛcchati
vada bhiṣagvara kaṃjavilocana
pavanapittakaphairdharmanīgatim
tava mukhābjavaco'mṛtapānato
bhavati me manasi pravaraṃ sukham

1.6

kecidvātaṃ vadaṃtyādau kecitpittaṃ bhiṣajvarāḥ || niścitaṃ brūhi kaścādau ko madhyeṃ'te ca kaḥ pṛthak

1.7

kaṃ devāḥ sāṃti nāḍīnāṃ kathaṃ tāṃśca parīkṣayet || anāpṭaṣṭaṃ ca yatkiṃcittadapi pravada priya

1.8

raghunāthaprasādaḥ
ayi śṛṇu kuṃjaragāmini kāṃte ṛṣivacanāni vadāmyahamadyā
ghanakucayugmavare vidhuvaktre matimati buddhimadātmabhavā tvam

1.9

śrīśrīnivāsatātāryaḥ suprasanno mayi
sthitaḥ || raghunāthaprasādo'pi kavitve'to'śramaṃ kṣamaḥ

1.10

vātikāyāḥ patirbrahmā paittikāyātriśūladhṛk || ślaiṣmikāyāḥ patirviṣṇurvadaṃtīti vipaścitaḥ

1.11

anyacca—
vātikāyāḥ patirvāyuḥ paittikāyā divākaraḥ|| ślaiṣmikāyāḥ patiścaṃdro vadaṃtīti munīśvarāḥ

1.12

atha nāḍījñānayogyavaidyaḥ || sthiracitto
nirogaśca sukhāsīnaḥ prasannadhīḥ || nāḍī
jñānasamarthaḥ syādityāhuḥ paramarṣayaḥ

1.13

atha nāḍījñānāyogyavaidyaḥ || pītamadyaścaṃcalātmā malamūtrādivegayukt || nāḍījñāne'samarthaḥ syādyomātkrāṃtaśca kāmukaḥ

1.14

atha nāḍīṃ draṣṭuṃ yogyo rogī||tyaktamūtrapurīṣasya sukhāsīnasya rogiṇaḥ ||aṃtarjānukarasyāpi nāḍīṃ samyakparīkṣayet

1.16

atha nāḍīṃ draṣṭumayogyaḥ || sadyaḥ snātasya
bhuktasya tathā tailāvagāhinaḥ || kṣuttṛṣārtasya suptasya nāḍī samyaḍ na buddhyate 15
atha strīpuṃsornāḍījñānabhedamāha
yoṣito vāmabhāgasya dakṣiṇasya
ca nurbhiṣak|| paśyetsvānubhavānnāḍīmabhyāsenāpi ratnavat

1.17

asya bhedasya kāraṇaṃ taṃtrāṃtare coktam|| kūrmo vai dehināmastinābhisthāne sadā sthitaḥ || strīṇāmūrdhvamukhaḥ puṃsāmadhovaktraḥ prakīrtitaḥ

1.18

tasyaiva dākṣiṇe bhāge nāḍī jñeyā bhiṣagvaraiḥ||anena kāraṇenaiva nārīpuṃsoryatikramaḥ

Linked texts (1)