Tantrayukti 1.p16
Tantrayukti 1.p16
- Language
- Sanskrit
1.p16
5 viruddhaṃ nāma - yad dṛṣṭāntasiddhantasamayairviruddham. yathā kaścidvedennityaḥ puruṣo'kṛtakatvāditi hetuḥ ghaṭa iti dṛṣṭāntaviruddham. tathā -madhurāmlalavaṇāḥ kaphaṃ śamayanti. kaṭutiktakaṣāyāḥ vātaṃ jayanti iti vaidyakasiddhāntviruddhametat. samayaviruddhaṃ nāma - yathā - yaḥ samayaḥ pūrvācāryaistatvadarśibhiḥ kṛtastaṃ vyutkramyāgacchati. yathā - na loṣṭaṃ vimṛdnīyāt na tṛṇaṃ chindyāt iti. etat tatvadarśibhiruktatvālloṣṭamardanādi na kriyate. na tu heturatrāsti.
6 ativistṛtaṃ nāma - yathā - madhurādiskandhaṃ bruvan yāvanti madhurāṇi jagati santi madhuraprāyāṇi madhuraprabhavāṇi tānyeśeṣāṇi yadyabhidadhāti tadā'tivistṛtatvaṃ syāt.
7 atisaṃkṣiptaṃ nāma - yathā- yogaśatakaprāyam. yathā vā- hetuliṅgauṣadhoddeśa eva kriyate na tu tadavabodhakavākyānāmiti śeṣaḥ.
8 aprayojanaṃ nāma- yathā- ityācāraḥ samāsena ityetāvadyadi vadet na tu brūyāt yaṃ prāpnoti samācaran. āyurārogyamaiśvaryam ityādi tadā kaścidanutiṣṭhediti.
9 bhinnakramaṃ nāma- pūrvaṃ yenānukrameṇoktaṃ na tenaiva nirdiśyate prayojanāntarāsambhave'pi. yathā- vātapittakaphānuddiśya tatra rūkṣo laghuḥ ityādau vātaguṇanirdeśamakṛtvaiva pittasya vidadhita. evaṃ kramo bhinno bhavet.
10 saṃdigdhaṃ nāma - yathā - kimakālamṛtyurasti uta nāsti ityubhayatra hetvābhāsaparigrahāt saṃśayaḥ.
11 punaruktaṃ nāma- yo'rtha ukto'pi punarucyate.
12 niḥpramāṇaṃ nāma yathā- pākyaṃ śītakaṣāyaṃ vā mustaparpaṭakam iti.