Pramāṇa · Search · About · API

Padacandrika 2

Padacandrikā 2

Language
Sanskrit

2.p1

cachayoḥ parayoḥ śatvaṃ visargasya tu jāyate vājaśca prasavaśceti paṃktiśchaṃdaścapyadarśanaṃ 1

2.p2

tathayoḥ parayoḥ satvaṃ visargasya tu jāyate a̱ṃtaste̍ ca nama̍ste ca devā̱stā ca nidarśanaṃ 2 śaṣaseṣu pareṣveva kakhayoḥ paphayorapi visargastu prakṛtyā syāt pañce'rddhaḥ kādiṣu dhruvaṃ 3 mitraḥ śaṃ varuṇaḥ śanno'pyaditiḥ ṣoḷaśeti ca devo vaḥ savitā vaḥ svaḥ pañca syuḥ śaṣasāḥ kramāt 4 naḥ kalpaṃ tāṃ tathaivāpi tataḥ svanemaniścitaṃ yāḥ phalinīścayaḥ potā pañcetvarddha visarjanaḥ 5 sa ityasya visargo'pi vyaṃjane ca pare sthite lupyate sapituścaiva sanaḥ sajāyate'pica 6 sakārāttathayoreva visargo lupyate dhruvaṃ tadviṣṇostavateṃdhastho vāyavastheti darśanaṃ 7 pīvaṃ śabdā dvisargo'pi tathopavasane pare sa ityasya visargo'pi lupyate tvoṣadhīmayoḥ 8 sya eṣayostu lopaḥ syādvyaṃjane ca pare sthite syarāthyasya vājī ca tveṣate ca nidarśanaṃ 6 kaṃṭhaca pūrvavisargasya satvaṃ bhāvyuttarasya ca visargasya ca ṣatvaṃ syāt adhikārāpyataḥ paraṃ 10 iḷāyā varivaśceḷo'pyāvirnirvasatistathā etatṣaṭ padasaṃbaṃdhī satvaṃ ṣatvamanukramāt 11 divokakutpṛthivyośca rāyaḥsahasa eva ca etayośca visargasya satvaṃ syātpoṣaputrayoḥ 12 divasputrāya sūryāya divaspṛṣṭhe vyacasvatīṃ divaspṛṣṭhandivasparjanyādapīti nidarśanaṃ 13 divaḥ pṛthivyā paryojaścāgnimūrddhā divaḥ kakut rāyaspoṣeṇa saṃścaiva sahasasputra eva ca 14

2.p3

tamasaśca visargaśca parastānna pade pare tamasasyāramasyāpi coddvayattamasaspari 15 riṣaḥspṛśastu rajaso dhanaḥ pātau pare sthite pādhātogrrahaṇaṃ cātra riṣaspātu nidarśanaṃ 16 tapasaḥ pṛthivī śabde satvamapyadhvanaskurau divo vibhāti tapasaḥ pṛthivyāmadhvanaskuru 17 visargasya saṣau syātāṃ samāne ca pade sati bhūyaskaraśca cannaṣpā pathaspathaśca darśanaṃ 18 paruṣāttu visargaśca satvamāpadyate na ca pare paruṣi śabde ca paruṣaḥ paruṣaspari 16 pariśabde vasānasthe kaviḥ karakṛdhiṣvapi pareṣu ca visargasya satvaṃ ṣatvaṃ tvanukramāt 20 oṃ ṣadhayasparītyeva paruṣasparuṣaspari noṃvasyasaskaraścaiva punaskṛdhi vasuṣkaviḥ 21 kṛṣeḥ satvaṃ kṛdhāveva kṛṣīskṛdhisuniścitaṃ sadodyaurnama eteṣāṃ kṛtapitṛpatheṣu ca 22 visargasya sakāraśca ṣakāraśca sadaskṛtam tathaiva dyauṣipatā caiva namaspatha iti dhruvaṃ 23 ṣaṣṭyaṃtātpatiśabde ca visargaḥ satvamāpnuyāt vācaspatiṃ viśvakarmā pūṣaṇaṃ brahmaṇaspatiṃ 24 bhāvibhyaḥ sasya ṣatvaṃ syāt samāne ca pade sthite sīṣayāmasuṣā vaiva goṣṭhānaṃ parameṣṭhyapi 25 bhāvibhyaśca visargeṇa vyavadhāne'piṣo bhavet samāne ca pade caiva duḥṣapracaṃ suva eva hi 26 anusvārāṅgāvipūrvāt sasya ṣatvaṃ vidhīyate tapūm̐ṣyagne havīṃṣyā ca jñeyamanyatra vaidikaiḥ 27

2.p4

sa kārasya ca ṣatvaṃ syānneḥ parasya ca sīdateḥ neḥ parasya sasādasya niṣsādaniṣīdataḥ 28 mośabdācca su śabdasya ṣatvaṃ moṣūṇa eva ca ukārādavyayātsuśca ṣatvaṃ coṣūṇa eva ca 26 ñrabheḥ parasya ṣatvaṃ syāt suśabdasya tvabhīṣuṇaḥ pareśca siṃcateḥ ṣatvaṃ pariṣiṃcatyabherapi 30 siṃcatereva ṣatvaṃ syādabhiṣiṃcābhijāyate vyavadhāne tvakāreṇābhyaṣiṃcanyābhireva ca 31 upasargātsasya ṣatvaṃ te viṣyāmi ca viṣyatu rataḥ paraṃsasya ṣatvaṃ parayostathayoṣṭaṭhau 32 hi śabdātsasya ṣatvaṃ syāt mathayoḥ parayoḥ satoḥ thasya ṭhattvaṃ tu hiṣmāte tvāpo hiṣṭhāmayo bhuvaḥ 33 dyavi śabdātsasya ṣatvaṃ thakāre ṭho dyavi ṣṭhaca nisaḥ sasya ca ṣatvaṃ syāt parasya tasya ṭastathā 34 tatadnau niṣṭatanuśca nisaścastyāyatestathā sadhiraṃśuścāditiśca mākirvaṃdārurevaca 35 eteṣāṃ tu visargasya ṣatvaṃ ṭatvaṃ parasya tu sadhiṣṭavatathāśuṣṭetvādiniṣṭā tathaiva ca 36 mākiṣṭe vyathirādadharṣī dṛṃdāruṣṭe suniścitaṃ vāyoragrervisargasya ṣatvamekākṣare caṭaḥ 37 vāyuṣṭe'dhipatiścaiva tvamagniṣṭe'dhipatistathā sapairaikākṣare ṣatvaṃ visargasya parasya ṭaḥ 38 bṛhaspatiṣṭvāsugne ca patiṣṭvāsādayatvapi pāyubhirmātṛbhiścaiva varūtrīrarcibhistathā 36 eteṣāṃ tu visargasya ṣatvaṃ syāttasya ṭau bhavet vāyubhiṣṭhaṃ mātṛbhiṣṭhaṃ varūtrīṣṭhāciṃrbhiṣṭhasu 40

2.p5

pṛtanāyāḥ saheḥ sasya pṛtanā ṣātya eva ca

2.p6

iti visargaprakaraṇam