Pramāṇa · Search · About · API

Padacandrika 4: atha ṇatvaprakaraṇaṃ

Padacandrikā 4

Language
Sanskrit

atha ṇatvaprakaraṇaṃ

4.p1

ucyaṃte tvita ūrdhvaṃ tu lopāgamau tathaiva ca vikāraścāthavarṇasya mūrdhanyaśca parasya ca 1 svardhūreśca visargaśca rephamāpadyate yadā sāṃsaha‍oḥ parayoścaiva mūrddhanyaṃ tu parasya ca 2 svarṣāmappāṃ tu kāṇavasya dhūrvāha‍āviti jāyate mādhyaṃdinīye dhūrṣāhau tadabhiprāyakaṃ tvidaṃ 3 durityasyavisargasyāpyūkāro de pare sthite parasyaiva tu mūrddhanyaṃ dūḷabhostha eva ca 4 puro visarjanaścotvaṃ dakāre ca pare sthite parasyaiva tu mūrddhanyaṃ puroḍāśairhavīṃṣi ca 5 anasaḥ sasya ḍatvaṃ ca vāhvaśabde pare sthite anaḍ‌vānapyanaḍ‌vāhamanvārabhāmahe tathā 6 āghāśabdāttakārasya ṭo dārvvāghāṭa eva ca vanaśabdaḥ sakāreṇa patāveva vanaspatiḥ 7 vanaḥ śabdaḥ sade śabde repheṇa vyavadhīyate veṭapare ca sade śabde na syālladvayaṃ vanarṣadaḥ 8 ṛtāvarausakāreṇa vyavadhānaṃ patau pare yathā saṃkhyeneva ṛtaspate varasya eva ca 9 tadbṛhato stakārasya lopaḥ syāttu kare patau vyavadhānaṃ sakāreṇa taskarośca bṛhaspatiḥ 10 pariśabdaḥ kṛte śabde ṣatve na vyavadhīyate suśabdaścaiva caṃdre ca śatve na vyavadhīyate 11 pariṣkṛtāstu pūrvasya tvubheṣuścaṃdrasarpiṣaḥ dudhukṣanpadasaṃbaṃdhī dhakārodatvamāpnuyāt 12

4.p2

ṛṣarebhyaḥ samāne ca padenasya tu ṇo bhavet pitṝṇāṃ ca nṛṇā pūṣṇāḥ pūrṇe ceti nidarśanaṃ 1 kavargeṇa pavārgeṇa svareṇa yavahairapi etairvyastaiḥ samastaiśca vyavadhāno'pi jāyate 2 nṛmṇāśca pavitreṇa tathā purīṣa vāhanaḥ karmaṇe varuṇābhyāṃ ca pravāhaṇaśca darśanaṃ 3 iṃdra eṇaṃ niśaraṇāya rakṣāṇaḥ pariṇīyate ṣaṇāsatyāṣaṇātvasvarṇāsthūriṇaśca samiṃdraṇaḥ 4 praṇa āyūṃṣyuruṇāṇaḥ pariṇorathavāhaṇaṃ propasargāddhinomeśca ṇatvaṃ ca prahiṇomi vā 5 propasargānudātteśca nenernasya ca ṇo bhavet praṇāyapraṇayantu praṇādānaḥ praṇudātyapi 6 abhāve'pi nimittasya eteṣāmeva jāyate naivānyatreti niyamāt pūṣānokirnnūnapranaḥ 7 pariṇaḥ śrīmaṇāśceti ṇatvaṃ kārayamate'pi ca padāṃtīyo nakāraśca prakṛtyā jāyate pitṝn 8 vādhraśnaso babhrunī ca prakṛtyā bhavati dhruvaṃ iṃdrāgnī citrabhāno vārtraghnaduḥṣpracayameva ca 6 dhruvayonirbrahmavanirāyaspoṣavanistathā puronuvākyāśramamaṃ avakraṃdena tālu vā 10

4.p3

iti ṇatvaprakaraṇam